ΧΑΙΡΩΝΕΙΑ ΒΟΙΩΤΙΑΣ

 
Η Χαιρώνεια είναι αρχαία πόλη της Βοιωτίας, στην κοιλάδα του βοιωτικού Κηφισού. Πάνω από την πόλη υψωνόταν βραχώδης προβολή της βόρειας πλευράς του βουνού Θουρίου, ο Πέτραχος. Πάνω στον Πέτραχο βρισκόταν η οχυρωμένη ακρόπολη της Χαιρώνειας. Η πόλη οφείλει το όνομά της στον επώνυμο ήρωά της Χαίρωνα, που θεωρείται ιδρυτής της Χαιρώνειας των ιστορικών χρόνων. Αναφέρεται για πρώτη φορά από τον Όμηρο στην Ιλιάδα και η ύπαρξη προϊστορικής πόλης μαρτυρείται από λείψανα της νεολιθικής και μυκηναϊκής εποχής που βρέθηκαν δυτικά της κλασικής πόλης. Από την αρχαία πόλη έχουν διασωθεί ερείπια της ακρόπολης πάνω στο ύψωμα Πέτραχο, μικρό θέατρο λαξευμένο στο βράχο, θεμέλια ναών και διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη, επιγραφές, νομίσματα και πολλά κινητά ευρήματα.

  Μάχες Χαιρώνειας. Στην περιοχή της αρχαίας πόλης έγινε το 338 π.Χ. η περίφημη για τα αποτελέσματά της μεγάλη μάχη ανάμεσα στο Φίλιππο της Μακεδονίας και στις ενωμένες δυνάμεις των Αθηναίων, Βοιωτών, Θηβαίων, Μεγαρέων, Ευβοέων κ.ά., που κατέληξε σε συντριπτική ήττα των συμμάχων. Μετά τη μάχη της Χαιρώνειας ο Φίλιππος έγινε κύριος της Ελλάδας. Οι νεκροί Μακεδόνες θάφτηκαν σε ομαδικό τάφο (πολυάνδριο), που σκεπάστηκε με τεχνητό τύμβο. Οι Θηβαίοι έθαψαν επίσης σε πολυάνδριο τους νεκρούς του Ιερού Λόχου, στο σημείο όπου έπεσαν πολεμώντας. Περιέκλεισαν το πολυάνδριο με περίβολο και τοποθέτησαν πάνω σε υψηλό βάθρο μαρμάρινο λιοντάρι στη βόρεια πλευρά του περιβόλου. Σήμερα το λιοντάρι της Χαιρώνειας βρίσκεται αναστηλωμένο στην αρχική του θέση.

  Το 86 π Χ. έγινε εκεί μεγάλη μάχη ανάμεσα στο Ρωμαίο Σύλλα και στους στρατηγούς τού Μιθριδάτη, Αρχέλαο και Ταξίλη, στην οποία νίκησε ο Σύλλας.

http://viotikoskosmos.wikidot.com/heronia

http://www.ancientgreece.gr/index.php/ancient-sites/central/103/579/

ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΦΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

 

Τμήμα του αρχαίου Δικαστηρίου επί Παλλαδίω, στο οποίο εκδικάζονταν υποθέσεις ακούσιων φόνων στην Αθήνα, από την κλασική και μέχρι τη ρωμαϊκή εποχή, ήρθε στο φως στην περιοχή του Μακρυγιάννη, μαζί με κινητά ευρήματα που προσφέρουν νέα στοιχεία για τη λειτουργία του.

Το πρώτο τμήμα του δικαστηρίου, το οποίο ήταν αφιερωμένο στην Αθηνά Παλλάδα είχε ανακαλυφθεί τη δεκαετία του 1960 στις οδούς Μακρή και Αθανασίου Διάκου. Ο αρχαιολόγος Ιωάννης Τραυλός που το εντόπισε επιβεβαίωσε ότι επρόκειτο για το Δικαστήριο επί Παλλαδίω εξετάζοντας την είσοδό του.

Στη διάρκεια πρόσφατων ανασκαφών της Γ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ήρθε στην επιφάνεια και το νότιο τμήμα του δικαστηρίου.

Οι ανασκαφές από τους αρχαιολόγους Χρήστο Κοντοχρήστο και Αντωνία Κοκκολιού προσφέρουν πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το κτήριο, το οποίο φαίνεται πως ήταν πιόσχημο και είχε τη μορφή στοάς, στο εσωτερικό της οποίας γίνονταν οι δίκες.

Ανάλογες κατόψεις απαντώνται και αλλού στην αρχαία Αγορά, όπως στην εμπορική Στοά του Αττάλου και στην Ποικίλη Στοά που επίσης χρησίμευε ως δικαστήριο.

Το Δικαστήριο επί Παλλαδίω λειτούργησε από τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. και μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια. Πρωτύτερα, κατά τη γεωμετρική εποχή, ο χώρος χρησιμοποιούνταν ως νεκροταφείο παιδιών.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα κινητά ευρήματα, μεταξύ των οποίων πήλινα όστρακα
και μία χάλκινη ψήφος. Όπως φαίνεται στο δικαστήριο στήνονταν πήλινες κάλπες, μέσα στις οποίες έριχναν οι δικαστές την ψήφο τους, υπέρ ή κατά της υπόθεσης.

Στο φως ήρθαν επίσης χάλκινα νομίσματα του 4ου αιώνα π.Χ., τα οποία βοήθησαν στη χρονολόγηση του χώρου, αλλά και γραφίδες των δικαστών.

Το 2008 είχαν έρθει στο φως τα μαρμάρινα λεοντοπόδαρα που στήριζαν το βάθρο στο οποίο πιθανολογείται ότι καθόταν ο δικαστής.

Η ανωδομή του βάθρου δεν βρέθηκε, ωστόσο αντίστοιχα βάθρα έχουν βρεθεί ολόκληρα στη Δήλο, οπότε υπάρχει πλήρης εικόνα της μορφής τους.

Το δικαστήριο βρισκόταν σε κεντρικό σημείο των Αθηνών, κοντά σε διάφορες οδικές αρτηρίες της αρχαιότητας.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, στους ναούς της θεάς Αθηνάς υπήρχε ένα ξύλινο  ειδώλιο, το «Παλλάδιο», το οποίο έφτιαξε η θεά Αθηνά, στη μνήμη της φίλης της Παλλάδας, κόρης του Τρίτωνος, την οποία τραυμάτισε θανάσιμα καθώς έπαιζαν.

Σε κοντινό ιερό, το οποίο δεν έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα, λατρεύονταν η Αθηνά Παλλάδα και ο Δίας.

Στο Δικαστήριο επί Παλλαδίω δικάζονταν μόνο διέπρατταν φόνο εξ αμελείας. Σε μικρή απόσταση βρισκόταν και το Δικαστήριο επί Δελφινίω, όπου δικάζονταν οι «δίκαιοι» φόνοι, δηλαδή όσοι διαπράττονταν σε περίπτωση μοιχείας ή κατά τη διάρκεια πολεμικών αγώνων.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο δικαστήριο της αθηναϊκής πολιτείας ήταν το δικαστήριο της Ηλιαίας, όπου γινόταν οι δικαστές επιλέγονταν με κλήρωση. Η Ηλιαία βρισκόταν στους χώρους της Αγοράς, όπου ήταν συγκεντρωμένες οι κύριες πολιτικές, διοικητικές και νομοθετικές λειτουργίες του
αθηναϊκού κράτους. Αναφορά στον τρόπο λειτουργίας των δικαστηρίων κάνει ο
Αριστοτέλης στην «Αθηναίων Πολιτεία».

Η πληθώρα των δικαστηρίων του αθηναϊκού κράτους και το γεγονός ότι δεν υπήρχε οργανωμένο σώμα δικαστών, κατηγόρων ή συνηγόρων, αλλά ο κάθε πολίτης μπορούσε να βρεθεί σε κάποια από αυτές τις θέσεις, καθιστούν τη δικανική δραστηριότητα  κεντρικό στοιχείο του αθηναϊκού κράτους, ιδιαίτερα κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. 

 

http://news.in.gr/culture/article/?aid=1231190780

 

http://erroso.blogspot.com/2012/04/blog-post_8448.html#more 

ΣΕ «ΚΑΛΑ ΧΕΡΙΑ» Η ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ

Είναι ένα από τα μεγαλύτερα θέατρα της αρχαιότητας, η αναστήλωση του οποίου απασχολεί το υπουργείο Πολιτισμού εδώ και δεκαετίες. Είναι γεγονός ότι το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης, κατασκευασμένο τον 3ο αιώνα π.Χ., έχει υποστεί πολλές τροποποιήσεις, αλλά και φυσικές φθορές, που το απομάκρυναν από την αρχική του μορφή. Σ' αυτό συνέβαλαν οι ακραίες καιρικές συνθήκες της περιοχής, οι επεμβάσεις που έγιναν τη ρωμαϊκή περίοδο -οπότε το θέατρο μετατράπηκε σε αρένα-, αλλά και οι πρόσφατες αναστηλώσεις της δεκαετίας του '60, που έδωσαν μεν σχήμα στο κατακερματισμένο μνημείο, όχι όμως πάντα με τον καλύτερο τρόπο. Επιπλέον, η επί τρεις δεκαετίες επαναχρησιμοποίησή του πρόσθεσε νέα δεινά στα ήδη υπάρχοντα. Ευτυχώς το μνημείο έχει σταματήσει να δέχεται θεατές από το 2002.

    Από το 1999 πολυάριθμες μελέτες, αυτοψίες, προτάσεις και επιτόπιες οδηγίες προσπάθησαν να δώσουν λύση στο μεγάλο πρόβλημα της αναστήλωσής του, που έγκειται στη δυσκολία ακριβούς αποτύπωσης του θεάτρου και στην ευθραυστότητα του αρχαίου υλικού. Σήμερα, το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης είναι πάλι σε «καθεστώς» αποκατάστασης, αυτή τη φορά όμως βρίσκεται σε καλά χέρια, όπως αποφάνθηκαν τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, που πείστηκαν για την καλή πορεία των εργασιών.

    Είχε ήδη προηγηθεί πρόσφατη αυτοψία στην περιοχή από μέλη του Συμβουλίου, ενώ στη χτεσινή συνεδρίαση ο μελετητής Γιώργος Σμύρης, αρχιτέκτονας και πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής Δωδώνης, περιέγραψε με λεπτομέρεια τα έργα που έγιναν στην πρώτη «πιλοτική» κερκίδα, αυτά που βρίσκονται σε εξέλιξη στη δεύτερη κερκίδα και εκείνα που θα πραγματοποιηθούν στις υπόλοιπες. Ο Γιώργος Σμύρης περιέγραψε επίσης τον τρόπο ταυτοποίησης των αρχαίων λίθων μέσα από μια ενδιαφέρουσα μεθοδολογία, την οποία εμπλουτίζουν παλιές φωτογραφίες, ανασκαφικά ημερολόγια και αρχειακό υλικό.

