1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1955 : Ο ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΕΟΚΑ

«Ορκίζομαι εις το όνομα της Αγίας Τριάδος ότι:
1. Θα αγωνισθώ με όλας μου τας δυνάμεις διά την απελευθέρωσιν της Κύπρου από τον Αγγλικόν ζυγόν, θυσιάζων και αυτήν την ζωή μου.
2. Δεν θα εγκαταλείψω τον αγώνα υπό οιονδήποτε πρόσχημα παρά μόνον όταν διαταχθώ υπό του Αρχηγού της Οργανώσεως και αφού εκπληρωθή ο σκοπός του αγώνος.
3. Θα πειθαρχήσω απολύτως εις τας διαταγάς του Αρχηγού της Οργανώσεως και μόνον τούτου.
4. Συλλαμβανόμενος θα τηρήσω απόλυτον εχεμύθειαν τόσον επί των μυστικών της Οργανώσεως όσον και επί των ονομάτων των συμμαχητών μου, έστω και εάν βασανισθώ διά να ομολογήσω.
5. Δεν θα ανακοινώ εις ουδένα διαταγήν της Οργανώσεως ή μυστικόν το οποίον περιήλθεν εις γνώσιν μου παρά μόνον εις εκείνους δι’ ούς έχω εξουσιοδότησιν υπό του Αρχηγού της Οργανώσεως.
6. Τας πράξεις μου θα κατευθύνη μόνον το συμφέρον του αγώνος και θα είναι απηλλαγμέναι πάσης ιδιοτελείας ή κομματικού συμφέροντος.
7. Εάν παραβώ τον όρκον μου θα είμαι ΑΤΙΜΟΣ και άξιος πάσης τιμωρίας»
Υπογραφή μυουμένου.
Σημ.: Εφιστάτο ιδιαιτέρως η προσοχή του μυουμένου επί των κάτωθι:
Ο μη τηρών τα ανωτέρω ή ο διαδίδων μυστικά της Οργανώσεως ή ο μη υπακούων εις τας διαταγάς θα εκτελείται.

Την Ελλάδα αγαπώ, αλλά και σένα
μ’ έναν έρωτα μεγάλο, αληθινό,
τα γαλάζια σου τα μάτια τα θλιμμένα
τον καθάριο της θυμίζουν ουρανό.
Ευαγόρας Παλληκαρίδης


«Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με τη συμπαράσταση ολοκλήρου του ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν των αγώνα δια την αποτίναξιν του αγγλικού ζυγού, με σύνθημα εκείνο το οποίον μας κατέλειπαν οι πρόγονοί μας: Ή ταν, ή επί τας».
(Από την προκήρυξη της ΕΟΚΑ της 1ηςς Απριλίου 1955, με την υπογραφή «ΕΟΚΑ, ο Αρχηγός Διγενής».

Ε.Λ.Λ.Α.Σ.

ΕΟΚΑ : ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ 4ης ΓΕΝΕΑΣ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Γράφει ο Γιάννης Αλεξανδρόπουλους

Ιστορικός

Με αφορμή την εμπόλεμη κατάσταση σε Συρία – Ιράκ και Ουκρανία, στην Ελλάδα έχει αρχίσει απο ειδικούς και μη, μια εκτεταμένη συζήτηση περί της νέας μορφής πολέμου, του πολέμου 4ης γενεάς όπως ονομάζεται διεθνώς πλέον. Αυτό όμως που δεν έχει αναφερθεί καθόλου, δείγμα ίσως του πιθηκισμού που εμφανίζεται κατα καιρούς στην Ελλάδα όπου αντιγράφουμε όρους απο το εξωτερικό χωρίς να ελέγξουμε την ελληνική παρουσία σε αυτούς, είναι η πρωτοπορία του ελληνισμού στην παγκόσμια στρατιωτική ιστορία καθώς οι χώρες που εφάρμοσαν πρώτες τεχνικές – μεθόδους που τώρα αποδίδονται στον πόλεμο τέταρτης γενεάς ήταν η Ινδία απο τον Γκάντι και η Κύπρος με την ΕΟΚΑ.
Στο παρακάτω κείμενο θα παρουσιαστεί συνοπτικά το τι είναι ο πόλεμος 4ης Γενεάς αλλα και πως συστατικά στοιχεία αυτού του είδους πολέμου εμφανίζονται στον αγώνα της ΕΟΚΑ, αναφερόμενοι στην ιστορία της ελληνοκυπριακής οργάνωσης.

Ο πόλεμος 4ης γενεάς

Πόλεμος 4ης Γενεάς ονομάζεται η σύγκρουση στην οποία χαρακτηρίζεται από μια ασάφεια ερμηνείας μεταξύ των όρων πολέμου και πολιτικής, καθώς και μεταξύ των όρων στρατιώτη και πολίτη.
Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από μία ομάδα αναλυτών των ΗΠΑ, με κύριο εκφραστή τον William S. Lind, ειδικό σε στρατιωτικές μελέτες και κάτοχο master Ιστορίας. Κατά τον Lind ο πόλεμος 4ης γενεάς εμφανίζεται όταν το κράτος στα­διακά χάνει το μονοπώλιο διεξαγωγής πολέμου, όπου αναζητούνται και συστήνονται νέες προκλήσεις, οι οποίες κι αυτές γεννώνται από νέες διαμορφούμενες καταστάσεις εξ αιτίας άλλων νεωτέρων προκλήσεων. Απο αυτόν τον ορισμό, πολλοί αναλυτές τονίζουν ότι η ρίζα του φαινομένου αυτού τοποθετείται στην «κρίση νομιμότητας του κράτους» που έχει προκληθεί λόγω της αδυναμίας του ίδιου του κράτους να αντιμετωπίσει επιτυχώς διεθνή πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα.
Ο πόλεμος τέταρτης γενιάς περιγράφεται επίσης σαν η επιστροφή στην αποκεντρωμένη μορφή πολέμου, όπου κύριοι συμμετέχοντες δεν είναι πλέον μόνο κράτη αλλά κάποιοι βίαιοι μη κρατικοί φορείς ή οργανισμοί.
Αναλυτικά, πόλεμος 4ης γενεάς θεωρείται η σύγκρουση στην οποία πρέπει να ισχύουν μερικά ή όλα απο τα εξής στοιχεία:
Περιπλοκή των μακροπρόθεσμων στόχων της κρατικής εξουσίας
Ύπαρξη επαναστατικών/ανατρεπτικών οργανώσεων
Επίθεση στην κυρίαρχη κουλτούρα ή προσπάθεια επιβολής μιας νέας κουλτούρας
Έντονες ψυχολογικές επιχειρήσεις των εμπλεκομένων
Χρήση όλων των μέσων πίεσης προς την αντίπαλη πλευρά (πολιτικοί, οικονομικοί, θρησκευτικοί)
Συγκρούσεις χαμηλής έντασης (πόλεμος χαμηλής εντάσης εννοούμε την χρησιμοποίηση στρατιωτικών δυνάμεων, οι οποίες ενεργούν επιλεκτικά, σε τοπικό επίπεδο και με πειθαρχία για να επιβάλλουν συμμόρφωση στους αντικειμενικούς σκοπούς του πολιτικού σώματος που υπάγονται)
Αδιευκρίνιστη η θέση/άποψη του ντόπιου πληθυσμού (είναι υπέρ ή κατά της ανατρεπτικής οργάνωσης)
Μικρού μεγέθους αντάρτικων ομάδων και ευρέως ανεπτυγμένο δίκτυο επικοινωνίας και οικονομική υποστήριξη.
Χρήση μεθόδων ανορθόδοξου πολέμου
Μάλιστα, ο αντικρατικός/αντάρτικος οργανισμός σε αυτού του είδους πολέμου παρουσιάζει τα εξής στοιχεία:
Έλλειψη τυπικής δομής.
Υπομονή και ευκαμψία.
Δυνατότητα τηρήσεως χαμηλού προφίλ, όταν απαιτείται.
Μικρό μέγεθος ομάδων.
Τον τέταρτης γενεάς πόλεμο τον συναντούμε σε όλα τα μέτωπα. Δηλαδή το πολιτικό, στο οικονομικό, στα media, στο στρατιωτικό αλλά και στους πολίτες.
Ενώ οι τακτικές επιδιώξεις του είναι κυρίως η επιβίωσή του ως οργανισμού και, μέσω των στρατιωτικών του επιχειρήσεων, να πείσει τον κρατικό εχθρό του ότι οι σκοποί του είναι είτε ακατόρθωτοι είτε πολύ δαπανηροί για το πλεονέκτημά του.
Ομάδα Αμερικανικών στρατιωτικών συγγραφέων έχει κατατάξει τους πολέμους σε γενεές.
α. Πρώτη Γενεά: Είναι η τακτική Γραμμών και Φαλάγγων, με ορόσημο την συνθήκη της Βεστφαλίας και εντεύθεν. Τότε εθεωρείτο, ως ο αποτελεσματικότερος τρόπος διεξαγωγής πολεμικών επιχειρήσεων.
β. Δευτέρα Γενεά: Χρησιμοποίηση της τακτικής του Γραμμικού πυρός και κινήσεως που βασίζεται και υποστηρίζεται από το έμμεσο πυρ (ΠΒ).
γ. Τρίτη Γενεά: Είναι η τακτική της διεισδύσεως, της υπερκεράσεως και της εξουδετερώσεως των εχθρικών δυνάμεων δια της προσβολής της εις βάθος αμυντικής των διατάξεως.
δ. Τον Πόλεμο 4ης Γενεάς (Π4Γ) τον συναντούμε κατά πρώτον στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, όταν οι υπερδυνάμεις και οι μεγάλες δυνάμεις προσπαθούσαν να διατηρήσουν την ισχύ τους στις αποικίες τους και στα κατεκτημένα εδάφη.

ΕΟΚΑ

 

Ενδεικτικό για το ότι ο ΕΟΚΑ όντως εξαπέλυσε πόλεμο 4ης γενεάς εναντίων της Μεγάλης Βρετανίας φένεται απο το καταστατικό της οργάνωσης όπου αναφέρεται σαφώς πως: «Δια πράξεων ηρωισμού και αυτοθυσίας να κινήσωμεν το ενδιαφέρον της Διεθνούς κοινής γνώμης, ιδία δε των Συμμάχων, επί του Κυπριακού ζητήματος, το οποίον θα ήτο δυνατόν, ούτω, να τοις παράσχη πράγματα, εάν δεν δοθεί λύσις, ικανοποιούσα ημάς. Δια συνεχούς σοβαράς παρενοχλήσεως των Άγγλων εν Κύπρω να διαδηλώσωμεν την σταθεράν απόφασιν και θέλησιν μας ότι δεν θα υποχωρήσωμεν προ ουδεμίας θυσίας, αλλά, τουναντίον, θα προχωρήσωμεν μέχρις επιτεύξεως του σκοπού μας. Ο Αγών θα συνεχισθεί μέχρις ού η Διεθνής διπλωματία – ΟΗΕ – και οι Άγλλοι, ειδικώς, εξαναγκασθούν να εξετάσουν το Κυπριακόν ζήτημα και δώσουν ΑΜΈΣΩΣ λύσιν σύμφωνον με τους πόθους του Κυπριακού λαού και ολοκλήρου του Ελληνικού Έθνους». Αλλα κυριότερο επιχειρήμα για αυτό είναι η ιστορία της ΕΟΚΑ, την οποία θα παρουσιάσουμε παρακάτω.
Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) ήταν οργάνωση των Ελληνοκυπρίων που έδρασε κατά την χρονική περίοδο 1955-1959 για την ελευθερία της Κύπρου από την Βρετανική κυριαρχία, εθνική αυτοδιάθεση και την ένωσή της με την Ελλάδα.
Οι πρώτες σκέψεις για την ίδρυση μαχητικής οργάνωσης των Ελλήνων της Κύπρου που σκοπό θα είχε την προώθηση του αγώνα για ένωση του νησιού με την Ελλάδα, χρονολογούνται στο 1948, χρόνο κατά τον οποίο στην Κύπρο η Εκκλησία αναδιοργανώθηκε και στελεχώθηκε με νέα ηγεσία, μετά από μια περίοδο 16 περίπου χρόνων κατά την οποία είχε αποξηλωθεί λόγω μιας αποτυχημένης εξέγερσης τον Οκτώμβριο του 1931 που είχε σαν αποτέλεσμα την εξορία των Μητροπολιτών Κιτίου Νικόδημου Μυλωνά και Κυρήνειας Μακάριου, ενώ από το 1933 που πέθανε ο αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Γ’ δεν είχε καταστεί δυνατό να πληρωθεί ο αρχιεπισκοπικός θρόνος.
Μόνο μετά τη λήξη του δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου η εκκλησία κατόρθωσε να εκλέξει ξανά την ανώτατη ηγεσία της. Ο μητροπολίτης Κυρήνειας Μακάριος επέστρεψε από την εξορία και εξελέγη αρχιεπίσκοπος μετά τον θάνατο του τοποτηρητή και, για πολύ σύντομο χρονικά διάστημα, αρχιεπισκόπου Λεοντίου. Στον θρόνο της Πάφου εξελέγη ο Κλεόπας, στον θρόνο Κυρήνειας ο Κυπριανός και στον θρόνο Κιτίου ο Μακάριος, που, από το 1950, έγινε αρχιεπίσκοπος.
Με την εκλογή νέας εκκλησιαστικής ηγεσίας, άρχισε και η μεθόδευση του αγώνα και η επαναφορά του παγίου αιτήματος των Ελλήνων της Κύπρου για ένωση του νησιού με την Ελλάδα.

 Ο Γεώργιος Γρίβας, πρώην αρχηγός της αντικομμουνιστικής Οργάνωσης Χ στη δεκαετία του 1940, είχε συλλάβει από νωρίς την ιδέα της ένοπλης δράσης στο νησί εναντίων των Βρετανών. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, παρουσίασε τις απόψεις του στον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Μακάριο Γ΄, ο οποίος αρχικά ήταν αρνητικός. Το 1952 πραγματοποιήθηκε σειρά συναντήσεων, στις οποίες συμμετείχαν εκτός του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακάριου Γ΄ και του ίδιου του Γρίβα, ο κυπριακής καταγωγής δημοσιογράφος Αχιλλέας Κύρου και οι δικηγόροι Σάββας και Σωκράτης Λοϊζίδης, καθώς και Ελλαδίτες και Ελληνοκύπριοι πνευματικοί άνθρωποι και στρατιωτικοί. Σύνδεσμος με την Κύπρο ήταν ο Ανδρέας Αζίνας.
Ο Μακάριος Γ΄ είχε αρχικά δισταγμούς. Τελικά συναίνεσε το 1954, με τον όρο ότι οι επιθέσεις θα γίνονταν κατά των βρετανικών εγκαταστάσεων χωρίς ανθρώπινα θύματα.
Ο Μακάριος διεξήγε, ταυτόχρονα, διπλωματικό και πολιτικό αγώνα, στοχεύοντας στη διεθνοποίηση του Κυπριακού ζητήματος και τη συζήτηση του στα διεθνή πλαίσια του ΟΗΕ, ελπίζοντας ότι έτσι θα εξανάγκαζε την κρατούσα δύναμη, τη Μεγάλη Βρετανία, να συζητήσει το πρόβλημα σοβαρά. Οι απογοητεύσεις στον πολιτικό τομέα, με την πλήρη άρνηση της Βρετανίας να παραδεχθεί έστω και την ύπαρξη Κυπριακού ζητήματος, με την αδυναμία των εξαρτωμένων από την Αγγλία ελληνικών κυβερνήσεων να επιτύχουν ο,τιδήποτε και με τα πενιχρά αποτελέσματα των πρώτων συζητήσεων επί του Κυπριακού που έγιναν στους διαδρόμους των Ηνωμένων Εθνών, οδήγησαν στην τελική απόφαση για διεξαγωγή στην Κύπρο του σχεδιαζόμενου ένοπλου αγώνα. Αφού πήρε την τελική έγκριση από τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο, που ήταν και ο βασικός χρηματοδότης των μέχρι τότε ενεργειών, ο Γρίβας αναχώρησε κρυφά από την Ελλάδα για την Κύπρο με καράβι. Έφθασε στο νησί το βράδυ της 10/11/1954 κι αποβιβάστηκε μυστικά σε ερημική ακτή της Πάφου, κοντά στο χωριό Χλώρακα. Αμέσως άρχισε σκληρή εργασία για σύσταση μυστικής στρατιωτικής οργάνωσης. Άρχισε η στρατολόγηση και η εκπαίδευση ανδρών και η στελέχωση της οργάνωσης, η οποία πήρε την ονομασία ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών). Την ονομασία έδωσε ο Γρίβας, που για τον εαυτό του επέλεξε το εύστοχο και επιτυχές ψευδώνυμο Διγενής το όνομα του Βυζαντινού ήρωα των ακριτικών επών.
Η ΕΟΚΑ με τη σύμφωνη γνώμη του Μακαρίου (που είχε το ψευδώνυμο Γενικός) άρχισε τη δράση της εντυπωσιακά την 1/4/1955.
Για την εισαγωγή οπλισμού στην Κύπρο από την Ελλάδα ο Διγενής χρησιμοποίησε φίλους και συνεργάτες του. Το πρώτο φορτίο όπλων έφτασε στην Κύπρο τον Μάρτιο του 1954. Μ’ αυτά τα λίγα όπλα ξεκίνησε ο Αγώνας της ΕΟΚΑ την 1η Απριλίου 1955. Ένα δεύτερο φορτίο, που μεταφερόταν με το πλοιάριο «Άγιος Γεώργιος» τον Ιανουάριο του 1955, κατασχέθηκε από τις Αγγλικές Αρχές, κατόπιν προδοσίας, κοντά στο χωριό Χλώρακα της Πάφου.
Κατά τη διάρκεια του Αγώνα λειτούργησε μυστικό σχέδιο αποστολής όπλων στην Κύπρο με επιβατικά πλοία της γραμμής Πειραιά-Λεμεσού. Άλλα όπλα έφταναν με το ταχυδρομείο της Πάφου και με άλλους τρόπους. Στις 29 Ιανουαρίου του 1956 ο οπλισμός της ΕΟΚΑ εμπλουτίστηκε με 800 περίπου κυνηγετικά όπλα Ελληνοκυπρίων, που είχαν πάρει απ’ αυτούς μέλη της ΕΟΚΑ. Ένας άλλος τρόπος, με τον οποίο η ΕΟΚΑ εξασφάλιζε όπλα ήταν οι επιθέσεις σε αστυνομικούς σταθμούς και από νεκρούς Άγγλους στρατιώτες. Μερικά όπλα ήταν επιτόπιας κατασκευής σε ειδικά εργαστήρια, στα οποία κατασκευάζονταν επίσης ωρολογιακές βόμβες, νάρκες και άλλο πολεμικό υλικό.

