Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 14 Σεπτεμβρίου 2016

14 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ : Η ΥΨΩΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ



Ι. Μ.Πατρων
 
Η μεγάλη εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού είναι ένας ακόμα σημαντικός εορτολογικός σταθμός της Εκκλησίας μας.
Οι πιστοί την ημέρα αυτή καλούνται να τιμήσουν και να προσκυνήσουν τον Τίμιο Σταυρό του Κυρίου ώστε να αντλήσουν δύναμη και χάρη από αυτόν.
Η μεγάλη αυτή Δεσποτική εορτή δίνει επίσης την ευκαιρία σε όλους μας να σκεφτούμε ορισμένες βασικές αρχές και αλήθειες της πίστης μας, οι οποίες είναι συνυφασμένες με τη θεολογία του Σταυρού.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας, η οποία διασώζει μόνη Αυτή ανόθευτη την βιβλική και πατερική διδασκαλία, αποδίδει την προσήκουσα τιμή στο Σταυρό του Χριστού, ως το κατ' εξοχήν όργανο και σύμβολο της απολυτρώσεως του ανθρωπίνου γένους. Σε αντίθεση με την ποικίλη ετεροδοξία, η οποία, είτε αδιαφορεί να αποδώσει τιμή στο Σταυρό (Προτεσταντισμός), είτε πολεμά ευθέως Αυτόν, ως ειδωλολατρικό σύμβολο (Mάρτυρες του Ιεχωβά). Η Εκκλησία μας θέσπισε πολλές φορές προσκύνησης και τιμής του Σταυρού καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, με αποκορύφωμα τη μεγάλη εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως, στις 14 Σεπτεμβρίου.
Ο Σταυρός του Κυρίου αποτελεί για τη χριστιανική πίστη κορυφαίο σύμβολο θυσίας και αγιασμού, διότι η σημασία του είναι πραγματικά τεράστια. Ο Σταυρός μαζί με την Ανάσταση λειτουργούν ως δυο βασικοί άξονες πάνω στους οποίους κινείται η ζωή των πιστών χριστιανών. Η Ανάσταση έπεται του Σταυρού και προϋποθέτει το Σταυρό και ο Σταυρός προμηνύει την Ανάσταση. Χωρίς Σταυρό δεν γίνεται Ανάσταση. Πάνω σε αυτές τις αρχές στηρίζεται η θεολογία του Σταυρού και η σπουδαία σημασία του για τη ζωή της Εκκλησίας.
Ο μέγας απόστολος των Εθνών Παύλος, ο κατ' εξοχήν θεολόγος του Σταυρού, τονίζει συχνά στις θεόπνευστες επιστολές του ότι ο Σταυρός του Χριστού είναι γι' αυτόν και για την Εκκλησία καύχηση. «εμοί δε μη γένοιτο καυχάσθαι ει μη εν τω σταυρώ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού» (Γαλ.6:13), διότι « ο λόγος γαρ ο του σταυρού τοις μεν απολλυμένοις μωρία εστί τοις δε σωζομένοις ημίν δύναμις Θεού εστι,»(Α΄Κορ. 1:17»,επιεδή ο Ιησούς Χριστός «εγενήθη εν σοφία από Θεού, δικαιοσύνη τε και αγιασμός και απολύτρωσις» (1 Κορ.1:30) ως ο «Εσταυρωμένος» (1 Κορ.1:23). Ο Κύριος της δόξης «υπό χειρών ανόμων» καρφώθηκε επάνω στο ξύλο του Σταυρού, για να υποστεί το επώδυνο μαρτύριο της σταυρώσεως και να πεθάνει ως έσχιστος κακούργος.
Αλλά όμως η ανθρώπινη αυτή κακουργία, εξ αιτίας της άμετρης θείας αγάπης, λειτούργησε ευεργετικά για το θεοκτόνο ανθρώπινο γένος, «συνίστησι δε την εαυτού αγάπην εις ημάς ο Θεός, ότι αμαρτωλών όντων ημών Χριστός υπέρ ημών απέθανε. Πολλώ ουν μάλλον δικαιοθέντες νυν εν τω αίματι αυτού σωθησόμεθα δι' αυτού από της οργής. Ει γαρ εχθροί όντες κατηλλάγημεν τω Θεώ διά του θανάτου του υιού αυτού, πολλώ μάλλον καταλλαγέντες σωθησόμεθα εν τη ζωή αυτού» (Ρωμ.5:8-10).
Ο Σταυρός πριν τη μεγάλη σταυρική θυσία του Χριστού ήταν έχθιστο φονικό όργανο εκτέλεσης κακούργων. Όποιος πέθαινε δια της σταυρώσεως χαρακτηρίζονταν «επικατάρατος» (Γαλ.3:1). Αφότου όμως ο σαρκωμένος Θεός πέθανε ως κακούργος πάνω στο εγκάρσιο ξύλο, αυτό κατέστη πηγή απολυτρώσεως. Από μέσο θανατώσεως μεταβλήθηκε σε ακένωτη πηγή ζωής, από αποκρουστικό και απαίσιο όργανο των δημίων έγινε φωτεινό σύμβολο και δίαυλος ευλογιών, από ξύλο πόνου και ωδίνων κατέστη καταφύγιο ανάπαυσης και χαράς.
 Η παράδοξη αυτή και μεγάλη αλλαγή συντελέσθηκε επειδή η άμετρη θεία αγάπη και ευσπλαχνία δε λειτούργησε εκδικητικά προς την ανθρώπινη αγνωμοσύνη και κακουργία. Μέσα στην απύθμενη θεία φιλανθρωπία δεν υπάρχει «χώρος» για μίσος, θυμό και εκδίκηση. Ο Θεός, ως η απόλυτη αγάπη (Α΄ Ιωάν.4:8,) αντί εκδίκησης ανταπέδωσε στον άνθρωπο ευσπλαχνία και του δώρισε τη λύτρωση από τα πικρά δεσμά της αμαρτίας και του κακού και του χάρισε την αιώνια ζωή.
 Χάρη λοιπόν στην άμετρη αγάπη του Θεού, το φρικτό φονικό όργανο των ανθρώπων μετεβλήθη σε πηγή αγιασμού και απολυτρώσεως.
 Σύμφωνα με την υψηλή θεολογία του ουρανοβάμωνος Παύλου ο Σταυρός του Χριστού από ατιμωτικό και φρικτό φονικό όργανο θανατώσεως των κακούργων ανθρώπων, μετεβλήθη, μετά το σταυρικό θάνατο του Κυρίου, σύμβολο σωτηρίας, μέσο συμφιλίωσης με το Θεό και πηγή αγιασμού.
Η ανθρώπινη κακία έδωσε στο Θεό πόνο και θάνατο δια του ξύλου του Σταυρού, η θεία ανεξικακία και άκρα φιλανθρωπία, έδωσε, αντίθετα, στο δήμιό Του αγάπη και λύτρωση! Η δύναμη λοιπόν του Σταυρού έγκειται στην ακένωτη αγάπη του Θεού, η οποία διοχετεύεται πλέον στην ανθρωπότητα και σε ολόκληρη τη δημιουργία μέσω του Σταυρού.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας έχοντας υπόψη τους αυτή τη μεγάλη αλήθεια διατύπωσαν την περίφημη θεολογία του Σταυρού. Το ιερότατο αυτό σύμβολο είναι πια συνυφασμένο με τον Κύριο Ιησού Χριστό. Από Εκείνον αντλεί την ανίκητη δύναμή του, τον αγιασμό και τη χάρη. Γι' αυτό και δεν είναι ειδωλολατρία να προσκυνείται από τους πιστούς, διότι προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού, σημαίνει προσκύνηση του ιδίου του Χριστού, του Οποίου είναι το σημείο και η ενθύμηση της απολυτρωτικής Του θυσίας.
athos_stayros.jpg
Ο Σταυρός του Χριστού αποτελεί πλέον την ενοποιό δύναμη της ανθρωπότητας. Αν το ξύλο της γνώσεως του καλού και του κακού στην Εδέμ (Γεν. γ΄ κεφ.) έγινε πρόξενος κακού και έχθρας του ανθρωπίνου γένους, το ξύλο του Σταυρού έγινε σημείο επανένωσης των ανθρώπων στο Σώμα Του Κυρίου Ιησού Χριστού. Τα δύο εγκάρσια ξύλα, που συνθέτουν το σύμβολο του Σταυρού, συμβολίζουν την ένωση των ανθρώπων με το Θεό (κάθετο ξύλο) και την ένωση των ανθρώπων μεταξύ τους (εγκάρσιο ξύλο). Φυσικά η ένωση των ανθρώπων περνά αναγκαστικά από τη σχέση τους με το Θεό. Το εγκάρσιο ξύλο παριστά, επίσης, τα δύο χέρια του Εσταυρωμένου Λυτρωτή μας, τα οποία είναι ανοιγμένα για να αγκαλιάσουν ολόκληρη την ανθρωπότητα. Μέσα σε αυτή τη θεώρηση η νέα εν Χριστώ ανθρώπινη κοινωνία έχει διαφορετική υφή από τις προχριστιανικές και εξωχριστιανικές κοινωνίες. Η ενοποιός δύναμη του Σταυρού του Χριστού αδελφοποιεί τους ανθρώπους, δημιουργώντας την κοινωνία της αγάπης, της αδελφοσύνης, της δικαιοσύνης και της ειρήνης.
 Το σύμβολο του Τιμίου Σταυρού είναι ακόμα η φοβερή δύναμη κατά των αντίθεων δυνάμεων. Μέχρι το σταυρικό θάνατο του Χριστού, ως όργανο του κακού, χρησιμοποιούνταν για την καταστροφή και το θάνατο. Αφότου ο Θεός καταδέχτηκε να καρφωθεί και να πεθάνει πάνω σ' αυτόν μεταβλήθηκε σε όπλο εναντίων εκείνων που το χρησιμοποιούσαν.
 Η Εκκλησία μας ψάλλει θριαμβευτικά: «Κύριε όπλον κατά του διαβόλου τον σταυρόν Σου ημίν δέδωκας, φρύττει γαρ και τρέμει μη φέρων καθοράν αυτού την δύναμιν, ότι νεκρούς ανιστά και θάνατον κατήργησεν». Το σύμβολο του Τιμίου Σταυρού είναι το θαυμαστό φυλακτήριο των πιστών. Δεν υπάρχει αγιαστική πράξη της Εκκλησίας μας που να μην σταυρώνονται οι πιστοί, δεν υπάρχει στιγμή προσευχής που να μην ποιούμε το σημείο του Σταυρού, δεν υπάρχει δύσκολη στιγμή που να μην αγιάζουμε το σώμα μας με το σημείο του Σταυρού για να θωρακιζόμαστε έτσι κατά των δυνάμεων του κακού. Ο Τίμιος Σταυρός αντικατέστησε όλα τα δεισιδαίμονα και αναποτελεσματικά φυλακτήρια του παρελθόντος.
dochariou-couche-de-soleil-.jpg
Οι πιστοί πλέον φέρουν με καμάρι Αυτόν ως πολύτιμο και αποτελεσματικό φυλακτήριο κατά του κακού, αλλά και ως ομολογία της πίστης τους στην μεγάλη απολυτρωτική θυσία του Χριστού. Πρέπει να επισημάνουμε εδώ την φανερή αποστροφή, ακόμα και την έχθρα προς τον Σταυρό του Χριστού, πολλών αιρετικών χριστιανικών ομάδων. Στο σύνολό του, λοιπόν, ο προτεσταντικός κόσμος δεν αποδίδει καμιά τιμή στο Σταυρό. Είναι γνωστό πως οι προτεστάντες δεν κάνουν το σημείο του Σταυρού και χρησιμοποιούν αυτόν μόνο ως διακοσμητικό στοιχείο!.
 Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά μάλιστα, χειρότερα από αυτούς μάχονται με λύσσα το σημείο του Σταυρού. Δεν προφέρουν καν το όνομα Σταυρός και αντ' αυτού τον ονομάζουν πάσαλο. Στην Καινή Διαθήκη έχουν αντικαταστήσει την ονομασία του Σταυρού με ξύλο!
 Η κατάσταση της κατάνυξης και της χαρμολύπης που δημιουργεί στην ψυχή μας η παρουσία και θέα του Τιμίου Σταυρού μας κάνει να υπομένουμε με καρτερία και υπομονή τα προβλήματα της ζωής, δηλαδή να υπομένουμε τον προσωπικό μας σταυρό (Ματθ.16:24), ελπίζοντας εξάπαντος στην επερχόμενη ανάσταση, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Αυτή η ακράδαντη πίστη μας δίνει δύναμη και μας κάνει να αντιμετωπίζουμε τη ζωή με αισιοδοξία, σε αντίθεση με την παποπροτεστατική Δύση, η οποία ζητά εναγωνίως την ευδαιμονία χωρίς τη θυσία, δηλαδή ζητά την ανάσταση χωρίς το σταυρό. Γι' αυτό και δεν μπορεί να τη συναντήσει πουθενά.
 Η ελληνορθόδοξη παράδοσή μας έχει ως βάση την παύλειο αρχή «ει δε απεθάνομεν συν Χριστώ, πιστεύομεν ότι και συζήσομεν αυτώ, ειδότες ότι Χριστός εγερθείς εκ νεκρών ουκέτι αποθνήσκει, θάνατος αυτού ουκέτι κυριεύει»(Ρωμ.6:8-9). Αυτό μας κάνει να ξεχωρίζουμε από την αιρετική Δύση, η οποία όζει από απαισιοδοξία, εξαιτίας του πνευματικού της θανάτου, μη έχοντας ελπίδα αναστάσεως, διότι δεν πιστεύει στη δύναμη του Σταυρού του Χριστού και δεν έχει την ταπεινή διάθεση να συσταυρωθεί μαζί Του, για να μπορέσει έτσι να συναναστηθεί με Αυτόν.
 Για να μπορεί όμως ο άνθρωπος να λάβει τον θείο αγιασμό μέσω του Σταυρού είναι απαραίτητο να πιστέψει στο Λυτρωτή Χριστό και στην σταυρική απολυτρωτική Του Θυσία. Επίσης πρέπει να σταυρώσει και αυτός τον εαυτό του όπως και ο Χριστός, να συσταυρωθεί μαζί Του, όχι βέβαια κυριολεκτικά όπως κάνουν κάποιοι παπικοί, που κάθε χρόνο τη Μ. Παρασκευή σταυρώνονται σε ξύλο σταυρού, αλλά πρέπει να σταυρώσει ο άνθρωπος όχι το σαρκίο του, αλλά τον αμαρτωλό και κακό εαυτό του, «ταις του βίου ηδοναίς», όπως προτρέπει ο ιερός υμνογράφος της Μ. Εβδομάδος. «ίνα και συζήσωμεν αυτώ (τω Χριστώ)».
atos2006-2.jpg
Η μεγάλη εορτή της Παγκοσμίου Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού είναι μια ακόμα ευκαιρία για όλους μας να σκεφτούμε τις άπειρες δωρεές του Θεού στη ζωή μας. Να στρέψουμε το βλέμμα μας στο εκθαμβωτικό φως του Σταυρού προκειμένου να διαλύσουμε το σκοτεινό έρεβος των αμαρτιών της ψυχής μας.
 Δεν έχουμε πολλές επιλογές, ή αποδεχόμαστε τη λυτρωτική δύναμη του Σταυρού του Χριστού και σωζόμαστε, ή παραμένουμε δούλοι της αμαρτίας και φορείς του κακού και χανόμαστε. Η κλήση προς τη λύτρωση είναι πάντα ανοιχτή, φτάνει να πάρουμε τη μεγάλη απόφαση και να την αποδεχτούμε. Ο Κύριος μας περιμένει.