    Ωστόσο, τα μέλη του Συμβουλίου προβληματίστηκαν ως προς τη χρησιμοποίηση τεχνητού λίθου μέσω της διαδικασίας χύτευσης στα κομματιασμένα αρχιτεκτονικά μέλη, τα οποία έχουν υποστεί μεγάλες φθορές λόγω της γεωλογικής τους σύστασης, της έντονης υγρασίας και των ακραίων καιρικών συνθηκών της περιοχής. Θα μπορέσει ο μελετητής του μέλλοντος να ξεχωρίσει τον αρχαίο λίθο από τον τεχνητό, όταν και αν έρθει αυτή τη στιγμή; Μήπως η τοποθέτηση του νέου υλικού -που θα ξεχωρίζει από το παλιό- δώσει στο μνημείο μια τελική εικόνα που θα ξενίζει;

    Η χρησιμοποίηση φυσικού λίθου για τη συμπλήρωση του κάτω μέρους των κερκίδων αλλά και των μεγάλων τμημάτων που λείπουν, "ελάφρυνε" κατά πολύ τους προβληματισμούς ως προς το πρώτο ερώτημα. Όσον αφορά το δεύτερο, η εμπειρία έχει δείξει ότι η έντονη υγρασία του τόπου δεν θα αργήσει να ξαναδώσει στο μνημείο την "παλαιότητα" που του αρμόζει. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε -κυρίως από τον καθηγητή Μανόλη Κορρέ- η σωστή απόδοση της γεωμετρίας του μνημείου. Όπως ειπώθηκε, τα υλικά μπορεί να μην είναι πάντα τα αυθεντικά, εκείνο όμως που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι το μνημείο να προσεγγίσει όσο το δυνατόν περισσότερο την αρχική του μορφή.

    «Δεν τίθεται θέμα επαναχρησιμοποίησης του μνημείου αυτή τη στιγμή. Στόχος του έργου είναι η προστασία και η "αειφορία" του αρχαίου θεάτρου. Το υλικό του παραμένει προβληματικό και δεν σηκώνει τον επισκέπτη-θεατή. Ας πάρουν άλλοι στο μέλλον την ευθύνη της επανάχρησής του», δήλωσε με έμφαση η γενική γραμματέας του ΥΠΠΟΤ Λ. Μενδώνη. Το έργο -προϋπολογισμού 3 εκατομμυρίων ευρώ- έχει ενταχθεί στο ΕΣΠΑ, ενώ αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2015.

http://www.express.gr/news/politismos/576601oz_20120314576601.php3

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ

Της Μαρίας Θερμού

Εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο μελέτη ήπιων παρεμβάσεων

Σήμερα καλύπτεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα διάσπαρτα μέλη του, που βρίσκονται μέσα στην έντονη βλάστηση αλλά στα υλικά που συσωρεύθηκαν από το χρόνο. Σύντομα όμως το θέατρο της Δήλου πρόκειται να αποκτήσει τη γεωμετρία του και κάτι από την αρχική του εικόνα. 

Το κοίλο του θα αποκατασταθεί, τα μέλη του θα διαταχθούν στις αρχικές τους, κατά το δυνατόν, θέσεις και παρ΄ ότι ο στόχος δεν είναι να αναστηλωθεί πλήρως - κάτι που θα ήταν εξαιρετικά παράταιρο μέσα στον τεράστιο ερειπιώνα της Δήλου  - η προστασία του θεάτρου θα έχει επιτευχθεί.

Η μελέτη μάλιστα, η οποία εκπονήθηκε από τον μηχανικό κ. Κώστα Ζάμπα για λογαριασμό του σωματείου «Διάζωμα» εγκρίθηκε χθες από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Ο ίδιος χαρακτήρισε το έργο «τεχνικό και εκπαιδευτικό» αφήνοντας στις επόμενες γενιές αρχαιολόγων, πολιτικών μηχανικών και αρχιτεκτόνων τη δυνατότητα να κάνουν και εκείνοι επεμβάσεις.

Οι παρεμβάσεις λοιπόν, οι οποίες στηρίζονται και σε προηγούμενες προτάσεις της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής, που διαμόρφωσαν οι γάλλοι επιστήμονες Ζαν - Σαρλ Μορετί και Φιλίπ Φρες θα είναι ήπιες και θα επικεντρωθούν στη μετακίνηση και ταξιθέτηση των μελών του μνημείου, στην αποκατάσταση αυτών που ανήκουν στο κοίλο και στα θεμέλια, σε καθαρισμούς και σφραγίσματα της επιφάνειας του βράχου ώστε να μη φυτρώνει πρασινάδα, καθώς και στην προστασία της ράχης των αναλημμάτων και των τοίχων.

Να σημειωθεί άλλωστε, ότι από 4.000 περίπου μαρμάρινα μέλη του δεν έχουν αναγνωρισθεί μόνον τα 584. Το βάρος όλων όμως, είναι 300 τόνοι.

Το αρχαίο θέατρο της Δήλου είναι ένα από τα λίγα της αρχαιότητας που ήταν ολόκληρο μαρμάρινο και μπορούσε να φιλοξενήσει περί τους 6.500 θεατές. Αρχισε να κατασκευάζεται μετά το 314 π. Χ. και ολοκληρώθηκε πολύ αργότερα περί το 250 π. Χ. (η πρώτη διαμόρφωση του κοίλου είχε γίνει το 290 π. Χ.). Εγκαταλείφθηκε το 88 π. Χ. μετά τη λεηλασία του νησιού από τα στρατεύματα του Μιθριδάτη.

Η δυνατότητα χρήσης του θεάτρου σήμερα όμως, είναι ένα θέμα εξαιρετικά πρώιμο, αν και, σύμφωνα με τον κ. Ζάμπα, μετά το πέρας των εργασιών θα μπορούν να φιλοξενηθούν εκδηλώσεις για περίπου 200 θεατές.

 

http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=447339

 

ΑΓΝΩΣΤΗ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΜΕ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ

Της Μαρίας Θερμού

Το κτίριο καταστράφηκε από σεισμό και αποκαλύφθηκε από νεροποντή στην παραλία στους Λιβανάτες Λαμίας

Ενας σεισμός την κατέστρεψε, μία νεροποντή την αποκάλυψε. Ο λόγος για μία άγνωστη ως σήμερα, μεγάλων διαστάσεων παλαιοχριστιανική βασιλική με βοηθητικά προσκτίσματα, που ήρθε στο φως στην παραλία Λιβανατών, στα 70 χιλιόμετρα από τη Λαμία, σε έναν ιδιόκτητο ελαιώνα, ύστερα από ισχυρή νεροσυρμή που έφερε στην επιφάνεια κατ΄ αρχάς ένα μικρό τμήμα ψηφιδωτού δαπέδου. Ηταν μόνον η αρχή.

Η σωστική έρευνα της 24ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, υπό την επίβλεψη του αρχαιολόγου δρ Γεωργίου Κακαβά, διευθυντή σήμερα του Νομισματικού Μουσείου Αθήνας θα αποκάλυπτε ένα εντυπωσιακό, θρησκευτικό, κτιριακό σύνολο του 5ου μ. Χ. αιώνα κοσμημένο σε μεγάλη έκταση από περίτεχνα ψηφιδωτά δάπεδα με πολύχρωμα γεωμετρικά, φυτικά και ζωικά θέματα και επιπλέον, σε περίοπτη θέση, με την ψηφοθετημένη κτητορική επιγραφή του: ΥΠΕΡ EYXHC ΚΕ CΩΤΗΡΙΑC… / ΕΑΥΤΟΥ ΚΕ ΠΑΝΤΟC ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ [ΑΥΤΟΥ]… / Ο ΘΑΥΜ (ΑCΙΩΤΑΤΟC) ΕΚ ΘΕΜΕΛΙΩΝ EKTICEN…

«Τα ανασκαφικά δεδομένα και κυρίως η επιγραφή, ο λίθινος στυλοβάτης πάνω στον οποίο πακτωνόταν το τέμπλο, τα μαρμάρινα τμήματα κιόνων και κιονίσκων, τα θραύσματα των καλοδουλεμένων υαλοπινάκων και κεράμων στέγασης, οι ευρείς στέρεοι τοίχοι, ο προσανατολισμός και η δομή του κτίσματος επιτρέπουν την υπόθεση ότι πρόκειται για μία παλαιοχριστιανική βασιλική. Επιπλέον η υψηλή τέχνη και η στερεή τεχνική των ψηφιδωτών σε συνδυασμό με την εκπληκτική ποικιλοχρωμία και τη φυσιοκρατική απόδοση των θεμάτων τους, μας οδηγούν να αποδώσουμε την κατασκευή τους σε τεχνίτες, ψηφιδογράφους και ψηφοθέτες, μέλη ενός καλά οργανωμένου εργαστηρίου, που δρούσε πιθανότατα στην ευρύτερη περιοχή κατά τη διάρκεια του 5ου αιώνα», είπε χθες κατά την ομιλία του - ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της έρευνας - στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ο κ. Κακαβάς.

Οπως περιέγραψε μάλιστα ο ίδιος η ανασκαφή, που έγινε το 2009 αποκάλυπτε καθημερινά, πολύχρωμα ψηφιδωτά δάπεδα υψηλής τέχνης και τεχνικής με πέρδικες εξαιρετικής ευκρίνειας, δελφίνια, ψάρια, σουπιές, χέλια, χτένια, πολύχρωμα φυτά και σύνθετα γεωμετρικά κοσμήματα. Ξεχωριστό ήταν το ενδιαφέρον της κτητορικής επιγραφής, η οποία είναι γραμμένη στα ελληνικά μέσα σε «tabula ansata» (ρωμαϊκό σχήμα πινακίδας με λαβές) πίσω από την είσοδο του ιερού βήματος. Και όπως προκύπτει από αυτήν κτήτορας ήταν κάποιος, που κατείχε το τιμητικό αξίωμα του «θαυμασιωτάτου», τίτλο που έφεραν οι χαμηλόβαθμοι αυτοκρατορικοί αξιωματούχοι ή κάποιοι διαπρεπείς τοπικοί άρχοντες από τον 4ο έως και τα τέλη του 5ου μ. Χ. αιώνα.

Η κατάρρευση της βασιλικής από σεισμό εξάλλου απασχόλησε ιδιαίτερα την αρχαιολογική έρευνα, δεδομένου ότι θεωρείται πιθανό να συνέβη αυτό από τον ισχυρό σεισμό του 551, που δημιούργησε ένα από τα μεγαλύτερα καταγεγραμμένα, μετασεισμικά θαλάσσια κύματα, ένα τσουνάμι δηλαδή. Και πράγματι, ο ιστορικός Προκόπιος περιγράφει έναν ισχυρό σεισμό, που έπληξε το 551 την κεντρική Ελλάδα, από τον Κρισαίο κόλπο και τη Βοιωτία έως την Ανατολική Λοκρίδα και τις ακτές του Μαλιακού κόλπου, ο οποίος μάλιστα, συνοδευόμενος από πελώρια θαλάσσια σεισμικά κύματα προκάλεσε τεράστιες ζημιές στο έδαφος, κατέστρεψε πολλά χωριά, ισοπέδωσε οκτώ πόλεις και βύθισε στη θάλασσα πολλά από τα οικοδομήματά τους.

