ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΧΑΜΜΟΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ. ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΙΛΑΝΕ

Γράφει ο Μιλτιάδης Χατζόπουλος

Διευθυντής του Ινστιτούτου Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών

ΕΠΙ ΣΧΕΔΟΝ διακόσια χρόνια η λαλιά των αρχαίων Μακεδόνων έχει αποτελέσει αντι­κείμενο αρχικά επιστημονικής έρευνας και, εν συνεχεία, και πολιτικής, αλλά και διπλω­ματικής εκμεταλλεύσεως. Ο λόγος είναι αφ' ενός ότι η γλώσσα λογίζεται ως ένα από τα κύρια, αν όχι και το κυριότερο κριτήριο της εθνικής ταυτότητας, αφ' ετέρου ότι το επι­χείρημα της ιστορικής συνέχειας μιας πλη­θυσμιακής ομάδας σ' έναν τόπο εξακολου­θεί να είναι πρωτεύουσας σημασίας για την προβολή ή κατοχύρωση εδαφικών διεκδι­κήσεων. Ετσι, από μεν τους Ελληνες θεω­ρείται ότι η ελληνική εθνική ταυτότητα των αρχαίων Μακεδόνων δικαιώνει την ενσωμά­τωση του μεγαλύτερου μέρους της αρχαίας Μακεδονίας στην ελληνική επικράτεια, από δε τους βόρειους γείτονες τους ότι τυχόν απόδειξη πως οι αρχαίοι Μακεδόνες ανήκαν σε άλλη εθνική ομάδα από τους Ελληνες συ­νηγορεί υπέρ των δικών τους διεκδικήσεων επί της περιοχής αυτής. Επειδή τα σωζόμενα τεκμήρια τπς λαλιάς των αρχαίων Μακε­δόνων ως πολύ πρόσφατα ήσαν από λίγα ως ελάχιστα, το έδαφος ήταν ελεύθερο για την ανάπτυξη γλωσσολογικών θεωριών βασι­σμένων περισσότερο σε επιστημονικές προ­καταλήψεις ή πολιτικές υστεροβουλίες πα­ρά σε ασφαλή δεδομένα.

Δεν σώζονται - αν ποτέ υπήρξαν - φιλολο­γικά κείμενα γραμμένα στη μακεδόνικη. Οι Μακεδόνες, όταν άρχισαν να παράγουν λο­γοτεχνικά έργα κατά τον 4ο αι. π.Χ., χρησι­μοποίησαν, όπως και πολλοί άλλοι Ελληνες, όχι τη δική τους διάλεκτο αλλά τη λεγόμενη «αττική κοινή», τη γλώσσα των Αθηνών. Το μοναδικό κείμενο από λογοτεχνικό έργο σε μακεδόνικη διάλεκτο σώζεται στην κωμωδία του 4ου αι. π.Χ. «Μακεδόνες», του Αθηναίου Στράττιδος, όπου στην ερώτηση ενός Αθη­ναίου «σφύραινα δ' έστι τις;» (τι είναι η σφύ-ραινα;) ένας Μακεδών αποκρίνεται «κέστραν μεν ύμμες, ωττικοί, κικλήσκετε» (σεις, ω Ατ­τικοί, την αποκαλείτε κέστρα). Οι Αθηναίοι δηλαδή αποκαλούν «κέστρα» ένα ψάρι που οι Μακεδόνες ονομάζουν «σφύραινα». Ο κω­μικός ποιητής δεν είναι βέβαια γλωσσολόγος, αλλά είναι προφανές ότι παρουσιάζει τον Μα­κεδόνα να μιλάει μια αδιαμφισβήτητα ελλη­νική διάλεκτο με στοιχεία τόσο της αρχαίας θεσσαλικής όσο και της αρχαίας ηπειρωτικής.