Η οργάνωση της ΕΟΚΑ

 Η ΕΟΚΑ οργανώθηκε από τον Γρίβα με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ευέλικτη, να διακρίνεται από ικανότητα ταχείας δράσεως, να βασίζεται στην μυστικότητα και στην δυνατότητα να πλήττει στόχους εντελώς αναπάντεχα και να εξαφανίζεται αμέσως. Παράλληλα, δόθηκε μεγάλη σημασία στον τομέα της ασφάλειας και στον τομέα συλλογής πληροφοριών για οτιδήποτε αφορούσε τον εχθρό. Το απειροπόλεμο των Ελλήνων της Κύπρου, η γεωγραφική θέση του νησιού και η περιορισμένη έκτασή του, το ήμερο του τοπίου και η τεράστια υπεροχή του αντιπάλου, ήσαν οι βασικοί παράγοντες που καθιστούσαν δυσχερέστατο τον ένοπλο αγώνα, που δεν ήταν δυνατό παρά να πάρει τη μορφή ανταρτοπόλεμου.
Η ΕΟΚΑ άρχισε τη δράση της με μικρό αριθμό ανδρών και ελάχιστο οπλισμό, γρήγορα όμως αγκαλιάστηκε και βοηθήθηκε από τον λαό, οι δε τάξεις της πλήθυναν. Διοικούταν αποκλειστικά από τον Γεώργιο Γρίβα, που ήταν ο αρχηγός της. Η Κύπρος χωρίστηκε στους ακόλουθους στρατιωτικούς τομείς που ο κάθε ένας είχε επί κεφαλής ένα τομεάρχη που υπαγόταν απ’ ευθείας στον αρχηγό:
1. Λευκωσίας
2. Μόρφου
3. Ορεινής
4. Αμμοχώστου
5. Βαρωσίων
6. Καρπασίας
7. Λάρνακας
8. Λεμεσού
9. Κακοπετριάς – Γαλάτας
10. Πάφου
11. Κερύνειας
12. Κυθρέας.
Στις περιοχές των τομέων ιδρύθηκαν και δρούσαν μαχητικές ομάδες κρούσεως και δολιοφθορών, ενώ δημιουργήθηκαν. και δίκτυα συλλογής και αποστολής πληροφοριών, καθώς και δίκτυα συνδέσμων που μετέφεραν προς κάθε κατεύθυνση τα μηνύματα από και προς τον αρχηγό, εξασφάλιζαν την συνεχή επικοινωνία των τομεαρχών μεταξύ τους και με τον αρχηγό, και μεταξύ τομεαρχών και ομάδων κρούσεως.
Όσα από τα μέλη της ΕΟΚΑ επισημαίνονταν από τους Βρετανούς και διέφευγαν τη σύλληψη, καθώς και όσα δραπέτευαν από τα κρατητήρια και τις φυλακές, ανέβαιναν στα βουνά όπου εντάσσονταν στις αντάρτικες ομάδες. Η κάθε μια αντάρτικη ομάδα ήταν ολιγομελής, αποτελούμενη συνήθως από 4-6 άτομα, για λόγους καλύτερης απόκρυψης, ταχύτερης μετακίνησης και ευελιξίας. Σε διάφορες πολεμικές επιχειρήσεις που απαιτούσαν περισσότερους άνδρες, συνενώνονταν διάφορες ανταρτικές ομάδες που δρούσαν από κοινού. Διοικητικά οι αντάρτικες ομάδες υπάγονταν σε περιοχές δράσης. Η κάθε περιοχή εδιοικείτο από ένα αρχηγό αντάρτικων ομάδων ο οποίος ήταν υπόλογος απ’ ευθείας στον αρχηγό. Και μεταξύ των αντάρτικων ομάδων λειτουργούσε ευρύ δίκτυο συνδέσμων που εξασφάλιζε τη συνεχή επικοινωνία των ομάδων με τον αρχηγό της περιοχής τους και του τελευταίου με τους άλλους αρχηγούς και με τον ίδιο τον αρχηγό της ΕΟΚΑ. Λειτούργησαν οι ακόλουθες περιοχές αντάρτικων ομάδων:
1. Κύκκου
2. Μηλικουρίου – Γερακιών – Πεδουλά
3. Τηλλυρίας – Μαραθάσας
4. Σταυρού της Ψώκας
5. Πάφου – Χρυσοχούς
6. Πιτσιλιάς
7. Παραμύθας – Φασούλας
8. Αυδήμου – Κοιλανίου
9. Λάρνακας
10. Κακοπετριάς – Γαλάτας.
Παράλληλα είχε οργανωθεί και δίκτυο τροφοδοτών που εφοδίαζε τις αντάρτικες ομάδες με πολεμικό υλικό, τρόφιμα, ρουχισμό και άλλα αναγκαία είδη συντήρησής τους, κατασκευής κρησφυγέτων κλπ.
Προς υποβοήθηση του έργου της ΕΟΚΑ θεωρήθηκε απαραίτητη η οργάνωση του πληθυσμού από την αρχή. Προς τούτο, σε όλα σχεδόν τα χωριά καθώς και στις πόλεις δημιουργήθηκαν ολιγομελείς πυρήνες, που, με τη σειρά τους, προχώρησαν στη μυστική στρατολόγηση ανδρών. Παράλληλα, οργανώθηκε η νεολαία με την ίδρυση της ΑΝΕ (Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ), οργάνωση που είχε δική της διοίκηση η οποία και πάλι υπαγόταν απ’ ευθείας στον αρχηγό της ΕΟΚΑ.
Από την αρχή, ο Γρίβας απέκλεισε τη συμμετοχή κομμουνιστών στις τάξεις της ΕΟΚΑ, η οποία ήταν και παρέμεινε οργάνωση της Δεξιάς. Όπως αναφέρει ο Γρίβας (Χρονικόν Αγώνος ΕΟΚΑ, Λευκωσία, 1972, σ.3), η στρατολογία των μελών της ΕΟΚΑ γινόταν με πολλή προσοχή. Για τα άτομα που επελέγοντο γινόταν διακρίβωση των φρονημάτων τους, της ικανότητας και του βαθμού εχεμύθειάς τους, και στη συνέχεια γινόταν η μύησή τους. Τέλος, αποφασιζόταν η εισδοχή τους στην οργάνωση, οπότε έδιναν τον όρκο. Εφιστάτο ιδιαίτερα η προσοχή τους στο ότι εάν τα μέλη παρέβαιναν τον όρκο τους, θα εκτελούνταν. Ο όρκος, που δινόταν στο όνομα της αγίας Τριάδος, αποτελείτο από 7 άρθρα που πρόβλεπαν:
1. Αγώνα με όλες τις δυνάμεις για απελευθέρωση της Κύπρου.
2. Απαγόρευση εγκατάλειψης του αγώνα, παρά μόνο ύστερα από διαταγή του αρχηγού.
3. Απόλυτη πειθαρχία στις διαταγές του αρχηγού.
4. Απόλυτη εχεμύ8εια σε περίπτωση σύλληψης και βασανισμών.
5. Τήρηση μυστικότητας για ό,τι αφορούσε την οργάνωση.
6. Αποκλεισμός πράξεων για ιδιοτελή ή κομματικά συμφέροντα.
7. Εάν κάποιος παρέβαινε τον όρκο, θα ήταν άτιμος και άξιος κάθε τιμωρίας.
Όπως ο ίδιος ο Γρίβας αναφέρει καθ’ όλη την διάρκεια του 4ετούς αγώνα η ΕΟΚΑ δαπάνησε χρηματικό ποσόν περί τις 140.000 λίρες. Το μεγαλύτερο μέρος του ποσού αυτού κατεβλήθη από την Εκκλησία, με μηνιαίες εισφορές μέσω του ηγουμένου του μοναστηριού Κύκκου στον ταμία της οργάνωσης. Ο ταμίας απέσυρε κάθε μήνα ποσόν που ενέκρινε ο ίδιος ο Γρίβας βάσει προϋπολογισμών και με τήρηση λογιστικών βιβλίων. Ακαθόριστο χρηματικό ποσόν εστάλη και από τον τότε υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδος Ευάγγελο Αβέρωφ μέσω της ελληνικής πρεσβείας της Λευκωσίας. Για λόγους ασφάλειας, ο Γρίβας απαγόρευσε αυστηρά την είσπραξη από μέλη της ΕΟΚΑ οιωνδήποτε εισφορών από ιδιώτες ή οργανισμούς, από εράνους ή από οποιαδήποτε άλλη πηγή.
Το ποσόν που δαπανήθηκε είχε χρησιμοποιηθεί για συντήρηση των μαχητικών ομάδων, την αγορά οπλισμού και άλλου υλικού, τη συντήρηση οικογενειών καταζητούμενων ανταρτών και βοήθεια προς τις οικογένειες των νεκρών του αγώνα.
Ωστόσο κοντά στο χρηματικό αυτό ποσόν που δαπανήθηκε, θα πρέπει να προστεθεί η τεράστια βοήθεια του λαού προς την ΕΟΚΑ σε είδη αντί σε χρήματα, όπως ρουχισμός, τρόφιμα, υλικά για κατασκευές κρησφύγετων κλπ. Μεγάλη εις είδος βοήθεια πρόσφεραν στους αντάρτες και τα μοναστήρια.
Για διάφορους σοβαρούς λόγους, ένα ένοπλο επαναστατικό κίνημα στην Κύπρο αντιμετώπιζε ανυπέρβλητα σχεδόν προβλήματα. Οι κυριότεροι από τους λόγους αυτούς ήσαν:
α) Ο νησιώτικος χαρακτήρας της Κύπρου και η γεωγραφική της θέση, που εμπόδιζε την ύπαρξη βάσεων των ανταρτών ή την διείσδυση οποιασδήποτε βοήθειας από γειτονικές χώρες.
β) Η περιορισμένη έκταση του νησιού και το ήμερο του τοπίου, που δεν παρείχε επαρκή απόκρυψη των ανταρτών σε αχανείς ή απρόσιτες εκτάσεις.
γ) Το απειροπόλεμο των ιδίων των Κυπρίων, σε συνδυασμό με τον πράο και φιλήσυχο χαρακτήρα τους που πολύ απείχε από του να μετατραπούν σε πολεμιστές.
δ) Η συντριπτική υπεροχή του αντιπάλου (των Βρετανών) σε έμψυχο και άψυχο υλικό.
Οργανώνοντας την ΕΟΚΑ, ο αρχηγός της Γεώργιος Γρίβας έλαβε πολύ σοβαρά υπ’ όψιν τους πιο πάνω παράγοντες, που πέτυχε ώς ένα πολύ μεγάλο βαθμό να τους εξουδετερώσει ή αντισταθμίσει, αντιπαραβάλλοντας:
1) Μια μορφή ανταρτοπόλεμου που βασιζόταν στη γρήγορη μετακίνηση , στα αστραπιαία και αιφνιδιαστικά κτυπήματα και στην ταχεία εξαφάνιση.
2) Την αποφυγή κατά μέτωπον επιθέσεων και γενικής αντιπαράταξης προς τον εχθρό.
3) Την μαζική συμμετοχή του λαού, που με συνεχείς διαδηλώσεις, απεργίες, ή ακόμη και παθητική αντίσταση, απασχολούσε μόνιμα μεγάλες δυνάμεις του αντιπάλου.
4) Την καλλιέργεια αγωνιστικού φρονήματος και την εξύψωση του ηθικού των αγωνιστών αλλά και ολόκληρου του λαού.
5) Την αυστηρή πειθαρχία και την αμείλικτη τιμωρία όλων εκείνων που είτε πρόδιδαν μυστικά της ΕΟΚΑ, είτε απέφευγαν να εκτελέσουν την αποστολή τους και το καθήκον τους.
Η τακτική αυτή του συνταγματάρχη Γεωργίου Γρίβα απεδείχθη ικανοποιητική και κατέστησε την ΕΟΚΑ υπολογίσιμη στρατιωτική δύναμη που απασχολούσε μόνιμα πέραν των 20.000 ανδρών των βρετανικών δυνάμεων ασφαλείας. Ωστόσο το απειροπόλεμο των ανδρών της ΕΟΚΑ ήταν μια από τις βασικές αιτίες των απωλειών που η οργάνωση είχε κατά τα 4 χρόνια της αγωνιστικής της δραστηριότητας, σε έμψυχο υλικό. Οι περισσότεροι από τους άνδρες της οργάνωσης που έπεσαν, χάθηκαν ακριβώς εξ αιτίας της πολεμικής τους απειρίας: είτε από έκρηξη βομβών που κατασκεύαζαν, τοποθετούσαν ή μετέφεραν, είτε από ανεπαρκή μέτρα ασφαλείας, είτε σε συγκρούσεις προς τον εχθρό κατά τις οποίες η ανεπαρκής εκπαίδευσή τους τους καθιστούσε ευάλωτους στα αγγλικά πυρά.
Παρά ταύτα, πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις της ΕΟΚΑ χαρακτηρίστηκαν από πράξεις ανδρείας και ηρωισμού.

 

Σταθμοί της πορείας της ΕΟΚΑ

Στα τέλη Μαρτίου του 1955 η ΕΟΚΑ ήταν έτοιμη για το ξεκίνημα του Αγώνα. Τη νύκτα της 31ης Μαρτίου προς την 1η Απριλίου, 30 λεπτά μετά τα μεσάνυκτα, οι ομάδες της ΕΟΚΑ έδρασαν με επιτυχία. Εκκωφαντικές εκρήξεις συγκλόνισαν τη Λευκωσία, τη Λάρνακα, τη Λεμεσό και στρατιωτικές επισταθμίες. Η ΕΟΚΑ είχε τότε τον πρώτο της νεκρό. Ήταν ο Μόδεστος Παντελή από το Λιοπέτρι, που πέθανε από ηλεκτροπληξία στην προσπάθεια του ν’ αποκόψει ηλεκτροφόρα σύρματα, για να δράσουν οι ομάδες της ΕΟΚΑ.
Την 1η Απριλίου 1955 κυκλοφόρησε η πρώτη προκήρυξη του Διγενή που άρχιζε με τούτα τα λόγια: «Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα διά την αποτίναξιν του αγγλικού ζυγού».
Αρχικά η ΕΟΚΑ ιδρύθηκε με σκοπό τη διενέργεια μικρής εκτάσεως στρατιωτικών επιχειρήσεων, κυρίως δε ενεργειών δολιοφθοράς σε άψυχους αγγλικούς στόχους στην Κύπρο, για δημιουργία θορύβου που ενδεχομένως θα υποβοηθούσε τις πολιτικές ενέργειες του αρχιεπισκόπου Μακαρίου για τη λύση του Κυπριακού ζητήματος. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι στους αρχικούς σκοπούς της ΕΟΚΑ δεν περιλαμβανόταν το αίτημα για ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, πράγμα που δεν αναφερόταν ούτε στην πρώτη προκήρυξη του Γρίβα που κυκλοφόρησε την 1/4/1955, μέρα έναρξης του ένοπλου αγώνα. Και τούτο, γιατί οι πολιτικοί χειρισμοί ανήκαν στον αρχιεπίσκοπο Μακάριο, τον οποίο ο Γρίβας αναγνώριζε αρχικά ως ανώτερο του και ως τον άνθρωπο εκείνο ο οποίος του ενεπιστεύθη την διεξαγωγή του αγώνος ( Η τρομοκρατία εν Κύπρω – Το ημερολόγιον του Γρίβα, έκδοση 1957 από τους Άγγλους του ανευρεθέντος ημερολογίου, καταχώρηση ημερ. 2/4/1955).
Στη συνέχεια όμως, μετά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων του αρχιεπισκόπου Μακαρίου με τον κυβερνήτη Χάρτιγκ (τέλος 1955 – αρχές 1956), της εξορίας του πρώτου από τον δεύτερο (9/3/1956) και των μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεων του Χάρτιγκ κατά της ΕΟΚΑ, η οργάνωση ξέφυγε από τις αρχικές δραστηριότητές της (δολιοφθορές) και ανταπέδωσε τα πλήγματα, αναγκασμένη πια να αναμετρηθεί με τους Βρετανούς. Ο ίδιος ο Γρίβας (Απομνημονεύματα/ διαχωρίζει τον τετραετή αγώνα της ΕΟΚΑ στις ακόλουθες φάσεις:
α) Από την έναρξή του μέχρι την άφιξη του Χάρτιyκ (1/4/1955 – 3/10/1955).
β) Από την άφιξη του Χάρτιγκ μέχρι την εξορία του Μακαρίου (3/10/1955 – 9/3/1956).
γ) Από την εξορία του Μακαρίου μέχρι την πρώτη εκεχειρία (9/3/1956 – 16/8/1956).
δ) Από την πρώτη μέχρι την δεύτερη εκεχειρία ( 17/8/1956 – 14/3/1957).
ε) Από τη δεύτερη εκεχειρία μέχρι την αντικατάσταση του Χάρτιγκ (15/3/1957 – 6/11/1957).
στ) Από την αναχώρηση του Χάρτιγκ μέχρι την ανακοίνωση του σχεδίου Μακμίλλαν (7/11/1951 – 19/7/1958).
ζ) Από την ανακοίνωση του σχεδίου μέχρι τη συζήτηση του Κυπριακού στον ΟΗΕ (20/7/1958 – 25/11/1958).
η) Από την συζήτηση στον ΟΗΕ μέχρι την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου (25/11/1958- 19/2/1959).