«Ήταν εκείνη τη χρονική περίοδο που εξωπραγματικοί ασυνήθιστοι σεισμοί έγιναν στην Ελλάδα, όπου και στη Βοιωτία και στην Αχαΐα και στην περιοχή του Κρισαίου κόλπου, δηλαδή του κόλπου της Ιτέας, ταρακουνήθηκαν άσχημα», γράφει ο Προκόπιος. Και πιο κάτω: «Η γη σε πολλά σημεία άνοιξε και χάσματα δημιουργήθηκαν. Στον κόλπο ανάμεσα στη Θεσσαλία και τη Βοιωτία ένα ξαφνικό θαλάσσιο κύμα έπληξε τις πόλεις του Εχίνου και της Σκάρφειας. Προχωρώντας μέσα στην ξηρά κατέκλυσε τις πόλεις και τις ισοπέδωσε ακαριαία. Και για πολύ καιρό η ενδοχώρα ήταν πλημμυρισμένη κατά αυτό τον τρόπο, τόσο που οι άνθρωποι για αρκετό χρονικό διάστημα μπορούσαν να περπατούν στα νησιά του κόλπου, από τη στιγμή που το νερό της θάλασσας, είχε εγκαταλείψει τη σωστή του θέση και σκορπίστηκε προς την ξηρά, κατά περίεργο τρόπο ως τα βουνά...».

Οπως είπε εξάλλου ο κ. Κακαβάς «Πολλοί σύγχρονοι ειδικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι η περιγραφή του Προκοπίου καταγράφει μια σεισμική διέγερση σε ευρεία περιοχή της κεντρικής Ελλάδας και μπορεί να αποδοθεί σε τρεις σεισμικές ακολουθίες με τρεις αντίστοιχους κύριους σεισμούς και μετασεισμικές δονήσεις: στον κόλπο του Μαλιακού με ένταση 6.7 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ, στο βορειοανατολικό Κορινθιακό κόλπο με ένταση 7.0 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ και στον Πατραϊκό κόλπο με ένταση 6.5 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ». Σύμφωνα με τον ίδιο τα ανωτέρω επιβεβαιώνουν και ως τώρα ανασκαφικά δεδομένα στην περιοχή της Ανατολικής Λοκρίδας καθώς αποδεικνύεται ότι παρήκμασαν ή καταστράφηκαν ολοσχερώς πολλές πόλεις.

http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=447001

Η ΣΤΟΑ ΤΟΥ ΑΤΤΑΛΟΥ ΑΛΛΑΖΕΙ ΜΟΡΦΗ

 

Η πιο γνωστή στοά της Αθήνας, η Στοά του Αττάλου, ετοιμάζεται να υποδεχτεί τα αγάλματα, που θα συνθέσουν τα εκθέματα του 1ου ορόφου, ο οποίος θα ανοίξει σύντομα για το κοινό.

Πρόκειται για μια προσπάθεια αναδιάταξης των γλυπτών στον 1ο όροφο του οικοδομήματος, που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της Αρχαίας Αγοράς και αποτελούσε δώρο του βασιλιά της Περγάμου Αττάλου Β' (159-138 π.Χ.) στην πόλη των Αθηνών.

Η προσπάθεια εντάσσεται στο ευρύτερο έργο «Αναβιώνοντας την Αρχαία Αγορά, τον τόπο που γεννήθηκε η Δημοκρατία». Η χρηματοδότησή του έχει ενταχθεί στο πλαίσιο του μέτρου Διαφύλαξης Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, που συγχρηματοδοτείται από τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

Με την έγκριση της μουσειογραφικής μελέτης από τα μέλη του Συμβουλίου Μουσείων το συνολικό έργο της ανακαίνισης του πρώτου ορόφου της Στοάς του Αττάλου βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία.

Σ' αυτό περιλαμβάνονται καθαρισμοί με υδροβολή των σύγχρονων αρχιτεκτονικών στοιχείων του κτηρίου, αναδιάταξη των γλυπτών μικρής κλίμακας και των προπλασμάτων, καθαρισμός και συντήρηση των γλυπτών και των παλαιών πωρολιθικών βάθρων, προσθήκη εποπτικού υλικού, αντικατάσταση του υπάρχοντος πετάσματος, καθώς και την ανακαίνιση και ενεργοποίηση των δύο κλιμακοστασίων, του βόρειου και του υπάρχοντος από το 1958.

Πώς αποφασίστηκε η νέα μορφή
Κύριο αντικείμενο συζήτησης των ειδικών ήταν η παράταξη των γλυπτών και τη διάρθρωση των ενοτήτων. Οι μελετητές θέλησαν να δώσουν μια έννοια «διαλόγου» μεταξύ των σύγχρονων επισκεπτών και των μορφών του παρελθόντος, καθώς τα έργα δεν παρατάσσονται ακριβώς το ένα δίπλα στο άλλο, αλλά ομαδοποιούνται σε πιο ελεύθερα σύνολα, σύμφωνα πάντα με τις θεματικές ενότητες. Τα μέλη δεν διαφώνησαν με την ιδέα, ωστόσο θεώρησαν ότι χρειάζεται μια πιο «ήσυχη» εσωτερική διάταξη, γι' αυτό και οι άξονες αναδιάταξης των γλυπτών περιορίστηκαν από 4 σε 2.

Το δεύτερο θέμα ήταν η διάρθρωση των ενοτήτων. Αν και οι μελετητές δεν ευθύνονται για το μουσειολογικό πρόγραμμα, που εγκρίθηκε το 2010, ένας από τους όρους που έθεσε το Συμβούλιο ήταν να καταβληθεί προσπάθεια ώστε οι ενότητες να διαρθρώνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια. Επίσης, δεν επέτρεψαν την παρουσίαση διαδραστικών σύγχρονων μέσων και την τοποθέτηση πετάσματος για εκπαιδευτικά προγράμματα, λόγω της ιδιαιτερότητας και του χαρακτήρα του κτηρίου.

Τι θα βλέπει ο επισκέπτης
Το αρχαιολογικό και εποπτικό υλικό θα αποτελείται από 52 γλυπτά (κεφαλές αγαλμάτων, προτομές, αγάλματα, αρχιτεκτονικά μέλη, επιγραφές και ανάγλυφα μνημεία προερχόμενα και από τις ανασκαφές της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα), καθώς και προπλάσματα των χώρων της Αρχαίας Αγοράς, της Πνύκας και μεμονωμένων μνημείων της Αγοράς. Το αρχαίο υλικό θα προέρχεται από τη στοά, αλλά και από τις αποθήκες. Τα γλυπτά θα είναι στηριγμένα σε βάσεις -από πωρόλιθους οι παλιότερες, από άλλα υλικά οι καινούργιες-, οι οποίες θα έχουν μικρές διαφοροποιήσεις στο ύψος ώστε να προσδίδουν κινητικότητα.

Στον όροφο θα παρουσιάζονται σε μια σειρά προθηκών και τα αποθηκευμένα κεραμικά από τις πρώτες ανασκαφές στην Αρχαία Αγορά, προσφέροντας μια ματιά στην ιστορία των ερευνών. Όλες οι πληροφορίες θα δίνονται σε δύο γλώσσες, ελληνικά και αγγλικά, ενώ ειδικά πλατώματα οπτικής πρόσβασης θα δίνουν τη δυνατότητα στους επισκέπτες να απολαμβάνουν το μοναδικό τοπίο της Αρχαίας Αγοράς, του Ιερού Βράχου και των γύρω λόφων (Πνύκας, Νυμφών και Μουσών), την ίδια στιγμή που προετοιμάζονται για την επόμενη ενότητα.

Οι ενότητες της έκθεσης είναι έξι με την πρώτη «Ιδεαλιστικές μορφές θεών και κοινών θνητών» να αφορά έργα υστεροκλασικών-ελληνιστικών χρόνων του 4ου και 3ου αι. π. Χ. Η δεύτερη ενότητα «Τα αθηναϊκά εργαστήρια αναπαράγουν κλασικά έργα» θα παρουσιάζει ρωμαϊκά αντίγραφα κλασικών έργων του 1ου και 2ου αι. μ. Χ., ενώ η τρίτη ενότητα «Πλούσιοι αστοί της Αθήνας κατά τα αυτοκρατορικά πρότυπα» θα εκθέτει ρωμαϊκά πορτραίτα της ίδια εποχής.

Ερμαϊκές στήλες με πορτραίτα δημοσίων λειτουργών του 2ου και του 3ου αι. μ. Χ. θα πλαισιώνουν την ενότητα «Η πόλη τιμά τους δημόσιους λειτουργούς», ενώ ρωμαϊκά πορτραίτα του 3ου αι. μ. Χ. θα εμπλουτίζουν τους «Ιδιώτες και επιφανείς πολίτες στη ρωμαϊκή Αθήνα». Η τελευταία ενότητα «Συλλογές γλυπτών κοσμούν τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια της ύστερης αρχαιότητας» θα αποτελείται από γλυπτά των υστερορωμαϊκών φιλοσοφικών σχολών.

Πηγή: ΑΠΕ

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=63624121

ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΓΝΟΟΥΝ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ «ΒΑΦΤΙΖΟΥΝ» ΑΛΒΑΝΙΚΗ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ

 

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΟ του ΗΛΙΑ ΜΑΚΟΥ

Σε πλήρη εγκατάλειψη ο αρχαιολογικός χώρος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Διεύρυνσης, «βαφτίζει», σε σποτ που κυκλοφόρησε, αλβανική την αρχαία ελληνική πόλη Απολλωνία! Εκτός από Αλβανούς, που θεωρούν δική τους την Απολλωνία, τώρα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλοιώνει βάναυσα τα ιστορικά στοιχεία!  Βέβαια αυτός ο ισχυρισμός δεν τεκμηριώνεται πουθενά.
Αντίθετα Γάλλοι αρχαιολόγοι, μετά από ανασκαφές αρκετών εβδομάδων στον αρχαιοελληνικό χώρο της Απολλωνίας, ανακάλυψαν ένα από τα μυστικά που έκρυβε ο ναός του Απόλλωνα.
Βρήκαν ένα άγαλμα ρωμαϊκών χρόνων, που απεικονίζει έναν αρχαίο αθλητή, σε πολύ καλή μάλιστα κατάσταση, αφού διατηρήθηκε το μαρμάρινο φιλοτέχνημα με την κάλυψη του χώματος. Είναι ένα σημαντικό εύρημα, δίνει τη διάσταση της αρχαίας πόλης μετά την ελληνική εποχή, κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, οπότε συνεχίζει την αρχαία ακμή της.

Καταστρέφεται ο χώρος
Την ίδια στιγμή ο αρχαιολογικός χώρος της Απολλωνίας έχει εγκαταλειφθεί στην τύχη του. Ρήγματα τα οποία δημιουργήθηκαν από κατολισθήσεις στην αρχαία Απολλωνία, λόγω των βροχών και της διάβρωσης του εδάφους, είχε ως αποτέλεσμα, να καταρρεύσει ένα μέρος του Ρωμαϊκού Θεάτρου, του 3ου αιώνα π.Χ. που βρίσκεται στο δυτικό τμήμα της αρχαίας πόλης. Υπάρχουν φόβοι κατάρρευσης και των υπόλοιπων δομικών στοιχείων. Αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι είναι απαραίτητη η συντήρηση των μνημείων με κατάλληλη διαμόρφωση του αρχαιολογικού χώρου, ώστε να μην συγκεντρώνονται εκεί τα όμβρια ύδατα.