3.jpg


http://1myblog.pblogs.gr/2010/08/h-ypswsh-toy-timioy-stayroy-14-septembrioy.html


Τρίτη 6 Σεπτεμβρίου 2016

ΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ ΤΟΥ 1955 ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΣΑΝ ΠΟΤΕ

Του Νίκου Χειλαδάκη
Δημοσιογράφου-Συγγραφέα-Τουρκολόγου

Πριν από καιρό είχε πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη μια μεγάλη διαδήλωση των Αλεβητών διαμαρτυρόμενοι για το ότι τα σπίτια τους είχαν σημαδευτεί, (σταμπαρισμένα), από κάποιους παρακρατικούς. Το γεγονός αυτό θύμισε το μεγάλο ανθελληνικού πογκρόμ του 1955 που είχε ξεκινήσει ακριβώς από τα σημαδεμένα ελληνικά σπίτια τα οποία παραδόθηκαν στην οργή και την λεηλασία του φανατισμένου τουρκικού όχλου. Ο κόσμος που διαδήλωνε κατηγόρησε ανοιχτά την ισλαμική κυβέρνηση του Ερντογάν ότι ακλουθεί γνωστές μεθόδους του παρελθόντος σκορπώντας τον φόβο και τον τρόμο σε όσους δεν ακολούθου την κλασική σουνιτική ισλαμική ταυτότητα.
Αλλά το γνωστό αυτό φακέλωμα σπιτιών και ανθρώπων, ειδικά σε σπίτια διακεκριμένων μειονοτικών της Πόλης, δηλαδή Ελλήνων και Αρμενίων, για την τρομοκράτηση τους είναι μια συνηθισμένη τουρκική τακτική. Την καταπληκτική αυτή καταγγελία είχε κάνει π με επερώτηση στην τουρκική βουλή, η Σεμπαχάτ Τουντζέλ, βουλευτίνα της Κωνσταντινούπολης, κουρδικής καταγωγής. Η Τουντζέλ σε επερώτηση της στην τουρκική βουλή ανέφερε ότι σπίτια των Ρωμιών των Αρμενίων που κατοικούν στις περιοχές του Κουρτουλούς, (τα παλαιά γνωστά Ταταύλα) και στο Φερίκιοϊ, κάποιοι κατά καιρούς τα σφραγίζουν τοποθετώντας ενδεικτικά σήματα στις εξώπορτες των σπιτιών.

Το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει μεγάλη ανασφάλεια στους κατοίκους των σπιτιών αυτών, οι οποίοι ούτως ή άλλως ζούνε καθημερινά με τον κίνδυνο των ληστών, των διαρρήξεων και των κάθε λογής παρανόμων στοιχείων που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα και παραβιάζουν τα σπίτια και τις περιουσίες των «Gayrimuslim», δηλαδή των «Γκιαούρηδων» της Πόλης. Η βουλευτίνα του φιλοκουρδικού κόμματος υπογράμμισε στην επερώτηση της ότι η κατάσταση αυτή θυμίζει έντονα τα γεγονότα των Σεπτεμβριανών του 1955, όταν σημειώθηκε το φρικτό πογκρόμ κατά των Ρωμιών χριστιανών της Πόλης με όλες τις γνωστές βιαιοπραγίες που είχαν σημειωθεί από τον τουρκικό όχλο και που σήμερα αναγνωρίζεται σαν μια μαύρη κηλίδα στην σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας.
Η Σεμπαχάτ Τουντζέλ ανέφερε ότι πολλοί χριστιανοί, κυρίως κάτοικοι των περιοχών Κουρτουλούς, Φερίκιοι και Σαμάτια, της έχουν παραπονεθεί για την κατάσταση αυτή, της τοποθέτησης δηλαδή ενδεικτικών ετικετών στις εξώπορτες των σπιτιών τους για να ξεχωρίζουν από τα σπίτια των γνήσιων Τούρκων μουσουλμάνων. Σύμφωνα με τις καταγγελίες, οι ετικέτες αυτές βοηθούν τα παράνομα κυκλώματα όταν χτυπάνε κυρίως τις νυχτερινές ώρες, να ξέρουν αν θα χτυπήσουν μουσουλμανικό ή σπίτι απίστων Γκιαούρηδων.
Μάλιστα οι σφραγίδες αυτές είναι και έγχρωμες και όπως αναφέρετε στην καταγγελία της βουλευτίνας, είναι ή πράσινες ή κόκκινες. Το ερώτημα που τίθεται ποιος έχει κατασκευάσει αυτές τις σφραγίδες και με ποιανού εντολή γίνεται αυτό το περίεργο φακέλωμα των σπιτιών των χριστιανών κατοίκων της Πόλης. Η κατάσταση αυτή θυμίζει με έντονο τρόπο τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955, όπως τονίζει στην επερωτήσει της η Τουντζέλ και έχει τρομοκρατήσει τους Ρωμιούς και τους Αρμένιους κατοίκους της Κωνσταντινούπολης.
Για το ανθελληνικό πογκρόμ του 1955 ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2000 είχε αποκαλυφτεί για πρώτη φορά χωρίς να κατονομάζεται η Εργκενεκόν, ότι είχε οργανωθεί από τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες και το Βαθύ κράτος. Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις της τουρκικής επιθεώρησης Αϊντινλίκ, ένας φοιτητής τότε στην Νομική Σχολή τη Άγκυρας, ο Οκτάϊ Ενγκίν από την Δυτική Θράκη, μέλος της Εργκενεκόν, είχε πάρει εντολή να εκτελέσει την προβοκάτσια και να ρίξει την βόμβα στο σπίτι του Κεμάλ στην Θεσσαλονίκη. Συνεργάτες του στην επιχείρηση, ο τότε Τούρκος πρόξενος Θεσσαλονίκης, Μεχμέτ Αλί Μπαλίν και ο κλητήρας του προξενείου, Χασάν Ουτσάρ. Το νέο έκανε αμέσως γνωστό στην Τουρκία, ο τότε βουλευτής του Δημοκρατικού κόμματος και στέλεχος της ΜΑΗ, (ΜΙΤ), Μιτχάτ Περίν, που φρόντισε να ερεθιστεί κατάλληλα ο τουρκικός όχλος.
Για τα ίδια γεγονότα ο τότε νέος Τούρκος αξιωματικός, Σαμπρί Γιρμίμπέσογλου και μετέπειτα γενικός γραμματέας του τουρκικού Εθνικού Συμβουλίου, αποκάλυψε στον δημοσιογράφο Φατίχ Γκιουλάπογλου πως, «Τα Σεπτεμβριανά ήταν μια οργανωμένη επιχείρηση των Ειδικών Δυνάμεων». Συγκεκριμένα ο μετέπειτα αντιστράτηγος Γιρμίμπεσογλου, είχε αποκαλύψει πως, «Ήταν μια επιτυχημένη οργανωμένη επιχείρηση ειδικού πολέμου». Υπεύθυνος για την διοργάνωση των Σεπτεμβριανών που ακολούθησαν την προβοκάτσια, ήταν ο συνταγματάρχης των «Δυνάμεων Εκτάκτου Ανάγκης», Τζεμάλ Ακμπαϊ, ο οποίος συνεργάστηκε με τον τότε αρχηγό της CIA, Άλεν Ντάλες, ο οποίος …τις ημέρες εκείνες βρίσκονταν στην Κωνσταντινούπολη.
Είναι χαρακτηριστικό πως στην μετέπειτα δίκη που έγινε, ο τότε ηγέτης του πραξικοπήματος του 1960, συνταγματάρχης Αρπασλάν Τουρκές και μετέπειτα αρχηγός των Γκρίζων Λύκων, επειδή γνώριζε τα γεγονότα και το παρασκήνιο είχε πιέσει στο να σταματήσουν να ασχολούνται με τα Σεπτεμβριανά, όπως αποκαλύπτει το Αϊντινλίκ. Ο Τουρκές, είχε τονίσει πως, «ότι έγινε, έγινε για το συμφέροντα της Τουρκίας και δεν θα πρέπει να μιλάμε πολύ για τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955». Όπως είναι γνωστό, για τα γεγονότα εκείνων των ημερών κατηγορήθηκε ο τότε πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές, που ανατράπηκε από το πραξικόπημα του 1960, στο οποίο ο Τουρκές ήταν ηγετική μορφή. Το φταίξιμο όμως αποδόθηκε από το επίσημο τουρκικό κράτος στους κομουνιστές και είχαν συλληφθεί τότε οι γνωστοί Τούρκοι αριστεροί, Αζίζ Νεσίν, Κεμάλ Ταχίρ, Χασάν Ιζετίν Ντιναμό και άλλα 44 στελέχη αριστερών οργανώσεων, αλλά οι ανακρίσεις σε βάρος τους δεν μπόρεσαν να στοιχειοθετήσουν κάποια κατηγορία.
Το ενδιαφέρων στις αποκαλύψεις αυτές ήταν οργάνωση που οργάνωσε το πογκρόμ, όπως αποκάλυψε το Αϊντινλίκ σε νέα έρευνα τον Σεπτέμβριο του 2001, ήταν η «superNATO» και ήταν παρακλάδι της γνωστής νατοϊκής οργάνωσης Gladio, που όπως αποδείχτηκε ήταν η μητρική οργάνωση της Εργκενεκόν. Η Gladio δημιουργήθηκε στην Τουρκία όπως και σε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ, μετά την είσοδο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ στις 27 Σεπτεμβρίου 1952. Τα περισσότερα στελέχη της μυστικής αυτής οργάνωσης, εκπαιδεύονταν στις ΗΠΑ και ειδικεύονταν στις επιχειρήσεις ανορθόδοξου πολέμου, τρομοκρατικές ενέργειες, επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης, καθώς και ειδικές προβοκάτσιες. Πολλά στελέχη των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών μετείχαν στην οργάνωση αυτή, όπως αποκαλύπτετε τώρα. Μετά το 1991, με την ίδρυση της Ειδικής Σχολής Πόλεμου της Τουρκίας, πήρε το όνομα «Διοίκηση Ειδικών Δυνάμεων», και ήταν η κύρια δύναμη που πολεμούσε με ανορθόδοξο τρόπο το κουρδικό ΡΚΚ, στις δεκαετίες ογδόντα και ενενήντα.
Ένα παρακλάδι αυτής της οργάνωσης ήταν και η Ergenekon, η οποία τότε διευθύνονταν κατ’ ευθεία από το αρχηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλες. Την περίοδο εκείνη οι ΗΠΑ επιθυμούσαν να εισχωρήσουν στον τουρκικό στρατό, όπου είχαν παρατηρηθεί επικίνδυνα φαινόμενα εμφάνισης αριστερών αξιωματικών. Για τον σκοπό αυτό εκπαίδευαν ομάδες Τούρκων αξιωματικών, στο να είναι πιστοί στα νατοϊκά ιδεώδη και στην νατοϊκή συμμαχία. Ανάμεσα στους πρώτους 16 Τούρκους αξιωματικούς που είχαν σταλεί στις ΗΠΑ για τις ανάγκες αυτής της οργάνωσης, ήταν και ο Αρπασλάν Τουρκές, όπως το περιγράφει στο βιβλίο του ο Τούρκος συγγραφέας, Χουσουσί Τουργκουτ, με τίτλο «Ενθύμιο Τουρκές». Ο Τουρκές, αφού επέστρεψε στη Τουρκία έχει οργανώσει ένα «Κέντρο Εκπαίδευσης», στην πόλη Τσανκιρί, κοντά στην Άγκυρα.
Αναφορά στην οργάνωση αυτή που ευθύνεται για τα Σεπτεμβριανά, έγινε για πρώτη φορά στην στρατιωτική επέμβαση του 1971, ενώ τα επόμενα χρόνια η οργάνωση είχε αναλάβει αρκετές προβοκατόρικες επιχειρήσεις, προετοιμάζοντας το έδαφος για το πραξικόπημα του 1980. Σύμφωνα με το τουρκικό περιοδικό, η ίδια αυτή οργάνωση ευθύνεται για τις δολοφονία του Αντλί Ιπεκτσί και την σφαγή του Καραμάν Μαράς το 1978, όπου βρήκαν φρικτό θάνατο εκατοντάδες Αλεβίτες από τους Γκρίζους Λύκους. Μετά το πραξικόπημα του 1980 η δράση της οργάνωσης ειδικεύτηκε σε συγκεκριμένους στόχους και σε αυτή αποδίδεται η δολοφονία των Τούρκων δημοσιογράφων Ουγούρ Μουμτζού και Αχμέτ Τανέρ Κισλαλί, που συγκλόνισαν την Τουρκία. Και οι δυο αυτές δολοφονίες κατά γενική ομολογία έγιναν από επαγγελματίες στρατιωτικούς, ενώ τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, δηλαδή οι εκρηκτικές ύλες, βρίσκονταν μόνο σε νατοϊκά στρατόπεδα, κάτι που το παραδέχτηκε σύσσωμος ο τουρκικός τύπος και το γεγονός αυτό είχε δημιουργήσει πολλά αναπάντητα ερωτηματικά.
Για Σεπτεμβριανά έγραψε και η τουρκική επιθεώρηση «Ακσιόν» στις 8/9/2003. Συγκεκριμένα σε ένα εκτενές δημοσίευμα της αποκάλυψε πως ενώ η «Ισταμπούλ Εξπρές», (η εφημερίδα που έκανε γνωστή στην Τουρκία την προβοκάτσια της βόμβας στο σπίτι του Κεμάλ στην Θεσσαλονίκης) είχε καθημερινό τιράζ 30.000 φύλα, την ημέρα της εκδήλωσης της τουρκικής προβοκάτσιας οι διευθυντές της είχαν επιστρατεύσει προσωπικό και μηχανήματα για να βγάλουν…. 300.000 φύλα, λίγες μόλις ώρες μετά την εκδήλωση της βομβιστικής επίθεσης κατά του πατρικού του Κεμάλ στην Θεσσαλονίκη .

Η «Ακσιόν» φιλοξένησε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Οκτάϊ Ενγκίν, ο οποίος αφού απέρριψε την κατηγορία ότι ήταν αυτός ο ένοχος της βομβιστικής επίθεσης, υποστήριξε με ιδιαίτερα αφελή τρόπο ότι την βόμβα τοποθέτησαν… Έλληνες πρόσφυγες από την Μικρά Ασία που έμεναν στην ίδια γειτονία με το προξενείο. Συγκεκριμένα ο Ενγκίν ισχυρίζεται πως γύρω από το προξενείο μένουν πολλοί Έλληνες πού είχαν έρθει πρόσφυγες από την Μικρά Ασία και έτρεφαν μεγάλο μίσος για την Τουρκία. Αυτοί, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ενγκίν, έριξαν μια βόμβα κατά του προξενείου που σημειώτεον, πάλι σύμφωνα με τα λόγια του Ενγκίν, δεν εξερράγη στην αυλή αλλά στο δρομάκι αδιέξοδο που βρίσκεται πίσω από το προξενείο.
Σημειωτέων ότι ο Ενγκίν αφού αφέθηκε ελεύθερος από τις ελληνικές αρχές, μόλις εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη προσελήφθη στην τουρκική Ασφάλεια. Εκεί πολύ γρήγορα ανέβηκε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας και τοποθετήθηκε στην θέση του Διευθυντή. Το 1991 διορίστηκε νομάρχης του Νεβ Σεχήρ από όπου και συνταξιοδοτήθηκε και στη συνέχεια ζούσε πλουσιοπάροχα στην Άγκυρα. Έτσι πληρώθηκε για τις υπηρεσίες του που οδήγησαν στον αφανισμό της ελληνική ομογένειας της Κωνσταντινούπολης


ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΝΙΚΟΣ ΧΕΙΛΑΔΑΚΗΣ

Δευτέρα 4 Ιουλίου 2016

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΟΧΙ ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ : «ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΟΡΚΙΣΩ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΠΡΟΒΛΗΘΕΙΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΧΘΡΟ, ΠΩΣ ΖΗΤΑΤΕ ΝΑ ΤΗΝ ΟΡΚΙΣΩ ΥΠΟΔΕΙΧΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ; ΔΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΟΡΓΑΝΟ ΤΩΝ;»

Του Ιγνάτιου Γκ.
 
«Δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνηση προβληθείσα από τον εχθρό,
εμείς γνωρίζουμε ότι τις Κυβερνήσεις τις ορίζει ο λαός ή ο Βασιλεύς.
Εδώ τώρα ούτε ο λαός εψήφισε την Κυβέρνηση, ούτε ο Βασιλεύς την όρισε.
Πως ζητάτε να ορκίσω Κυβέρνηση υποδειχθείσα υπό του εχθρού; Δια να είναι όργανό των;»
"Αυτός ο τόπος βγάζει δύο πράγματα ελιές και παλικαριά."
Στα 1881 γεννήθηκε στην σκλαβωμένη Κομοτηνή, η ζωή του πέρασε μέσα από συμπληγάδες μα θα μείνει βαθειά στην μνήμη της ιστορία το βήμα του, γιατί ο ιεράρχης των Ποντίων ο Μητροπολίτης Τραπεζούντας Χρύσανθος στήθηκε στητός και είπε ΟΧΙ, όταν όλοι λέγανε ΝΑΙ απ’ άκρου σ’ άκρου στην Ευρώπη.
Τιμημένος όσο κανένας Μητροπολίτης Τραπεζούντας (1913-1938) στα δύσκολα χρόνια, στάθηκε στον Ελληνισμό της Μαύρης θάλασσας και στις πατρογονικές εστίες αλλά και μετά στην προσφυγιά. Πρωταγωνίστησε για την σωτηρία του Ελληνισμού στην Μακεδονία. Αποκρισάριος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Αθήνα, υπεύθυνος σε πολλές αποστολές εθνικής σημασίας στην Τιφλίδα, την Αλβανία, το Βελιγράδι, την Συρία και αλλού. Λόγιος και γλωσσομαθής, αφιέρωσε το ταλέντο του σε μελέτες για την εκκλησία της Τραπεζούντας το 1933, το 1937 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου των Αθηνών και το 1940 ονομάστηκε Ακαδημαϊκός. Από το 1938 – 1941 ήταν Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Ο Αρχιεπίσκοπος του 40.
Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ 40
Ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος σ’ αυτόν τον πόλεμο πολέμησε μαζί με το μαχόμενο έθνος από την πρώτη στιγμή και κατά του Ιταλού αλλά και κατά του Γερμανού εισβολέα, δεν υπήρξε ενέργεια πού πρέπει να κάνει Ορθόδοξος Ιεράρχης που να μη την έκανε, δίπλα στον μαχητή αλλά και δίπλα στον τραυματία. Παρηγορητής της χήρας και εμψυχωτής του πολεμιστή, ακούραστα στήριξε τον άνισα μαχόμενο Ελληνισμό, και όταν πλησίαζαν τα δύσκολα πιο πεισματικά πύκνωνε τις γραμμές μη και περάσει ο εχθρός.
ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΗΣΗ
Ας δούμε τι γράφει στο ημερολόγιο του ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος: 29/4/1941
«Πληροφορούμαι ότι ο στρατηγός Τσολάκογλου αφού σύνηψε την επονείδιστον συμφωνία με τους Γερμανούς επάνω στο μέτωπο, κατελθών εις Αθήνας πρόκειται εντολή των Γερμανών να σχηματίσει Κυβέρνησιν. Τούτο με στεναχωρεί πολύ διότι θα περιπέσωμεν εις δεινά, …. Προτιμότερον μόνοι οι Γερμανοί να έχουν την ευθύνη της διοικήσεως οπότε θα είναι προσεκτικότεροι».
Πράγματι λοιπόν οι Γερμανοί ευθείς μόλις μπήκαν στην Αθήνα και ενώ ακόμα η Ελλάδα πολεμούσε στην Κρήτη πραγματοποίησαν συναντήσεις με πρόθυμους παράγοντες για να φανεί η κατοχή μια ομαλή συνέχεια, όλα να ξεχαστούν, μήτε αίμα στα οχυρά χύθηκε μήτε η Ελλάδα είπε ΟΧΙ , μια παρένθεση που πρέπει να πάρουμε μια γόμα και να την σβήσουμε δεν έγινε τίποτα, όλοι πρόθυμοι στρατιωτικοί, κάθε είδους παράγοντες και η εκκλησία θα κάνουμε μια μασκαράτα και θα ξυπνήσουμε με τον μηχανισμό όπως ήταν με μια κυβέρνηση που διέθετε Ελληνικά πιστοποιητικά γέννησης, και όλα θα είναι καλά αγγελικά πλασμένα , κάποιοι Ιταλοί και Γερμανοί θα παρακολουθούσαν και θα έλεγχαν τα πάντα , κάποιες μικρές αλλαγές στα σύνορα υπέρ των Βουλγάρων κα των Ιταλών (πάει η Θράκη, η Δ Μακεδονία, τα Επτάνησα η Ήπειρος και οι Κυκλάδες), και πια σύμμαχοι είμαστε βοηθήστε και εσείς τώρα με το αίμα σας την επιβολή της νέας τάξης του Χίτλερ…. Και οι νεκροί στο Έλλη; Και τα παιδιά με τα κομμένα πόδια ; Και οι χήρες και τα ορφανά της βομβαρδισμένης Πάτρας;
ΤΟ ΟΧΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ
27/4/1941 ο Αρχιεπίσκοπος ήρθε πρωί στην Αρχιεπισκοπή « Δεν θα λειτουργήσω σήμερα για να είμαι έτοιμος για ότι προκύψει» και έστειλε τον Αρχιδιάκονο Νικόδημο (μετέπειτα Μητροπολίτη Πατρών) να τελέσει την λειτουργία λέγοντας του « Πρόσεχε παιδί μου έχε το νου σου μη και σε ειδοποιήσω». Κυριακή του Θωμά λοιπόν κήρυξε απ’ άμβωνος ο Αρχιδιάκονος και κάποια στιγμή είδε μαντατοφόρο να του κάνει νόημα, γρήγορα στον Αρχιεπίσκοπο. Τελείωσε την λειτουργία και πήγε στο γραφείο του, τον βρήκε να κλαίει βλέποντας την σημαία των Ναζί να κυματίζει στον Παρθενώνα.
Σύντομα κάθε είδους μαντατοφόροι άρχισαν να φτάνουν στο γραφείο του Χρύσανθου, με κάθε είδους προτάσεις, απειλές, εκβιασμούς, γλυκόλογα. Και ο Χρύσανθος εκείνες τις ημέρες θυμήθηκε τον Μητροπολίτη Τραπεζούντας και με Ποντιακό πείσμα είπε τέσσερα βασικά ΟΧΙ .
ΠΡΩΤΟ ΟΧΙ
Ήρθε μια επιτροπή και πρότεινε για το καλό του Ελληνικού λαού και για να καλοπιάσουμε τον κατακτητή, να πάμε με μπροστάρη την θρησκευτική μας ηγεσία να παραδώσουμε την πόλη των Αθηνών στους Γερμανούς, και Χρύσανθος απάντησε «οι Έλληνες Ιεράρχες δεν παραδίδουν πόλεις στον εχθρό, καθήκον έχουν να εργαστούν δια την απελευθέρωση».
ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΧΙ
Ήρθαν κάποιοι και είπαν ας κάνουμε κάτι να μας πάρουν από καλό μάτι οι κατακτητές, μη τους πάμε πια κόντρα τελείωσε ο πόλεμος, και τι να κάνουμε βρε παιδιά; Δεν κάνουμε μια δοξολογία στην Μητρόπολη ! Και αγρίεψε το μάτι του Μητροπολίτη Τραπεζούντας «ΔΟΞΟΛΟΓΙΑ! Δοξολογία δεν έχει θέσιν επί τη υποδουλώσει της Πατρίδος μας, η ώρα της δοξολογίας θα είναι άλλη».
ΤΡΙΤΟ ΟΧΙ
Μιας και οι ραγιάδες δεν μπορούσαν να τον πείσουν να σκύψει, είπαν να τον θαμπώσουν, του ζήτησαν να πάει να δει τον στρατηγό Στούμμε και τότε υποχώρησε Χρύσανθος «θα τον αναμένω» είπε. Ο στρατηγός πήρε τα πόδια του και πήγε στο Αρχιεπισκοπικό γραφείο, από την πρώτη στιγμή κατάλαβε ο Γερμανός στρατηγός ότι δεν είχε να κάνει με προσκυνημένο ανθρωπάκι αλλά με ηγέτη που υπερασπιζόταν Θερμοπύλες και το ξεκίνησε μαλακά να δει που θα του βγει «Όμορφη η πατρίδα σας» « Οι Γερμανοί λατρεύουν τον Όμηρο» και ο Αρχιεπίσκοπος ευγενικά σεμνά εκπροσωπώντας τους Έλληνες « Ελπίζω να σεβαστείτε την Χώρα» «Στρατηγέ μη θίξετε την φιλοτιμία του Ελληνικού λαού».
ΤΕΤΑΡΤΟ ΟΧΙ
Τέλος ο στρατηγός Στούμμε την επόμενη τσούπ ξανά στο Αρχιεπισκοπικό γραφείο και τι ζήτησε λες; Να ορκίσει την κυβέρνηση Τσολάκογλου!!! Την απάντηση δεν χρειάστηκε να την μεταφράσει διερμηνέας την είπε στα Γερμανικά ο Μητροπολίτης Τραπεζούντας και τωρινός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών « Δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνηση προβληθείσα από τον εχθρό, εμείς γνωρίζουμε ότι τις Κυβερνήσεις τις ορίζει ο λαός ή ο Βασιλεύς. Εδώ τώρα ούτε ο λαός εψήφισε την Κυβέρνηση, ούτε ο Βασιλεύς την όρισε. Πως ζητάτε να ορκίσω Κυβέρνηση υποδειχθείσα υπό του εχθρού; Δια να είναι όργανό των;»
Αναψοκικκίνησε ο στρατηγός από το χαστούκι που δέχτηκε χαιρέτησε έκανε μεταβολή και βγαίνοντας από την πόρτα της Αρχιεπισκοπής σίγουρα κατάλαβε ότι ο πόλεμος δεν είχε τελειώσει.
Τώρα ήταν η σειρά των σκουλήκων, οι οποίοι για το καλό της Πατρίδας και του λαού και το δικό του, τον εκλιπαρούσαν να, μη αρνηθεί την πρόταση που του έκανε ο Στούμμε και ο Ιεράρχης απάντησε «Εν γνώσει των συνεπειών που με αναμένουν δεν δέχομαι την προτεινομένη πρόταση. Εμμένω εις τας αρχάς μου». Και όταν τον παραπίεσαν « Ο πρωθυπουργός που όρκισα βρίσκεται και αγωνίζεται στην Κρήτη» είπε και σίγασε πια κάθε άλλη κουβέντα .
Απ’ ότι καταλαβαίνεις αυτή η πράξη του Αρχιεπισκόπου Χρύσανθου ήταν η πρώτη πράξη εθνικής αντίστασης στην κατεχόμενη Ευρώπη. Ο Τσολάκογλου πως ορκίστηκε ;
Στις 29/4/1941 11πμ ορκίστηκε η πρώτη κατοχική κυβέρνηση από τον διάκονο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου Καρύτση …. Φυσικά ούτε ο Τσολάκογλου ούτε οι Γερμανοί λησμόνησαν αυτή τη συμπεριφορά του Χρύσανθου, στις 2/6/1941 επαύθει με Συντακτική Πράξη της ψευδοκυβέρνησης Τσολάκογλου, για να τοποθετηθεί κάποιο πιο βολικό άτομο στη θέση του Αρχιεπισκόπου.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΑΓΙΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