 Κατά την πρώτη φάση, η δράση της ΕΟΚΑ ήταν κυρίως δολιοφθορές, μια απόπειρα κατά της ζωής του Άγγλου κυβερνήτη και σποραδικές επιθέσεις, ταυτόχρονα δε διαδηλώσεις και παναπεργίες.
Κατά τη δεύτερη φάση, στήνονται ενέδρες και διεξάγεται η μεγάλη μάχη στην περιοχή του χωριού Σπήλια, συνεχίζονται οι δολιοφθορές, οργανώνεται η νεολαία και αναδιοργανώνεται η ΕΟΚΑ.
Κατά την τρίτη φάση, εφαρμόζονται μεγάλης κλίμακας τρομοκρατικά μέτρα του αγγλικού στρατού και επιχειρήσεις του Χάρτιγκ κατά της ΕΟΚΑ, κυρίως στην περιοχή Κύκκου. Η ΕΟΚΑ αντεπιτίθεται, γίνεται ακόμη και απόπειρα κατά του Χάρτιγκ, ενώ φθάνει στην Κύπρο ο συνταγματολόγος λόρδος Ράντκλιφ που αποτυγχάνει να προωθήσει την ιδέα εφαρμογής ενός συντάγματος. Μαζική συμμετοχή του λαού σε διαδηλώσεις και παναπεργίες.
Κατά την τέταρτη φάση, η ΕΟΚΑ επαναλαμβάνει τις επιθέσεις της μετά την αποτυχία της προσπάθειας για εκεχειρία. Δημοσιεύεται από τους Βρετανούς το ημερολόγιο του Γρίβα που ανευρέθη και το οποίο, μεταξύ άλλων, ενοχοποιούσε και τον Μακάριο. Η Κύπρος χρησιμοποιείται ως ορμητήριο των Αγγλογάλλων κατά της Αιγύπτου (εισβολή στο Σουέζ). Η ΕΟΚΑ προπαρασκευάζεται για μακρόχρονη δράση. Οι επιθέσεις των Άγγλων και οι αντεπιθέσεις της ΕΟΚΑ συνεχίζονται. Οι Τουρκοκύπριοι αρχίζουν να προβάλλουν έντονα το αίτημα για διχοτόμηση της Κύπρου. Σε μάχες σκοτώνονται ο Μάρκος Δράκος, ο Μιχαήλ Γεωργάλλας και ο Γρηγόρης Αυξεντίου.
Κατά την πέμπτη φάση, αρχίζει η παθητική αντίσταση του λαού. Η ΕΟΚΑ περιορίζει τη δράση της προκειμένου να δημιουργηθεί ευνοϊκό κλίμα για απελευθέρωση του Μακαρίου που κρατείται στις Σεϋχέλλες. Ο Μακάριος απελευθερώνεται. Αναπτύσσεται στην Κύπρο δράση εξτρεμιστών Τουρκοκυπρίων που συνεργάζονται με τους Βρετανούς.
Κατά την έκτη φάση, η δράση της ΕΟΚΑ περιορίζεται και πάλι, κυρίως σε ενέργειες δολιοφθορών. Στην Κύπρο αναλαμβάνει νέος κυβερνήτης ο σερ Χιού Φούτ, που ζητά να συναντηθεί με τον Γρίβα. Το Κυπριακό ζήτημα συζητείται σε πολλά παρασκηνιακά επίπεδα. Εκδηλώνεται μεγάλης κλίμακας οργανωμένη επίθεση των Τουρκοκυπρίων κατά των Ελληνοκυπρίων και των περιουσιών τους. H ΕΟΚΑ επαναρχίζει την δράση της, ενώ επαναρχίζουν και οι μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις των Βρετανών κατά της ΕΟΚΑ.
Κατά την έβδομη φάση, συνεχίζονται οι επιθέσεις των Τουρκοκυπρίων, τους οποίους τώρα κτυπά η ΕΟΚΑ. Οι Άγγλοι κατορθώνουν να δημιουργήσουν στην Κύπρο συνθήκες διακοινοτικής διαμάχης. Σε μάχη σκοτώνονται οι τέσσερις ήρωες του αχυρώνα του Λιοπετρίου. Η ΕΟΚΑ διενεργεί μεγάλες επιθέσεις κατά των Βρετανών. Στο Δίκωμο σκοτώνεται ο Κυριάκος Μάτσης. Αρχίζει η διαφωνία ως προς το πολιτικό μέλλον της Κύπρου, μεταξύ Μακαρίου και Γρίβα.
Κατά την όγδοη και τελευταία φάση του αγώνα, η ΕΟΚΑ περιορίζει τη δράση της, όπως την περιορίζουν και οι Βρετανοί και οι Τούρκοι. Οι παρασκηνιακές ζυμώσεις οδηγούν στην επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας στη Ζυρίχη, που προσυπογράφεται και από τους λοιπούς ενδιαφερομένους (Ελληνοκυπρίους, Τουρκοκυπρίους και Βρετανούς) στο Λονδίνο. Η Κύπρος καθίσταται πια ανεξάρτητη Δημοκρατία.
Αναλυτικά, Στις 3 Οκτωβρίου 1955 τον Κυβερνήτη Άρμιτεϊτζ αντικατέστησε στην Κύπρο ο Σερ Τζων Χάρντιγκ, Αρχηγός του Αυτοκρατορικού Γενικού Επιτελείου Στρατού. Ο Χάρντιγκ ήρθε αποφασισμένος να συντρίψει την ΕΟΚΑ. Ενίσχυσε περισσότερο το στρατό και στις 26 Νοεμβρίου 1955 κήρυξε την Κύπρο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αλαζονικά φερόμενος διακήρυξε ότι οι μέρες της ΕΟΚΑ είναι μετρημένες. Θέσπισε κανονισμούς, που προνοούσαν ποινή θανάτου για όσους μετέφεραν ή χρησιμοποιούσαν όπλα ή βόμβες ή εκρηκτικές ύλες. Τα μέτρα όμως αυτά δεν έφεραν τον εκφοβισμό στον Ελληνικό Κυπριακό λαό, όπως ανέμενε ο Χάρντιγκ, αλλά το εντελώς αντίθετο αποτέλεσμα. Αύξησαν τη συμπάθεια και τη βοήθεια του λαού προς την ΕΟΚΑ, τα μέλη της οποίας προέβαιναν συνεχώς στις πιο ριψοκίνδυνες πράξεις, αψηφώντας το θάνατο.
Τα κυριότερα γεγονότα της περιόδου Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 1955 από τη δράση της ΕΟΚΑ είναι τα ακόλουθα:
α) Στις 4 Οκτωβρίου μια ομάδα επιτέθηκε στον αστυνομικό σταθμό Λευκονοίκου και αφαίρεσε 11 όπλα.
β) Στις 20 Οκτωβρίου άλλη ομάδα, ύστερα από επιδρομή σε στρατιωτική αποθήκη της Αμμοχώστου, πήρε 16 όπλα.
γ) Στις 23 Νοεμβρίου στήθηκε ενέδρα από αντάρτες, με επικεφαλής τον Διγενή, σε δύο στρατιωτικά αυτοκίνητα στο δρόμο Κυπερούντας – Χανδριών. Οι Άγγλοι είχαν δύο νεκρούς και δύο τραυματίες.
δ) Η πιο μεγάλη επιτυχία της ΕΟΚΑ ήταν η μάχη που έγινε στις 11 Δεκεμβρίου κοντά στα Σπήλια, όπου ήταν τα λημέρια της ΕΟΚΑ. Εκεί βρίσκονταν ο Διγενής, ο Αυξεντίου και άλλοι αγωνιστές. Οι Άγγλοι στρατιώτες προχωρούσαν από δύο διαφορετικές κατευθύνσεις, για να περικυκλώσουν τους αγωνιστές. Ο Αυξεντίου, που με τρεις άλλους επιτηρούσε την περιοχή, πυροβόλησε και προς τις δύο κατευθύνσεις των Άγγλων. Επειδή επικρατούσε πυκνή ομίχλη, οι Άγγλοι και των δυο ομάδων νόμισαν ότι πυροβολούνται από μέλη της ΕΟΚΑ, οπότε για αρκετή ώρα αλληλοπυροβολήθηκαν, με αποτέλεσμα να έχουν 15 νεκρούς και 35 τραυματίες.
ε) Στις 15 Δεκεμβρίου η ΕΟΚΑ έχασε το πρώτο της παλληκάρι στο πεδίο της μάχης, που έγινε στην τοποθεσία Μερσινάκι, κοντά στους αρχαίους Σόλους. Νεκρός ήταν ο Χαράλαμπος Μούσκος, μέλος της αντάρτικης ομάδας του Μάρκου Δράκου, η οποία έστησε ενέδρα σε στρατιωτικό αυτοκίνητο. Δύο άλλοι αγωνιστές, ο Ανδρέας Ζάκος και ο Χαρίλαος Μιχαήλ συνελήφθηκαν και αργότερα απαγχονίστηκαν.
Ο Χάρντιγκ, παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις που γίνονταν για τη συντριβή της ΕΟΚΑ, άρχισε συνομιλίες με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο για πολιτική διευθέτηση του Κυπριακού προβλήματος. Οι συνομιλίες άρχισαν στις 4 Οκτωβρίου 1955 και έληξαν στις 11 του ίδιου μήνα λόγω διαφωνιών. Νέος γύρος συνομιλιών ξανάρχισε στις 9 Ιανουαρίου 1956. Και πάλιν οι προβαλλόμενες θέσεις των δύο ανδρών ήταν διαφορετικές. Στην τελευταία συνάντηση της 29ης Φεβρουαρίου πήρε μέρος και ο Βρετανός Υπουργός Αποικιών Λέννοξ Μπόυντ. Οι Άγγλοι εισηγούνταν την παροχή αυτοκυβέρνησης στον Κυπριακό λαό για αόριστο χρονικό διάστημα, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος επέμενε να οριστεί χρόνος για την εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης. Έτσι οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε ναυάγιο. Ο Αρχιεπίσκοπος στις 6 Μαρτίου διακήρυξε: «Εν ουδεμιά περιπτώσει θα υποστείλωμεν την σημαίαν της αυτοδιαθέσεως».
Στις 9 Μαρτίου 1956 ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος συνελήφθηκε στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, από το οποίο θα μετέβαινε στην Αθήνα για συνομιλίες με την Ελληνική Κυβέρνηση. Την ίδια μέρα συνελήφθηκαν ο Μητροπολίτης της Κερύνειας, ο Παπασταύρος Παπαγαθαγγέλου και ο Πολύκαρπος Ιωαννίδης. Και οι τέσσερις εξορίστηκαν στις Σεϋχέλλες. Στην Κύπρο ακολούθησε περίοδος στρατοκρατίας. Οι Άγγλοι επιδίδονταν σε βανδαλισμούς εις βάρος του ελληνικού πληθυσμού. Η ΕΟΚΑ εξαπέλυε παντού σφοδρές επιθέσεις. Την 21η Μαρτίου 1956 ο θαλαμηπόλος του Χάρντιγκ τοποθέτησε ωρολογιακή βόμβα στο κρεβάτι του Κυβερνήτη, η οποία λόγω κλιματολογικών συνθηκών δεν εξερράγη και ανακαλύφθηκε την επόμενη μέρα.
Στις 10 Μαΐου 1956 ο Μιχαλάκης Καραολής και ο Ανδρέας Δημητρίου απαγχονίζονται στις κεντρικές φυλακές της Λευκωσίας για τη δράση που είχαν ως μέλη της ΕΟΚΑ. Ενταφιάζονται στις κεντρικές φυλακές. Στο ίδιο χώρο αργότερα θα ταφούν άλλα έντεκα μέλη της ΕΟΚΑ. Μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου τα φυλακισμένα μνήματα έγιναν ιερό προσκύνημα Κυπρίων και ξένων επισκεπτών.
Τον Ιούνιο του 1956 έγιναν μεγάλες έρευνες στην περιοχή του Κύκκου για σύλληψη του Διγενή και ανταρτών της ΕΟΚΑ. Ο Διγενής με πέντε παλληκάρια του κατόρθωσε να διαφύγει. Ύστερα από μεγάλες ταλαιπωρίες κατέληξε στη Λεμεσό με τον Αντώνη Γεωργιάδη. Εκεί παρέμεινε και διηύθυνε τον Αγώνα μέχρι τη λήξη του. Κατά τη διάρκεια των ερευνών για τη σύλληψή του προκλήθηκε πυρκαγιά στο δάσος της Πάφου, που πήρε μεγάλες διαστάσεις στις 17 Ιουνίου. Λόγω ξαφνικής μεταβολής του ανέμου έχασαν τη ζωή τους 19 Άγγλοι στρατιώτες και τραυματίστηκαν 18.
Στις 12 Ιουλίου 1956 ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ήντεν ανακοίνωσε πρόθεση της χώρας του για εισαγωγή συντάγματος αυτοκυβέρνησης στην Κύπρο. Το έργο αυτό ανέλαβε ο συνταγματολόγος λόρδος Ράντκλιφ ο οποίος ήρθε στην Κύπρο για μελέτη των πολιτιστικών συνθηκών. Οι Έλληνες της Κύπρου δεν είχαν καμιά συνεργασία μαζί του.
Στις 9 Αυγούστου 1956 απαγχονίζονται τρία μέλη της ΕΟΚΑ, ο Ανδρέας Ζάκος, ο Χαρίλαος Μιχαήλ και ο Ιάκωβος Πατάτσος. Άλλοι τρεις αγωνιστές απαγχονίζονται την 21η Σεπτεμβρίου, ο Μιχαήλ Κουτσόφτας, ο Ανδρέας Παναγίδης και ο Στέλιος Μαυρομμάτης.
Στις 16 Αυγούστου 1956 ο Διγενής κήρυξε εκεχειρία της ΕΟΚΑ, για να διευκολύνει την εξεύρεση πολιτικής λύσης στο Κυπριακό. Ο Χάρντιγκ, αντί να ανταποκριθεί με διακοπή των στρατιωτικών ερευνών, ανακοίνωσε όρους παράδοσης των μελών της ΕΟΚΑ. Ο Διγενής απάντησε ότι οι νικητές δεν παραδίδονται.
Για ενίσχυση του Αγώνα της ΕΟΚΑ ο Διγενής τον Αύγουστο του 1956 δημιούργησε την Πολιτική Επιτροπή Κυπριακού Αγώνα (ΠΕΚΑ), που εργάστηκε για τη διατήρηση αρραγούς εσωτερικού μετώπου, την εξύψωση του ηθικού του λαού και την καταπολέμηση της προπαγάνδας του αντιπάλου. Η ΠΕΚΑ εκπλήρωσε πλήρως τον προορισμό της.
Στις 3 Μαρτίου 1957 οι Άγγλοι κατόπιν πληροφοριών ανακάλυψαν το κρησφύγετο του Γρηγόρη Αυξεντίου και των τεσσάρων συναγωνιστών του, που βρίσκεται κοντά στη μονή Μαχαιρά. Ο Αυξεντίου δεν παραδίδεται και επί οκτώ ώρες πολεμά εναντίον εκατοντάδων στρατιωτών. Με διαταγή του παραδίδονται οι τέσσερις συναγωνιστές του. Οι Άγγλοι ρίχνουν βενζίνη στο κρησφύγετο και τρεις εμπρηστικές βόμβες. Ο Αυξεντίου γίνεται ολοκαύτωμα στο βωμό της ελευθερίας της πατρίδας του.
Ξημερώματα της 14ης Μαρτίου 1957 απαγχονίζεται ο 19χρονος Ευαγόρας Παλληκαρίδης, που διέκοψε στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου Πάφου τη μόρφωση του και έγινε αντάρτης της ΕΟΚΑ.
Με απόφαση του Βρετανικού Υπουργικού Συμβουλίου της 28ης Μαρτίου 1957 ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και οι συνεξόριστοί του είναι ελεύθεροι να μεταβούν σε οποιαδήποτε χώρα πλην της Κύπρου. Οι τέσσερις άνδρες φεύγουν από τις Σεϋχέλλες και φτάνουν στις 17 Απριλίου στην Αθήνα, όπου τους επιφυλάσσεται ενθουσιώδης υποδοχή.
Όλοι οι ηρωικοί πεσόντες της ΕΟΚΑ: ΕΔΩ

 