Η αρχαία Απολλωνία
Σύμφωνα με τους ιστορικούς η Απολλωνία η ιλλυρική ήταν αρχαία πόλη της Ιλλυρίας, αποικία των Κορινθίων. Βρισκόταν στα νότια της Ιλλυρίας κοντά στους ποταμούς Αώο και Άψο, όπως αναφέρει ο Στράβων. Ιδρύθηκε στις αρχές του 6ου π.Χ. αιώνα ως αποικία Κορινθίων και Κερκυραίων. Ο Στράβων χαρακτηρίζει την πόλη «ευνομωτάτη». Το πολίτευμά της ήταν ολιγαρχικό και επαινείται από τον Αριστοτέλη. Το 312 π.Χ. οι Απολλωνιάτες απέκρουσαν επιτυχώς την στρατιά του Κασσάνδρου και αργότερα συμμάχησαν με τον Πύρρο. Το 229 π.Χ. η πόλη υποτάχθηκε στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Κατά την ρωμαϊκή εποχή επικοινωνούσε με την Μακεδονία με την Εγνατία Οδό.
Από το 148 π.Χ. οι Ρωμαίοι περιέλαβαν την πόλη στην επαρχία της Μακεδονίας. Πολλοί επιφανείς Ρωμαίοι έμειναν στην Απολλωνία, μεταξύ αυτών ο Οκταβιανός και ο Μαικήνας χάριν σπουδών. Το 48 π.Χ. κατελήφθη από τον Καίσαρα, κατόπιν από τον Αντώνιο και μετά από τον Βρούτο. Φαίνεται ότι η πόλη διατηρούσε την ακμή της και κατά τους Βυζαντινούς χρόνους αφού αναφέρεται από τον Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο. Τότε υπαγόταν στο θέμα του Δυρραχίου. Σήμερα η περιοχή ευρίσκεται στην επικράτεια της Αλβανίας και ονομάζεται Πόγιαννη. Εκεί ευρίσκεται και μονή καλούμενη «Παναγίας της Απολλωνίας».

http://www.proinoslogos.gr/component/content/article/34/10411

http://ellas2.wordpress.com/

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΤΑΙ

ΤΗΣ ΧΡΥΣΑΣ ΝΑΝΟΥ

Σχεδόν απαράλλαχτο διατηρείται στο πέρασμα των αιώνων το κέντρο της Θεσσαλονίκης από πλευράς χωροταξίας και πολεοδομικής οργάνωσης: η σημερινή Εγνατία οδός ήταν και στην αρχαιότητα ο βασικός, πολύβουος δρόμος που διέσχιζε μαρμαρόστρωτος την πυκνοδομημένη καρδιά της πόλης, στην περιοχή της Βενιζέλου απλωνόταν η δραστήρια εμπορική συνοικία με τα καταστήματα και τα εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας, προς τα δυτικά βρίσκονταν χάνια και αποθήκες, χριστιανικοί ναοί δέσποζαν σε περίβλεπτα σημεία. Από την άποψη αυτήν η ανασκαφική έρευνα που διενεργείται με την ευκαιρία της διάνοιξης της σήραγγας του μετρό δίνει την ευκαιρία στη Θεσσαλονίκη να δει αντικατοπτρισμούς του προσώπου της στα βάθη της Ιστορίας.

Δύο άγνωστοι μέχρι πρότινος παλαιοχριστιανικοί κοιμητηριακοί ναοί, στο Σιντριβάνι και στην πλατεία Δημοκρατίας, κατάλοιπα εργαστηρίων και νεκροταφείων, μεγάλο τμήμα της βυζαντινής «Λεωφόρου» ή «Μέσης οδού» και πλήθος κινητών ευρημάτων (κοσμήματα, εργαλεία, χριστιανικά σύμβολα, σκεύη και άλλα αντικείμενα) συγκαταλέγονται στα πλούσια «δώρα» που πρόσφερε η έρευνα της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης (ΕΒΑ) κατά το 2011.

«Τα ευρήματα των ανασκαφών του υπό κατασκευήν έργου "Μετρό Θεσσαλονίκης" στους σταθμούς αρμοδιότητας της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης αποδεικνύουν τη διαχρονικότητα της πολεοδομικής οργάνωσης της πόλης από την αρχαιότητα έως σήμερα», τονίζει στον «ΑτΚ» η δρ αρχαιολόγος Δέσποινα Μακροπούλου, προϊσταμένη της εφορείας, η οποία διευθύνει την ανασκαφική έρευνα. Τα αποτελέσματα της έρευνας για το 2011 παρουσιάζονται στην Επιστημονική Συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη (Παρασκευή 2 Μαρτίου, 12.15, αίθουσα τελετών Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ).

Η άνευ προηγουμένου από πλευράς έκτασης για τα δεδομένα της Θεσσαλονίκης ανασκαφική έρευνα της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων που ξεκίνησε το 2006 πραγματοποιείται σε σταθμούς εντός του ιστορικού κέντρου της πόλης, καθώς και εκτός των τειχών της (σταθμοί Αγίας Σοφίας, Βενιζέλου, Δημοκρατίας - διακλάδωση Σταυρούπολης).

Δρόμος με ιστορία

Οπως ήταν αναμενόμενο από τους αρχαιολόγους, ήδη από την εποχή που αποφασίστηκε η χωροθέτηση της γραμμής του μετρό πάνω στην Εγνατία, στις ανασκαφικές εργασίες που εκτελούνται στη θέση των κεντρικών δύο σταθμών «Βενιζέλου» και «Αγία Σοφία» αποκαλύφθηκε διαδοχικά όλη η ιστορία του δρόμου αυτού ανά τους αιώνες. Πολλά στοιχεία για τα παρακείμενα του δρόμου αυτού κτίρια και τις χρήσεις τους είναι πλέον επίσης γνωστά.

Στο σταθμό «Βενιζέλου» ήρθαν στο φως πυκνοδομημένες οικοδομικές νησίδες με εμπορικά καταστήματα της βυζαντινής πόλης που απλώνονταν εκατέρωθεν της «Λεωφόρου» ή «Μέσης οδού», όπως ονομαζόταν τότε ο δρόμος. Σύμφωνα με τη διευθύνουσα της ανασκαφής, η πληθώρα μικροαντικειμένων αργυροχρυσοχοΐας που βρέθηκαν στην ανασκαφή μαρτυρά τη διαχρονία του εμπορικού χαρακτήρα της περιοχής.

Στο Σταθμό «Αγία Σοφία» αποκαλύφθηκε σε μήκος 73 μέτρων η αρχαία οδός στην πρώτη μνημειακή της διαμόρφωση, την οποία απέκτησε μετά τον 3ο αιώνα και διατήρησε τουλάχιστον ώς τον 6ο αιώνα τουλάχιστον. «Η οδός είναι στρωμένη με μαρμάρινες πλάκες και οριοθετείται με μαρμάρινα κράσπεδα. Δίπλα της προς το νότο, καθώς το βόρειο όριό της παράκειται των ορίων του σκάμματος του σταθμού, σώζονται τα ερείπια μιας κιονοστοιχίας που προβάλλονταν στην όψη των κτιρίων της νότιας οικοδομικής νησίδας. Ανάμεσα στο δρόμο και τα κτίρια παρεμβαλλόταν, όπως άλλωστε και σήμερα συμβαίνει στις πόλεις, πυκνό δίκτυο κτιστών, πήλινων και μολύβδινων αγωγών, που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες ύδρευσης και αποχέτευσης. Η οδός μετά τον 6ο αιώνα και έως τα νεότερα χρόνια έπαιρνε διαδοχικά, όπως οι ανασκαφές έδειξαν, τη λιτή μορφή χωμάτινων ή λίθινων καταστρωμάτων», εξηγεί η κ. Μακροπούλου.

Δύο ναοί εκτός των τειχών

Οι εργασίες του μετρό στάθηκαν αφορμή να αποκαλυφθούν και άλλες εικόνες της αρχαίας Θεσσαλονίκης, όχι μόνο στο κέντρο αλλά και σε περιοχές έξω από τα τείχη της. «Τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, και στη Θεσσαλονίκη από τον 4ο έως και τον 6ο αιώνα, οι κοιμητηριακοί ναοί οικοδομούνταν μέσα στο χώρο των αρχαίων νεκροταφείων ιδρυόμενοι πάνω σε παλιότερους τάφους, οι οποίοι και καθόριζαν το λόγο για τον οποίο οικοδομείτο ο ναός στη συγκεκριμένη θέση. Ομιλούμε φυσικά για σηματοδότηση του τόπου λατρείας των μαρτύρων της χριστιανικής πίστης. Η έλλειψη βέβαια ανασκαφικών δεδομένων οδηγεί τους αρχαιολόγους σε εικασίες για την ταύτιση του μάρτυρα, βασιζόμενες κυρίως στις γραπτές πηγές. Προσπαθούμε να αποφεύγουμε τις βιαστικές ταυτίσεις, καθώς η θρησκεία εξακολουθεί ζώσα στο σύγχρονο κόσμο», παρατηρεί η κ. Μακροπούλου.

Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής για το μετρό ήρθαν στο φως δύο άγνωστοι έως πρόσφατα χριστιανικοί κοιμητηριακοί ναοί: στα ανατολικά, στο σταθμό «Σιντριβάνι», μέσα στο αρχαίο νεκροταφείο, ανασκάφηκε παλαιοχριστιανική βασιλική θεμελιωμένη πάνω σε παλαιότερο από αυτήν λατρευτικό κτίριο του 4ου αιώνα κοσμούμενο με ένα εξαιρετικό ψηφιδωτό δάπεδο, που φέρει παράσταση Φοίνικα. Μία ακόμη παλαιοχριστιανική βασιλική βρέθηκε αντίστοιχα και στο δυτικό νεκροταφείο, στο Σταθμό «Πλατεία Δημοκρατίας».

Προστίθενται έτσι δύο ακόμη χριστιανικοί κοιμητηριακοί ναοί κοντά στους τρεις που ήταν έως πρόσφατα γνωστοί, δηλαδή: το ναό υπό την οδογέφυρα της 3ης Σεπτεμβρίου, που χρονολογείται στα τέλη του 4ου αιώνα, το ναό στη συμβολή των οδών Λαγκαδά και Αγίου Δημητρίου, του πρώτου μισού του 5ου αιώνα, και το ναό του 6ου αιώνα στην οδό Μαργαροπούλου (περιοχή Σιδηροδρομικού Σταθμού).

Τέλος, στο σκάμμα της διακλάδωσης προς Σταυρούπολη, αποκαλύφθηκαν ελάχιστα οικοδομικά κατάλοιπα, κυρίως ερείπια από αποθήκες και χάνια νεότερων χρόνων, παράλληλα όμως δόθηκε η ευκαιρία στους αρχαιολόγους να παρακολουθήσουν σε βαθύτερα στρώματα το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής, ένα ύψωμα δηλαδή που υπήρχε εκεί στο παρελθόν, πάνω στο οποίο βρέθηκαν ελάχιστες ταφές του υστερορωμαϊκού – παλαιοχριστιανικού νεκροταφείου, ενώ στις παρυφές του αποκαλύφθηκαν ταφές των οθωμανικών χρόνων.