Πέμπτη 28 Απριλίου 2016

Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ

Του Στέργιου Μπούγια
Θεολόγου
 
Εἶναι ἀντικειμενικὰ παραδεκτὸ πὼς ἡ παρουσία τοῦ παπποῦ καὶ τῆς γιαγιᾶς μέσα στὸ σπίτι εἶναι σημαντικὴ καὶ ὠφέλιμη καὶ γιὰ τὰ παιδιὰ καὶ γιὰ τὰ ἐγγόνια. Μπορεῖ νὰ μὴν μένουν στὴν ἴδια στέγη, ἀλλὰ εἶναι χρέος ἱερὸ ἡ φροντίδα τῶν παιδιῶν πρὸς τοὺς γονεῖς.
Εἶναι ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ ἡ τιμὴ καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς γονεῖς. Ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς Χριστὸς καυτηριάζει τὴν ἀλλοίωση ποὺ ἐπέφεραν σ’ αὐτὴ τὴν ἐντολὴ οἱ Ἰουδαῖοι καὶ ἐπέτρεπαν τὴν ἀδιαφορία πρὸς τοὺς γονεῖς. Ἡ «τρίτη ἡλικία» χρειάζεται στοργὴ καὶ συμπαράσταση∙ εἶναι ἱερὸ καθῆκον τῶν παιδιῶν, καθῆκον ποὺ δὲν ἐπιβάλλεται καὶ ἀπαιτεῖται, ἀλλὰ πηγάζει αὐθόρμητα ἀπὸ τὶς καρδιὲς τῶν παιδιῶν πρὸς τοὺς γονεῖς. Ἡ ἐκπλήρωση τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ καθήκοντος ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πνευματικὴ ὑποδομὴ καὶ παράδοση τῶν κοινωνιῶν καὶ τῶν παιδιῶν.
Στὶς παλιότερες ἐποχὲς ὁ σεβασμός, ἡ τιμή, ἡ στοργὴ καὶ ἡ φροντίδα γιὰ τοὺς γονεῖς ἦταν αὐτονόητα. Οἱ γονεῖς ἦταν τὰ ἱερὰ κειμήλια ποὺ ἄξιζαν κάθε τιμὴ καὶ σεβασμό.
Ἀργότερα κηρύγματα καὶ συνθήματα αὐτονομίας ἐπηρρέασαν τοὺς νέους καὶ θεώρησαν τοὺς γονεῖς ἐμπόδιο στὴν πορεία τῆς ζωῆς τους μὲ ἀρνητικὴ συνέπεια τὴν ἐπίδειξη ἀδιαφορίας πρὸς αὐτούς. Εἶναι γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς τακτικῆς αὐτῆς καὶ γιὰ τοὺς γέροντες γονεῖς καὶ γιὰ τὰ παιδιὰ καὶ γιὰ τὰ ἐγγόνια. Σὲ οἰκογένειες ὅμως μὲ χριστιανικὲς ἀρχὲς καὶ ἀξίες τέτοιες πρακτικὲς δὲν ταιριάζουν. Ἡ φροντίδα καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς γέροντες γονεῖς εἶναι ἱερὸ καθῆκον.
Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος γράφει σχετικά: «Σφόδρα ὁ Θεὸς βούλεται τοὺς τεκόντας τιμᾶσθαι παρὰ τῶν τεχθέντων» (1) ,(ὁ Θεὸς θέλει πάρα πολὺ νὰ τιμῶνται οἱ γονεῖς ἀπὸ τὰ τέκνα). Καὶ συνεχίζει ὁ ἱερὸς πατήρ: «Αὐτὸς (ὁ Κύριος) παρατίθεται τὴν μητέρα αὐτοῦ τῷ μαθητῇ, παιδεύων ἡμᾶς μέχρι ἐσχάτης ἀναπνοῆς πᾶσαν ποιεῖσθαι ἐπιμέλειαν τῶν γεγεννηκότων» (2) ,(Αὐτὸς (ὁ Κύριος) ἀναθέτει τὴν μητέρα του εἰς τὸν μαθητὴν του, διδάσκων ἡμᾶς ὅτι πρέπει μέχρι τὴν τελευταίαν πνοὴν νὰ καταβάλλωμεν κάθε φροντίδα διὰ τοὺς γονεῖς μας).
Γιὰ τόν σεβασμὸ τῶν τέκνων πρὸς τοὺς γονεῖς γράφει καὶ ὁ Γέροντας Παΐσιος «ἔχει μεγάλη εὐλογία ἀπὸ τὸν Θεὸ ὅποιος κοιτάζει τοὺς γονεῖς του. Μοῦ εἶπε μιὰ μέρα ἕνας νεαρὸς οἰκογενειάρχης «Γέροντα, σκέφτομαι στὸ σπίτι ποὺ θὰ χτίσω, νὰ κάνω στὸν κάτω ὄροφο δύο διαμερισματάκια γιὰ τοὺς γονεῖς καὶ τὰ πεθερικὰ μου». Πόσο μὲ συγκίνησε! Πόσες εὐχὲς τοῦ ἔδωσα!» (3) . Ἀντίθετα, «ὅσοι δὲ νιώθουν αὐτὸ τὸ χρέος πρὸς τοὺς γονεῖς τους, θὰ κριθοῦν ἀπὸ τὸν Θεὸ ὡς ἄδικοι καὶ ἀχάριστοι» (4) . Ἡ συνύπαρξη, συνοδοιπορεία τῶν παππούδων, παιδιῶν καὶ ἐγγονῶν ἔχει πρῶτα καὶ κύρια τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ καὶ πολλὲς ἄλλες καὶ ποικίλες ὠφέλειες.
Ὁ παπποὺς καὶ ἡ γιαγιά εἶναι φορεῖς τῆς πολιτιστικῆς καὶ ἱστορικῆς παράδοσης. Αὐτοί, ὡς πιστοὶ θεματοφύλακες, διαθέτουν τὸν χρόνο καὶ τὴ διάθεση νὰ μάθουν στὰ ἐγγόνια τους τὶς ρίζες τῆς οἰκογένειας, τὶς ἄρχὲς καὶ τὶς παραδόσεις τοῦ τόπου, τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα, τὶς ἱστορίες καὶ τὰ παραμύθια. Καὶ ἔτσι νὰ ὑπάρχει μία ὁμαλή, φυσιολογικὴ συνέχεια τῶν γενεῶν, δεμένη μὲ τὶς πνευματικὲς ρίζες, «ἔχουν περισσότερο χρόνο νὰ διηγοῦνται ἱστορίες ἀπὸ τὸ παρελθὸν καὶ νὰ βοηθήσουν τὰ ἐγγονάκια νὰ δημιουργήσουν μιὰ αἴσθηση τῆς οἰκογενειακῆς τους ταυτότητας καὶ παράδοσης». Τονίζεται συνήθως ἡ ἀναγκαιότητα τῆς παρουσίας τους στὸ σπίτι γιὰ τὴ φύλαξη καὶ φροντίδα τῶν μικρῶν παιδιῶν – ἐγγονῶν, ὅμως εἶναι ἐξίσου μεγάλη καὶ ἡ προσφορὰ τους στὴν ἀγωγὴ καὶ διάπλαση τοῦ χαρακτήρα τους. Μὲ τὴν ἁγία τους ζωὴ καὶ τὸ φωτεινὸ παράδειγμά τους τὰ ὁδηγοῦν στὸν δρόμο τοῦ Θεοῦ.
Ὁ Ἀπ. Παῦλος μνημονεύει καὶ τονίζει τὴν ἀγάπη τῆς γιαγιᾶς τοῦ Ἀπ. Τιμοθέου, Λωΐδας καὶ τῆς μητέρας του Εὐνίκης (5) χάρη στὶς ὁποῖες διδάχθηκε «ἀπὸ βρέφους τὰ ἱερὰ γράμματα»(6) . Ὁ Μέγας Βασίλειος μνημονεύοντας τὴ γιαγιὰ του γράφει: «Μακρίναν λέγω τὴν περιβόητον παρ’ ἧς ἐδιδάχθημεν τὰ τοῦ μακαριωτάτου Γρηγορίου ρήματα»(7) . Ἡ γιαγιὰ Μακρίνα μετάγγισε πνεῦμα ζωῆς στὰ ἐγγόνια της. Μετέδωσε τὴν ἐμπειρία ποὺ ἄντλησε ἀπ’ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο Νεοκαισαρείας τὸν θαυματουργό (8). Τὸ σημαντικὸ καὶ σπουδαῖο ρόλο τῆς γιαγιᾶς Μακρίνας τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καὶ τὴ σχέση της μὲ τὰ ἔγγόνια της παρουσιάζει πολὺ ὅμορφα ὁ μακαριστὸς καθηγητὴς Στ. Παπαδόπουλος: «Ἡ Μακρίνα, ἡ γιαγιὰ δηλαδὴ τοῦ Μ. Βασιλείου, ἦταν ἡ μεγάλη μορφὴ ποὺ ἐπηρρέασε καὶ κυριολεκτικὰ διαμόρφωσε τρεῖς γενεὲς στὴν οἰκογένεια… Ἡ διδασκαλία καὶ ἡ θεολογία τῆς γερόντισσας Μακρίνας ἦταν οἱ μνῆμες, ἱστορίες τῆς πρώτης Ἐκκλησίας τοῦ Πόντου, ἀγῶνες καὶ κακουχίες γιὰ τὴν πίστη… Ἡ διδαχὴ τῆς γερόντισσας… κάτι σὰν πυξίδα, σὰν δείκτης ἀληθείας, κάτι σὰν αἴτιο ἱσορροπίας»(9) . Οἱ οἰκογένειες ποὺ ἔχουν στὸ σπίτι τὸν παπποῦ καὶ τὴ γιαγιὰ ἔχουν μιὰ ἱεραρχικὴ δομὴ (παπποὺς – πατέρας – γιός). Ὅταν λείπει αὐτὴ ἡ ἱεραρχικὴ δομὴ δὲν κατορθώνουν, συνήθως, νὰ συνεννοηθοῦν πατέρας καὶ γιός, μάννα καὶ κόρη καὶ ἔτσι παρατηρεῖται τὸ λεγόμενο «χάσμα τῶν γενεῶν».
Ἡ διακριτικὴ παρουσία τους μέσα στὴν οἰκογένεια ἀποπνέει μιὰ εὐχάριστη αἴσθηση ἐλευθερίας γιὰ τὰ παιδιά. Ἀβίαστα καὶ ἀπαλὰ μεταδίδουν στὰ ἐγγονάκια τους πολύτιμες ἀξίες ἀπὸ μιὰ ἄλλη ἐποχή, ἱστορίες καὶ ἀναμνήσεις ἀπὸ τὸ παρελθόν, τὶς ὁποῖες τὰ μικρὰ παιδιὰ σὰν διψασμένη γῆ μὲ μεγάλο ἐνδιαφέρον ἀκοῦνε καὶ ἀποθηκεύουν στὶς ἄδολες καρδούλες τους, ὡς θησαυροὺς ἠθικῶν, θ ρ η σ κ ε υ τ ι κ ῶ ν , ἱστορικῶν καὶ πολιτισμικῶν ἀξιῶν. Ψυχολόγοι καὶ παιδαγωγοὶ καὶ οἰκογενειακοὶ σύμβουλοι τονίζουν πὼς τὰ παιδιὰ ἔχουν ἀνάγκη τοὺς παπποῦδες, σχεδόν, ὅσο καὶ τοὺς γονεῖς τους, γιατὶ ζοῦν καὶ ἔχουν ἐμπειρίες μαζὶ τους ἀσύγκριτες, οἱ ὁποῖες μένουν στὴν ψυχὴ τους ἀνεξίτηλες. Ἀσφαλῶς ὁ ρόλος τους πρὸς τὰ ἐγγονάκια εἶναι διαφορετικός, γι’ αὐτὸ κι ἐκεῖνα ἀπολαμβάνουν τὶς στιγμὲς μαζὶ τους, τὴν ἀγάπη τους, τὴν ἀνεκτικότητα, τὴν λιγότερο αὐστηρὴ στάση, τὰ παιχνίδια καὶ τὰ χατίρια, τὴν ὑποστήριξη καὶ κατανόηση, τὴ λιγότερη πειθαρχία, τὶς λιχουδιὲς ποὺ δίνονται χωρὶς περιορισμούς.
Ὅλα αὐτὰ δημιουργοῦν μιὰ χαλαρὴ στάση καὶ ἄνετη ἀτμόσφαιρα ποὺ τὴ χαίρονται καὶ τὰ παιδιὰ καὶ οἱ παπποῦδες. Ὅμως πολλὲς φορὲς οἱ γονεῖς ἐκφράζουν τὰ παράπονά τους γιὰ τὴ στάση τῶν παιδιῶν τους καὶ τὰ ἀνάμικτα μηνύματα ποὺ δέχονται ἀπὸ τὴ σχέση τους μὲ τοὺς παπποῦδες. Γιατὶ εἶναι ἀλήθεια πὼς ἡ ὑπερβολικὴ ἀγάπη τους κάνει νὰ ἀκολουθοῦν μιὰ διαφορετική, πολλὲς φορές, τακτικὴ καὶ νὰ ἐφαρμόζουν τὴ δικὴ τους ἀγωγὴ ποὺ δὲν εἶναι ὠφέλιμη καὶ πρὸ παντὸς εἶναι ἀντίθετη μ’ ἐκείνη τῶν γονιῶν τους. Αὐτὸ γίνεται γιατὶ ἵσως δὲν μποροῦν νὰ δεχθοῦν ὅτι τὸν πρῶτο λόγο γιὰ τὴν ἀνατροφὴ καὶ ἀγωγὴ τῶν ἐγγονῶν ἔχουν οἱ γονεῖς τους. Ἔτσι αὐτὴ ἡ στάση καὶ συμπεριφορὰ δημιουργεῖ προβλήματα σοβαρὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀρνητικὲς συνέπειες καὶ γιὰ τοὺς γονεῖς καὶ γιὰ τὰ ἐγγόνια.
Ἐδῶ χρειάζεται νὰ βρεθεῖ ἡ χρυσὴ τομή, νὰ ὑπάρχει κοινὴ γραμμὴ ἀπὸ γονεῖς καὶ παπποῦδες γιὰ νὰ παίρνουν τὰ παιδιὰ ξεκάθαρα μηνύματα. Οἱ γονεῖς νὰ δοῦν μὲ κατανόηση τὸ θέμα καὶ μὲ ἀγάπη καὶ σεβασμὸ νὰ τοὺς βοηθήσουν νὰ ἀντιληφθοῦν τὸν ρόλο τους καὶ τὰ ὅριά τους, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν παρέμβασή τους στὴ λειτουργία καὶ πορεία τῆς οἰκογένειάς τους.
Οἱ παπποῦδες πρέπει νὰ γνωρίζουν καὶ νὰ ἀποδεχθοῦν ὅτι ἡ παρουσία τους στὴν οἰκογένεια τῶν παιδιῶν τους πρέπει νὰ εἶναι διακριτικὴ καὶ προσεγμένη, ὥστε νὰ διαφυλαχθεῖ ἡ ἑνότητα τοῦ ζευγαριοῦ καὶ ἡ ὁμαλὴ συνέχεια τῆς οἰκογένειας. Τότε ἡ σχέση γονιῶν, παππούδων καὶ παιδιῶν θὰ εἶναι ἁρμονικὴ καὶ θὰ διατηρεῖται ἡ ἰσορροπία. Ὁ παπποῦς καὶ ἡ γιαγιὰ θὰ ἀντιδροῦν πιὸ ἤρεμα καὶ πιὸ σοφά∙ δὲν θὰ κάνουν κριτικὴ τῶν παιδιῶν τους, εἰδικὰ μπροστὰ στὰ ἐγγόνια, γιατὶ ἔτσι ἀκυρώνουν τὸν ρόλο τοῦ γονιοῦ. Οἱ γονεῖς μὲ τὴ σειρὰ τους θὰ συμπεριφέρονται μὲ πολὺ σεβασμὸ καὶ ἀγάπη καὶ τὶς τυχὸν ἀστοχίες τῶν παππούδων θὰ τὶς βλέπουν μὲ κατανόηση καὶ μὲ τρόπο καλὸ καὶ μὲ συζήτηση θὰ ὑπενθυμίζουν τὰ ὅρια καὶ τὸν ρόλο τους. Ἔτσι θὰ δημιουργεῖται θετικὸ κλίμα θαυμαστῆς συνεργασίας καὶ θὰ ἀποφεύγονται προβλήματα καὶ καταστάσεις ποὺ σίγουρα θέτουν σὲ σοβαρὸ κίνδυνο τὴν εὔρρυθμη λειτουργία τῆς οἰκογένειας. Μιὰ τέτοια καλὴ ἐπικοινωνία καὶ συνεργασία μόνον ὀφέλη θὰ ἔχει, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀνεκτίμητα σὲ προσωπικό, οἰκογενειακὸ καὶ κοινωνικὸ ἐπίπεδο.
Ἔχει ὑποστηριχθεῖ καὶ ἀπὸ ἀνθρωπολογικές, ψυχολογικὲς καὶ κοινωνικὲς μελέτες, πὼς ὅταν σὲ μιὰ οἰκογένεια συμμετέχουν πρόσωπα ἀπὸ τρεῖς ἤ καὶ τέσσερις καμμιὰ φορὰ γενιές, «ἐφόσον βέβαια οἱ σχέσεις μεταξὺ τῶν μελῶν εἶναι ὁμαλὲς καὶ ἀλληλοσυμπληρωματικές», οἱ ἐπιδράσεις εἶναι θετικές. «Τὰ παιδιὰ θὰ ἔχουν τὴ δυνατότητα νὰ ἀντλήσουν γνώσεις καὶ ἐμπειρίες ἀπὸ διαφορετικὲς γενιές, νὰ αἰσθανθοῦν λιγότερο ἀπομονωμένα, νὰ ἀναπτύξουν περισσότερες στενὲς συναισθηματικὲς ἐπαφὲς ποὺ θὰ ἐμπλουτήσουν τὸν ψυχικὸ τους κόσμο». Θὰ ἔχουν ἔτσι ἕναν ὁλόκληρο θησαυρὸ γιὰ νὰ κληροδοτήσουν στὰ παιδιὰ καὶ στὰ ἐγγόνια τους.
Τὰ τελευταῖα χρόνια δυστυχῶς καὶ στὴ χώρα μας τὴν Ὀρθόδοξη μὲ τὴν ἐπικράτηση τῆς λεγόμενης πυρηνικῆς οἰκογένειας καὶ τὴν αὐτονόμιση τῶν νέων ζευγαριῶν ἡ τρίτη ἡλικία, ὁ παπποῦς καὶ ἡ γιαγιά, ἀπουσιάζει ἀπὸ τὸ σπίτι.
Παλιότερα γερνοῦσαν καὶ πέθαιναν στὸ σπίτι ποὺ μεγάλωσαν τὰ παιδιὰ τους, τριγυρισμένοι ἀπὸ τὰ παιδιὰ τους μέσα σὲ μιὰ ζεστὴ πατριαρχικὴ οἰκογένεια ποὺ τὰ παιδιὰ ζοῦσαν μαζὶ μὲ τοὺς γονεῖς. Σήμερα κάθε οἰκογένεια ζεῖ στὸ δικὸ της σπίτι ποὺ βρίσκεται μακριὰ ἀπὸ τὸ πατρικό. Ἡ ἀπουσία τους ἀπὸ τὴν οἰκογένεια μείωσε τὸν σεβασμὸ τῶν παιδιῶν πρὸς τοὺς γέροντες. Ἡ σύγχρονη γενιὰ δὲν γνωρίζει ἀπὸ κοντὰ τὴν τρίτη ἡλικία∙ τὴ βλέπει μόνο στὸν δρόμο καὶ στὰ Ἱδρύματα, ὡς μιὰ «ἄχρηστη γενεά» γι’ αὐτό, «ὑποτιμήθηκε ὁ ρόλος τοῦ παπποῦ καὶ τῆς γιαγιᾶς καὶ ἡ συνδρομὴ τῆς εὐρύτερης οἰκογένειας».
Εἶναι καιρὸς νὰ συνειδητοποιήσουμε αὐτό ποὺ μᾶς ἐπιτάσσει ἡ Ἑλληνορθόδοξη κουλτούρα μας, νὰ γυρίσουμε στὶς πνευματικὲς μας ρίζες. Νὰ ἐπαναπροσδιορίσουμε τὴν πορεία μας, γιὰ νὰ μπορέσουμε νὰ βροῦμε τὴν οἰκογενειακὴ ἰσορροπία καὶ γαλήνη. Γιὰ νὰ γίνει τὸ σπίτι μας ζεστὸ καὶ χαρούμενο, ὅπου ὅλοι θ’ ἀναπαύονται καὶ θὰ γεύονται τοὺς καρποὺς τῆς «κατ’ οἴκον» Ἐκκλησίας. Μὲ τὴν προσευχὴ καὶ τὴν σύνδεση μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ μυστηριακὴ ζωὴ ἡ οἰκογενειακὴ ἑστία θὰ γίνεται ἐργαστήριο ἁγιότητος μὲ βασικὸ στόχο καὶ σκοπὸ τὴ θέωση, τὸν ἁγιασμό.