Το τέλος και η αναγνώριση

Καθ’ όλο το χρονικά διάστημα της αγγλικής κατοχής της Κύπρου, αίτημα των Ελλήνων κατοίκων του νησιού ήταν η απόδοσή του στην Ελλάδα, με την οποία απαιτούσαν την ένωση. Είναι αυτονόητο ότι ο ένοπλος αγώνας της ΕΟΚΑ είχε ως στόχο του την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Από την άποψη αυτή, ο αγώνας εκείνος δεν δικαιώθηκε. Αντί της ενώσεως, τόσο η Ελλάδα όσο και οι Έλληνες της Κύπρου αναγκάστηκαν να αποδεχθούν τη λύση της ανεξαρτησίας, και μάλιστα μιας ανεξαρτησίας με πολλές δεσμεύσεις και με αρκετά προνόμια για τους Βρετανούς, αλλά και εμπεριέχουσας το σπέρμα της διχοτόμησης. Η μεγάλη αυτή υποχώρηση αποτελεί πολιτική νίκη της Αγγλίας και της Τουρκίας σε βάρος του Ελληνισμού. Οι λόγοι για την πολιτική ελληνική ήττα οφείλονται:
α) Στην πολιτική ανωριμότητα των Ελλήνων και των Ελληνοκυπρίων, σε αντίθεση προς την πολιτική ικανότητα των Βρετανών.
β) Στην εξάρτηση, σ’ ένα πολύ μεγάλο βαθμό, της Ελλάδος από τους Βρετανούς και τους λοιπούς δυτικούς συμμάχους της, πράγμα που δεν της επέτρεψε να παράσχει ουσιαστική βοήθεια στους Έλληνες της Κύπρου ή και να προασπίσει σε ικανοποιητικά βαθμό τα δίκαια και δικαιώματα του Ελληνισμού.
γ) Στην υποτίμηση του τουρκικού παράγοντα.
δ) Στα αγγλικά συμφέροντα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ιδιαίτερα όπως αυτά διαφοροποιήθηκαν μετά το 1956, οπότε οι Άγγλοι υποχώρησαν από την Εγγύς Ανατολή προς τα δυτικά, απέτυχαν και στο Σουέζ, και η Κύπρος κατέστη πλέον το «προκεχωρημένο φυλάκιο» τους στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή τους εμπόδισε από του να δεχθούν την παραχώρηση πλήρους ελευθερίας στην Κύπρο, που θα ξέφευγε έτσι, ενδεχομένως, του ελέγχου των δυτικών.
ε) Στην επέκταση της επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Με τα πιο πάνω δεδομένα, οι ρυθμιστικές συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου επεβλήθησαν στον κυπριακό Ελληνισμό. Μετά την υπογραφή των συμφωνιών από τον Μακάριο στο Λονδίνο, ο τελευταίος, παράλληλα προς ενέργειες του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδος Ευάγγελου Αβέρωφ, κατέβαλε προσπάθεια να πεισθεί ο Γρίβας, που κατέστη, στο μεταξύ, παντοδύναμος στο νησί, να διατάξει κατάπαυση του αγώνα. Αφού ρυθμίστηκαν διάφορα θέματα που αφορούσαν την ασφάλεια των ανταρτών της ΕΟΚΑ και του ιδίου, ο Γρίβας εξέδωσε διαταγή στις 9/3/1959, με την οποία διάτασσε την κατάπαυση του αγώνα. Λίγο αργότερα αναχώρησε για την Αθήνα, όπου του επεφυλάχθη αποθεωτική υποδοχή.
Η 1η Απρίλη τιμάται ως εθνική επέτειος από τους Έλληνες της Κύπρου, σαν η μέρα έναρξης του αγώνα της ΕΟΚΑ. Τον Γενάρη του 1986 κατετέθη στην κυπριακή Βουλή σχέδιο νόμου με το οποίο η ΕΟΚΑ αναγνωρίζεται επίσημα ως η απελευθερωτική οργάνωση της Κύπρου.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ

22 ΙΟΥΝΙΟΥ 1955 : Η ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΠΛΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΟΚΑ ΕΓΙΝΕ ΣΤΟΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΑΜΙΑΝΤΟΥ

Πηγή: Λεωνίδα Λεωνίδου Γεώργιος Γρίβας – Διγενής Βιγραφία Τόμος Β΄(1950-1959) Εκδόσεις Προσωπική Λευκωσία 1997
Κορνήλιος Χατζηκώστας ΑΜΙΑΝΤΟΣ-ΠΙΤΣΙΛΙΑ. Η καρδιά της ΕΟΚΑ. Εκδόσεις φυλλίς Λευκωσία 2015.
 
Στις 22 Ιουνίου 1955 έγινε η πρώτη καταδρομική επιχείρηση της ΕΟΚΑ στον αστυνομικό σταθμό Αμιάντου, απο την ομάδα του Ρένου Κυριακίδη(Ρωμανός). Στην επιχείρηση σκοτώθηκε ένας αστυνομικός, τραυματίστηκε άλλος ένας, η ομάδα πήρε μαζί της οπλισμό του σταθμού και απο τη βόμβα που τοποθετήθηκε υπέστη σοβαρή ζημιά το κτήριο. Η φωτιά που ακολούθησε την βομβιστική ενέργεια έκαψε σημαντικά χαρτιά της Οργάνωσης που κρατούσε στα συρτάρια του ο αστυνομικός σταθμός Αμιάντου.
Γράφει ο Κορνήλιος Χατζηκώστας, στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε πρόσφατα με τίτλο : «ΑΜΙΑΝΤΟΣ-ΠΙΤΣΙΛΙΑ. Η καρδιά της ΕΟΚΑ», για την επίθεση της 22ας Ιουνίου στον αστυνομικό σταθμό Αμιάντου :
«....Ο στόχος της επίθεσης, είπε ο τομεάρχης(Ρωμανός) προς τους αγωνιστές που συγκεντρώθηκαν, είναι να εξουδετερωθούν οι αστυνομικοί, χωρίς να τους εκτελέσουμε. Να παραλάβουμε τα όπλα του σταθμού και στη συνέχεια να τον ανατινάξουμε χωρίς να διατρέξει κανένας κίνδυνος. Όταν πήραν και τις τελευταίες πληροφορίες ότι η κατάσταση στον σταθμό ήταν όπως την είχαν σχεδιάσει, οι αγωνιστές ξεκίνησαν για την πρώτη ένοπλη επίθεση της ΕΟΚΑ. Με πολλές προφυλάξεις προχωρούν και συγκεντρώνονται μπροστά στον τοίχο του σταθμού προς τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο. Ο Ρωμανός κάνει νόημα σε δυο αγωνιστές να προχωρήσουν προς την είσοδο του σταθμού. Προχωρούν και κρύβονται ανάμεσα στα άνθη. Η πόρτα είναι κλειστή, αλλά το παράθυρο ανοιχτό. Ο σταθμάρχης κάθεται στο γραφείο του και γράφει στη γραφομηχανή. Δίνονται οδηγίες στου δυο αγωνιστές να παραμείνουν εκεί σημαδεύοντας τον σταθμάρχη. Ο τομεάρχης και άλλοι αγωνιστές, με μια γρήγορη κίνηση ανοίγει την πόρτα και εισέρχεται στο γραφείο. Ο σταθμάρχης, με μια γρήγορη κίνηση του χεριού ανοίγει το συρτάρι για να πάρει, προφανώς το πιστόλι του, αλλά δέχεται μια ριπή απο αυτόματο όπλο, η οποία τον αφήνει νεκρό. Οι σφαίρες τραυμάτισαν στο πόδι και έναν αστυνομικό που ήταν κοντά στον σταθμάρχη, ο οποίος δοκίμασε να τρέξει προς το μέσα δωμάτιο. Ο Ρωμανός, τότε, εξαναγκάζει τον τραυματισμένο αστυνομικό να του δείξει που είναι τα κλειδιά της οπλοθήκης. Αφού τους υπέδειξε που ήταν τα κλειδιά, άνοιξαν την οπλοθήκη και πήραν όπλα. Ένας άλλος αστυνομικός κρύφτηκε κάτω απο το κρεββάτι. Οι αγωνιστές τον έσυραν έξω και του έδεσαν τα χέρια και τα πόδια. Ακολούθως τοποθετήθηκαν οι εκρηκτικές ύλες. Στο γραφείο του σταθμάρχη περιχύθηκε και βενζίνη ώστε να καούν τα έγγραφα του σταθμού. Οι εκρηκτικές ύλες πυροδοτήθηκαν και μόλις οι αγωνιστές έφυγαν απο το σταθμό έγινε έκρηξη και ο σταθμός παραδόθηκε στις φλόγες....Μια εκρηκτική συσκευή δεν εξερράγη. Οι δυναμίτες της ήταν κλεμμένοι απο το μεταλλείο του Καλαβασού, γι’ αυτό και την άλλη μέρα οι Άγγλοι κατακτητές έκαναν συλλήψεις στην Καλαβασό.... Η πρώτη ένοπλη επίθεση της ΕΟΚΑ, στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία...»
Τη ίδια ημέρα έγιναν επιθέσεις στους Αστυνομικού σταθμούς Κερύνειας και Λαπήθου, απο τις ομάδες του Γρηγόρη Αυξεντίου και εκεί είχαμε και τον τραυματισμό ενός αγωνιστή.

ΙΟΥΝΙΟΣ 1941 : Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΡΙΒΑΣ-ΔΙΓΕΝΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Γράφει ο Δρ Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα-Διγενή
 