Το ανθρώπινο δυναμικό

Για τις ανασκαφικές ανάγκες εργάζεται μεγάλος αριθμός ανθρώπων (59 αρχαιολόγοι, 3 τοπογράφοι, 10 συντηρητές, 11 σχεδιαστές και περισσότεροι από 300 εξειδικευμένοι τεχνίτες). Την Ομάδα Επίβλεψης των ανασκαφικών εργασιών υπό τη διεύθυνση της προϊσταμένης της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης Δέσποινας Μακροπούλου απαρτίζουν οι αρχαιολόγοι της Εφορείας Κρινώ Κωνσταντινίδου, Στέλλα Βασιλειάδου και Σταυρούλα Τζεβρένη.

http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&ct=100&artid=129700

ΒΡΕΘΗΚΕ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΥΡΡΑΣ;

 

Του Μάκη Αξιώτη

 

Τα θέατρα αποτελούσαν βασική προσφορά των αρχαίων ελληνικών πόλεων προς τους πολίτες τους, χώρους όχι μόνο ψυχαγωγίας αλλά και πολιτικής ωρίμανσης. Σκεφτείτε την παράσταση της αρχαίας τραγωδίας (Σοφοκλής, Ευριπίδης, Αριστοφάνης, Μένανδρος και άλλες) και την κριτική μαζί με τα διαχρονικά μηνύματα που άφηνε να διαχέεται στους θεατές, μέσα στο μαγευτικό περίγυρο.

Στις αιολικές πόλεις του νησιού, μέχρι στιγμής είναι γνωστή η ύπαρξη μόνον του θεάτρου της Μυτιλήνης. Δεν αναφέρεται η εντόπιση έστω και της πιθανής θέσης άλλου θεατρικού χώρου.
Η αρχαία Πύρρα, μία από τις έξι αρχαίες πόλεις της Λέσβου, καταλαμβάνει το χώρο της σημερινής Αχλαδερής. Η πόλη ήταν χτισμένη επάνω στο φύσει οχυρό ύψωμα νοτίως της εκβολής του Βούβαρη. Το τείχος έζωνε περιμετρικά το χείλος του βράχου, είχε τρεις πύλες, το αρχαίο λιμάνι με τους νεώσοικους βρισκόταν στην εκβολή του ποταμού και στη νότια πλαγιά, κάτω από το βράχο, ήταν κτισμένο το Προάστιο. Οι λιμενικές εγκαταστάσεις στη ΝΔ γωνία θεωρούνται μεταγενέστερες, μετά την υποτιθέμενη καταστροφή της τειχισμένης πόλης (ακρόπολης) από σεισμό, πιθανόν το 2ο π.Χ. αι., και της «επιβίωσης» του Προαστίου.


Σε τοπογραφικό του Γ. Κοντή, η θέση του Θεάτρου (αριστερά). Σε δορυφορικό χάρτη (δεξιά)

Ένα αψιδωτό κτήριο στη ΝΔ γωνία της πόλης θεωρείται ιερό των Γεωμετρικών Χρόνων που συνεχίζεται η ύπαρξή του στα Αρχαϊκά Χρόνια (Böhlau). Η νεκρόπολη εντοπίστηκε στη ΒΑ πλαγιά του Γενιάτη Λόφου (κτήρια Αχλαδερής). Τα όστρακα των αγγείων και οι τάφοι (ένας πρωτογεωμετρικός) δείχνουν την ύπαρξη της πόλης από τα πρωτογεωμετρικά χρόνια. Όμως θεωρείται βέβαιο ότι προϋπήρξε στρώμα της Ύστερης Χαλκοκρατίας (μυκηναϊκό - Buchhoz).


... από το ύψωμα «Θόλος» (αριστερά). Η πόλη από το Θόλο (δεξιά)

To Θέατρο
Εδώ και αρκετό καιρό, ο Μάκης Παυλέλλης είχε εντοπίσει εδώλια θεάτρου μέσα στο χώρο του Προαστίου της αρχαίας πόλης. Στις 29 του περασμένου Ιανουαρίου (2012) επισκεφτήκαμε μαζί το χώρο. Πραγματικά, στη νότια πλευρά του βράχου της ακρόπολης, σε (τεχνητό;) κοίλωμά του, ακριβώς πίσω από τη νότια βραχώδη προβολή της μεγάλης ανατολικής πύλης, υπάρχουν λαξευμένα στο βράχο τα εδώλια του θεάτρου.


Ο χώρος όπου το Θέατρο (;) (αριστερά). Εδώλια στο βράχο (δεξιά και κάτω)

Στο υψηλότερο σημείο διακρίνονται αρκετές σειρές, ενώ χαμηλότερα προβάλλουν διάσπαρτα μέσα από το έδαφος του ελαιώνα. Η φορά του δείχνει τη «διαμόρφωση του κοίλου» και, όπως πολύ σωστά παρατήρησε ο κ. Παυλέλλης, διατηρούνται δύο επιχωματώσεις εκατέρωθεν για την κατασκευή του.



Η Ορχήστρα θα βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο του ελαιώνα. Όλα αυτά βέβαια περιμένουν την ανασκαφική επιβεβαίωση από την Κ΄ Εφορεία Κλασσικών και Προϊστορικών Αρχαιοτήτων. Πιθανόν, αρχικά, και μόνο η απομάκρυνση θάμνων από την περιοχή να έκαμε ορατά τα εδώλια.

* Διακόπτουμε για τρεις εβδομάδες την τακτική σειρά των παρουσιάσεων του Μάκη Αξιώτη «Περπατώντας τη Λέσβο», προκειμένου να υπάρξουν από μέρους του τρεις σημαντικές ανακοινώσεις.

http://www.emprosnet.gr/ArtAndEntertainment/?EntityID=83ab4f67-9d3d-4131-a099-08181478ca51

ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ (ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ) ΧΡΟΝΟ - ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

Του Δημήτρη Κυριακόπουλου

Αραγε πώς να ζούσαν οι άνθρωποι πριν από 7.800 χρόνια; Η απάντηση βρίσκεται στο εξαιρετικά δύσκολο παζλ, που με υπομονή και προσήλωση συνθέτει η αρχαιολογική ομάδα του καθηγητή Γιώργου Χουρμουζιάδη στον προϊστορικό λιμναίο οικισμό του Δισπηλιού Καστοριάς. Και μπορεί μια λαθρανασκαφή να έστρεψε τελευταία τα φώτα στον αρχαιολογικό χώρο (σ.σ.: ουδέν κακόν αμιγές καλού), όμως το έργο που συντελείται εκεί είναι μεγάλο, αν και λίγο έχει προβληθεί και αξιοποιηθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι έχουν ανακαλυφθεί 2.000 εργαλεία και 200 αγγεία της νεολιθικής περιόδου, που μελετώνται και τα οποία δικαιολογούν απόλυτα την ίδρυση ενός αντάξιου μουσείου. Αντ’ αυτού, τα περισσότερα παραμένουν κλεισμένα στα συρτάρια του εργαστηρίου! Εκεί συναντήσαμε τον διακεκριμένο αρχαιολόγο Γιώργο Χουρμουζιάδη, ο οποίος από το 1992 είναι επικεφαλής της σπουδαίας ανασκαφικής, μελετητικής και εκπαιδευτικής προσπάθειας γύρω από τον προϊστορικό λιμναίο οικισμό του Δισπηλιού, που θεωρείται ο αρχαιότερος της Ευρώπης. Γι’ αυτόν είναι έργο ζωής. Η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή εκτείνεται από το 5800 έως το 3000 π.Χ. «Τα ευρήματα, είναι φθαρτά, δεν έχουν σχέση με τα χρυσά της Βεργίνας, είναι κοκάλινα, πέτρινα εργαλεία, πήλινα αγγεία και μέσα από τη μελέτη τους μπορούμε να ανασυνθέσουμε την κοινωνική μορφή της εποχής» δηλώνει ο κ. Χουρμουζιάδης, προκειμένου να καταδείξει την ιδιαιτερότητα της αποστολής. Για την αναδημιουργία ενός αγγείου μπορεί να έχουν συγκολληθεί 100 κομμάτια και να χρειάστηκε δουλειά μηνών. Ομως ένα αγγείο, ένα εργαλείο «λένε» πολλά για τη ζωή των προϊστορικών προγόνων μας, στις όχθες της λίμνης της Καστοριάς. Συμβάλλουν ουσιαστικά στην απεικόνιση της ανθρώπινης καθημερινότητας χιλιάδες χρόνια πριν.

Ενα πιθάρι, αναφέρει ο καθηγητής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, σημαίνει ότι είχαν πλεόνασμα, άρα δεν είχαν ληστρική οικονομία, καλλιεργούσαν και ό,τι περίσσευε το φύλασσαν ή το αντήλλασσαν με άλλους (π.χ. έδιναν σιτάρι και έπαιρναν κρέας). Αρκετά είναι τα στοιχεία που μαρτυρούν ότι υπήρχαν μορφές τέχνης. Αλλωστε «η τέχνη αρχίζει από εκεί όπου σταματά η χρήση» συμπληρώνει.

Εντυπωσιακά είναι και τα ευρήματα για τη γραφή της εποχής. Η ξύλινη πινακίδα με εννέα σειρές χαραγμάτων έχει προκαλέσει ποικίλες συζητήσεις και ερμηνείες. Από την πλευρά του ο συνομιλητής μας διευκρινίζει ότι δεν είναι εφικτό να διαβαστεί. Ωστόσο αποκαλύπτει ότι υπάρχουν ευρήματα -κυρίως πάτοι αγγείων- με εγχαράξεις, που παραπέμπουν σε ένα είδος επιγραφής (ίσως πρόκειται για το όνομα του κατασκευαστή). «Οταν οι εγχαράξεις δεν είναι κολλημένες, είναι αυτόνομες, έχοντας μια εικονική σημασία, έχουμε γραφή» τονίζει. Μια τελευταία ανατρεπτική πληροφορία έρχεται από τη μελέτη των οστών ζώων της εποχής. Ετσι, σύμφωνα με αρχαιολογικές εκτιμήσεις, βρέθηκαν κόκαλα αλόγων του 5000 π.Χ., ενώ πιστεύεται ότι αυτά τα ζώα ήρθαν στον ελλαδικό χώρο το 2000 π.Χ.!

Από την πληθώρα ευρημάτων έχει προκύψει η αναπαράσταση του λιμναίου οικισμού (υπάρχουν οκτώ καλύβες, με τον ανάλογο εξοπλισμό). Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο επισκέπτης (πυκνές είναι οι επισκέψεις σχολείων) σχηματίζει εικόνα και κάνει ένα ταξίδι στον χρόνο.

«Θέλαμε εξαρχής να κάνουμε ένα τόξο ενημέρωσης: ανασκαφή, αναπαράσταση, μουσείο, για να βλέπει ο επισκέπτης πώς βγαίνουν στην επιφάνεια τα αρχαία, υποθετικά πώς λειτούργησαν και πώς εκτίθενται στο μουσείο» υπογραμμίζει ο καθηγητής. Δυστυχώς, η πρότασή του για ίδρυση ενός μουσείου λιμναίων οικισμών, που όμοιό του δεν υπάρχει στη νοτιοανατολική Ευρώπη, απορρίφθηκε για γραφειοκρατικούς λόγους!