1 Ἱεροῦ Χρυσοστόμου, Ε. Π. Ε., 8, , Ἐκδ. Γρηγόριος Παλαμᾶς, Θεσσαλονίκη 1983, 72 -76.
2. Ὅπ. π. ΠΕ, Ε. Π. Ε., 14, 668 – 670.
3. Γ. Παϊσίου Λόγοι, Δ΄, Οἰκογενειακὴ ζωή, Σουρωτὴ Θεσσαλονίκης, 2002, σσ. 141 – 142.
4. Ὅπ. π. , σσ. 140.
5. Β΄ Τιμ. 1, 3 – 5.
6. Β΄ Τιμ. 3, 15.
7. Μ. Βασιλείου, Ε. Π. Ε., 3, Ἐπιστολὴ 214, Ἐκδ. Γρηγόριος Παλαμᾶς, Θεσσαλονίκη 1973, σσ. 170.
8. Στυλιανοῦ Γ. Παπαδόπουλου, Ἡ ζωὴ ἑνὸς Με- γάλου, Ἐκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας, Ἀθήνα 1988, σσ. 22 – 24 καί π. Βασιλείου Καλλιακμάνη, ἐφ. Μακεδονίας τῆς Θεσ/νίκης, 31 Ὀκτ. 2013,
9. Στ. Γ. Παπαδόπουλου, ὅπ. π.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΑΒΕΡΩΦ

Τρίτη 1 Μαρτίου 2016

ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ!

Γράφει ο Στάθης Δεληγιώργη
ΠΗΓΗ: http://tideon.org/

Στην καρδιά της μαύρης ηπείρου, εκεί όπου οι άνθρωποι αγωνίζονται καθημερινά για ένα πιάτο φαΐ και λίγο καθαρό νερό, δεκάδες νέοι έχουν την ευκαιρία να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον σπουδάζοντας σε ένα ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα με σφραγίδα ελληνική. Ο λόγος για το Πανεπιστήμιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Κονγκό, που δημιουργήθηκε χάρη στη δραστηριότητα της Ιεράς Μητρόπολης Κεντρώας Αφρικής και παρέχει στους φοιτητές του υψηλού επιπέδου γνώσεις και μάλιστα εντελώς δωρεάν.
Το μοναδικό στο είδος του πανεπιστήμιο στα βάθη της γαλλόφωνης Αφρικής βρίσκεται στην πρωτεύουσα της Ρεπουμπλικανικής Δημοκρατίας του Κονγκό (πρώην Ζαΐρ), την Κινσάσα, και λειτουργεί από το 2007. Προς το παρόν, περιλαμβάνει μία μόνο σχολή, την Ορθόδοξη Θεολογική «Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης», αλλά σχεδιάζεται η ίδρυση τριών ακόμη σχολών: πληροφορικής, γεωπονικής και ιατρικής. Η άδεια του υπουργείου Παιδείας του Κονγκό επιτρέπει και τη δημιουργία κτηνιατρικής σχολής.
«Στόχος μας ήταν να δημιουργηθεί ένα ορθόδοξο πανεπιστήμιο στη γαλλόφωνη Αφρική, στο οποίο να μπορούμε να δημιουργήσουμε στελέχη και να μεταφερθούν οι ακαδημαϊκές γνώσεις των ορθοδόξων σχολών της Ευρώπης εκεί. Ήδη έχουμε καλέσει και διδάσκουν ορθόδοξοι καθηγητές από τη Γαλλία, από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Άλλοι διδάσκουν με τηλεδιδασκαλία και άλλοι κατεβαίνουν εκεί» μας ανέφερε ο μητροπολίτης Κεντρώας Αφρικής Νικηφόρος. Η προσπάθεια αυτή έχει στεφθεί με σημαντική επιτυχία, αφού, όπως σημειώνει ο ίδιος, το πανεπιστήμιο κατατάχθηκε στην όγδοη θέση μεταξύ των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων του Κονγκό, ενώ θα μπορούσε να είχε καταταγεί και στη δεύτερη, αν δεν είχε κάποιες ελλείψεις στη βιβλιοθήκη.
Ο κ. Νικηφόρος αναφέρει επίσης ότι το υπουργείο Παιδείας έχει πραγματοποιήσει αρκετές «εφόδους» στο πανεπιστήμιο προκειμένου να ανακαλύψει κάποιο ψεγάδι, αλλά δεν βρήκε το παραμικρό, σε αντίθεση με αρκετά ιδιωτικά πανεπιστήμια της Κινσάσα, στα οποία μπήκε λουκέτο. Το σημαντικότερο όμως είναι η ανταπόκριση του κόσμου, που, όπως λέει, έχει αγκαλιάσει το πανεπιστήμιο. «Οι πολίτες μάς αντιμετωπίζουν, νομίζω, με πολύ ενθουσιασμό και πολύ θετικά» λέει ο μητροπολίτης, που υπογραμμίζει ότι η ζήτηση είναι πολύ μεγαλύτερη από τις προσφερόμενες θέσεις σπουδαστών: «Έχουμε πολλές αιτήσεις για να έρθουν, αλλά δεν έχουμε χώρο για να τους φιλοξενήσουμε, διότι είναι και οικοτροφείο».
Το πανεπιστήμιο άρχισε να κτίζεται το 2005 σε οικόπεδο που παραχώρησε ο τότε πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας της Κινσάσα Κωνσταντίνος Σοφιάδης. Τα χρήματα για την ανέγερση των κτιρίων του προήλθαν από δωρεές ιδιωτών και συλλόγων, όπως είναι η Αδελφότητα Ορθοδόξου Εξωτερικής Ιεραποστολής Θεσσαλονίκης, ο σύλλογος «Πρωτόκλητος» Πατρών, ο Ιεραποστολικός Σύλλογος «Απόστολος Βαρνάβας» της Λάρισας και η ελληνική κοινότητα της πόλης.
Στο κέντρο του κτιριακού συγκροτήματος, που σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα και γενικό πατριαρχικό επίτροπο του Κονγκό – Μπραζαβίλ αρχιμανδρίτη Θεολόγο Χρυσανθακόπουλο, δεσπόζει ο Ιερός Ναός Αγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, ο οποίος κατασκευάστηκε με έξοδα της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Ορους.
Η ακαδημαϊκή οργάνωση του πανεπιστημίου σχεδιάστηκε από τον κ. Νικηφόρο, ο οποίος τονίζει ότι είχε ως πρότυπα τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και την Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία.
«Έχει ο Θεός»
Η δημιουργία της θεολογικής σχολής υπήρξε το όνειρο του μακαριστού μητροπολίτη Τιμοθέου. Ωστόσο, ιδρυτής του πανεπιστημίου υπήρξε ο προκάτοχος του κ. Νικηφόρου και σημερινός μητροπολίτης Πενταπόλεως κ. Ιγνάτιος, ο οποίος κατέβαλε κοπιώδεις προσπάθειες για τη συγκέντρωση των χρημάτων αλλά και για την παρακολούθηση της συνολικής πορείας του έργου.
Με την ιδιότητα του πρύτανη του πανεπιστημίου, ο κ. Ιγνάτιος μας μίλησε δίνοντας μερικά πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία για την ιστορία και τη λειτουργία του ανωτάτου ιδρύματος. Το πρώτο πράγμα που επισημαίνει είναι ότι αρχική πρόθεση της μητρόπολης ήταν η δημιουργία μιας εκκλησιαστικής ακαδημίας αλλά το υπουργείο Παιδείας του Κονγκό τους ζήτησε να ονομάσουν το ίδρυμα πανεπιστήμιο, καθώς εκεί ο όρος ακαδημία είναι ανώτερος.
«Ουδέν πρόβλημα είπαμε και το ονομάσαμε πανεπιστήμιο» λέει ο κ. Ιγνάτιος. Σε ό,τι αφορά τη θεολογική σχολή, πήρε το όνομά της από τον Αγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη, ο οποίος διοίκησε το πρώτο πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και έκτισε την Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας.
Η φοίτηση στη σχολή είναι πενταετής και οι πρώτοι φουρνιά σπουδαστών θα αποφοιτήσει την προσεχή ακαδημαϊκή χρονιά 2011 – 2012. «Εάν δεν προέκυπταν κάποιες τεχνικές δυσκολίες, ήδη θα λειτουργούσαν σχολές πληροφορικής και γεωπονικής, για τις οποίες ήμασταν έτοιμοι, ενώ εκτίσαμε τον 1ο όροφο του κτιρίου για την ιατρική σχολή. Ελπίζω να πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα στις αρχές του 2012. Για το απώτερο μέλλον έχει ο Θεός» λέει ο κ. Ιγνάτιος.
Δωρεάν παροχές
Οι φοιτητές που σπουδάζουν σήμερα στα τέσσερα πρώτα έτη της σχολής ανέρχονται σε εξήντα τρεις. Ο σχετικά περιορισμένος αριθμός τους οφείλεται σε αντικειμενικές δυσκολίες:
«Επειδή όλα παρέχονται δωρεάν στους σπουδαστές της σχολής, ακόμη και τα εισιτήρια για να έλθουν και επιστρέψουν στις κατοικίες τους, περίπου 10.000 δολάρια, προσπαθούμε οι εκάστοτε πρωτοετείς να μην υπερβαίνουν τον αριθμόν δεκαπέντε» σημειώνει ο ίδιος. Οι δωρεάν παροχές καλύπτουν φαγητό, ύπνο, ρούχα, γραφική ύλη και, φυσικά, τα βιβλία των σπουδαστών. Ο σεβασμιότατος προσθέτει ότι «το πανεπιστήμιο διαθέτει κοιτώνες επαρκείς και διά το επόμενο έτος, βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο, έξι αίθουσες διδασκαλίας, αίθουσα πληροφορικής, γραφεία, αίθουσα διαλέξεων και τελετών, ραδιοφωνικό σταθμό, μαγειρείο, εστιατόριο, αυλή ευρύχωρη με άνθη και καρποφόρα δένδρα και γήπεδο τριάντα επί εκατό μέτρα».
Οι φοιτητές ακολουθούν ένα αυστηρό καθημερινό πρόγραμμα που ξεκινά στις έξι το πρωί. Τα διδασκόμενα μαθήματα είναι αντίστοιχα με αυτά των θεολογικών σχολών της Ελλάδας, ενώ επιπλέον διδάσκονται αρχαία και νέα ελληνικά, τοπικές διαλέκτους, γαλλικά, αγωγή του πολίτη, πληροφορική, στοιχεία γεωπονικής και νοσηλευτικής, βυζαντινή μουσική κ.λπ.
Παράλληλα με τις σπουδές τους, οι φοιτητές βιώνουν την κοινοβιακή ορθόδοξη παράδοση με τις εκκλησιαστικές ακολουθίες, τις νηστείες και τα άχραντα μυστήρια. Ακόμη, λειτουργούν τον ραδιοφωνικό σταθμό «Η φωνή της Ορθοδοξίας», εκδίδουν το περιοδικό «Ηχώ» και ηχογραφούν CDs με βυζαντινούς ύμνους και ψαλμούς. Ως απόφοιτοι αναγνωρισμένου πανεπιστημίου, οι διπλωματούχοι θα μπορούν να διδάσκουν σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια σχολεία, να απασχολούνται ως στελέχη της Εκκλησίας και όσοι θέλουν και δεν έχουν εμπόδια προς τούτο να γίνονται κληρικοί» αναφέρει ο κ. Ιγνάτιος.
Παράδειγμα προς μίμηση
Στην ερώτηση ποια είναι η ανταπόκριση του Κονγκό στο ελληνικό ορθόδοξο πανεπιστήμιο, ο μητροπολίτης Πενταπόλεως απαντά ότι χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης από το υπουργείο Παιδείας αλλά και από τους πολίτες. «Δεν είναι υπερβολή να πω ότι μεταξύ ολίγων ανώτατων ιδρυμάτων προβάλλεται ως παράδειγμα προς μίμηση, κυρίως διά την τάξη και την καθαριότητα αλλά και από μεγάλο μέρος του λαού, αν κρίνουμε από τις αιτήσεις διά εγγραφές των νέων στη σχολή μας» λέει χαρακτηριστικά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πανεπιστήμιο διδάσκουν και Ελληνες καθηγητές πανεπιστημίου, όπως ο ομότιμος καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Νικήτας Αλιπράντης, οι καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών Γρηγόριος Παπαθωμάς και Μιχαήλ Ράλλης και η καθηγήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νίκη Παπαγεωργίου. Τέλος, το Ορθόδοξο Πανεπιστήμιο ήταν το πρώτο στο Κονγκό που καθιέρωσε την εξ αποστάσεως διδασκαλία (e-learning).


ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
DEFENCEPOINT

Τετάρτη 17 Φεβρουαρίου 2016

Η ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΜΥΡΟΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΟ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΤΟ 21΄΄ ΣΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ!!!