Το έπος της εθνική αντίσταση των Ελλήνων στην διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, είναι από τις κορυφαίες αλλά και πιο δραματικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Κορυφαίο γιατί οι Ελληνες αντιστάθηκαν σε βουνά και πόλεις απέναντι στη τριπλή κατοχή των Ιταλών, των Γερμανών και των Βουλγάρων, πληρώνοντας μάλιστα μεγάλο φόρο αίματος και δραματικό γιατί ο ξένος παράγοντας μαζί με τα ιδεολογήματα, οδήγησαν στον εμφύλιο σπαραγμό με καταστροφικές συνέπειες για την χώρα και το μέλλον της.
Οι άνεμοι του πολέμου βρήκαν την μικρή Ελλάδα καλά προετοιμασμένη υπό την καθοδήγηση του Ιωάννη Μεταξά ώστε το χάραμα της 28 Οκτωβρίου 1940 να πει εκείνο το περήφανο ΟΧΙ και μαζί του το βροντοφώναξε ολόκληρο το ελληνικό έθνος. Ετσι λαός και στρατός αγκαλιασμένοι με το χαμόγελο στα χείλη, μετέφεραν το περήφανο ΟΧΙ στα βουνά της Αλβανίας και με την ιαχή ΑΕΡΑΣ γρήγορα πέταξαν του Ιταλούς στη θάλασσα. Όμως οι δυνάμεις του άξονα και κυρίως η Γερμανία διαπιστώνοντας την ήττα των Ιταλών πήραν την κατάσταση στα χέρια τους.. Τροποποίησαν τα σχεδιά τους και την άνοιξη του 1941 επιτέθηκαν στην μικρή αλλά νικηφόρα Ελλάδα. Οι έλληνες για μια ακόμη φορά έδειξαν το μεγαλείο τους στις μάχες με τις σιδερόφρακτες στρατιές του Χίτλερ καθηλώνοντάς τες στα βόρεια σύνορα της χώρας. Η γραμμή Μεταξά και η μάχη των οχυρών πέρασαν στο πάνθεον της παγκόσμιας στρατιωτικής ιστορίας προκαλώντας τον θαυμασμό των συμμάχων . « Οι Ελληνες δεν πολεμούν σαν ήρωες αλλά οι ήρωες πολεμούν σαν έλληνες», είπε ο Ουιστον Τσώσρτιλ στο βρετανικό κοινοβούλιο λίγες μέρες μετά απ΄ αυτές τις ηρωικές μάχες. Η μικρή αλλά υπερήφανη Ελλάδα ηττήθηκε «ηρωικά». Προκάλεσε, όμως, το σεβασμό των εχθρών της αφού με το πέρας των μαχών διαπίστωσαν έκπληκτοι ότι μια χούφτα άνθρωποι κατάφεραν να σταματήσουν τόσο χρόνο ένα μεγάλο και σύγχρονο στρατό. Οι γερμανοί καταλαμβάνουν την Ελλάδα. Στρατός και Λαός δίνουν και την τελευταία μάχη στο εναπομείναν ελεύθερο ελληνικό έδαφος την Κρήτη, γράφοντας με την μάχη της μια ακόμη σελίδα ηρωισμού και αυταπάρνησης. Ο χρόνος αυτός της ηρωικής αντίστασης των ελλήνων αποδείχθηκε καθοριστικός για την εξέλιξη του Β΄ παγκοσμίου πολέμου. Κατάφεραμε να καθυστερήσουμε την επίθεση των γερμανών στη τότε Σοβιετική Ενωση , μεταφέροντας τον χρόνο επίθεσης για αργότερα που όμως οι συνθήκες (όπως αποδείχθηκε ) ήταν καταστροφικές λόγω καιρού. Με τη μάχη της Κρήτης ολοκληρώνεται η κατάληψη της Ελλάδας και η κυβέρνηση με το στρατό θα φύγουν για την Μέση Ανατολή να συνεχίσουν τον πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων.
Το μαύρο πέπλο της κατοχής άρχισε να πλανιέται πάνω από την Ελλάδα. Στρατιώτες και αξιωματικοί επιστρέφουν στα σπίτια τους, μετά τις ηρωικές μάχες και μαζί τους ολόκληρος ο ελληνικός λαός θα υποστεί τις συνέπειες της κατοχής. Βουβοί και σιωπηλοί στην αρχή αλλά οργισμένοι για την κατοχή της δόλιας πατρίδας συλλογίζονται πως θα αντισταθούν στις δυνάμεις κατοχής ή πως θα διαφύγουν στη Μέση Ανατολή για να πολεμήσουν με τον εξόριστο ελληνικό στρατό. Η πρώτη αντιστασική πράξη έγινε αμέσως από τον Αρxιεπίσκοπο Χρύσανθο έναν φλογερό ιεράρχη και Ελληνα του Πόντου που αρνήθηκε να συμμετέχει στην παράδοση της Αθήνας στους Γερμανούς, να ορκίση την δοσιλογική κυβέρνηση Τσολάκογλου, να τελέση δοξολογία στη μητρόπολη και να δεχθεί να δει τον γερμανό σταρατιωτικό διοικητή Αθηνών Stume, δείχνοντας με τη στάση του ότι του «Ελληνα ο τράχηλος ζυγό δεν υπομένει».
Από τους πρώτους που άρχισαν να σκέφτονται να οργανώσουν αντίσταση απέναντι στον κατακτητή ή να διαφύγουν στη Μέση Ανατολή όπως είπαμε, ήταν οι έλληνες αξιωματικοί. Ανάμεσα σ΄ αυτούς κι ένας μικρόσωμος με διεισδυτικό βλέμμα Αντισυνταγματάρχης Πεζικού, επιτελάρχης της 2ας μεραρχίας στον πόλεμο και με καταγωγή από τη μαρτυρική και αλύτρωτη γη της Κύπρου. Ηταν ο Γεώργιος Γρίβας ο μετέπειτα Διγενής της Κύπρου.
Γεννημένος στις 23 Μαίου 1898 στο Τρίκωμο της επαρχίας Αμμοχώστου κοντά στην αρχαία Σαλαμίνα του Τεύκρου και του Ευαγόρα γαλουχήθηκε με τα ελληνικά προσανάματα της ελευθερίας και της εθνικής ολοκλήρωσης που μέσα τους περιελάμβαναν και τη Κύπρο. Ερχεται στη Ελλάδα και φοιτά στην Σχολή Ευελπίδων, το 1919 και πριν καλά-καλά τελειώσει βρίσκεται στην Μικρά Ασία να πολεμά με τον ελληνικό στρατό. Εζησε από κοντά όλη την μικρασιατική καταστροφή και τον διχασμό που ακολούθησε, παραμένοντας σταθερός στις στρατιωτικές του υποχρεώσεις και δεν ενεπλάκει στα πολιτικά τερτίπια της εποχής ούτε στα κινήματα που ακολούθησαν και διαπέρασαν καταστροφικά όχι μόνο το στρατό αλλά και την ελληνική κοινωνία τόσο σε επίπεδο θεσμών και δομών αλλά και συνεκτικότητας. Υπηρέτησε ως Υπολοχαγός σε μονάδες του Εβρου και της Ροδόπης. Το 1927 Λοχαγός πια, επελέγη για μετεκπαίδευση στη Γαλλία στη φημισμένη «Σχολή Εφαρμογής Πεζικού» των Βερσαλλιών στο Παρίσι, όπου και παραμένει για ένα χρόνο. Επέστρεψε στην Ελλάδα, τοποθετήθηκε στο 30ο Σύνταγμα και αποσπάστηκε στο κέντρο ιππασίας του Γ.Ε.Σ στη Λάρισα και εν συνεχεία στη Σχολή Εφαρμογής Πεζικού. Το 1931 μεταβαίνει ξανά, στη Γαλλία αυτή τη φορά για να φοιτήσει στην «Γαλλική Ακαδημία Πολέμου». Επέστρεψε στην Ελλάδα προβιβάστηκε σε Ταγματάρχη και τοποθετήθηκε Γ.Ε. Σ. Όλα αυτά τα χρόνια από το 1919, μόνο δυο φορές επισκεφθηκε την ιδιαίτερη πατρίδα του το 1929 και το 1934. Του επιφυλάχθηκε θερμή υποδοχή όχι μόνο ως τέκνο του χωριού του Τρίκωμου αλλά ολόκληρης της Κύπρου μια και ο Ελληνας αξιωματικός φάνταζε στα μάτια τους με το σωτήρα του βασανισμένου κυπριακού ελληνισμού και την εκπλήρωση των πόθων τους για ΕΝΩΣΗ με την μητέρα πατρίδα. Στην Αθήνα , λοιπόν ο Ταγματάρχης Γρίβας διέμενε στο Θησείο κοντά στην εκκλησία της Αγίας Μαρίνας με συγκάτοικο τον συνάδελφό και συμπολεμιστή Ευθύμιο Ντέκα , που στις μάχες της Μικράς Ασίας γνωρίστηκαν και έγιναν αχώριστοι φίλοι. Σε κοντινή απόσταση από το σπίτι τους έμενε μια ανηψιά του Ντέκα , η Βασιλική που έκανε καλή εντύπωση στον Ταγματάρχη Γρίβα. Ετσι γρήγορα αναπτύχθηκε το ειδύλλιο μεταξύ τους που στις 17 Φεβρουαρίου 1938 οδήγησε στα σκαλιά της εκκλησίας και την μόνιμη εγκατάστασή του ζευγαριού, στο Θησείο. Αυτή η όμορφη και ιστορική περιοχή της Αθήνας έμελε να παίξει καθοριστικό ρόλο στην μετέπειτα πορεία του Ταγματάρχη Γρίβα αλλά και στην σύγχρονη ελληνική ιστορία.
Ο πόλεμος του ΄40 βρίσκει το Ταγματάρχη Γρίβα στο 3ο επιτελικό γραφείο του Γ.Ε.Σ. Ο πόλεμος ήταν αναμενόμενος και το επιτελείο τους προηγούμενους μήνες ασχολούνταν πυρετωδώς με την θωράκιση των ελληνοαλβανικών συνόρων. Ο Γρίβας ως επιτελικός έχει αυξημένες ευθύνες σ΄αυτή τη διαδικασία αλλά και ως εξ΄απορρήτων σύνδεσμος του Αρχιστρατήγου Παπάγου με την 8η μεραρχία του Υποστράτηγου Κατσιμήτρου που θα δεχόταν τον κύριο όγκο της επίθεσης. Ετσι το πρωινό της 28η Οκτωβρίου 1940 η στρατιωτική ηγεσία δεν κατελήφθη εξ απήνης. Ο Ταγματάρχης Γρίβας ζητά επιμόνως να μετατεθεί στο μέτωπο της Αλβανίας αλλά το επιτελείο τον χρειάζεται στην Αθήνα. Τελικά μετά από τρείς αιτήσεις παραίτησης θα μετατεθεί στις 23 Νοεμβρίου 1940 ως επιτελάρχης, στη «σιδηρά» 2α μεραρχία πεζικού του Υποστρατήγου Γεωργίου Λάβδα, και αναχώρησε για το βορειοηπειρωτικό μέτωπο. Ο αεικίνητος Ταγματάρχης ρίχνεται στον αγώνα και με την προελαύνουσα 2α μεραρχία θα ζήσει στιγμές δόξης και εθνικής περηφάνιας μετά από σκληρές μάχες και καιρικές αντιξοότητες να καταλαμβάνουν στα μέσα Δεκεμβρίου, τους Αγ. Σαράντα και το Αργυρόκαστρο. Πρίν κλείσει ο χρόνος προάγεται σε Αντισυνταγματάρχη. Στο επόμενο δίμηνο η 2α μεραρχία διατήρησε τις θέσεις της στην περιοχή του Αργυροκάστρου παρά τις σφοδρές επιθέσεις των Ιταλών πετυχαίνοντας μικρές σχετικά, προελάσεις. Αρχές Μαρτίου ενεπλάκησαν σε σκληρές μάχες κοντά στο Τεπελένι και στη συνέχεια έγινε η εαρινή επίθεση των Ιταλών στις 9 Μαρτίου 1941 με την παρουσία του ίδιου του Μπενίτο Μουσσολίνι. Οι επιθέσεις των Ιταλών κράτησαν μια εβδομάδα, ήταν συνεχείς και αιματηρές αλλά η 2α μεραρχία αντιστάθηκε με πυγμή αναγκάζοντας, στο τέλος τους Ιταλούς να παραιτηθούν των προσπαθειών τους γράφοντας ξανά, σελίδες ηρωισμού όπως η θρυλική μάχη στο ύψωμα 731. Ολο αυτό το διάστημα ο Αντισυνταγματάρχης Γρίβας διατρέχει τα φυλάκια, τα υψώματα, καταστρώνει σχέδια και βρίσκεται στις επάλξεις των μάχιμων μονάδων εμψυχώνοντας οπλίτες και αξιωματικούς. Ηταν η «ψυχή» της μεραρχίας. Ακολούθησε η γερμανική επίθεση στις 6 Απριλίου 1941 και η συνθηκολόγηση. Η 2α μεραρχία αποφάσισε να απεμπλακεί από το μέτωπο και να υποχωρήσει με τη θλίψη στα μάτια όλων για την τροπή που πήραν τα γεγονότα. Ο Αντισυνταγματάρχης Γρίβας εισηγήθηκε στο Υποστράτηγο Λάβδα να μην παραδώσουν τον οπλισμό στους Γερμανούς θεωρώντας αυτή την πράξη ατιμωτική. Ο Υποστράτηγος Λάβδας συμφώνησε. Όμως η μεραρχία ανεκόπη κοντά στα Ιωάννινα και ο Γρίβας διέφυγε την τελευταία στιγμή έχοντας μαζί του το περίστροφο. Περιπλανώμενος στα γύρω βουνά κατάφερε μετά από πολλές ταλαιπωρίες να φθάσει στην Αθήνα.
Η ψυχολογία των αξιωματικών και των οπλιτών ήταν αρκετά βεβαρημένη από το άδικο τέλος αλλά μέσα βαθιά τους είχαν χαραχθεί ανεξίτηλα οι νίκες στα βορειοηπειρωτικά βουνά, η μάχη των οχυρών, η μάχη της Κρήτης. Η καθολική αντίσταση στρατού και λαού απέναντι στον εισβολέα θα έπαιρνε τώρα σάρκα και οστά με το έπος της εθνικής αντίστασης και την συμμετοχή του εξόριστου ελληνικού στρατού στο πλευρό των συμμάχων στις μάχες που μαίνονταν στη Μέση Ανατολή.
Ο Αντισυνταγματάρχης Γρίβας άρχισε να βιώνει τις θλιβερές συνθήκες της κατοχής. Πείνα, εξαθλίωση και απελπισία για τους έλληνες της κατεχόμενης Αθήνας. Ο σκληροτράχηλος, όμως αξιωματικός με το διεισδυτικό βλέμμα που σε ξεγελούσε το μικρό του σώμα, έκρυβε μέσα του έναν επίμονο, μαχητικό και ατρόμητο άνθρωπο που όταν έβαζε κάτι στο μυαλό του έπρεπε να το φέρει σε πέρας. Αυτό είχε αποδείξει η μέχρι τότε στρατιωτική του δράση στα πεδία των μαχών, αυτό απέδειξε και η περαιτέρω πορεία του όταν ηγήθηκε του κυπριακού αγώνα και ως το τέλος της ζωής του. Αρχισε αμέσως επαφές με αξιωματικούς της 2ας μεραρχίας όπου υπηρέτησε και γνώριζε τις ικανότητές τους, αλλά και πατριώτες του κυπρίους που ζούσαν στην Αθήνα όπως ο εξόριστος από τους Βρετανούς Μητροπολίτης Κερύνειας Μακάριος ο Β΄(μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Κύπρου), την οικογένεια Κύρου, τα αδέλφια Ομηρος και Χριστόδουλος Παπαδόπουλος αλλά και ο νέος διάκος της Αγίας Ειρήνης Μακάριος που θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στην υπόθεση του κυπριακού, ως Αρχιεπίσκοπος αλλά και στη ζωή του Γρίβα. Από τους πρώτους ανθρώπους που είδε ήταν ο γενναίος Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος που δέχθηκε μετά από παραινέσεις του Γρίβα να γίνει πολιτικός σύμβουλος της οργάνωσης και να βοηθήσει όσο μπορούσε τον αγώνα. Οι γερμανοί, φυσικά, δεν είχαν λησμονήσει την ηρωική στάση του Αρχιεπισκόπου και τον τιμώρησαν απομακρύνοντας τον από την θέση του. Στόχος αυτών των επαφών ήταν η δημιουργία αντιστασιακής οργάνωσης και η έναρξη δράσης απέναντι στον κατακτητή. Ετσι τον Ιούνιο του 1941 μετά από σκέψεις, συζητήσεις και ονόματα που έπεσαν στο τραπέζι ιδρύθηκε η «Στρατιωτική Οργάνωση Γρίβα» που μετονομάσθηκε σε Εθνική Οργάνωση ‘Χ’. Να πως περιέγραψε ο ίδιος ο Γεώργιος Γρίβας τους σκοπούς της Χ : «Τα στελέχη της οργάνωσης ήταν μόνιμοι και έφεδροι αξιωματικοί του βορειοηπειρωτικού έπους και των μακεδονικών οχυρών. Αποκλειστικός σκοπός της Χ: Η δια παντός μέσου εκδίωξη του κατακτητή από τη πατρώα γη. Πίστευα ακράδαντα ότι η νίκη των συμμάχων θα σήμαινε όχι μόνο απελευθέρωση της Ελλάδας αλλά και ολοκλήρωση της εθνικής μας ελευθερίας δια της ενσωμάτωσης της Κύπρου, της Δωδεκανήσου και της Βορείου Ηπείρου. Εδαφών τα οποία ιστορικά και εθνολογικά ανήκουν στην Ελλάδα» (*).
Ο Γρίβας ήταν εθνικά προσηλωμένος αλλά ταυτόχρονα λαικός με την ιδεαλιστκή έννοια της λέξεως και φίλτραρε τις σκέψεις και τις τοποθετήσεις του πάντα με βάση το εθνικό συμφέρον και την εθνική ολοκλήρωση μια και η πατρώα Κύπρος και η αποκατάστασή της τον διέπνεαν πάντα.. Εμεινε όπως είπαμε, έξω από τον διαχασμό που ακολούθησε την μικρασιατική καταστροφή και την πολιτική του μεσοπολέμου με τις ίντριγκες, τα κινήματα και γενικώτερα την άσκηση εξουσίας με έναν τρόπο που ερχόταν σε αντίθεση με το χαρακτήρα του. Οι ίδιοι λόγοι τον οδήγησαν και στις αντιθέσεις του με τον κομμουνισμό και τις παλινωδίες του ΚΚΕ απένατι κυρίως στα εθνικά ζητήματα, υπερασπιζόμενο έναν ψευδεπίγραφο διεθνισμό που όπως έδειξαν οι μετέπειτα εξελίξεις σκοπό είχε την απόσπαση εδαφών από την ελληνική επικράτεια και την δορυφοριοποίηση της Ελλάδας υπέρ των βορείων γειτόνων της στα πλαίσια της πολιτικής της τότε Σοβιετικής Ενωσης. Εμεινε πιστός στο στρατιωτικό του λειτούργημα και στο θεσμό της Βασιλευομένης Δημοκρατίας και αυτό έπραξε στην διάρκεια της κατοχής παραμένοντας σταθερός στον εξόριστο θρόνο θέτοντας και την οργάνωση κάτω από τις διαταγές της εξόριστης κυβέρνησης στη Μέση Ανατολή μέχρι τον επαναπατρισμό της στην Ελλάδα.
Η Εθνική Οργάνωση ‘Χ’ είχε ιδρυτή και αδιαφιλονίκητο αρχηγό, που δεν αμφισβητήθηκε ποτέ σε όλη την διάρκεια της κατοχής, τον Αντισυνταγματάρχη Γρίβα.Η οργάνωση είχε στρατιωτική δομή, τα μέλη της εμπνέονταν από τα ίδια ιδεώδη επιδεικνύοντας υπακοή, εμπιστοσύνη και αυστηρή πειθαρχία στο πρόσωπο του αρχηγού. Δραστηριοποιήθηκε κυρίως στην Αθήνα και τον Πειραιά που αντικειμενικά είχε τις πιο πολλές δυσκολίες μια και ο εχθρός ήταν κυρίαρχος στην πόλη συγκριτικά με την ύπαιθρο. Σε πλήρη ανάπτυξη η οργάνωση αριθμούσε πάνω από 200 μονίμους αξιωματικούς και γύρω στα 4000 μέλη χωρισμένοι σε 14 τάγματα και με αρκετές δυσκολίες σε οπλισμό. Προσπάθεια δραστηριοποίησης έγινε στην επαρχία αλλά δεν τελεσφόρησε. Συνεργάστηκε με αρκετές αντιστασιακές οργανώσεις όπως ο «ΕΔΕΣ» του Ναπολέοντα Ζέρβα, το «5/42» του Ψαρρού, «ΚΟΔΡΟΣ», «ΡΑΝ», «Στρατιωτική Ιεραρχία», «Τρίαινα», με τον στρατάρχη Παπάγο μέχρι την σύλληψή του και την μεταφορά του σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως στη Γερμανία. Ακόμη και το ΕΑΜ προσέγγισε τον Γρίβα για την αρχηγία του ΕΛΑΣ στα πλαίσια της συνεργασίας του με αξιωματικούς του στρατού για δήθεν κοινή συνεργασία όλων των αντιστασιακών οργανώσεων. Κλασσική τακτική χειραγώγησης του ΚΚΕ που γρήγορα αντιλήφθηκε ο αρχηγός της ‘Χ’ και αρνήθηκε την θέση. Η ‘Χ’ ασχολήθηκε με την μεταφορά αξιωματικών στη Μέση Ανατολή, παρακολούθηση γερμανικών και ιταλικών μονάδων σε Αθήνα και Πειραιά μεταφέροντας της πληροφορίες μέσω ασυρμάτου στο Γενικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής στο Κάιρο, δολιοφθορές κατά του εχθρού, εμψύχωση των κατοίκων της πρωτεύουσας με συνθήματα και ηρωικές πράξεις: «Όλα για την Ελλάδα», «Κάτω οι Γερμανοί», «Θάνατος στους Βουλγάρους» γέμισε η πρωτεύουσα στην πρώτη επέτειο της γερμανικής κατοχής τον Απρίλιο του 1942, η κατάθεση στεφάνου στο μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτου ανήμερα 25 Μαρτίου 1943, τόνισαν το ηθικό των ελλήνων της κατεχόμενης Αθήνας. Όλα αυτά οδήγησαν τις δυνάμεις κατοχής στα χνάρια της οργάνωσης άρχισε το κυνηγητό οι συλλήψεις τα βασανιστήρια, οι φυλακίσεις, οι εκτελέσεις και τέλος η επικήρυξη του αρχηγού που πολλές φορές βρέθηκε αντιμέτωπος με την αιχμαλωσία και τον θάνατο. Εχθρική στάση κράτηση η οργάνωση και απέναντι στις δοσιλογικές κυβερνήσεις και τα τάγματα ασφαλείας που δημιούργησαν ζητώντας από τους έλληνες αξιωματικούς να τα στελεχώσουν. Ο Αρχηγός Γρίβας μα αυστηρότατη διαταγή του απαγόρευσε αυτή τη συμμετοχή αλλά και οποιαδήποτε σχέση με τις κυβερνήσεις των δοσιλόγων.
Μοιραία ήταν και η σύγκρουση με τις δυνάμεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ που θέλησαν να μονοπωλήσουν την αντίσταση στην διάρκεια της κατοχής , ιδιαίτερα μετά την συνθηκολόγηση των Ιταλών ρίχνοντας λάσπη απέναντι στη ‘Χ’ ότι τάχα συνεργαζόταν με τους γερμανούς και τα τάγματα ασφαλείας ώστε να την εξοβελίσουν και να δυναμιτίσουν περαιτέρω τις καταστάσεις. Πίσω απ΄όλα αυτά βρισκόταν το ΚΚΕ και η προσπάθειά του να χειραγωγήσει και να ελέγξει πολιτικά την αντίσταση καθοδηγώντας τις εξελίξεις όσο πλησίαζε το τέλος του πολέμου ,φτάνοντας μέχρι του σημείου να δημιουργήσει τη σκιερή εξτρεμιστική οργάνωση, την περιβόητη ΟΠΛΑ, που πολλοί πατριώτες της ‘Χ’ υπήρξαν θύματά της.
Η ‘Χ’ στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων πιστή στις ιδέες, τα ιδανικά της και προσηλωμένη στον στόχο της που ήταν η απελευθέρωση της πατρίδας από τον ξένο ζυγό. Εμεινε στο πλευρό των συμμάχων και της εξόριστης κυβέρνησης μέχρι την επιστροφή στην πατρίδα δίνοντας το αίμα της στις δύσκολες στιγμές που ακολούθησαν Δεκέμβρη στην Αθήνα του 1944 και την ηρωική τους μάχη στο ΘΗΣΕΙΟ. Δεν ολοκληρώθηκαν οι πόθοι της που ήταν η εθνική αποκατάσταση της Κύπρου, της Δωδεκανήσου και της Βορείου Ηπείρου για τις θυσίες και τους αγώνες των Ελλήνων στη διάρκεια της κατοχής. Ο Αρχηγός της, Αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας συνέχισε τον αγώνα του για την εθνική ολοκλήρωση και δέκα χρόνια μετά έγραψε ως ΔΙΓΕΝΗΣ στα βουνά της Κύπρου το έπος του 1955-1959 περνώντας στο πάνθεον της μακρόχρονης ελληνικής ιστορίας ως «άξιο τέκνο της πατρίδας» ο μόνος μετά τον Κολοκοτρώνη. Δεν σταμάτησε ποτέ να μάχεται για τα δίκαια του κυπριακού ελληνισμού ως την τελευταία στιγμή της ζωής του.