Ο Γιώργος Χουρμουζιάδης δεν κρύβει την απογοήτευσή του για την αντιμετώπιση τόσο της Πολιτείας -πηγές κρατικής χρηματοδότησης δεν υπάρχουν- όσο και των τοπικών παραγόντων. Ο,τι γίνεται οφείλεται στη φιλοτιμία, στην πίστη και την αφοσίωση των αρχαιολόγων και του υπόλοιπου προσωπικού. Γι’ αυτό ο καθηγητής ζητεί μετ’ επιτάσεως από την τοπική κοινωνία να αποδείξει τη στήριξή της.

Τελευταία αφήνει ελπίδες η υπόσχεση της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας για ένταξη στο ΕΣΠΑ του έργου στερέωσης ενός περιβόλου που αποκαλύφθηκε και χρονολογείται από τη μυκηναϊκή εποχή. «Αν δεν στερεωθεί θα καταστραφεί» προειδοποιεί. Προσθέτει δε ότι ο αρχαιολογικός πλούτος της χώρας είναι ένας βασικός παράγοντας τουριστικής ανάπτυξης. Αυτό όμως δεν δείχνει να το υπολογίζει η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού. Προς επίρρωσιν αναφέρει το παράδειγμα του Αρχαιολογικού Μουσείου Αργους Ορεστικού, που προτού συμπληρωθεί χρόνος από τα εγκαίνιά του έχει μείνει χωρίς φύλακες!

http://www.dimokratianews.gr

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΩΔΩΝΗΣ: ΑΝΤΙ ΝΑ ΤΟ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥΝ ΤΟ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ

 

Αναπαλαίωση με τσιμέντο Δανίας και χημικά…

Βολές προς όλους από τον πρ. Δήμαρχο Γιάννη Μπούκα

• Αναπαλαιώνουν με τσιμέντο (!) το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης και στην ουσία το καταστρέφουν... Ένα παγκόσμιο πολιτιστικό μνημείο, που άντεξε χιλιάδες χρόνια αλώβητο μέσα στο χρόνο, παραμορφώνεται από αυτούς που, υποτίθεται, ότι θέλουν να το προστατεύσουν, δηλαδή από το υπουργείο Πολιτισμού και συγκεκριμένα από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, που ενέκρινε τις εργασίες.
Το περίεργο είναι, όπως μας λέει ο πρώην δήμαρχος Δωδώνης Ιωάννης Μπούκας, ότι αντί της μελέτης, που προέβλεπε ως υλικό αναπαλαίωσης την πέτρα, προτιμήθηκε ένα μείγμα από τσιμέντο και άλλα κονιάματα. Μάλιστα η αναπαλαίωση με φυσική πέτρα από την περιοχή, θα στοίχιζε λιγότερο.
Ο κ. Μπούκας δε διστάζει να μιλήσει για "απαίσιο λίφτινγκ σε βάρος του αρχαίου θεάτρου".  Η βεβήλωση του χώρου είναι εμφανής στους επισκέπτες, πολλοί από τους οποίους «μουτρώνουν» μπροστά σ’ αυτό που βλέπουν.

Με τσιμέντο Δανίας...
Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, η κατάσταση του θεάτρου παρουσιάζει πολλά και μεγάλα προβλήματα, που οφείλονται  στο εξαιρετικά ευπαθές και αποσαθρωμένο πλέον είδος λίθου που χρησιμοποιήθηκε στην αρχαιότητα, τις εσπευσμένες αποκαταστάσεις τμημάτων του   κατά την δεκαετία του 60ʼ και τις αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής.
Τα κονιάματα που χρησιμοποιούνται στις εργασίες αποκατάστασης  περιέχουν χαλαζιακά αδρανή, τσιμέντο Δανίας, χημικά πρόσθετα και χρωστικές ουσίες για την χρωματική εναρμόνιση με το σώμα των λίθων.
Όπου κρίνεται απαραίτητο γίνεται χρήση ενέματος και τοποθετείται εσωτερικός οπλισμός από τιτάνιο. Οι περιοχές επέμβασης, σε πρώτη φάση, αφορούν τμήματα των δύο ανατολικών ακραίων κερκίδων του πρώτου διαζώματος του κοίλου.

Αδιαφορούν οι τοπικοί φορείς
Ο πρώην δήμαρχος Δωδώνης κατηγορεί τους τοπικούς φορείς ότι αδιαφορούν για το έκτρωμα που διαμορφώνεται στο αρχαίο θέατρο. Λέει χαρακτηριστικά ότι ο σημερινός δήμαρχος του διευρυμένου δήμου Δωδώνης Κώστας Κατσανάκης, δεν ασχολείται με το θέμα.
Αλλά ρίχνει βολές και προς την Περιφέρεια Ηπείρου, επισημαίνοντας πως δεν κάνει τις απαραίτητες ενέργειες για να μην προχωρήσει η αλλοίωση ενός χώρου διεθνούς πολιτιστικής αναφοράς και ακτινοβολίας.

Από τα μεγαλύτερα...
Το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης στην Ήπειρο είναι από τα μεγαλύτερα  σωζόμενα αρχαία ελληνικά θέατρα. Η χωρητικότητά του είναι 18.000 θεατές.
Αποτελούσε τμήμα του πανελλήνιου ιερού της Δωδώνης και κατασκευάστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. από τον βασιλιά της Ηπείρου Πύρρο (297-272 π.Χ.) που θέλησε με αρχιτεκτονικά μνημεία και οικοδομήματα να στολίσει τις περιοχές του βασιλείου του. Την ίδια εποχή κατασκευάστηκε και το μικρό θέατρο της αρχαίας Αμβρακίας.
Υπήρξαν απανωτές καταστροφές, ανοικοδομήσεις και διαμορφώσεις στους αιώνες που ακολούθησαν την παρακμή του βασιλείου της Ηπείρου και στα χρόνια της ρωμαϊκής κατάκτησης χρησιμοποιήθηκε ως αρένα.
Από τον 4ο αιώνα μ.Χ. έπαψε να λειτουργεί. Οι πρώτες ανασκαφές και αναστηλώσεις στον αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης άρχισαν το 1875 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα...

http://www.proinoslogos.gr/component/content/article/13/9914

ΟΙ ΑΛΒΑΝΟΙ «ΚΡΥΒΟΥΝ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΜΑΣ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΟ ΗΠΕΙΡΟ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΥΝ ΜΟΝΟ ΑΥΤΑ ΤΗΣ ΡΩΜΑΊΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

Για ακόμη μια «στυγνή» πρόκληση των Αλβανών κάνουν λόγο πολλοί Βορειοηπειρώτες, που ισχυρίζονται, ότι οι Αλβανοί αποκρύπτουν -τεχνηέντως- αρχαιοελληνικά ευρήματα στην περιοχή της Δερόπολης και αναδεικνύουν μόνο τα Ρωμαϊκά!
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η έκθεση φωτογραφίας που εγκαινιάστηκε πρόσφατα στο Αργυρόκαστρο, με θέμα την αρχαιοελληνική πόλη της Αδριανούπολης. Η έκθεση εντάσσεται στο πλαίσιο της 11ης εβδομάδας της Ιταλικής Γλώσσας.
Εκτίθενται 60 φωτογραφίες από τις ανασκαφές που γίνονται τα τελευταία χρόνια στην ευρύτερη περιοχή της Δερόπολης και κυρίως γύρω από το αρχαίο θέατρο των Σωφράτικων, από Ιταλούς και Αλβανούς αρχαιολόγους των Πανεπιστημίων Ματσεράτα και Αργυροκάστρου. Όπως αναφέρει η ειδησεογραφική ιστοσελίδα borioipirotis.blogspot.com, «Αλβανοί και Ιταλοί προσπαθούν να αναδείξουν τα ευρήματα της Ρωμαϊκής Περιόδου, αποκρύπτοντας αυτά της Ελληνικής, ενώ υπάρχουν και καταγγελίες για την καταστροφή τους»!

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ…
• Σύμφωνα με την ιστοσελίδα, στα εγκαίνια της έκθεσης το «παρών» έδωσε  και ο Υπουργός Πολιτισμού της Αλβανίας Άλντο Μπούμτσι, ο οποίος τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι  η έκθεση είναι τμήμα της «κοινής αλβανό-ιταλικής πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι η απόδειξη των δεσμών των δύο λαών από την αρχαιότητα και ότι, όπως ο ιταλικός πολιτισμός είναι γνωστός στη χώρα του, έτσι πρέπει και ο αλβανικός πολιτισμός να γίνει πιο γνωστός στην Ιταλία»!

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ
Βορειοηπειρωτικοί κύκλοι σημειώνουν, ότι τέτοια φαινόμενα θα πρέπει να σταματήσουν και άμεσα να υπάρξει συνεργασία Ελλάδας και Αλβανίας για την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανάδειξη των αρχαιοελληνικών μνημείων της Βορείου Ηπείρου.
Υπενθυμίζεται, ότι στην περιοχή, εκτός από τις δεκάδες εκκλησίες, υπάρχει πλήθος σημαντικών αρχαιοελληνικών μνημείων.
Για παράδειγμα, στην Φοινίκη, την παλαιά πρωτεύουσα της Χαονίας και της Ηπείρου, υπάρχει το περίφημο Βουθρωτό και τα μνημεία, όπως το Βαπτιστήριο, η πύλη του Λέοντος κ.α.
Να σημειωθεί, ότι το Βουθρωτό προστατεύεται από την Ουνέσκο, ενώ περισσότερης ανάδειξης χρίζουν και άλλα μνημεία, όπως το θέατρο και η Νεκρόπολη της Αδριανούπολης.

http://www.proinoslogos.gr/component/content/article/13/8294
 

ΑΜΥΚΛΑΙ : Ο ΘΡΟΝΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ - ΤΟ ΠΑΝΑΡΧΑΙΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΣΠΑΡΤΗΣ

 

Ένας άγνωστος τόπος στους περισσότερους Έλληνες που απέχει περί τα πέντε χιλιόμετρα απ’ την σημερινή πόλη της Σπάρτης. Και όμως, πολύ πιθανών, ο ιερός χώρος των Αμυκλών να είναι ο πρώτος οργανωμένος μυητικός και λατρευτικός ιερός τόπος στον Ελλαδικό χώρο. Μας είναι άγνωστο πότε κατοικήθηκε, ακόμη και οι αρχαιολόγοι δίδουν μια κατά προσέγγιση χρονολογία, γύρω στο 8000 π.Χ., από τα τελευταία ευρήματα.

Με την πρώτη μυστηριακή λατρεία προς τον θεό Υάκινθο παρουσίασε μια εξαιρετική άνθηση στην εποχή της Μυκηναϊκής περιόδου και που ίσως να έγινε οι αιτία για την εμφάνιση των άλλων μυητικών ιερών κέντρων.

Κατά την προϊστορική αρχαιότητα οι Αμύκλες υπήρξαν σημαντικότατη εστία πολιτισμού και πανάρχαιο θρησκευτικό κέντρο. Λατρευτικός αρχικά ως ο τόπος του θεού Υάκινθου, η λατρεία και τα μυστήρια του οποίου καθιερώθηκαν ιδιαίτερα κατά τη μυκηναϊκή εποχή, οι Αμύκλες έγιναν αργότερα κραταιή έδρα του "νεήλυδος", δηλαδή νιόφερτου στο λατρευτικό εκείνο τόπο Απόλλωνος, του Ολυμπίου Θεού των Δωριέων, που όμως δεν κατόρθωσε να εκτοπίσει εντελώς τις μυητικές τελετές και τη λατρεία της παλιάς θεότητας.