Σε αντίθεση με πολλά μοναστήρια, αυτό του Αγίου Νικολάου μοιάζει να κρύβεται κάτω από την κεντρική οδό από την Άνδρο προς το χωριό Αποίκια. Κατεβαίνοντας σε έναν αδιέξοδο χωμάτινο δρόμο, βρίσκεσαι μπροστά σε ένα μοναδικό συγκρότημα, όπου κυριαρχούν οι αρμολογημένες ξηρολιθιές και οι σκούροι σχιστόλιθοι. Μόλις πέντε χιλιόμετρα από τα Αποίκια, πέντε μοναχοί, με ηγούμενο τον πατέρα Δωρόθεο, δέχονται χιλιάδες επισκέπτες όλο τον χρόνο από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η Ιερά Μονή, αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο Μύρων της Λυκίας, ιδρύθηκε το 1540. Υπάρχουν όμως και ιστορικοί που εκτιμούν ότι χτίστηκε τον 11ο αιώνα. Η θέση στην οποία έχει ανεγερθεί ονομάζεται «Εις τας ώρας» και αυτό γιατί κάθε χρόνο τη Μεγάλη Παρασκευή οι ναυτικοί της Άνδρου έφταναν έως εκεί για να παρακολουθούν την Ακολουθία των Μεγάλων Βασιλικών Ωρών.
Με πατριαρχικά σιγίλια (1703, 1743, 1782, 1790, 1793, 1798 και 1800) η μονή έγινε σταυροπηγιακή και απέκτησε πολλά προνόμια. Από δωρεές των πιστών και όχι μόνο απέκτησε μεγάλη περιουσία, με μετόχια στην Άνδρο, την Προποντίδα, την Κωνσταντινούπολη, τη Θεσσαλονίκη, τη Θεσσαλία, τη Σμύρνη και πολλά νησιά του Αιγαίου. Σήμερα της έχουν απομείνει ελάχιστα στην Άνδρο. Χαρακτηριστικό της σπουδαιότητας του μοναστηριού είναι ότι στην περιοχή γύρω από αυτό υπάρχουν τουλάχιστον 20 παρεκκλήσια!
Πολλά είναι τα κειμήλια που υπάρχουν εκεί και της προσδίδουν διαχρονικά αίγλη και αρχοντιά. Για παράδειγμα, στο καθολικό της μονής φυλάσσεται η εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου «της Ρίζης του Ιεσσαί», της Μυροβλύτισσας, η οποία προέρχεται από τον Ναό των Βλαχερνών της Κωνσταντινούπολης. Η εικόνα έφτασε εκεί από μοναχούς τον 16ο αιώνα από το μετόχι Βλαχ Σαράγι της Πόλης, που ανήκε στη μονή, και τιμάται στις 2 Ιουλίου.
Επίσης, στο καθολικό υπάρχει η αργυροκέντητη εικόνα του Αγίου Νικολάου (τιμάται στις 6 Δεκεμβρίου), η οποία φιλοτεχνήθηκε επί 11 χρόνια από τη μοναχή Λεοντία τη Σμυρναία, κατά τον 17ο αιώνα. Χαρακτηριστικό της εικόνας είναι ότι η δημιουργός της, αντί για νήμα, χρησιμοποίησε τρίχες από τα μαλλιά της κεφαλής της.
Στη μονή φυλάσσονται επίσης τα λείψανα του Αγίου Νικολάου, του εφόρου αυτής, η κάρα του Οσιομάρτυρα Αγίου Νικολάου του νέου, η γνάθος του Κοσμά του Αιτωλού, το χέρι της Αγίας Μακρίνας, αδελφής του Μεγάλου Βασιλείου, τμήμα της κάρας του Αγίου Ιωσήφ του Αριμαθαίας και πλήθος άλλων.
Σημαντική είναι η συνεισφορά της μονής κατά την Επανάσταση του 1821, αφού στην ουσία είχε εξελιχθεί σε παράρτημα της Φιλικής Εταιρείας. Εκεί λειτουργούσαν μικρό τυπογραφείο, βιβλιοδετείο και κρυφό σχολειό. Εκεί επίσης εκάρη μοναχός ο Σαμουήλ, ο οποίος πρωτοστάτησε στους αγώνες των Σουλιωτών κατά του Αλή πασά και έχασε τη ζωή του στο Κούγκι, όταν αυτό ανατινάχτηκε.
Από το μοναστήρι πέρασε και η Αγία Φιλοθέη η Αθηναία, την οποία οι μοναχοί ενίσχυσαν οικονομικά.


ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΚΙΒΩΤΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2015

ΤΟ «ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ

Ήλθε φαίνεται και η σειρά του «Κρυφού Σχολειού»! Να το απομυθοποιήσωμε και αυτό. Γιατί, όπως είναι γνωστό, στα «Κρυφά Σχολειά», δηλ. στα κοινά σχολειά της Τουρκοκρατίας, γραμματοδιδάσκαλοι γίνονταν πάντοτε ρασοφόροι και μάλιστα ταπεινοί μοναχοί που κράτησαν την εθνική συνείδηση και διέδιδαν την ελληνική γλώσσα και τα ελληνικά Γράμματα. Σε κάποιο πρόχειρο συνήθως χώρο, στα κελλιά ενός μοναστηριού, μέσα σε ένα ξωκκλήσι ή εκκλησιά. Παράλληλα προς τα μεγάλα επίσημα σχολεία που κι αυτά η Ορθόδοξη Εκκλησία ίδρυσε και διατήρησε, εκεί όπου οι συνθήκες δεν ήταν πρόσφορες, στις ορεινές π.χ. και απομακρυσμένες περιοχές, που ήταν τα δημοτικά σχολειά της εποχής εκείνης. Άλλωστε στους περιβόλους των μοναστηριών, όπου άκμασε η βυζαντινή τέχνη, συντηρήθηκε η πνευματική παράδοση του Έθνους και λειτουργούσαν βιβλιογραφικά εργαστήρια, υπήρχαν εσωτερικά σχολειά για τις ανάγκες των ίδιων των κοινοβίων. Σε πρόσφατη επίσκεψή του στο Άγιον Όρος, σε ένα από τα καλύτερα σύγχρονα κοινόβιά του, διαπίστωσα ότι είχε οργανωθή φροντιστήριο ελληνικών γραμμάτων, για να μπορούν οι μοναχοί (και οι νέοι και οι γεροντότεροι) να παρακολουθούνε το περιεχόμενο των βυζαντινών ύμνων που ακούνε στο ναό. Να, λοιπόν, ένα σύγχρονο «Κρυφό Σχολειό», όχι φανερό, όχι επίσημο, αλλά δημιουργημένο από συγκεκριμένη ανάγκη.
Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας τα μοναστήρια δεν ήταν μόνο θρησκευτικά και πνευματικά κέντρα, αλλά και φιλανθρωπικά ταμεία, εστίες νοσοκομειακής περιθάλψεως όποιου προσέφευγε σ’ αυτά κ.λ.π. Οι μοναχοί ήταν περίφημοι «βοτανολόγοι». Το «Γεωπονικόν» του Αγαπίου Λάνδου θαυμάζεται και από τους σύγχρονούς μας επιστήμονες. Ήταν δηλαδή τα μοναστήρια καταφύγια του Ελληνισμού στην περίοδο της σκλαβιάς. Μέσα στους ναούς τους μάθαιναν οι ραγιάδες γράμματα, κοντά σε κάποιο μοναχό έβαζαν τα παιδιά τους να διδαχθούν το αλφαβητάρι.

«Οι διδάσκαλοι ήταν κατά κανόνα καλόγηροι…»

Θα αναφέρωμε και άλλο παράδειγμα. Σε τουρκοπατημένη σήμερα ελληνική περιοχή (για ευνόητους λόγους δεν σημειώνομε ποια είναι), μετά το κλείσιμο του ελληνικού σχολείου, που λειτουργούσε εκεί, από τον κατακτητή, ο παπάς συγκεντρώνει τα Ελληνόπουλα στην εκκλησιά και τους διδάσκει την ελληνική γλώσσα και παιδεία. Ακόμη και ο Φάνης Μιχαλόπουλος, που από θαυμασμό στους διαφωτιστές, υποτιμάει την προσφορά αυτή της Εκκλησίας, την αναγνωρίζει έμμεσα:
«Αλλά προτού φθάσουν τα Γιάννενα στο επίφθονον αυτό πνευματικό σημείο, ιδίως κατά τους χρόνους του Αθανασίου Ψαλλίδα και του Βηλαρά, η παιδεία στην ηπειρωτική πρωτεύουσα πέρασε από κρίσιμες φάσεις. Όπως κι αλλαχού, έτσι και στα Γιάννενα η παιδεία ήταν κτήμα μερικών καλογήρων, που παρέδιδαν βασιζόμενοι στο καταθλιπτικότερο σύστημα. Η κατώτερη εκπαίδευση ή τα κολλυβογράμματα είχαν ως βάση θεολογικά τινα βιβλία – το Ψαλτήρι και την Οκτάηχο. Οι διδάσκαλοι ήταν κατά κανόνα καλόγηροι» (Τα Γιάννενα κι η Νεοελληνική Αναγέννηση (1648-1820), Αθήνα 1930, σελ. 25).
Όπως και άλλοτε έχω παρατηρήσει (βλ. το βιβλίο μου «Βυζάντιο και Εκκλησία», έκδοση Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήνα 1978), οι ίδιοι οι ορθόδοξοι ναοί τι άλλο ήταν παρά «Κρυφά Σχολειά», αφού εκεί εκτός από την ελληνική γλώσσα, οι υπόδουλοι διδάσκονταν έμμεσα και την ελληνική ιστορία ακούγοντας τα πολυπληθή κοντάκια, απολυτίκια κ.λ.π. που συνδέονται μ’ αυτήν: «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια…», τα ειρηνικά, την «εκτενή» κ.λ.π. Η Ορθοδοξία κράτησε το Γένος στα δύσκολα χρόνια της δουλείας και το κράτησε με τους ολιγογράμματους παπάδες και τα «κρυφά» σχολειά της.

Ο «Δούρειος Ίππος» για την κάθαρση

Έπρεπε, λοιπόν, να αμφισβητηθή η ύπαρξή τους. Και δυστυχώς αυτό έγινε από τις σελίδες της «Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους», που εκδίδει η «Εκδοτική Αθηνών», έργου κατά τα άλλα σοβαρού, με αποτέλεσμα να περάση και στα σχολικά εγχειρίδια. Έτσι η όλη υπόθεση έφθασε στη δημοσιότητα. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος διαμαρτυρήθηκε στον υπουργό Παιδείας Ιωάννη Βαρβιτσιώτη κι εκείνος, προς τιμήν του, όπως αναφέρεται σε έγγραφο των Τμημάτων Δημοτικής και Μέσης Εκπαιδεύσεως του ΚΕΜΕ προς αθηναϊκή εφημερίδα της 21.5.1978, έδωσε αμέσως εντολή, από τα υπό εκτύπωση νέα σχολικά βιβλία να απαλειφθή η φράση: «Σύμφωνα με τα τελευταία πορίσματα της ιστορικής επιστήμης το Κρυφό Σχολειό είναι ένας μύθος και δεν υπήρξε στην πραγματικότητα», από τη σελ. 173 της «Ιστορίας» της Γ’ Λυκείου. Αλλά αυτό δεν αρκεί. Πρέπει να αποκατασταθή και η αλήθεια για το «Κρυφό Σχολειό». Η ίδια η «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» πρέπει να πάρη υπ’ όψη της σε μια προσεχή επανέκδοσή της αυτό που γράφει ο Γεν. Γραμματεύς της Ακαδημίας Αθηνών, που φέρεται και ως μέλος του Εποπτικού της Συμβουλίου. Γράφει, λοιπόν, ο διακεκριμένος πανεπιστημιακός δάσκαλος Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλος στο βιβλίο του «Το Εικοσιένα και ο Σύγχρονος Ελληνισμός» (Αθήναι 1972, σελ. 57):
«Το 1821 απετέλεσε την απαρχήν της καθάρσεως των Ελλήνων από την δευτέραν ιστορικήν των τραγωδίαν, η οποία διήρκεσε τετρακόσια χρόνια. Ο Δούρειος Ίππος δια την κάθαρσιν αυτήν ήτο η Ορθοδοξία, οι Κοινότητες, το Κρυφό Σχολειό και ο εμπορικός στόλος των υποδούλων Ελλήνων».
Αλλά και ο ιστορικός του Νέου Ελληνισμού Καθηγητής Απ. Ε. Βακαλόπουλος, μέλος κι αυτός του Εποπτικού Συμβουλίου της «Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους», τα ίδια δέχεται όταν γράφη:
«Μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας και των κοινοτήτων συντηρούνται μικρές σπίθες από την παιδεία των Ελλήνων… Η στάθμη της παιδείας πέφτει απότομα με την πτώση της Κωνσταντινούπολης… Φαίνεται όμως ότι στην Κωνσταντινούπολη και σε ορισμένους άλλους τόπους λειτουργούν «κοινά σχολεία» με λίγους μαθητές, των οποίων οι δάσκαλοι πληρώνονται από τους σχετικά εύπορους γονείς. Στα «κοινά σχολεία» διδάσκονταν ανάγνωση αριθμητική και στοιχεία γραμματικής. Υπήρχαν όμως και μερικοί γονείς που έδιναν μόνοι τους στα παιδιά τους τις απαραίτητες στοιχειώδεις γνώσεις». (Η Πορεία του Γένους, Αθήνα 1966, σσ. 76-77).
Είναι σαφές ότι ο ιστορικός αναφέρεται σε ανεπίσημα σχολεία. Ο ίδιος θεωρεί το έτος 1593, στον 16ο δηλ. αιώνα, οπότε τοποθετείται το «Κρυφό Σχολειό», «ορόσημο» για την ανάπτυξη της ελληνικής παιδείας. Και το ορόσημο αυτό οφείλεται στην Εκκλησία. Ο εθνικός μας ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος γράφει σχετικά στην «Ιστορία» του «του Ελληνικού Έθνους»:
«Κατά τον πρώτον αιώνα της δουλείας οι πεπαιδευμένοι Έλληνες εις όλον το Έθνος ανήρχοντο εις 230. Την έλλειψιν της μορφώσεως του Έθνους ησθάνθησαν πάντες αλλά περισσότερον όλων το Πατριαρχείον. Ένεκα τούτου ο Πατριάρχης Ιερεμίας ο μεγαλοπρεπής (ο Τρανός) το έτος 1593 συνεκάλεσεν Ιεράν Σύνοδον εις το μετόχιον του Παναγίου Τάφου και έλαβεν την εξής απόφασιν: «Έκαστον επίσκοπον εν τη εαυτού παροικία φροντίδα και δαπάνην των δυναμένων ποιείν, ώστε δε κατά δύναμιν τοις εθέλουσιν διδάσκειν και τοις μαθείν προαιρουμένοις εάν των επιτηδείων χρείαν έχωσιν».

Αμφισβητήσεις χωρίς τεκμήρια

Τα περί «μύθου» για το «Κρυφό Σχολειό» τα υποστήριξε στον Ι’ τόμο της νεώτερης «Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους» (1974), ο Καθηγητής σήμερα της Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Άλκης Αγγέλου. Ο μελετητής αυτός, που είναι και μέλος του Ομίλου Μελέτης του Ελληνικού Διαφωτισμού, αρνείται με απόλυτο και κατηγορηματικό τρόπο την ύπαρξη του «Κρυφού Σχολειού», χωρίς όμως να πείθη με τα γραφόμενά του αλλά κάνοντας διάφορες υποθέσεις, που δεν τεκμηριώνει. Ο Αγγέλου συγκεντρώνει όσες αρνητικές θέσεις έχουν κατά καιρούς γραφή, αλλά δεν αναφέρει τις υπόλοιπες, όπως επιβάλλεται για ένα έργο όχι «προσωπικό», αλλά «συλλογικό», καθώς είναι η «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», μιλώντας περί «ευφαντάστων καλοπροαιρέτων ιστορικών της εθνικής σκοπιμότητος» οι οποίοι κατά την άποψη του παρασύρθηκαν «από την χιονοστιβάδα του μύθου».
Ας δούμε, λοιπόν, στη συνέχεια τι αναφέρουν πάνω στο θέμα πολύ σοβαρές ιστορικές πηγές και έγκυροι συγγραφείς. Ο Αναστάσιος Ν. Γούδας, «διδάκτωρ της ιατρικής, ιππότης του τάγματος του αγίου Στανισλάου, μέλος διαφόρων επιστημονικών και φιλανθρωπικών εταιριών», στον β’ τόμο του περίφημου έργου του «Βίοι παράλληλοι των επί της Αναγεννήσεως της Ελλάδος διαπρεψάντων ανδρών», όπου πραγματεύεται περί «Παιδείας» (εν Αθήναις 1870, σελ. κε’ κ.εξ.) γράφει:
«Σμικρόν κατά σμικρόν η διδασκαλία μετεφέρθη από των σκητών και των σπηλαίων εις τους νάρθηκας των εκκλησιών, ένθα και σήμερον έτι διδάσκουσιν εν τισι των υπό την Τουρκία ελληνικών χωρών. Τα δημόσια σχολεία τότε ήσαν παντελώς κατηργημένα• μόνον εν τοις Πατριαρχείοις της Κωνσταντινουπόλεως και εν αποκέντρω τινί πόλει διετηρήθησαν, ως λέγεται, ατελείς τινες σχολαί• ανώτερα δε εκπαιδευτήρια δεν εδύναντο να συστηθώσι, λέγει ο Γιακωβάκης Ρίζος Νερουλός «ειμή υπό τον τίτλον επανορθωτικά καταστήματα MAISON DE CORRECTION». Ούτω δε μόλις εδυνήθησαν οι άνδρες εκείνοι να διατηρήσωσιν εν τη Ανατολή άσβεστον τον λύχνον της παιδείας… «Παναγιώτης δε ο Νικούσης και ο διάδοχος αυτού Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, λέγει Γιακωβάκης Ρίζος ο Νερουλός, κατώρθουν να λαμβάνωσιν άδειαν συστάσεως σχολείων εις διαφόρους πόλεις της τε Ευρωπαϊκής Τουρκίας και της Μικράς Ασίας και απεστόμουν τους κατά τόπους διοικητάς Τούρκους οτέ μεν δια δώρων, οτέ δε δια της ισχύος των παρά τοις υπουργοίς του Σουλτάνου». Αλλά σχολεία διατηρούμενα μόλις δια δωροδοκίας και δια της εμπνεύσεως φόβου, δεν ήτο δυνατόν να παρέξωσιν εις το έθνος και μεγάλους άνδρας• άπορον μάλιστα είναι πως εμορφώθησαν και τινες, ικανοί να διδάσκωσι τα καλά γραμματικά, και να διατηρώσιν ούτως άσβεστον τουλάχιστον την λυχνίαν της παιδείας».