Ίδρυμα Στρατηγού Γ. Γρίβα-Διγενή

Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΡΙΒΑΣ ΚΑΙ Η ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Γράφει ο Δρ. Σπύρος Δημητρίου
Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Στρατηγού Γεωργίου Γρίβα – Διγενή

Πηγές:Γεωργίου Γριβα – Διγενή Απομηνονεύματα του Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-59 Εκδόσεις Πελασγός Αθήνα 2014
Λεωνίδα Λεωνίδου Βιογραφία Γεωργίου Γρίβα – Διγενή Τόμος Β΄ (1950-1959) Εκδόσεις Επιφανίου Λευκωσία 1997-2009

Μετά την ορκωμοσία του Αγώνα στις 7 Μαρτίου 1953, ο Γεώργιος Γρίβας συνεχίζει ασταμάτητα την προετοιμασία για τον απελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου. Οι πολιτικές εξελίξεις δεν είναι ευνοικές και ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος είναι επιφυλακτικός ως προς την έκταση και τη μορφή του Αγώνα. Αυτό όμως δεν πτοεί τον επίμονο Αντισυνταγματάρχη που είναι πεπεισμένος ότι μόνο η δυναμική λύση θα φέρει αποτελέσματα για αυτό και θέλει να επιταχύνει την έναρξή του . Περνά ατέλειωτες ώρες στο γραφείο του σπιτιού του στην οδό Νηλέως 6 στο Θησείο, συμπληρώνοντας τα σχέδια του αγώνα. ΄Ενα απο τα

σοβαρά προβλήματα ήταν η ανεύρεση οπλισμού και σ΄αυτό βοήθησαν οι άνθρωποι που υπηρέτησαν υπο τις διαταγές του στην διάρκεια της κατοχής στην αντιστασιακή οργάνωση Χ και είχαν φυλάξει αρκετά όπλα μετά τα Δεκεμβριανά του 44 και τον εμφύλιο πόλεμο. Τα όπλα αρχικά αποθηκεύτηκαν, στο Μαρούσι και την Βαρυμπόμπη μέχρι να διευθετηθεί η μεταφορά τους σε κάποιο όρμο της Αττικής και η φόρτωσή τους σε πλοίο για την Κύπρο. Ταυτόχρονα συνέχιζε τις επαφές και τις συναντήσεις με πρόσωπα που θα μπορούσαν υλικά και ηθικά να υποστηρίξουν τον Αγώνα. Βρισκόταν σε συνεχή επαφή με τον Ανδρέα Αζίνα που ήταν σύνδεσμος με τον Αρχιεπίσκοπο, αλλά και την Επιτροπή Αγώνα πιέζοντας όσο μπορούσε για οικονομική βοήθεια.
Μερικές μέρες μετά την μυστική ορκωμοσία, ο Στρατάρχης Παπάγος έστειλε μήνυμα στον Γρίβα ότι δεν θέλει να έχει καμιά ανάμιξη στα σχέδια του και να μην γίνει γνωστό ότι γνώριζε κάτι.

Όλο αυτό το διάστημα ο Γεώργιος Γρίβας προσπάθησε να προμηθευτεί όπλα απο τις στρατιωτικές αποθήκες αλλά αυτό έγινε γνωστό στον Στρατηγό Βεντήρη που ενημέρωσε τον Γρίβα ότι ο Παπάγος γνώριζε τις ενέργειές του και υπήρχε κίνδυνος να τον συλλάβουν. Ο Γρίβας ενημέρωσε τον Μακάριο, που του επιβεβαίωσε τα περί συλλήψεώς του, ζητώντας του να προσεγγίσει τον Στρατάρχη. Λόγω αυτών των καταστάσεων αλλά και των πολιτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο με τους Άγγλους στο Σουέζ, ο Γρίβας ήθελε να ξεκινήσει όσο γίνεται πιο γρήγορα τη δράση.
Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος συμφωνούσε με την δυναμική δράση του Αγώνα αλλά διαφωνούσε στην έκταση και την μορφή της, δηλαδή περισσότερες δολιοφθορές και όχι αντάρτικες ομάδες κρούσης που ήταν το γενικό σχέδιο του Γρίβα. Επίσης ήθελε η οποιαδήποτε ενέργεια στην Κύπρο να γίνει μετά το φθινόπωρο του 1954 όπου θα έχουμε αποφάσεις στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για το νησί. Τον Δεκέμβριο του 1953 συναντήθηκε με τον Σάββα Λοιζίδη που μόλις είχε έρθει απο την Γ. Σ του ΟΗΕ και τόνισε του

Γρίβα ότι συμφωνεί κι αυτός όπως και ο Στέφανος Στεφανόπουλος και ο Αλέξης Κύρου, με την αναμονή μέχρι τον φθινόπωρο που θα συζητηθεί το θέμα στον ΟΗΕ οπότε αν υπάρξη απόρρηψη θα δικαιολογείτο η ανάληψη δράσης στην Κύπρο. Η επιμονή του του Διγενή, όμως, έφερε αποτελέσματα και τον Ιούνιο του 1953 έλαβε μια επιστολή απο τον αδελφό του Μιχαήλ που του έγραφε ότι ο Μακάριος τελικά συμφώνησε μαζί του ως προς το σχέδιο δράσης.
Ο Γρίβας συνέχισε τις δραστηριότητες για την προετοιμασία του κινήματος παρακολουθώντας προσεκτικά τα πολιτικά δρώμενα τόσο στην Ελλάδα για τους χειρισμούς του ζητήματος της Κύπρου όσο και τις βρετανικής κινήσεις στη Μεσόγειο.

Στις 28 Ιανουαρίου 1954 σε σύσκεψη της Επιτροπής Αγώνα αποφασίστηκε ότι θα πρέπει να αρχίσει δράση στο νησί ως βοήθημα στις διπλωματικές ενέργειες αλλά και γιατί θα δυσκολευτούνε τα πράγματα με την άφιξη των Βρετανών απο το Σουέζ στην Κύπρο. Στις 15 Φεβρουαρίου ήρθε στην Αθήνα ο Μακάριος και συναντήθηκε με τον Γρίβα, ο οποίος τον ενημέρωσε για το πολεμικό υλικό που ήταν έτοιμο να αποσταλεί στην Κύπρο. Διαπίστωσε ότι οι ενδοιασμοί του Μακαρίου είχαν μειωθεί και μαζί με τον Ναύαρχο Σακελλαρίου, που είχε αναλάβη την αποστολή του υλικού, του σύστησαν ότι έπρεπε να προχωρήσουν με θάρρος στη δυναμική λύση. Στις 22 Φεβρουαρίου 1954, ο Μακάριος στέλνει στην Αθήνα τον Ανδρέα Αζίνα για να πάρει οδηγίες απο τον Γρίβα ως προς την αποστολή του πολεμικού υλικού. Ο Γρίβας τον φέρνει σε επαφή με τον καπετάνιο του πλοίου που θα μετάφερε τον οπλισμό και καθορίστηκ ο τόπος εκφόρτωσης στην Κύπρο που ήταν η Χλώρακα της

Πάφου. Ο Αζίνας επιστρέφει στο νησί για να διευθετήσει την παραλαβή.
Την νύχτα της 25 Μαρτίου 1954 το ιστιοφόρο ΣΕΙΡΗΝ με καπετάνιο τον Ευάγγελο Κουταλιανό φόρτωσε το πολεμικό υλικό που ήρθε απο τις αποθήκες της Βαρυμπόμπης με τρία φορτηγά, σε ένα ερημικό ορμίσκο μεταξύ Σουνίου και Λαυρίου και αναχώρησε αμέσως για την Κύπρο.
Ο οπλισμός ήταν : 2 Πολυβόλα ιταλικά, 3 οπλοπολυβόλα ιταλικά Μπρέντα, 3 οπλοπολυβόλα αγγλικά Μπρέν, 4 αυτόματα Τόμιγκαν, 17 αυτόματα Στέν και Στάγερ, 47 τυφέκια διαφόρων τύπων, 7 περίστροφα, 8100 φυσίγγια αγγλικά, 3650 φυσίγγια ιταλικού πολυβόλου και οπλοπολυβόλου, 9800 φυσίγγια ιταλικού τυφεκίου, 10400 φυσίγγια Στέν, 200 φυσίγγια ελληνικού τυφεκίου, 518 φυσίγγια περιστρόφου, 200 χειροβομβίδες, 20 κιλά εκρηκτικές ύλες και πυραγωγό σχοινί. Τα πράγματα έφθασαν και ξεφορτώθηκαν στη Χλώρακα χωρίς πρόβλημα, τα παρέλαβε και τα απέκρυψε δε ομάδα που είχε διευθετήσει ο Αζίνας. Μέχρι το Γενάρη του 1955 έγιναν άλλες τέσσερις αποστολές πολεμικού υλικού και αυτός ήταν στην ουσία ο οπλισμός με τον οποίο ο Γεώργιος Γρίβας θα άρχιζε τον Απελευθερωτικό Αγώνα της Κύπρου για την ΕΝΩΣΗ με την Ελλάδα.

Ο Γρίβας συνέχιζε τις προσπάθειες για εξασφάλιση κι άλλου οπλισμού ολοκληρώνοντας ταυτόχρονα μέχρι το καλοκαίρι, τις τελευταίας λεπτομέρειες του σχεδίου δράσης και ήταν έτοιμος να κατεβεί στην Κύπρο. Στις 16 Ιουλίου που βρισκόταν στην Τήνο για διακοπές, συναντήθηκε με τον Αζίνα και του ανακοίνωσε την απόφασή του να μεταβεί στο νησί το συντομότερο δυνατό. Πίστευε ότι στον ΟΗΕ δεν υπήρχε περίπτωση να λυθεί το Κυπριακό ζήτημα και θα πρέπει να υποστηριχθεί η διπλωματία μας με το απελευθερωτικό κίνημα. Του είπε ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί να μην κινήσουμε υποψίες στους Άγγλους και του έδωσε οδηγίες για την ανεύρεση σπιτιών και χώρων για την απόκρυψη του οπλισμού και προετοιμασία της περιοχής της Χλώρακας για την μυστική κάθοδο και παραλαβή του. Θα κατέβαινε μυστικά μια αφού δεν εξασφάλισε θεώρηση του διαβατηρίου απο τις βρετανικές αρχές.

Ο Γεώργιος Γρίβας ήταν απόλυτα έτοιμος και αποφασισμένος για αυτόν τον Αγώνα .
και απο τον Ιούνιο του 1954 είχε συντάξει την διαθήκη του αφήνοντας τα φτωχικά του υπάρχοντα στην αγαπημένη του σύζυγο Βασιλική.
Την ετοιμότητα για την δυναμική δράση διαμήνυσε ο Γρίβας στον Μακάριο ο οποίος τον συμβούλεψε να περιμένει μέχρι το φθινόπωρο του 1954 πότε και θα συναντιόντουσαν πρίν την μετάβαση του Αρχιεπισκόπου στα Ηνωμένα Έθνη. Οι Βρετανοί είχαν πληροφορίες ότι συνεργάτες του Γρίβα, όπως ο δικηγόρος Ζαφείριος Βάλβης, αναζητούσαν οπλισμό και τρόπους αποστολής στη Κύπρο. Αυτό εξηγεί και την μη θεώρηση του διαβατηρίου του Γρίβα απο τους Άγγλους.
Στις 10 Σεπτεμβρίου του 1954 ο Ανδρέας Αζίνας έκανε προς τον Γρίβα έκθεση με τ αποτελέσματα της πρώτης αποστολής πολεμικού υλικού και τον πληροφόρησε ότι ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος περνώντας απο την Αθήνα για την Νέα Υόρκη θα του άφηνε χρήματα για την αποστολή όπλων. Πράγματι στα τέλη Σεπτεμβρίου ο Μακάριος ήρθε στην Αθήνα και είχε τρείς συναντήσεις με τον Γρίβα που του είπε να στείλει τον υπόλοιπο οπλισμό στην Κύπρο και να περιμένει τις εξελίξεις και τις εκτιμήσεις απο τον ΟΗΕ. Ο Γρίβας δεν άντεχε να μείνει άλλο στην Αθήνα και έστειλε τον Σωκράτη Λοιζίδη να δεί ξανά τον Αρχιεπίσκοπο πρίν αναχωρήσει για την Αμερική και να ζητήσει την συγκατάθεσή του για να μεταβεί το συντομότερο στη Κύπρο. Το μεγάλο «Ναι» του Αρχιεπισκόπου έφερε ο Σωκράτης Λοιζίδης στο δικηγορικό γραφείο που διατηρούσε με τον αδελφό του Σάββα όπου εκεί τον περίμενε ο Γεώργιος Γρίβας. Μαζί έφερε και την επιταγή για την ναύλωση του πλοίου που θα τους μετέφερε. Δάκρυα και εναγκαλισμοί για την μεγάλη ώρα του απελευθερωτικού αγώνα που μόλις ξεκινούσε. Αμέσως ο Ανδρέας Αζίνας αναχώρησε για την Κύπρο προκειμένου να διευθετήσει την παραλαβή του Αρχηγού στις ακτές της Πάφου. Για τους Έλληνες της Κύπρου και τον Ελληνισμό άρχιζε μια καινούρια σελίδα στην μακραίωνη ιστορία τους. Το Έπος της ΕΟΚΑ.

ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ Γ.ΓΡΙΒΑ-ΔΙΓΕΝΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΓΡΙΒΑ - ΔΙΓΕΝΗ, κ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Γ.ΓΙΩΡΚΑ ΣΤΟ 41ο ΕΤΗΣΙΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΤΗΣ ΕΟΚΑ

Ελληνίδες, Ελλήνες,

Μαζευτήκαμε σήμερα εδώ, ταπεινοί προσκυνητές, στο λιτό μνημείο του Αρχηγού της ΕΟΚΑ, του Γέρου της Κύπρου, του στρατιώτη του Έθνους. 'Ηρθαμε για να αποδώσουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής στον Διγενή και στα παλληκάρια του, στους αγώνες και στις θυσίες τους. Ήρθαμε να προσκυνήσουμε στον ιερό τούτο χώρο , στο αρχηγείο της ΕΟΚΑ, στο κρησφύγετο και και στο τάφο του αρχηγού. Να αναβαπτιστούμε στα νάματα της πίστης και λατρείας προς την Ελλάδα και σε κάθε τι ελληνικό. Να οπλιστούμε με πίστη , υπομονή και επιμονή για την δικαίωση των αγώνων για λευτεριά και δικαιοσύνη στον τόπο μας.
Φωτεινό αιώνιο παράδειγμα για όλους μας και ειδικά για τη νεολαία μας θα είναι η βιοτή και οι αγώνες του Διγενή.. Από το Μάιο 1919 που ως εύελπης ανθυπολοχαγός , με αίτημα του μετέχει στο εκστρατευτικό σώμα της Μικράς Ασίας, μέχρι το τέλος της ζωής του. Περισσότερο από μισό αιώνα ο Διγενής βρίσκεται στα όπλα , μαχόμενος για την πατρίδα, για τις υπέρτατες αρχές της ελευθερίας της δικαιοσύνης της δημοκρατίας.
Ως ανθυπολοχαγός στο 30ο Σύνταγμα της 10ης Μεραρχίας, λαμβάνει μέρος στις μάχες από το Πάνορμο έως τον Σαγγάριο πολεμώντας με απαράμιλλη ανδρεία και γενναιότητα Το 1920 του απονεμήθηκε Πολεμικός Σταυρός για συμμετοχή στις μάχες ΒΑ της Προύσας. Για τα ανδραγαθήματα του παρασημοφορείται στις 18/7/1921 απο τον Βασιλέα Κων/νο με το Χρυσό Μετάλλιο Ανδρείας .
Με το σπαθί του ανεβαίνει ένα προς ένα τα σκαλοπάτια της στρατιωτικής ιεραρχίας.
*** 1925. Ο Διοικητής του στο 2/39 Συντάγματος Ευζώνων σημειώνει στην έκθεση του: ".... Εκτελεί καθήκοντα Υπασπιστού του Συντάγματος επιτυχώς. Χαρακτήρ σοβαρός, αξιοπρεπής, τίμιος, ειλικρινής, λίαν πρόθυμος, εργατικός. Ειναι τελείως αφοσιωμένος στο επάγγελμα του και αγαπά τούτο με υπερβολικόν ζήλον. Κέκτηται μεγάλην μορφωσιν και αρτίαν επαγγελματικήν τοιαύτην. Εχει οξείαν αντίληψιν και μεγάλην κρισιν. Γενικώς είναι αξιωματικός αξίας, με πεποίθησιν οτι θα ανέλεθει εις τα ανώτατα αξιώματα. Εμπνέει γενικήν απόλυτον εμπιστοσύνην δι οιανδήποτε υπηρεσίαν...."
*** Στη διάρκεια του μεσοπολέμου, φοίτησε στη Στρατιωτική Ακαδημία Βερσαλιών και στην Ακαδημία Πολέμου Παρισίων.