 

Όταν εγκαταστάθηκαν οι Δωριείς στη Σπάρτη, (σύμφωνα με την επικρατέστερη αρχαία παράδοση), δυσκολεύτηκαν πολύ να κυριαρχήσουν στις Αμύκλες και αρκετά αργά - στους αρχαϊκούς χρόνους - κατόρθωσαν να τις κυριεύσουν.   

Από το όνομα της εορτής είναι φανερό ότι ο Υάκινθος ήταν προ-Μυκηναϊκός ήρωας που δίδαξε τα πρώτα μυστήρια και τον λάτρευαν σαν το θεό της βλαστήσεως μαζί με την αδελφή του Πολύβοια, όπου αργότερα ταυτίστηκαν μαζί τους η Μάνα-Δήμητρα με τη Κόρη-Περσεφόνη.

Κάθε χρόνο, με το τέλος της Άνοιξης κατά τον σπαρτιατικό μήνα Φλιάσιο -σελήνη Μαϊου-, ή στα μέσα του καλοκαιριού κατά τον μήνα Υακίνθιο -σελήνη Ιουλίου-, οι Λακεδαιμόνιοι εόρταζαν επί τρείς ημέρες στις Αμύκλες τα λεγόμενα «Υακίνθια» με εναγισμούς^[1], μυήσεις και κοινά δείπνα προς τιμήν του πανέμορφου Υακίνθου, του Θνήσκοντος και Ανασταινομένου γονιμικού Θεού, υιού του Αμύκλα, που σκότωσε κατά λάθος ο θαυμαστής του θεός Απόλλων. Την πρώτη ημέρα των «Υακινθίων» προσφέρονταν μελαγχολικά θυσίες στους νεκρούς από αστεφάνωτους (σε ένδειξη πένθους) θρησκευτές και νεκρόδειπνα δίχως ψωμί, πίττες ή άλλα γλυκίσματα, ενώ γίνονταν επίσης και εναγισμοί, μυητικές τελετές προς τιμή του «ωραίου εφήβου» (Υακίνθου). Στις δύο επόμενες ημέρες η ατμόσφαιρα άλλαζε σε εορταστική, οι θρησκευτές στεφανώνονταν με κισσό και οι εορτασμοί έκλειναν με παιάνες, χορούς, πομπή, και, τέλος, με αρτοκλασία, θυσίες και συνεστιάσεις προς τιμή του «Καρνείου» Απόλλωνος στις οποίες καλούνταν να συμμετάσχουν και οι δούλοι και οι ξένοι. «Υακίνθια» εορτάζονταν επίσης και στο Άργος, τον Τάραντα, τη Θήρα, την Ανάφη, την Κυρήνη και την Κώ.

Η αποδομηση....

Ένας κολοσσιαίο Ιερό του 6ου αιώνα π.Χ., που όμοιό του δεν υπήρξε στην ελληνική αρχαιότητα, βρίσκεται σήμερα ''σπαρμένο'' σε όλες τις βυζαντινές εκκλησίες της κοιλάδας του Ευρώτα. Οι αρχαιολόγοι μαζεύουν τα κομμάτια ένα ένα...

Είναι ένας μικρός λόφος γύρω στα 200 μέτρα ύψος, φαλακρός στην κορυφή του, με μια μικρή εκκλησία που τον ονοματίζει: Αγία Κυριακή. Κάποια ερείπια εδώ κι εκεί δείχνουν ότι πριν από τους χριστιανούς τον είχαν επιλέξει πρώτοι οι αρχαίοι, αλλά και πάλι τα στοιχεία είναι ελάχιστα ώστε να αντιληφθεί ο τυχαίος επισκέπτης τη σημασία τους. Ποιος μπορεί να φανταστεί ότι εδώ βρισκόταν το πλέον εντυπωσιακό και αινιγματικό κτίσμα της αρχαιότητας;

Ένας κολοσσιαίος θρόνος για τον θεό Απόλλωνα, του οποίου το λατρευτικό άγαλμα, που βρισκόταν στο κέντρο του, υπερέβαινε κατά πολύ σε ύψος το αρχιτεκτονικό οικοδόμημα, αφού έφθανε στα 14,5 μέτρα! Ενα επιβλητικό, μαρμάρινο και περίτεχνα διακοσμημένο κτίριο του 6ου αιώνα π.Χ., που όμοιό του δεν υπήρξε άλλο στην ελληνική αρχαιότητα, δημιούργημα του φημισμένου γλύπτη  και αρχιτέκτονα Βαθυκλή από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας.

Από την άλλη, όμως, ποιος δεν συγκλονίζεται από το γεγονός ότι αυτό το τριώροφο, όπως υπολογίζεται, Ιερό του Απόλλωνα Αμυκλαίου στηΣπάρτη, κατακερματισμένο μέσα στους αιώνες, βρίσκεται σήμερα«σπαρμένο» σε όλα τα εκκλησάκια της κοιλάδας του Ευρώτα;

Στην περίπτωση του Αμυκλαίου ο καθηγητής και Διευθυντής τουΜουσείου Μπενάκη κ. Άγγελος Δεληβορριάς άρχισε να ψάχνει  για τα σπαράγματα του μνημείου από το 1966-68, όταν υπηρετούσε ως αρχαιολόγος στη Σπάρτη (Πολλά αρχιτεκτονικά μέλη του θρόνου μάλιστα έχει ήδη ταυτίσει και δημοσιεύσει).

Επέστρεψε, το 2005, επικεφαλής πλέον ενός ανασκαφικού και αναστηλωτικού προγράμματος, με υπεύθυνο των ανασκαφικών εργασιών τον αρχαιολόγο του Μουσείου Μπενάκη κ. Σταύρο Βλύζο και μια μεγάλη ομάδα από εξέχοντες επιστήμονες, ο στόχος ήταν σαφής:εντοπισμός του αρχαίου υλικού, είτε αυτό είναι ενσωματωμένο σε νεότερα κτίσματα είτε θα προέλθει από τις ανασκαφές στον χώρο, και η χρησιμοποίησή του στην αποκατάσταση του μνημείου. 

1 Σχεδιαστική αναπαράσταση του Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνα 2 Μαρμάρινη διακόσμηση του θρόνου 3 Τμήμα της μαρμάρινης σίμης του θρόνου 4 Τα λεοντοπόδαρα από το θρόνο του θεού 

Η εκκλησία της Αγίας Κυριακής είναι χτισμένη ολόκληρη από υλικό του ιερού. Ενα μνημειακών διαστάσεων αρχαίο μαρμάρινο κατώφλι είναι εντοιχισμένο στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία στο Σκλαβοχώρι, στην οποία όμως έχουν εντοπισθεί συνολικά 15 αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη, γλυπτά ή κιονόκρανα.

Στους Αγίους Θεοδώρους εντοπίστηκε ένα ακόμη. Ο Άγιος Νικόλαος έχει ενσωματωμένο αρχιτεκτονικό υλικό κυρίως από τον θρόνο. Και φυσικά δεν είναι τα μόνα. Άλλωστε αρχιτεκτονικά μέλη βρίσκονται και στο Μουσείο Σπάρτης. Δόμοι, ορθοστάτες, πλάκες δαπέδου, σπόνδυλοι κιόνων, κιονόκρανα τριών διαφορετικών τύπων σε συνδυασμό του ιωνικού με τον δωρικό ρυθμό, παραστάδες για θύρες με τόρμους για κιγκλιδώματα, τμήματα επιστυλίου και σίμης με φυτικό διάκοσμο, πλάκες από την οροφή περιμένουν να βρουν τη θέση τους. 

Το αίτημα του αρχαιολόγου όμως για την αποτοίχισή τους, κυρίως όσον αφορά το βυζαντινό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, απορρίφθηκε πριν από λίγους μήνες από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο με το σκεπτικό της διατήρησης όλων των φάσεων της ιστορίας στα μνημεία και παρά την υπόσχεση της αποκατάστασης του ναού με νέο υλικό. Μια περαιτέρω συζήτηση ίσως δώσει τη λύση στο πρόβλημα και άλλωστε ο κ. Δεληβορριάς είναι αποφασισμένος να παλέψει για την επίλυσή του.

Η τριάδα

''Το ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα μαζί με τα ιερά της Χαλκιοίκου Αθηνάς και της Ορθίας Αρτέμιδος συνάρθρωναν τη λατρεία της αρχαίας Σπάρτης, κάτι σαν την Αγία Τριάδα του χριστιανισμού. Μια τριάδα που ξεπερνούσε κατά πολύ τις εσωτερικές ανάγκες της τοπικής θρησκευτικότητας εκτονώνοντας τόσο καθημερινά αιτήματα της κοινωνικής και πολιτικής ζωής όσο και τις πιεστικές ενστάσεις του ιστορικού βίου της πόλης'', όπως λέει ο ίδιος επιχειρηματολογώντας για τη σημασία του Αμυκλαίου.

Είναι πιθανόν άλλωστε ότι το μνημείο χτίστηκε ως επικύρωση της πολιτικής και στρατιωτικής συμμαχίας μεταξύ των δύο βασιλικών οίκων της Σπάρτης, των Αιγειδών και των Αγιαδών, υπό την προστασία του Απόλλωνα.

Πόσο εφικτή όμως είναι η ιδέα της αναστήλωσης ενός μνημείου που«δεν υπάρχει»; Το σχέδιο μοιάζει ουτοπικό, οι δυσκολίες, θεωρητικές και πρακτικές, φαντάζουν τεράστιες, όταν όμως ο κ. Δεληβορριάς αρχίζει να αναπτύσσει με πάθος και νεανικό ενθουσιασμό τα δεδομένα του εγχειρήματος, ένα προς ένα, όλα φαίνονται πιθανά. Και το «κυνήγι» των σπαραγμάτων του ιερού και η άδεια για τη χρήση τους αλλά κυρίως η απόδοση της άγνωστης ως σήμερα ακριβούς αρχιτεκτονικής μορφής του Αμυκλαίου. Γιατί κανείς δεν ξέρει πώς ακριβώς ήταν. Και παρ΄ ότι ο Παυσανίας βάζει τα δυνατά του τον 2ο μ.Χ. αιώνα για να το περιγράψει, βαθύτατα εντυπωσιασμένος από το μέγεθός του, τη μορφή του αλλά και από τον πλούσιο διάκοσμο, κάθε μελετητής ως σήμερα είχε να προτείνει μια διαφορετική εκδοχή.