«Το Κρυφό Σχολειό δεν είναι θρύλος…»

Για διώξεις μιλάει και ο ιστορικός της Επαναστάσεως του Εικοσιένα Ακαδημαϊκός Διονύσιος Κόκκινος αναφέροντας το «Κρυφό Σχολειό»:
«Ο παπάς κάτω από τα ράκη του ράσου του κρατεί το ψαλτήρι και πηγαίνει να μάθη τα παιδιά, που τον περιμένουν, να διαβάζουν. Ομιλεί ακόμη εις τα παιδιά και δια τους μεγάλους ανθρώπους που εδόξασαν άλλοτε αυτόν τον τόπον. Διδάσκει την ολίγην ιστορίαν που γνωρίζει και αυτός. Το κρυφό σχολειό δεν είναι θρύλος. Το συνετήρησε παρά τας διώξεις, παρά την αξιοθρήνητον έλλειψιν παντός μέσου, παρά την φοβεράν πίεσι τόσων αμέσων αναγκών που θα ήτο φυσικόν να οδηγήσουν προς τον εξισλαμισμόν, ο βαθύτατος πόθος του τυραννουμένου έθνους να υπάρξη». (Η Ελληνική Επανάστασις, βραβείον Ακαδημίας Αθηνών, ε’ έκδοση, τόμ α’, «Μέλισσα» 1967, σελ. 21).
Ο Αγγέλου παρακάμπτει τελείως τις διώξεις και ούτε λίγο ούτε πολύ παρατηρεί: «Αν το Κρυφό Σχολειό είχε γίνει για κάποια περίοδο πραγματικότητα σε περιορισμένη έστω έκταση, δεν συνέτρεχε κανένας λόγος η σχετική μαρτυρία ή μαρτυρίες να μείνουν σκόπιμα στην αφάνεια. Θα έπρεπε, αντίθετα ένα τέτοιο τεκμήριο ζωτικότητος της φυλής και της εθνικής συνειδήσεως σύμφωνα με την ερμηνεία που θα του δώσουν κατά κανόνα οι μεταγενέστεροι, να εξαρθή με κάθε τρόπο. Αφού, λοιπόν, η απλή λογική μας οδηγεί να αποκλείσουμε παρόμοιο ενδεχόμενο, εκείνο που απομένει να δεχθούμε είναι ότι πιθανόν να βρισκόμαστε σε μια εξαιρετική – μοναδική ίσως – συμπτωματική εξαφάνιση κάθε σχετικής γραπτής μαρτυρίας. Την έσχατη όμως αυτή υπόθεση έρχεται να αναιρέση μια άλλη αδιαφιλονίκητη λογική παρατήρηση: Για ποιο λόγο ο Τούρκος να ενοχληθή από την ύπαρξη των σχολείων; Τι είναι εκείνο που θα μπορούσε να τον ανησυχήση από την ενασχόληση ενός μικρού σχετικά μέρους του πληθυσμού με τα γράμματα; Ασφαλώς η περιορισμένη έκταση που μπορούσε να έχη την εποχή εκείνη η καλλιέργεια των γραμμάτων δεν θα πρέπει να είχε ως ενδεχόμενο την παραμέληση της καλλιεργείας της γης. Άλλωστε τα γράμματα ήταν απαραίτητα για ένα μόνο μέρος του πληθυσμού για όσους δηλαδή ασχολούνταν με το εμπόριο, με το οποίο δεν ασχολείτο συστηματικά ο δυνάστης ή για όσους είχαν σχέση με τον κλήρο».

«Απόκρυφον έργον συνετελείτο…»

Ασφαλώς ένας δυνάστης, σαν κι αυτόν θα ήταν τέλεια ιδανικός, όμως οι μαρτυρίες κάθε άλλο παρά αθώο τον εμφανίζουν. Από τη μια μεριά έδινε προνόμια κι από την άλλη, όπου μπορούσε, προέβαινε σε εξισλαμισμούς του πληθυσμού. Πως θα άφηνε στην περίπτωση αυτή να λειτουργήσουν ομαλά τα σχολεία; Ο γνωστός ιστοριοδίφης Τάσος Γριτσόπουλος γράφει πάνω σ’ αυτό:
«Πρέπει αναμφισβητήτως να τονισθή ότι παρά το δοθέν προνόμιον και παρά τας πολιτικάς αρετάς του Πορθητού, θηριώδης παρέμεινε και αμετάβλητος η ασιατική φυσιογνωμία αυτού του ιδίου και των διαδόχων του. Παρά το ανενόχλητον του Πατριάρχου ο Πατριάρχης ουχί σπανίως κατεβιβάσθη από τον θρόνον και ωδηγηθή εις τον θάνατον παρά δε τας χορηγηθείσας θρησκευτικάς ελευθερίας υπήρχον δεσμεύσεις και επί των απλουστέρων ζητημάτων, αύται δε συνήθως ήροντο δια της καταβολής χρημάτων. Γεμάτη από αντιφάσεις εξεδηλώνετο η τουρκική πολιτική έναντι των χριστιανών, πάντοτε όμως ρυθμιστής των σχέσεων ήτο η σκοπιμότης και χρυσούς κανών η εξαγορά, ποτέ η αρετή και το δίκαιον».
Ο ίδιος μελετητής έχει ασχοληθή ιδιαίτερα με την παιδεία στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και έχει αφιερώσει στο «Κρυφό Σχολειό» μελέτημα που είδε το φως το 1962 στον δ’ τόμο του επιστημονικού φιλολογικού περιοδικού «Παρνασσός». Ο Γριτσόπουλος κατέγινε και με την ιστορία της Μεγάλης του Γένους Πατριαρχικής Σχολής, που την ίδρυσή της τοποθετεί αμέσως μετά την Άλωση:
«Βεβαίως, γράφει, δεν γνωρίζομεν πότε ακριβώς η Μ. Εκκλησία γενικώς και επισήμως επέβαλε εαυτήν ως την κατ’ εξοχήν επόπτριαν της διακανονιστικής κινήσεως διότι δεν έχομεν σαφή μαρτυρίαν αυθεντικήν. Αλλ’ είναι δυνατόν να υποθέσωμεν ότι επί του Γενναδίου και ζώντος του Πορθητού συνετελέσθη το μέγα γεγονός εις την Κωνσταντινούπολιν τουλάχιστον. Εις τας επαρχίας ωργανώθη μεν υπό την αιγίδα της Εκκλησίας η Παιδεία, τούτο όμως έγινε πολύ αργότερα, όταν οι καιροί ήσαν περισσότερον πρόσφοροι. Πάντως οφείλομεν να δεχθώμεν ότι απόκρυφον έργον συνετελείτο από της πρώτης στιγμής της συμφοράς εις τα μοναστήρια, όπου πρέπει να τοποθετήσωμεν τα θρυλικά Κρυφά Σχολειά» (Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή, τόμ. α’, Αθήναι 1966, σσ. 70-71).

Κρυπτοχριστιανοί – Κρυφά Σχολειά

Η ύπαρξη επισήμων σχολείων, εξ άλλου, δεν αποκλείει τα κρυφά. Όπως και η διατήρηση του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως δεν αποκλείει την ύπαρξη κρυπτοχριστιανών, εξισλαμισθέντων δηλ. χριστιανών, που λάτρευαν στα κρυφά τον αληθινό Θεό. Ο ίδιος δυνάστης, που ενώ αναγνώριζε το Πατριαρχείο, κυνηγούσε την ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία με πραγματική μανία, όποτε του δινόταν η ευκαιρία, όπως θα δούμε παρακάτω, έκλεινε τα ελληνικά σχολεία. Για τις ανάγκες των κρυπτοχριστιανών η Εκκλησία χρησιμοποιούσε και κρυφούς παπάδες. Ο Νίκος Ε. Μηλιώρης, που ασχολήθηκε συστηματικά με το αδιαμφισβήτητο τούτο γεγονός προσκομίζοντας σπουδαίες μαρτυρίες στο βιβλίο του «Οι Κρυπτοχριστιανοί» (Εκδόσεις Ενώσεως Σμυρναίων, Αθήναι 1962, σς. 47 -48) γράφει:
«Κρυφοί παπάδες ήσαν ακόμη δερβίσηδες – ιεραπόστολοι μυστικοί – που περιοδεύανε στα κέντρα των κρυπτοχριστιανών και τελούσαν τα χριστιανικά μυστήρια. Ήσαν απεσταλμένοι κάποιων μοναστηριών. Ειδική και επιμελημένη ήταν η επιλογή και η προετοιμασία από τα μεγάλα μοναστήρια που Πόντου των περιοδευόντων αυτών μυστικών ιεραποστόλων και μακροχρόνια και γεμάτη από απρόοπτους και θανάσιμους συχνά κινδύνους η αποστολή τους. Διαλέγανε όσους από τους καλογέρους παρουσιάζανε τα περισσότερα για τον προορισμό, που θα αναλαμβάνανε προσόντα. Τους διδάσκανε τα τούρκικα, τους μυούσαν στους τύπους της μουσουλμανικής λατρείας και στις θρησκευτικές τελετές της κι ύστερα τους ντύνανε ντερβίσηδες και τους εξαποστέλνανε στον Πόντο. Μπαίνανε στα χωριά των Κρυπτοχριστιανών σαν κήρυκες του Μωάμεθ. Τη νύκτα λειτουργούσανε (σ.σ. τα ελληνικά) μέσα σε κατακόμβες και κρύπτες. Μήνες ολόκληρους οδοιπορούσανε και χρόνια ολόκληρα πολλές φορές, ταλαιπωρούμενοι και αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο σε κάθε τους βήμα. Πολλοί υποκύπτανε στις κακουχίες• άλλοι αναγνωρίζονταν και τότε τελειώνανε με μαρτυρικό θάνατο. Μερικοί είχανε την καλή τύχη να γυρίσουν πίσω στο μοναστήρι τους• αλλά και πάλιν αφού κάνανε εκεί την αναφορά τους, σύντομα ξαναφεύγανε σε καινούρια αποστολή. Σε τέτοια μοναστήρια του Πόντου κρατούσαν και κρυπτογραφικούς κώδικες• καταγράφανε σ’ αυτούς συνθηματικά την κίνηση των κρυπτοχριστιανών της δικαιοδοσίας ή της περιοχής των.
Οι αρνητές του «Κρυφού Σχολειού» σε κανένα τεκμήριο δεν βασίζονται παρά μόνο σε εικασίες. «Ένας αιώνας και πλέον μετά την Άλωση λένε, είναι το διάστημα που καλύπτεται λίγο πολύ από τους υπέρμαχους της μυθολογίας του Κρυφού Σχολειού. Το χρονικό όμως αυτό διάστημα μπορεί να δικαιολογήση με τον αργό ρυθμό που έχει η ζωή εκείνη την εποχή και με την επιβράδυνση την οποία προκάλεσε η τουρκική κατάκτηση το γενικό μούδιασμα που έχει καταλάβει όλες τις δυνάμεις του έθνους». Αυτό όμως έρχεται σε αντίθεση με όσα οι ίδιοι γράφουν για την ουδέτερη πολιτική του Τούρκου δυνάστη απέναντι στα σχολεία. Και σχολεία δεν δημιουργήθηκαν μόνο μετά τον 16ο αιώνα αλλά αμέσως μετά την Άλωση ιδρύθηκε η Μεγάλη του Γένους Πατριαρχική Σχολή. Αντίθετα αν υπήρξε μούδιασμα αυτό θα ήταν αποτέλεσμα των τουρκικών πιέσεων. Το ακριβές, όπως ήδη σημειώθηκε, είναι ότι ο κατακτητής επίσημα έδωσε προνόμια και ανεπίσημα επιδίωκε τον αφελληνισμό των υποδούλων, όπως έκανε με τη στρατολογία γενιτσάρων. «Το ελληνικό έθνος, γράφει ο Βλαχογιάννης, πλήρωσε με εκατομμύρια ζωντανές ψυχές τη δίψα του μουσουλμανικού φανατισμού» (Πρωία 5 Ιουνίου 1932).