*** 1931 – 1932 Φοίτησε στην Ανωτέρα Σχολή Πολέμου Θεσσαλονίκης, Απεφοίτησε 2ος στη σειρά
**** Διετέλεσε καθηγητής στην Σχολή Ευελπίδων και στην Ανωτερα Σχολή Πολέμου
Και οταν η χώρα υπό την ηγεσία του κυβερνήτη της Ιωάννη Μεταξά προετοιμάζεται για τη θύελλα του ΒΠαγκοσμίου Πολέμου, ο ταγματάρχης Γ. Γρίβας μαζί με τον συνταγματάρχη Κων. Δοβα καταρτίζουν ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΜΥΝΑΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ και αναδεικνύονται ανάμεσα στους κύριους συντελεστές της νίκης .
Κατα τον ΕλληνοΙταλικό πόλεμο υπηρετεί στο επιτελικό γραφείο του Παπάγου,Αλλά ο Διγενής δεν ηταν πλασμένος για να κάθεται σε γραφεία. Ηταν γεννημένος πολεμιστής. Ετσι μετά από τρεις συνεχείς αιτησεις του για να τοποθετηθεί στο μέτωπο, τον Ιαννουαριο 1941 αναλαμβανει ως επιτελάρχης της 2ας Μεραρχίας Πεζικού (επικαλουμένης Σιδηρας Μεραρχίας) και μάχεται στην περιοχή Κλεισούρας .
Και οταν η χώρα θα στενάζει κάτω απο τη γερμανική μπότα, ο αντισυνταγματαρχης Γ. Γρίβας δεν θα μεινει με σταυρωμένα χέρια. Τον Ιούνιο 1941 συγκροτεί Αντιστασιακή οργάνωση με συμμετοχή μονίμων και εφέδρων αξιωματικών του έπους του 1940, με τις ευλογίες του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσάνθου,

*** Αρχες του 1942 ο ηγέτης του ΚΚΕ Γεώργιος Σιάντος ειχε συνάντηση με τον Γρίβα στο σπιτι του αριστερου δημοσιογρα- φου Κων. Βιδάλη, και του πρότεινε την ηγεσία του ΕΑΜ την οποία δεν απεδέχθη.
**** Ιούνιος 1943 επικυρήσσεται απο τους Γερμανούς (απόρρητα Βρεττανικά έγγραφα) ενω στις 12-13 Ιουνίου καταφέρνει να διαφύγει τη σύλληψη
**** Η κυβέρνηση Ράλλη με τη διαταγή 18525/10-6-1944 διέταξε την σύλληψη του και ενα μήνα μετα του στέρησε τα οικονομικά του δικαιώματα. Ζει με στερήσεις, μονο με νερό και παξιμάδι οπως αναφερει στο συγγραμμα του "ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ" ο συνεργάτης του λογοτέχνης Χρήστος Ζαλοκώστας.
Οι αείμνηστοι Στρατηγοί, Γεράσιμος Λάμαρης και Θεόδωρος Βασιλόπουλος, τον περιέγραφαν ως έναν άριστο αξιωματικό και εξαιρετικά ολιγαρκή. Ενα άοκνο υπηρέτη της Ελληνικής Πατρίδος, ο οποίος μπορού σε να εργάζεται για την Πατρίδα σχεδόν όλο το εικοσιτετράωρο με ένα ποτήρι νερό και ένα κομμάτι ψωμί!
Το τέλος της Γερμανικής κατοχής πλησιάζει, αλλά ο Ελληνικός λαός αντι να βρεθεί ενωμένος και να αξιώσει την τήρηση των υποσχέσεων των συμμάχων προς το Ελληνικό Έθνος, βρίσκεται διχασμένος με δάκτυλο των ξένων δυνάμεων και δη των συμμάχων που δημιούργησαν την ευκαιρία να αθετήσουν τις υποσχέσεις τους προς την Ελλάδα και επωφελήθηκαν αυτης της ευκαιρίας..
Οι κομμουνιστές επιδιώκουν πάση θυσία την ανατροπή της κυβέρνησης και την δια βίας κατάληψη της εξουσίας.
Έτσι φθάσαμε στα Δεκεμβριανά με την εφόρμηση των κομμουνιστών στο στρατόπεδο χωροφυλακής Μακρυγιάννη και στο Θησείο όπου ήταν η έδρα του 1ου Συντάγματος πεζικού με διοικητή τον αντισυνταγματάρχη Γ. Γρίβα. Χάρις στη λυσσώδη αντίσταση των νομιμοφρόνων δυνάμεων, απετράπη η κατάληψη των Αθηνών και η Ελλάς έμεινε εκτός του Σιδηρού Παραπετάσματος .
Η συμβολή του αντισυνταγματάρχη Γ. Γρίβα στην αποτροπή της απειλής Κομμουνιστικοποίησης της χώρας, είναι αυτό που οι οπαδοί του κόκκινου φασισμού δεν θα λησμονήσουν ποτέ . Ο Γρίβας θα παραμένει σαν πέτρα στο στομάχι τους και πάντα θα αναζητούν ευκαιρίες να τον εκδικηθούν και να τον συκοφαντήσουν.(βλ. Ζαχαριάδης – αποκάλυψη της ταυτότητας του Διγενή στους Άγγλους)
Και ενώ η Ελλάς θα σπαράζει στα διχτυα του εμφυλίου πολέμου, μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου, ο απόστρατος πλέον Συνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας, αναλογίζεται και προβληματίζεται με τη συμπεριφορά των συμμάχων μας. Διαπιστώνει οτι οι Άγγλοι, στο πλευρό των οποίων επολέμησε τον φασισμό, δεν είναι διατεθιμένοι να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους και να χαρίσουν την ελευθερία στην σκλαβωμένη ιδιαιτέρα του πατρίδα.