Λεοντοπόδαρα
Τέσσερις βασικές αρχιτεκτονικές μονάδες υπήρχαν στο τέμενος του Αμυκλαίου θεού, όπως λέει ο κ. Δεληβορριάς. Ηταν ο θρόνος με το κολοσσιαίο ξόανο του Απόλλωνα, ο τάφος του Υακίνθου (η λατρεία του οποίου είχε προηγηθεί στον ίδιο χώρο), ο κυκλικός κλιμακωτός βωμός και, τέλος, ο περίβολος. Θεωρείται όμως πιθανόν ότι υπήρχαν και άλλα οικοδομήματα, συγκεκριμένα μια στοά αλλά και ένα πρόπυλο, όπως υποδεικνύουν τα ως τώρα ευρήματα. Οσο για τα επίπεδα τουκτίσματος, το πρώτο ήταν το κάθισμα του θρόνου, το δεύτερο ήταν τα προεξέχοντα ερεισίχειρα, ενώ πιθανότατα υπήρχε και τρίτο, που ήταν η ράχη. Τρία τεράστια λεοντοπόδαρα που έχουν έρθει στο φως επιβεβαιώνουν άλλωστε ότι το αρχιτεκτόνημα είχε μορφή καθίσματος αφού πάντα οι αρχαίοι θρόνοι στηρίζονταν σε άκρα λεόντων. ''Αλλά και η ποιότητα της κατεργασίας του μαρμάρου είναι εξαιρετική, νομίζει κανείς ότι η επιφάνεια είναι ελεφάντινη'', επισημαίνει ο κ. Δεληβορριάς.

Το βέβαιο είναι ότι το άγαλμα προϋπήρχε στη θέση αυτή τουλάχιστον μισό αιώνα πριν κατασκευαστεί ο θρόνος. Στην ουσία ήταν ένα ξύλινο ξόανο σε μορφή κίονα, επενδυμένο με μεταλλικά ελάσματα και με πρόσωπο επιχρυσωμένο. Το ίδιο έχει χαθεί, και λόγω του ευπαθούς υλικού του, σώζεται, όμως, όπως λέει ο κ. Δεληβορριάς, η εγκοπή του βάθρου μέσα στην οποία ήταν προσαρμοσμένο το κεντρικό ξύλο του ξοάνου. Πού «κοιτούσε»; Προς τον Ταΰγετο, προς τα δυτικά δηλαδή, ενώ μέσα στο βάθρο του ήταν ο τάφος του Υακίνθου, όπου κατά την πρώτη ημέρα των Υακινθίων γίνονταν σπονδές.

Ο διάκοσμος 

Μόνο με την επιστράτευση πλούσιας φαντασίας μπορεί κανείς να σχηματίσει σήμερα την εντύπωση που έδινε το μνημείο στην αρχαιότητα. Ορατό από πολύ μακριά, λόγω του μεγέθους του, θα έλαμπε στο φως του ηλίου χάρη στο αστραφτερό του μάρμαρο, στις μεταλλικές επενδύσεις τουαγάλματος και στις επιχρυσώσεις. Η ανάγλυφη διακόσμησή του εξάλλου με αναρίθμητες παραστάσεις, των οποίων τη λεπτομερή περιγραφή κάνει ο Παυσανίας, περιελάμβανε θεματικά όλη τη...μυθολογία, αν και με μια προτίμηση στον Ηρακλή, μυθικό ήρωα της δωρικής φυλής. Πού βρίσκεται άραγε όλο αυτό το υλικό; 

''Ούτε μαρμάρινα, ούτε χάλκινα ανάγλυφα, αλλά ούτε γραπτούς πήλινους πίνακες θα βρούμε γιατί κάποιο σπάραγμα δεν θα είχε επιβιώσει ως σήμερα. Είμαστε υποχρεωμένοι λοιπόν να φανταστούμε τις παραστάσεις ζωγραφισμένες σε ξύλινους πίνακες συναρθρωμένους με τα υπόλοιπα στοιχεία αυτής της εντελώς ανορθόδοξης αρχιτεκτονικής δημιουργίας'', καταλήγει ο κ. Δεληβορριάς.

Η ιστορία των ανασκαφών

Πολύ νωρίς, από τις αρχές του 19ου αιώνα, εκδηλώθηκε το ενδιαφέρονγια το Αμυκλαίον, χάριν της ανάγνωσης του Παυσανία, ενώ πρώτος ανασκαφέας του ιερού ήταν ο αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας το1889-90, ο οποίος αποκάλυψε κτιστό ανάλημμα και τον περίβολο τουναού. Η ανασκαφή συνεχίστηκε το 1904 από τον Φουρτβέγκλερ και τον αρχιτέκτονα Φίχτερ και το 1907 από τον Α.Σκιά,ο οποίος μετακινώντας την εκκλησία της Αγίας Κυριακής εντόπισε ότι ο θρόνος βρισκόταν ακριβώς από κάτω.Το 1924 ακολούθησαν έρευνες από τονΕ.Βuschor και τον W.von Μassow, οι οποίοι επιβεβαίωσαν τη λατρεία στον χώρο από τη Μυκηναϊκή εποχή.

Ενδιαφέρον όμως έχει η προσέγγιση κάθε μελετητή στη μορφή του ιερού. Άλλοι τοποθετούν το ξόανο εντός του θρόνου και άλλοι το ανεβάζουν επάνω του. Άλλοι θεωρούν ότι ξόανο και θρόνος έχουν το ίδιο ύψος, ενώ όλοι αναπτύσσουν τον διάκοσμο με διαφορετικό τρόπο. Παρ΄ όλα αυτά, αξίζει να αναφερθεί ότι σε όλες τις σχεδιαστικές αναπαραστάσεις δεσπόζει η ιδέα του καθίσματος. Όσον αφορά τη σύγχρονη έρευνα, το αποτέλεσμα θα προκύψει από τη συνεργασία του κ.Δεληβορριά με τον καθηγητή Αρχιτεκτονικής κ.Μανόλη Κορρέ.

 ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ

ΟΙ ΛΕΟΝΤΟΠΟΔΑΡΕΣ ΒΑΣΕΙΣ

Από την μελέτη του αρχιτεκτονικού υλικού εξάγονται επιπλέον τα ακόλουθα συμπεράσματα:

1. Έχουν εντοπιστεί τέσσερις τυπολογικά διαφορετικές ομάδες των κορωνίδων της σίμης.
2. Σχετικά με τον ρυθμό του αρχιτεκτονήματος, παρά τις πλεονάζουσες ιωνικές ενδείξεις, τα σωζόμενα μέλη των κιονοστοιχιών είναι όλα δωρικά και κατατάσσονται σε δύο τύπους, με διακοσμημένο ή ακόσμητο το υποτραχύλιο των κιονόκρανων και, συνακόλουθα, ανάλογα επίκρανα και γείσα.
3. Το μετακιόνιο της πρώτης κατηγορίας ορίζεται σήμερα με απόλυτη ακρίβεια χάρη στη διόρθωση της αποκατάστασης του γείσου με την επιγραφή ΔΑΜΟΚΑΜΟΣ που είχε προτείνει ο Fiechter, μετά την αναγνώριση και συγκόλληση του ελλείποντος τμήματος.
4. Ένα μνημειακών διαστάσεων κατώφλι, εντοιχισμένο στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία στο Σκλαβοχώρι που συνδυάζεται με ομόλογα αρχιτεκτονικά στοιχεία εντοιχισμένα επίσης στην εκκλησία του Σκλαβοχωρίου, επιβεβαιώνει την παρουσία ξύλινων δρύφακτων - κιγκλιδωμάτων στο ίδιο επίπεδο της ανωδομής του Θρόνου, όπου πρέπει να έστεκαν και οι δωρικοί κίονες με το ακόσμητο υποτραχύλιο των κιονοκράνων τους.
5. Ο τύπος αυτός της ημίτονης πιθανότατα κιονοστοιχίας, φαίνεται πως συνδυάζεται με τις περίφημες μαρμάρινες κονσόλες.
6. Η παντελής απουσία θραυσμάτων, που θα μπορούσαν να εγγυηθούν την ύπαρξη μετοπών και τριγλύφων, μια και τα σωζόμενα τμήματα είναι μεταγενέστερης επεξεργασίας, υποδηλώνει ότι ο αρχιτέκτονας του μνημείου θέλησε να το απαλλάξει από όσα συστατικά θα παρέπεμπαν άμεσα στη λογική της αρχιτεκτονικής, για να τονίσει την ψευδαίσθηση του επίπλου. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για την ενδεχόμενη παρουσία μίας ή περισσότερων ζωοφόρων.

Σε ό,τι αφορά στη χρονολόγηση του θρόνου, καθοριστικό ρόλο για την αναγωγή του στο 530-520 π.Χ. έπαιξε ο Ernst Buschor, ο οποίος κατέληξε στο συμπέρασμα αυτό μέσω συγκρίσεων με διακοσμητικά στοιχεία από ευρήματα της «δυτικής νεκρόπολης» στη Σάμο. Ορθότερα όμως, τόσο ο Κωνσταντίνος Τσάκος όσο και η Amalia Faustoferri, αφού επανεξέτασαν αυτό το υλικό συμπεριλαμβάνοντας και επιπλέον ευρήματα από τη δυτική νεκρόπολη της Σάμου και, επίσης, αφού εντόπισαν την άμεση συνάφεια που υπάρχει με αρχιτεκτονικά στοιχεία του πρώιμου ναού της Αφαίας στην Αίγινα, προτείνουν μια χρονολόγηση γύρω στα 560-550 π.Χ

Γραπτές πηγές

Η σημασία που είχαν το ιερό και οι συνδεδεμένες με αυτό λατρευτικές εκδηλώσεις των Υακινθείων για τον πληθυσμό της Λακωνίας μέχρι και την ύστερη αρχαιότητα τεκμηριώνονται από αρχαίες γραπτές πηγές και επιγραφές. Οι βασικότερες πηγές που έχουμε στη διάθεσή μας είναι ο Παυσανίας (3.19.1-5) και ο Αθήναιος (4.139δ-φ, 6.232α). Ο περιηγητής μας παρέχει τις σημαντικότερες πληροφορίες για το άγαλμα και, κυρίως, για το θρόνο. Από τον Ηρόδοτο (1.69) μαθαίνουμε ότι ο Κροίσος από τη Λυδία δώρισε τα χρήματα που χρειάζονταν για να επενδυθούν τα αγάλματα του Απόλλωνα στο όρος Θόρνακας και στις Αμύκλες. Άλλες πηγές περιέχουν σύντομες σημειώσεις σχετικά με τις λατρευτικές εκδηλώσεις που λάμβαναν χώρα στο Αμυκλαίον μέχρι και τη Ρωμαϊκή εποχή, κυρίως όμως παρέχουν πληροφορίες για τη σύνδεση της απολλώνιας με τη χθόνια λατρεία του τοπικού ήρωα Υακίνθου. Ο Πολυκράτης λ.χ. σημειώνει στους Δειπνοσοφιστές ότι οι Λάκωνες γιόρταζαν τα Υακίνθεια κάθε καλοκαίρι για να τιμήσουν τον Υάκινθο και τον Απόλλωνα. Τέλος, στον Αθήναιο (4.173f) γίνεται αναφορά και στην «Υακίνθεια Οδό», οδό που ακολουθούσε η εορταστική πομπή από τη Σπάρτη με τελικό προορισμό τις Αμύκλες.

Πληροφορίες: Το Βήμα,hellinon , epirotica

Βιβλιογραφία:

Παυσανίου Ελλάδος περιήγησις: Κορινθιακά-Λακωνικά (Αθήνα 1994), σελ. 383-389.

πηγή ΟΜΑΔΑ ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ

http://visaltis.blogspot.com/2011/10/o.html