Πλούσια ηπειρωτική παράδοση

Τις εικασίες των αρνητών του «Κρυφού Σχολειού» έρχεται να αναιρέση πλουσιώτατη τοπική παράδοση, αλλά και η ύπαρξη τοπωνυμικών μαρτυριών και αρχαιολογικών τεκμηρίων. Ο Ηπειρώτης ποιητής Κώστας Κρυστάλλης γράφει για τα «Κρυφά Σχολειά» του Συρράκου και των Καλαρρυτών:
«Εν Συρράκω και Καλαρρύταις εδιδάσκετο η Ελληνική Παιδεία υπό Ιερέων ως εις πλείστα μέρη της Ελλάδος κατά τους ανωμάλους εκείνους καιρούς – είτε εν ναοίς είτε εν ιδιωτικοίς οίκοις - πολύ προ του ισαποστόλου Αγίου Κοσμά (Περιοδικό «Εβδομάς», 1891).
Νεώτερος μελετητής της «Παιδείας στα Τζουμέρκα από την Άλωση ως τον Αλή πασά», ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Φίλιππος Δ. Κολοβός παρατηρεί για την παιδεία στην Ήπειρο:
«Στην περίοδο της σκλαβιάς ο κλήρος γίνεται οδηγός και στήριγμα του δούλου Έθνους. Και το «Κρυφό Σχολειό» είναι για την περίοδο εκείνη το μοναδικό σχολείο μέσα στο οποίο οι μικροί ραγιάδες πληροφορούνται για τα περασμένα μεγαλεία του έθνους. Οι απλοϊκοί ρασοφόροι διοχετεύουν ιερό ενθουσιασμό στα σκλαβόπουλα και διαποτίζονται από το κρυφό σχολειό τα ευρύτερα λαϊκά στρώματα και διασώζονται τα εθνικά ιδανικά» (περ. «Σκουφάς» 5 (1976), τεύχη 42-43, σελ. 92).
Την ηπειρωτική παράδοση για το «Κρυφό Σχολειό» ενισχύουν και οι δυο γωνιακές κρύπτες του καθολικού της μονής του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπινών ή του Σπανού στο νησάκι των Ιωαννίνων, όπου όλως λέγεται λειτουργούσε «Κρυφό Σχολειό». Αυτό το αναφέρει ο Αρχαιολόγος Σωτ. Ι. Δάκαρης, αλλά δεν το δέχεται:
«Κατά τη γραπτή παράδοση, γράφει, του 19 αιώνα λειτούργησε εδώ με την ανέγερση της πρώτης Μονής, ή κατ’ άλλη εκδοχή από τα μέσα του 16 αιώνα, Εκπαιδευτήριο. Ασφαλώς όμως εσφαλμένος είναι ο θρύλος για τη λειτουργία του Κρυφού Σχολειού. Στα Γιάννινα υπήρχαν με την ανοχή των Τούρκων στους χρόνους της τουρκοκρατίας πολλά σχολεία, ώστε η παράνομη δράση του Κρυφού Σχολειού να φαίνεται περιττή» (Το νησί των Ιωαννίνων, Αθήναι 1971, σελ. 22).
Διαφεύγει όμως της προσοχής του αρχαιολόγου ότι «Κρυφό Σχολειό» ήταν και το ανεπίσημο, όπως ήδη γράψαμε, κοινό σχολειό, που όπως σημειώνει ο Μιχαλόπουλος (βλ. παραπάνω), το κρατούσαν οι καλόγεροι. Όταν οι συνθήκες απαιτούσαν πλήρη μυστικότητα ή δημιουργούσαν ανάγκη κρυφής λειτουργίας του, οι καλόγεροι επιτελούσαν το έργο τους όπως συνήθως κρυφά. Παράδειγμα η σχολή που λειτούργησε στο μοναστήρι της Αγίας Μαρίνας Σύμης από το 1765 ως το 1821 και σταμάτησε με την έκρηξη της Επαναστάσεως από τον δυσαρεστημένο κατακτητή. Ξαναλειτούργησε το 1834 στους θόλους του ναού της Μεγάλης Παναγιάς στο Κάστρο της Σύμης. Στο μεταξύ διάστημα, οπότε ξαναγύρισε η τουρκική κατοχή, λειτουργούσε ασφαλώς κρυφά (βλ. σχετικά στη μελέτη μου «Η σχολή της Σύμης», Αθήνα 1978). Το ίδιο γινόταν σε όλο το διάστημα της Τουρκοκρατίας και περισσότερο στην μετά την Άλωση κρίσιμη περίοδο, οπότε σωστά τοποθετείται κατ’ εξοχήν η ύπαρξη του «Κρυφού Σχολειού», και καθώς είδαμε ο κατακτητής εφάρμοζε δυο μέτρα και δυο σταθμά απέναντι στους Έλληνες.
Άλλος Ηπειρώτης λογοτέχνης, ο Μιχαήλ Περάνθης, με βάση την επιχωριάζουσα στην πατρίδα του παράδοση περιγράφει το «Κρυφό Σχολειό» ως εξής:
«Δίδασκαν καλόγεροι και παπάδες μισογραμματισμένοι κι αυτοί. Δίδασκαν νύχτα, με το κερί, πριν ξημερώσει ακόμα. Τα παιδιά διολίσθαιναν αθόρυβα στο σκοτάδι, να μην τους δει Τούρκος κι ήταν χαρούμενα όταν είχε φεγγάρι – που το τραγουδούσαν. Έφταναν σ’ ένα γυμνό δωμάτιο σπιτιού, στο νάρθηκα μιας εκκλησιάς, σ’ ένα μπουντρούμι ανήλιαγο και υγρό… Κάθονταν διπλοπόδι στο χώμα ή στις πλάκες ή απάνω στις πέτρες, γύρω – γύρω. Με τα’ αυτί τους στημένο έξω μπας κι ορμήσει ο Αγαρηνός. Με τη ματιά τους στο μυστικό παραπόρτι, έτοιμοι να το σκάσουν, αν χρειαστεί… Και να παίζουν το κεφάλι τους για πέντε κολλυβογράμματα! Τι μάθαιναν; Την αλφαβήτα – για να διαβάζουν το ψαλτήρι. Βιβλία δεν είχαν. Η ανάγνωση γινόταν στ’ Οκταήχι. Ένας διάβαζε κ’ οι άλλοι του κρατούσαν το ίσο, κουνώντας ρυθμικά το κορμί τους μπρος πίσω και ψαλμωδώντας τους φθόγγους της εκκλησιαστικής μουσικής. Στη μέση στέκονταν ο δάσκαλος κρατώντας τη βέργα του «δίκην σκήπτρου». Ήταν το σύμβολό του. Την άπλωνε και χτυπούσε μ’ αυτήν όπου έφτανε».

Δύο αξιόλογες μαρτυρίες

Βέβαια πρόκειται για λογοτεχνική ανάπλαση, όμως ο Περάνθης στη συνέχεια προσάγει και δυο αξιόλογες μαρτυρίες για την κατάσταση της παιδείας στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας:
«Ο προτεστάντης ιεροκήρυκας Γκέρλαχ είδε στα 1572 τον γέρο Μαλαξό να δίνει μαθήματα στο σπίτι του. Ήταν σ’ ένα εξαθλιωμένο γυμνό δωμάτιο, όπου σε μια γωνιά κρέμονταν λίγα παστωμένα ψάρια ξερά• απ’ αυτά έπαιρνε και μαγείρευε, να ψευτοζήσει. Μόλις τα παιδιά έπαυαν να ψελλίζουν, έγραφε ο Αλέξανδρος Ελλάδιος, στα 1714, τάστελναν στην κοντινότερη εκκλησιά, να μάθουν όσα σχετίζονταν με την πίστη τους… Τα Κρυφά Σχολειά συνεχίζονται εκεί που οι τοπικοί πασάδες και μπέηδες μάχονται τους καλόγερους και τα γράμματα».

«Κρυφά Σχολειά» σ’ όλη την Ελλάδα

«Κρυφά Σχολειά» δεν λειτουργούσαν μόνο στην Ήπειρο, αλλά σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο. Στην περίφημη μονή Προυσσού στη Ρούμελη, διασώζεται ένα μικρό κτίριο, που το ονομάζουν «Κρυφό Σχολειό» και λέγουν ότι δίδαξε σ’ αυτό ο εθνομάρτυρας Κοσμάς ο Αιτωλός. Πλουσιώτατη είναι η παράδοση για το «Κρυφό Σχολειό στο Μοριά, στη Δημητσάνα, στη μονή Φιλοσόφου κ.α.
«Το σχολείο της Μονής Φιλοσόφου, γράφει ο Γυμνασιάρχης Β. Χαραλαμπόπουλος, γνώρισε μεγάλη ακμή στα χρόνια της σκλαβιάς όταν πια έκλεισαν τα άλλα σχολεία και το πνευματικό σκοτάδι σκέπασε τη χώρα μας. Τότε όσοι διψούσαν για μάθηση έτρεχαν στα μοναστήρια και σε απόμερες περιοχές στα λεγόμενα «Κρυφά Σχολειά», όπου καλόγεροι και παπάδες μάθαιναν τα παιδιά γράμματα. Το παλαιό μοναστήρι του Φιλοσόφου βρίσκεται μέσα στην σπηλιά του βράχου και λέγεται από τον λαό «Κρυφό Σχολειό», γιατί εκεί λειτούργησε το παλαιό σχολείο στα πρώτα χρόνια της σκλαβιάς. Βρίσκεται όμως σε μέρος εξαιρετικά απότομο και δυσκολοπέραστο και οι συνθήκες της ζωής σ’ αυτό ήταν πολύ δύσκολες» (περ. «Ιστορία Εικονογραφημένη», τεύχ. 81, σελ. 113).

Γλωσσικές – αρχαιολογικές μαρτυρίες

Ενδιαφέρουσες γλωσσικές και αρχαιολογικές μαρτυρίες συγκεντρώνει για το «Κρυφό Σχολειό» ο Αθανάσιος Φ. Παπαγιάννης:
«Τοπωνύμια «Κρυφό Σχολειό», γράφει υπάρχουν εκτός από τη μονή Φιλοσόφου, και στην Άνω Μονή Δίβρης (στην Ηλεία), στη Μονή Αγίων Αναργύρων (Λακωνίας), στη Μονή Αγίου Γεωργίου Φενεού (Κορινθίας) κ.ά. Χαρακτηριστικό είναι ότι το ‘’Κρυφό Σχολειό’’ ήταν διαμέρισμα αθέατον, αποκεκομμένον από τον ναόν, προσιτόν με κινητήν κλίμακα μακρυά από τα μάτια του κατακτητού’’ ή ‘’θολωτό κρυφό διαμέρισμα πάνω από τον νάρθηκα της Μονής, όπως στη Μονή Φενεού’’. Στη Μονή Κηπιανών (Μαντινείας) ήταν σε θολωτό διαμέρισμα της καμάρας (Στοάς)» (Μαντινειακά Μοναστήρια, σελ. 378).
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι στην Κύπρο τους παπάδες, όπως με πληροφορεί ο φίλος Κύπριος ιστορικός συγγραφέας Σπύρος Παπαγεωργίου τους αποκαλούν «Δάσκαλε!». Ο χαρακτηρισμός αυτός υπογραμμίζει κατά τον καλύτερο τρόπο τον ρόλο του ορθόδοξου παπά στα χρόνια της σκλαβιάς, που δυστυχώς για την πολύπαθη ελληνική μεγαλόνησο, ξαναγύρισε και πάλι σε μεγάλο τμήμα του εδάφους της.

«Κρυφό Σχολειό» και λογοτεχνία

Γύρω από το θέμα του «Κρυφού Σχολειού» πρέπει να αναφερθή ότι ο ποιητής Ι. Πολέμης και ο λογοτέχνης Άλκης Κ. Τροπαιάτης έχουν γράψει λογοτεχνικά έργα και ότι ο σημαντικώτατος Νεοέλληνας ζωγράφος Νικόλαος Γύζης έχει αφιερώσει το έργο του «Το κρυφό σχολειό», όπου ένα μοναχός διδάσκει τα Ελληνόπουλα. Σχετικό είναι και το «Ο μοναχός και το παιδί» του ίδιου ζωγράφου, όπου ο μοναχός κρατά στο χέρι του ένα φλυτζάνι καφέ και εξηγεί κάτι στο παιδί με τ’ ανοιγμένο βιβλίο στο σπίτι όπου βρέθηκε. Στη Μονή Πεντέλης, εξ άλλου, υπάρχει αναπαράσταση του «Κρυφού Σχολειού» στο Μουσείο του Ορθοδόξου Κλήρου και της Ελληνικής Παιδείας των χρόνων της Τουρκοκρατίας.

Συμπεράσματα:


Από όσα παραπάνω εκθέσαμε προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα:
1. Τα κοινά σχολειά τα κρατούσαν ανεπίσημα μοναχοί είτε στα φανερά είτε στα κρυφά, όπου οι συνθήκες δεν ήταν ευνοϊκές. Αυτά ήταν τα «Κρυφά Σχολειά» της περιόδου της δουλείας.
2. Οι μοναχοί δεν ήταν μόνο δάσκαλοι στα χρόνια της Τουρκοκρατίας αλλά και ο σύνδεσμος των Κρυπτοχριστιανών με την Εκκλησία.
3. Υπάρχουν πλούσια τοπική παράδοση και πολλές μαρτυρίες τοπωνυμικές και αρχαιολογικές για τα «Κρυφά Σχολειά».
4. Η άρνηση του «Κρυφού Σχολειού» δεν βασίζεται σε τεκμήρια, αλλά σε εικασίες.
5. Η Εκκλησία γενικά είχε στα χέρια της την παιδεία, και την επίσημη και την ανεπίσημη. Στα μοναστήρια βρήκε καταφύγιο ο Ελληνισμός στα χρόνια της σκλαβιάς.
Λόγοι σεβασμού της ιστορικής αλήθειας, αλλά και της φιλολογικής δεοντολογίας επιβάλλουν, για όλα αυτά, σε συλλογικά έργα, όπως η «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» να αποφεύγουν τους ατεκμηρίωτους δογματισμούς και να παραθέτουν όλες τις απόψεις.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΑΠ. Ε.: Η Πορεία του Γένους, «Οι Εκδόσεις των Φίλων», Αθήνα 1966, σσ. 76-77.
2. ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ ΓΙΑΝΝΗ: «Κόψε με, αγά μου, ν’ αγιάσω», Πρωία 5 Ιουνίου 1932.
3. ΓΟΥΔΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ: Βίοι παράλληλοι των επί της Αναγεννήσεως της Ελλάδος διαπρεψάντων ανδρών, τόμος β’, Παιδεία εν Αθήναις, εκ του Τυπογραφείου Χ. Ν. Φιλαδελφέως, 1870, σελ. κε’ κ.εξ.
4. ΓΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΤΑΣΟΥ ΑΘ.: «Κρυφό Σχολειό», Παρνασσός, 4 (1962), σελ. 76 κ.εξ.
5. ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ: Σχολή Δημητσάνης, Αθήναι 1962, σελ. 19 κ.εξ.
6. ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ: Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή, τόμος α’, Αθήναι 1966, σελ. 67 κ.εξ.
7. ΔΑΚΑΡΗ ΣΩΤ. Ι.: Το νησί των Ιωαννίνων, έκδοση Μουσείου Προεπαναστατικής περιόδου νήσου Ιωαννίνων, Αθήναι 1971, σελ. 22.
8. ΕΚΔΟΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος Ι’, Αθήνα 1974.
9. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Ι. Ν.: Το Εικοσιένα και ο Σύγχρονος Ελληνισμός, «Οι εκδόσεις των Φίλων», Αθήναι 1972, σελ. 57.
10. ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ: Η Ελληνική Επανάστασις, βραβείον Ακαδημίας Αθηνών, ε’ έκδοσις εικονογραφημένη και βελτιωμένη, τόμος α’, «Μέλισσα» 1967, σελ. 21.
11. ΚΟΛΟΒΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ Δ.: «Η παιδεία στα Τζουμέρκα από την Άλωση ως τον Αλή πασά», Σκουφάς, τόμ. Ε’, τεύχ. 42-43, 1976, σσ. 92-96.
12. ΚΡΥΣΤΑΛΛΗ ΚΩΣΤΑ: Άπαντα, εκδόσεις Μιχ. Περάνθη και Γ. Βαλέτα.
13. ΜΗΛΙΩΡΗ ΝΙΚΟΥ Ε.: Οι Κρυπτοχριστιανοί, μελέτη εκδόσεις «Ενώσεως Σμυρναίων», Αθήναι 1962.
14. ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΦΑΝΗ: Τα Γιάννενα κι η Νεοελληνική Αναγέννηση (1648-1820), Αθήνα 1930, σελ. 25.
15. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Φ.: Μαντινειακά Μοναστήρια, Αθήνα 1977, σελ. 216 κ.εξ.
16. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους.
17. ΠΕΡΑΝΘΗ ΜΙΧΑΗΛ: Ελληνική Πεζογραφία από την άλωση ως σήμερα, τόμος α’, σσ. 17-18.
18. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Β.: «Τα Κρυφά σχολειά της Μονής Φιλοσόφου», περ. Ιστορία Εικονογραφημένη, τεύχος 81, σελ. 113.
19. ΧΑΤΖΗΦΩΤΗ Ι. Μ.: Βυζάντιο και Εκκλησία, έκδοση Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήνα 1978.
20. ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ: Η σχολή της Σύμης (1765-1821), Αθήνα 1978.


http://www.e-istoria.com/355.html