Ο Γ, Γρίβας ήταν αγνός και ειλικρινής και ομολογεί ότι εξηπατήθη και αυτός .από τις υποσχέσεις των.
Αναλαμβάνει λοιπόν τον αγώνα αποτίναξης του Αγγλικού ζυγού, συνεπής προς τα αρχάς και τα πιστεύω του....” Ανέλαβον τον αγώνα εναντίον των παλαιών φίλων και συμμάχων μου, δια να υπεραμυνθώ των ιδίων ακριβώς ιδεωδών, δια τα οποία είχομεν συμπολεμήσει μετ αυτών εις τα πεδία του πρώτου και δευτέρου παγκοσμίου πολέμου...”
Ο Γ. Γρίβας ήτο σταθερός μελετητής και βαθύς γνώστης της ιστορίας του Ελληνικού Έθνους και ταυτόχρονα έμπειρος και δοκιμασμένος στρατιώτης.
Πιστός στο ιστορικό αξίωμα “Η ελευθερία αποκτάται με το σπαθί του σκλάβου” , από τον Μαίο 1948, έχει καταλήξει στην απόφαση διεξαγωγής ενόπλου αγώνα για απελευθέρωση της Κύπρου. Αρχίζει διερευνητικές επαφές με φίλους και αναζητεί συμπαραστάτες.
Δυο φορές επισκέπτεται την Κύπρο (Ιούλιο 1951 Οκτώβριο 1952), προκειμένου να μελετήσει επί τόπου τις συνθήκες και τις προοπτικές ενόπλου αγώνα.
Σημειώνει τρεις διαπιστώσεις: α) σκεπτικισμό και διστακτικότητα απά τις επαφές του με διάφορους παράγοντες β) Θετική δυνατότητα δράσης μικρών ανταρτικών ομάδων στον ορεινό όγκο του Τροόδους και γ) ύπαρξη ευκολοπρόσβλητων στόχων εντός των πόλεων.
Επανερχόμενος εις Αθήνας, καταστρώνει εμπεριστατωμένα στρατιωτικά σχέδια διεξαγωγής του αγώνα. (βλ. “ΑΓΩΝ ΤΗΣ ΕΟΚΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΡΤΟΠΟΛΕΜΟΣ” Γ. Γρίβα Διγενή)Καταρτίζει μικρούς μαχητικούς πυρήνες, Φροντίζει για την αποστολή στρατιωτικού εξοπλισμού και πολεμοφοδίων.
Η εν Ελλάδι πολιτική ηγεσία δεν επιθυμεί την διατάραξη των σχέσεων της χώρας με την Μ. Βρετανία. Πολλοί συστήνουν αναμονή και καταβολή προσπαθειών σε πολιτικό επίπεδο. Άλλοι τον αποτρέπουν .” Ούτε 50 άνδρες δεν θα σας ακολουθήσουν...” του είπε χαρακτηριστικά ο Αρχιεπίσκοπος
Ο Γ. Γρίβας υπερνικά τους δισταγμούς των παραγόντων και στις 26 Οκτωβρίου 1954 αποχαιρετά τη σύζυγό του Κική και όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στα απομνημονεύματα του “...με εφόδια μόνο την ΠΙΣΤΙΝ ανέλαβα το μεγαλύτερο εγχείρημα της ζωής μου, το οποίον, με την βοήθεια του Θεού, απέδειξε τας υπερόχους εθνικάς αρετάς που κοσμούν τον Ελληνικόν Κυπριακόν Λαόν...” και παρακάτω σημειώνει “ Το ημερολόγιον μου το έκλεισα με αυτην την φράσιν “Ο Θεός βοηθός.... Αναχωρώ με πίστιν και θάρρος....”
Αναχωρεί ατμοπλοίκά από Πειραία προς Ρόδο. Εκεί επιβιβάζεται στο ιστιοφόρο “ΣΕΙΡΗΝ” και μετά από περιπετειώδες ταξίδι αποβιβάζεται νύκτα, στις ακτές της Χλώρακας, στις 10 Νοεμβρίου 1954, οπου τον ανέμενε ομάδα αγωνιστών. Περιγράφει το μέλος της ομάδας Νικόλας Γ. Μαυρονικόλας: “.......είδαμε να κατεβάζουν βάρκα και να μπαίνουν μέσα ορισμένα άτομα. ....Η βάρκα έμεινε 3-4 μέτρα από την ξηρά, Εμείς προχωρήσαμε προς την βάρκα. Μπήκαμε μέσα στο νερό για να βοηθήσουμε τους επιβάτες να αποβιβαστούν. ...Εγώ βοήθησα κάποιον να αποβιβαστεί. Τον επήρα στην αγκαλιά μου για να μην πατήσει μέσα στο νερό. Το άτομο αυτό ήταν ο Διγενής...” και στη συνέχεια περιγράφει ένα εκπληκτικό περιστατικό.
“........ Μπήκαμε σε μια περιοχή με δέντρα. Σε μια στιγμή ο Διγενής μας είπε :¨”Σταματήστε λίγο να ξεκουραστείτε” Κάτσαμε κάτω από μια μεγάλη ελία. Ο Διγενής πήρε το παγούρι του και ήπιε λίγο νερό. Στη συνέχεια μας πρότεινε να πιούμε, όποιος ήθελε νερό από την Ελλάδα. Πήραμε ένας - 'ενας το παγούρι και ήπιαμε από λίγο νερό..Σίγουρα δεν ήταν για να ξεδιψάσουμε, να σβήσουμε τη δίψα μας. Ηταν κάτι αλλο. Εμοιαζε σαν το μυστικό δείπνο, ήταν κάτι σαν θεία κοινωνία. Αυτό που νοιώσαμε ήταν ο πόθος μας για λευτεριά, για Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα...” (βλ. Νικόλα Γ. Μαυρονικόλα “Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΜΟΥ”)
Την 1η Απριλίου 1955, ο Διγενής κηρύσσει επίσημα την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα. Αναφέρει στη προκύρηξη:
“Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κύπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξιν του αγγλικού ζυγού.Με σύνθημα εκείνο που μας κατέλιπαν οι πρόγονοι μας ως ιεράν παρακαταθήκην: “Η ταν ή επί τας” .
Και καταλήγει:
Ελλήνες , όπου και αν ευρίσκεσθε, ακούσατε την φωνήν μας: Εμπρός, όλοι μαζί για τη λευτεριά της Κύπρου μας”
Οι εκκωφαντικές εκρήξεις που συγκλόνισαν τις πόλεις της Κύπρου, Ήταν το προσκλητήριο για τον αγώνα, στο οποίο ανταποκρίθηκε σύμπας ο Κυπριακός Ελληνισμός πλην μιας θλιβερής μειοψηφίας, της ηγεσίας αρτηριοσκληρωτικού ΑΚΕΛ, που ενώ εκ πεποιθήσεως με ξύλινη γλώσσα πιπίλιζε δήθεν κατά της αποικιοκρατίας , του ιμπεριαλισμού και του καπιταλισμού, πλην όμως εκείνη την ιστορική στιγμή στάθηκε στην αντίπερα όχθη, στο πλευρό των Άγγλων αποικιοκρατών, χαρακτηρίζοντας τους αγωνιστές ως “τραμπούκους, βαρελότους, δυναμιτιστές και ψευτοδιγενήδες”
Παρά ταύτα Ο Διγενής με την Πίστη του και τη ψυχή του καταφέρνει να συσπειρώσει στον αγώνα ολόκληρο τον Λαό και να ξεφτιλίσει ολόκληρη Αυτοκρατορία που μαχόταν με υπεράριθμο και πλήρως εξοπλισμένο στρατό.
Ο Διγενής οργανώνει και διεξάγει τον τιτάνιο αγώνα, με μόνο εφόδιο την Πίστη του στο θεό, και την ατσάλινη θέληση του. Υπερκερνά όλα τα εμπόδια που συναντά στο δρόμο του, με σύνεση , αλλά και με αποφασιστικότητα, αναδεικνύεται σε υποδειγματικό ηγέτη, αρχηγό και μπουρλοτιέρη των ψυχών . Απαιτεί και επιβάλλει απόλυτη μυστικότητα και εχεμύθεια, τυφλή υπακοή στις διαταγές του, τόλμη, θάρρος, αυταπάρνηση. Σε ελάχιστο χρόνο θα κατακτήσει τις καρδιές , τον σεβασμό και την εκτίμηση των Κυπρίων, θα γίνει ο θρύλος που θα εμπνέει όλους τους σκλάβους που μάχονται για τη λευτεριά τους.
Οργανώνει και επανδρώνει τις Ομάδες δολιοφθορών, φροντίζει για την εκπαίδευση των Ομάδων Ανταρτών. Κατανέμει το έδαφος σε τομείς και ορίζει τομεάρχες. Ορίζει συνδέσμους. Συγκεντρώνει οπλισμό, μαζεύει όλα τα κυνηγετικά οπλα και τα διαθέτει για εξοπλισμο της Οργάνωσης. Εμψυχώνει τον τοπικό πληθυσμό, που μετέχει μαζικά και οργανωμένα στον αγώνα με Παθητική Αντίσταση, μποϋκοτάζ των Αγγλικών προϊόντων, με ανάρτιση της Ελληνικής Σημαίας σε όλες της κατοικίες. Οργανώνει την Νεολαία στην ΑΝΕ και την καθιστά συμπαραστάτη στον αγώνα, με διαδηλώσεις, διανομή φυλλαδίων και σε βοηθητικούς τομείς. Δημιουργεί την πολιτική κινηση ΠΕΚΑ για στήριξη των θέσεων του αγώνα.
Επί 4.5 χρόνια ο Διγενής, με τα παλληκάρια του αγωνίζεται, υπό συνθήκες αντίξοες, χωρίς επαρκή οπλισμό και εφόδια, με άντρες και αμούστακα παιδιά που ρίχνονται στη φωτιά για την Ένωση με τη μάνα Ελλάδα, χωρίς πολεμική κατάρτιση και εμπειρία αλλά με Πίστη στο Θεό και με αποφασιστικότητα. Κοιμάται στη βροχή, με μια κουβέρτα, κρύβεται σε σπηλιές, υπομένει την πείνα και τη δίψα, το κρύο και τα χιόνια στο Τρόοδος, μέρες και νύκτες πορεύεται στα βουνά, πολεμά, κτυπά τους δυνάστες και διαφεύγει.
Δεν τον τρομάζει καμμιά δυσκολία. 'Ολα μπορεί να τα υπερπηδήσει, να τα ξεπεράσει, να τα νικήσει χάρις στο πολυμήχανο μυαλό που διαθέτει, στην πίστη και την επιμονή σε συνδυασμό με την πολεμική του πείρα και την οξυδέρκεια και ευστροφία του. Το σπινθηροβόλο βλέμμα του, φανερώνει ότι μέσα στο μικροκαμωμένο και ταλαιπωρημένο από κακουχίες σώμα του, κτυπά καρδιά λιονταριού.
Mόλις λίγους μήνες από την έναρξη του αγώνα, ο Μακάριος του έγραφε τον Ιούλιο του 1955
“Σας συγχαίρω. Η ΕΟΚΑ σε λίγους μήνες προσέφερε απείρως περισσότερα απο 75 χρόνια χαρτοπολέμου. Είσθε αίνιγμα και θρύλος. Έχετε ήδη περάσει στην απελευθερωτική ιστορία”
Με ένα πραγματικό στρατιώτη δίπλα του, τον ανθυπολοχαγό Γρηγόρη Αυξεντίου, με οκτώ φοιτητές που φρόντισε να εκπαιδευτούν στη χρήση 'οπλων πεζικού, στην Ελλάδα και να έρθουν να αναλάβουν υπεύθυνους τομείς ξεκίνησε τον αγώνα. Σε λίγο οι τάξεις της ΕΟΚΑ γέμισαν απο νέους της Κύπρου που ανεδείχθησαν σε λιοντάρια στις μάχες κατά του κατακτητή. Οι περισσότεροι νέοι προέρχοντο από τις τάξεις της ΟΧΕΝ, γαλουχημένοι με τα νάματα της Ορθοδοξίας, και αγάπης προς την Ελλάδα που τους μεταλαμπάδευσε ο μπουρλοτιέρης Παπασταύρος Παπαγαθαγγέλου. Πράξεις απαράμιλλου θάρρους και υπερφυσικής τόλμης κατάφεραν τα παλληκάρια της ΕΟΚΑ υπό την έμπνευση και καθοδήγηση του θρυλικού Διγενή. Υπήκουον τυφλά και αναντίρρητα στις διαταγές του , χωρίς καν να τον έχουν δει ποτέ, χωρίς να γνωρίζουν την φυσιογνωμία του.
Με αυτοθυσία τα παλληκάρια του Διγενή αντιμετώπισαν τη βαρβαρότητα και τη σκληρότητα των πάνοπλων κατακτητών, προτιμώντας να γίνουν ολοκαύτωμα παρά να παραδοθούν, αντιμετωπίζοντας με θάρρος την αγχόνη, υπομένοντας με καρτερία τα βασανιστήρια. Δεν λύγισαν ούτε οι αγωνιστές ούτε οι οικογένειες τους.... άλλοι λειποψύχισαν και συνθηκολόγησαν, προθέτοντες τα προσωπικά τους οφέλη
Στα κρατητήρια στην Πύλα, στην Κοκκινοτριμυθιά και αλλαχού οδηγήθηκαν πλήθος πολιτών , και κρατήθηκαν χωρίς δίκη,- κατά παράβαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων- μόνο και μόνο διότι αγαπούσαν την πατρίδα τους και οραματίζονταν την λευτεριά..
Πλήθος αγωνιστών και ύποπτοι για συμμετοχή τους στην οργάνωση υπέστησαν βάρβαρα βασανιστήρια από τους “πολιτισμένους” Άγγλους που μόνο νοσηρά μυαλά μπορούν να διανοηθούν. Πολλοί έχασαν και την ζωή τους ή έμειναν ανάπηροι από τα βασανιστήρια. Και όμως τέτοιες πράξεις βαρβαρότητας που προσβάλλουν τα ανθρώπινα ιδεώδη έμεινα και μένουν ατιμώρητες, χάρις στην αδράνεια και ανεπάρκεια της πολιτικής ηγεσίας του τόπου.
Τον Φεβρουάριο του 1959, η πολιτική ηγεσία της Κύπρου και της Ελλάδας, συνυπογράφουν τις συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου με τις οποίες τα αίματα των αγωνιστών και ο αγώνας του Διγενή εξαργυρώνονται με μια κολοβή ανεξαρτησία, που για τους τ/κ ήταν η βάση για τη διχοτόμηση του νησιού.
Ο Διγενής ούτε καν ερωτάται για τη λύση... βρίσκεται ξαφνικά προ τετελεσμένων. Εκ των υστέρων έστειλαν τον Μιχαλάκη Πισσά ( Γενικό Γραμματέα της ΣΕΚ) να πείσει τον Διγενή να αποδεχθεί τη λύση....
“....Επί ώρες όρθιος δεχόμουν κατσάδες από τον Διγενή” για τα τετελεσμένα που του παρουσίασαν, αναφέρει αργότερα σε συνέντευξη του, ο Μιχ. Πισσάς.
Και όμως ο Διγενής δείχνει για μια ακόμη φορα την ανωτερότητα του, την ωριμότητα της σκέψης του, καταπνίγει τον θυμό του για την αδικία και για τον παραγκωνισμό του και θέτει πάνω απ όλα το συμφέρον της πατρίδας. Λέει ΟΧΙ ΣΤΟ ΔΙΧΑΣΜΟ.
Χαρακτηριστικά στην Προκήρυξη της 9ης Μαρτίου 1959.- Διαταγή Κατάπαυσης Πυρός αναφέρει μεταξύ άλλων :
“Ηδη ..κατόπιν της μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδος και Τουρκίας συμφωνίας της Ζυρίχης, η οποία επεκυρώθη εν Λονδίνω και υπό του Εθνάρχου Μακαρίου, είμαι υποχρεωμένος
ΝΑ ΔΙΑΤΑΞΩ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΑΥΣΙΝ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ
Εκείνος ο οποίος δεν θα εδέχετο την συμφωνίαν και θα συνέχιζε τον αγώνα, θα ΕΔΙΧΑΖΕ όχι μονον τον Κυπριακόν λαόν, αλλά πιθανώς και ολόκληρον το έθνος.....”
“Έχω την συνείδησιν ήσυχον, οτι έπραξα το καθήκον μου. Έργον της πολιτικής ήτο να εκμεταλλευθή τους επικούς αγώνας του Κυπριακού Λαού.. και αύτη τους εξεμεταλλεύθη όπως ηδυνήθη ή όπως ενόμισε καλύτερον.”
Ο ΔΙΓΕΝΗΣ μετά τον επικό αγώνα της ΕΟΚΑ, βάσει επαίσχυντου όρου των συμφωνιών εξορίζεται στην Αθήνα. Αλήθεια, δεν έχει ξαναγίνει ποτέ στην παγκόσμιο ιστορία τέτοια μικρόψυχη και επαίσχυντη πράξη σε βάρος ηγέτη απελευθερωτικού κινήματος. Και οι μελετητές της ιστορίας, ζητούν μια απάντηση. Ποιος έθεσε αυτόν τον όρο, και γιατί η δική μας πλευρά τον απεδέχθη.;;
Κατά την επιστροφή του εγένετο δεκτός με τιμές ήρωα απο την πολιτική, θρησκευτική και στρατιωτική ηγεσία.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Θεόκλητος τον στεφάνωσε με ασημένιο στεφάνι.
Από την πολιτειακή ηγεσία του απενεμήθηκαν Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας, ο μεγαλόσταυρος του Γεωργίου Α και μετάλλιον εξαιρέτων πράξεων της Ταξιαρχίας του Φοίνικος.
Στις 18 Μαρτίου 1959 η ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ομόφωνα (μηδέ των κομμουνιστών εξαιρουμένων) ΤΟΝ ΚΥΡΗΤΤΕΙ ΑΞΙΟΝ Της ΠΑΤΡΙΔΟΣ εκφράζοντας την βαθείαν ευγνωμοσύνην του Εθνους προς τους γενναίους μαχητάς της ΕΟΚΑ.
Τον ίδιο μήνα Η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ (το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα του Εθνους) ΤΟΥ ΑΠΟΝΕΜΕΙ ΧΡΥΣΟΥΝ ΜΕΤΑΛΛΙΟΝ μετ εγκωμίων.
ότι εθνικων παραδόσεων στερρως εχόμενοι, κρατεροίς αγώσι την Κύπρον ανεξάρτητον πολιτείαν κατέστησαν, ....
Κατα την πανηγυρική αυτή συνεδρίαση τον προσεφώνησε ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών Σπύρος Μελάς :
“ Το όνομα σας θα μεινη αθάνατον εις την ιστορίαν της Ελληνικής φυλής. Εις το όνομα του μεσαιωνικού μας ήρωα Διγενή, το οποίον ευστόχως εδανείσθητε δια να καλύψετε το ιδικόν σας, προσθέσατε νέαν άφθαρτον αίγλην. Η εποποιία που εγράψατε με τους νεαρούς συντρόφους σας που επλαστουργήσατε, υπερέβη κατα πολύ το έπος των Βυζαντινών ακριτών... Οι ελεύθεροι λαοί όλου του κόσμου, σας χαιρετίζουν με μυριόστομον ιαχήν ως πρωτοπόρον μιας ανθρωπότητας που θα λοιώσει τας αλύσους της εις τας φλόγας της Δικαιοσύνης”
Ο Δήμος Αθηναιων του απένειμε χρυσούν μετάλλιον
Παραθέτουμε σχόλια κορυφαίων πολιτικών της εποχής εκείνης:
***ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Ο Διγενής ανήκει πλέον εις τους μύθους της Ελληνικής ιστορίας, οι οποίοι θα παραδίδονται από γενεάς εις γενεάν δια να λέγουν ότι ένας άνθρωπος μόνος με την Ελληνικήν ψυχή κατώρθωσε να νικήση μια μεγάλην αυτοκρατορίαν. ”
***1981 ΑΒΕΡΩΦ ΤΟΣΙΤΣΑΣ Υπουργός εξωτερικών της Ελλάδος) στο βιβλίο του “ ΪΣΤΟΡΙΑ ΧΑΜΕΝΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ” γράφει:
Η ΕΟΚΑ ήταν έργο ενός ανδρός. Ήταν έργο του Γεωργίου Γρίβα. Πολλοί άλλοι υπήρξαν στυλοβάτες της ΕΟΚΑ, υποστηρικτές της, ήρωες της, αλλ ό Γρίβας υπήρξε ο δημιουργός της, ο αδιαμφισβήτητος Αρχηγός της. Χωρίς αυτόν δεν θα ειχε καν οργανωθεί. Χωρίς αυτόν θα είχε γρήγορα σβήσει Χωρίς αυτόν δεν θα είχε αναπτύξει τέτοια δράση, καθαυτό τεράστια... Η ίδρυση, η οργάνωση και το ξεκίνημα μιας ένοπλης επανάστασης, με τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην κύπρο, θα μπορούσε να γίνει μόνο αν αυτά τα αποφάσιζε ένας άνθρωπος, και αν αυτός ο άνθρωπος είχε πίστη και θάρρος, ψυχραιμία και αίσθηση αυστηρής πειθαρχίας και επιπλέον διάθεση ιεραποστολική. Και όλα αυτά τα είχε σε υπέρτατο βαθμό ο Συνταγματάρχης Γρίβας.”
**** 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 1961 ΨΗΦΙΣΜΑ Της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΚΗΡΥΣΣΕΙ ΤΟΝ ΔΙΓΕΝΗ ΥΠΕΡΑΞΙΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ
***ΧΑΡΤΙΓΚ : Ο ΔΙΓΕΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΟΣ ΟΡΓΑΝΩΤΗΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΟΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΑΝΤΑΡΤΩΝ. ΕΙΝΑΙ ΑΝΔΡΑΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΠΙΜΟΝΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΟΧΗΣ
***DAILY MAIL ΚΑΤΑΤΑΣΣΕΤΑΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΩΝ ΗΓΕΤΩΝ ΑΝΑΤΑΡΤΩΝ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ
***DAILY MAIL ΕΝΑΣ ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΣ, ΤΡΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΟΙ ΚΑΙ 40,000 ΒΡΕΤΤΑΝΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΑΙ ΔΕΝ ΑΠΕΔΕΙΧΘΗΣΑΝ ΙΚΑΝΟΙ ΝΑ ΝΙΚΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΕΟΚΑ
***OBSERVER ΟΙ ΙΡΛΑΝΔΟΙ ΑΓΩΝΙΟΥΝ ΓΙΑΤΙ ΑΚΟΜΑ ΔΕΝ ΒΡΗΚΑΝ ΕΝΑ ΓΡΙΒΑ
*** ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΜΟΝΤΓΚΟΜΕΡΥ Η ΕΟΚΑ ΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ ΕΙΝΑΙ ΣΤΡΑΙΩΤΙΚΑ ΑΗΤΤΗΤΗ
**** FIDEL CASTRO Στρατηγέ, ο αγώνας σας με γοήτευσε και απετέλεσε παράδειγμα για την απελευθέρωση της πατρίδας μου. Συγχαρητήρια. Εύχομαι η Δημοκρατία και η Δικαιοσύνη να βασιλεύσουν επιτέλους στον κόσμο. (1959)
Μετά το θάνατο του Διγενή τηλεγράφησε στην σύζυγό του Κική “Εφήρμοσα κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της χώρας μου τα αντάρτικα σχέδια που είχε χρησιμοποιήσει ο στρατηγός Γρίβας στον αγώνα της ΕΟΚΑ.
*** 7 Ιουλιου 1964 προσφώνηση απο τον πρόεδρο της Βουλής Γλαύκο Κληρίδη , “Είναι εις όλους σας γνωστή οι αγώνες και η δράσις του, συνεπεία των οποίων η φήμη του ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα και τον κατέστησε σύμβολον ελευθερίας και ανεξαρτησίας των λαών.”
*** 31/1/1974 ΒΟΥΛΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΤΟΝ ΚΥΡΗΣΣΕΙ ΑΞΙΟΝ ΤΗΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑΣ ΑΥΤΟΥ ΠΑΤΡΙΔΟΣ
**** 14/2/1974 ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ (ΟΜΙΛΗΤΗΣ ΠΑΝ. ΖΕΠΟΣ) Κλείνει την ομιλία του με μια προφητική προειδοποίηση:
“ ...Ο θάνατος του Διγενή έρχεται εις μιαν ακόμη κρίσιμον καμπήν της εξελίξεως του θέματος της Κύπρου. Και κανείς δεν δύναται να προίδει τας επιπτώσεις του θανάτου του Διγενή επί του θέματος αυτού. Εις τους υπευθύνως χειριζομένους το θέμα απόκειται να εκτιμήσουν και να σταθμίσουν τα επιπτώσεις αυτάς...”
Μετα τη λήξη του αγωνα της ΕΟΚΑ ο Διγενής θα ζήσει για λίγο αποτραβηγμένος από τη σκηνή, αγνοημένος από αυτούς που απολάμβαναν μακαρίως τους καρπούς των αγώνων του. Μέχρι την κρίση του Δεκέμβρη 1963 με αφορμή την απερίσκεπτο πρόταση για τροποοίηση 13 σημείων του Συντάγματος. Μια κρίση που βρήκε απροετοίμαστη την πλευρά μας. Που δώσαμε την ευκαιρία στη μειονότητα να θέσει τον θεμέλιο λίθο της διχοτόμισης με την μετακίνηση πληθυσμών και τη δημιουργία θυλάκων.
Τότε θα θυμηθούν τον Διγενή. Και ο Διγενής θ' αφήσει κατά μέρος τις πικρίες και θ αναλάβει και πάλιν τεράστιο αγώνα να κτίσει εκ του μηδενός την άμυνα της Κύπρου. Σε ελάχιστο χρόνο θα καταρτίσει τα αμυντικά σχέδια και θα μετατρέψει την Κύπρο σε απόρθητο φρούριο με την Ε.Φ και την Ελληνική Μεραρχία. Ο Διγενής κτίζει και άλλοι γκρεμίζουν. Στήνουν συνεχώς παγίδες. Δεν διστάζουν να ρίξουν ολόκληρο πολιτικό αεροπλάνο κοντά στο Καστελλόριζο αδιαφορώντας για την απώλεια της ζωής τόσων ανθρώπων, προκειμένου να εξοντώσουν τον αγωνιστή της ελευθερίας της Κύπρου, τον εγγυητής της εδαφικής ακεραιότητας και ελληνικότητας του νησιού., τον ευεργέτη τους. Θα καταφέρουν τελικά με τα γεγονότα στην Κοφίνου. Να διώξουν τον Διγενή και τη Μεραρχία και να στρώσουν το κόκκινο χαλί για τα μεχμετζικ.
Και οταν μόλις στις 10 Νοεμβρίου 1967 ο Ντεκτάς στη κατάθεση του ανέφερε :“ Εδώ υπάρχουν 12 χιλιάδες Ελληνικός στρατός. Πως μπορει να φύγει απ εδώ; Εγώ νομίζω η Ελλάδα δεν μπορεί να καλέσει το στρατό της πίσω. Είναι αδύνατον. Η δική μας διάγνωση είναι ότι η Ένωση έγινε......... Εδώ που φτάσαμε όποιος θέλει να αποζημιωθεί και να φύγει από την Κύπρο και όποιος θέλει να μείνει εδώ....”
Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ:
Αν προσπαθούσαμε να ιχνηλατήσουμε τα στοιχεία που συνιστούν τη ταυτότητα του Διγενή, του θρύλου της Κύπρου, θα εντοπίζαμε τα γνησιότερα και πιο λαμπρά στοιχεία , με πρώτο και βασικό την φιλοπατρία, τον άδολο πατριωτισμό, σε συνδυασμό με τη βαθειά και ειλικρινή πίστη στα Χριστιανικά ιδεώδη και αρχές της Ελευθερίας- Ισότητος- Δικαιοσύνης και Δημοκρατίας.
Την αγάπη προς την πατρίδα και την Ορθόδοξη πίστη διδάχθηκε από τα παιδικά του χρόνια . Αγωνίστηκε για την ελευθερία, στα πεδία των μαχών, στη Μικρά Ασία στα βουνά της Βορείας Ηπείρου , πολέμησε τον Φασισμό, τον Ναζισμό, τον Κομμουνισμό και την Αποικιοκρατία.
Οταν εζώνετο τα όπλα επικαλείτο πρωτίστως την βοήθεια του Θεού. Στις συναντήσεις του με τους συνεργάτες του , τελειώνει όσα έχει να τους πεί με τη φράση “ Ο Θεός μαζί μας”
Άριστα καταρτισμένος στα στρατιωτικά θέματα, με βαθεία γνώση της Ελληνικής Ιστορίας, εμπειρώτατος , επιδεξιώτατος στην αντιμετώπιση πολυαρίθμων και άρτια εξοπλισμένων αντιπάλων, θαρραλέος, αποφασιστικός, ψύχραιμος, και τολμηρός . Με προσόντα Ηγέτη που προκαλεί τον θαυμασμό και τον σεβασμό αυτών που τον ακολουθούσαν στους δύσκολους αγώνες του. Με σπινθηροβόλο βλέμμα που φανέρωνε την οξυδέρκεια του, πολυμήχανος και πείσμων προ των δυσκολιών. Πίστευε ότι καμμιά δυσκολία δεν είναι αξεπέραστη.
Μεθοδικός και Οργανωτικός, κατάφερνε να δημιουργεί εκ του μηδενός.
Λιτός, ειλικρινής, άδολος, τίμιος, ανιδιοτελής, αφιλοχρήματος , γεμάτος αγάπη για την Ελλάδα , γεμάτος αισθήματα για τα παλληκάρια του. Ακόμη και το σύνολο των εισπράξεων από τη πώληση των ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΩΝ διέθεσε υπέρ των αγωνιστών και του λαού της Κύπρου, μέσω του ιδρύματος Διγενή
Αυτός είναι ο Διγενής, ο θρύλος της Κύπρου. Ο εμπνευστής των απανταχού της γης σκλαβωμένων λαών, Ο εμψυχωτής της νεολαίας. Σύνθημα του : “Η Λευτερια αποκτάται με το σπαθί του σκλάβου”
41 χρόνια μετά το φυσικό τέλος του Διγενή και 60 χρόνια από τηνέναρξητου αγώνα της ΕΟΚΑ, παρά τη λάσπη και την εις βάρος του προπαγάνδα, η μορφή του θα παραμένει φωτεινός φάρος .Εμψυχωτής της νεολαίας μας ,το στήριγμα μας στις εθνικές δυσκολίες που περνούμε, η ελπίδα μας για το μέλλον.
Το όνομα του ήρωος Γεωργίου Γρίβα Διγενή και των ηρωϊκών παλικαριών της ΕΟΚΑ, θα κοσμεί αιώνια την ιστορία της Ελλάδος και της πολυαγαπημένης ιδιαιτέρας Πατρίδας του της Κύπρου, εις την οποία ετάφη !!
Και απο το λιτό αυτό τάφο θ' αναψει ξανά η φλόγα της λευτεριάς και δικαιοσύνης για την. Κύπρο

ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΘΝΟΣ!

https://www.facebook.com/profile.php?id=100008784723245