Εκτός από το χωρίο αυτό δεν μας παραδί­δονται παρά μεμονωμένες «γλώσσες», δηλα­δή λέξεις σπάνιες που κίνησαν την περιέργεια και θυσαυρίστηκαν από φιλολόγους της ελ­ληνιστικής εποχής. Ο χαρακτήρας εξαιρέσε­ως των λέξεων αυτών καθώς και τα σφάλμα­τα των εκάστοτε γραφέων των χειρογράφων, που τις αντέγραφαν χωρίς να τις κατανοούν, καθιστούν τη χρήση τους επισφαλή. Πάντως οι λίγες ασφαλείς περιπτώσεις που παραδί­δονται επιβεβαιώνουν την ελληνική προέ­λευση των λέξεων:

1) Λέξεις καθημερινής χρήσεως, π.χ. καρπαία (από τον καρπό) όρχησις μακεδόνικη.

2) Ορολογία θεσμών, π.χ. πελιγάνες (από το «πέλειος»=γέρος) οι ένδοξοι, παρά δε Σύροις οι βουλευταί.

3) Επίθετα θεών, π.χ. Κυνηγάδας (Κυνηγίης), Πασικράτα, Αγεμόνα (Ηγεμόνη) κ.ά. I

4) Ονόματα μηνών, όπως Δίος (από τον ΙΜα), Περίτιος (από τον Ηρακλή Περίτα, δηλαδή Φύλακα), Αρτεμίσιος (από την Άρτεμι) κ.ά.

Από τις φιλολογικές πηγές αντλούμε επί­σης τα ονόματα των αρχαιότερων μακεδό­νων βασιλέων (του 7ου και του 6ου αι. π.Χ., προτού δηλαδή αναπτυχθούν οι σχέσεις με την νοτιότερη Ελλάδα), που είναι όλα ελλη­νικά, δηλαδή έχουν ελληνική ετυμολογία: Περδίκκας, Αργαίος, Φίλιππος, Αέροπος, Αμύντας. Στο ίδιο συμπέρασμα οδηγεί η εξέ­ταση των τοπωνυμίων που εισήχθησαν από τους κατακτητές Μακεδόνες στη χώρα που ονομάστηκε από το εθνικό τους όνομα Μα­κεδονία: Αιγεαί (δηλαδή η πόλη των αιγών), Ευπορία, Ηράκλειον, Ευρωπός κ.ά.

Πέρα όμως από τις φιλολογικές πηγές, έρ­χεται διαρκώς στο φως άφθονο επιγραφικό υλικό. Το πρόβλημα, όπως και με τα φιλολο­γικά κείμενα, είναι ότι, όταν επί Φιλίππου Β', τον 4ο αι. π.Χ., οι Μακεδόνες άρχισαν να γρά­φουν σε λίθο ή σε μέταλλο εκτενή κείμενα, δεν χρησιμοποίησαν τη διαλεκτό τους αλλά την αττική κοινή. Στη Μακεδονία ωστόσο έχουν ανευρεθεί χιλιάδες επιτύμβιες στήλες που μας παραδίδουν εκατοντάδες ανθρωπωνύμια, πολλά από τα οποία μπορούν να χα­ρακτηρισθούν μακεδόνικα, είτε διότι απα­ντούν (είτε αποκλειστικά είτε κατά κύριο λόγο και νωρίτερα από αλλού) στη Μακεδονία (Αλέξανδρος, Φίλιππος, Παρμενίων, Αντίπα­τρος, Αρσινόη κ.ά.), είτε διότι παρουσιάζουν ιδιαίτερα φωνητικά φαινόμενα (π.χ. τη δια­τήρηση του αρχαίου μακρού /α/, τη σπορα­δική τροπή των άηχων συμφώνων σε ηχη­ρά), που αποκλείουν την περίπτωση δανεισμού από την αττική διάλεκτο, όπως Πτολεμαίος, Αμύντας, Μαχάτης, Αλκέτας, Βερενίκα (Φερενίκη), Βάλαγρος (Φαλακρός) κ.ά. Δεδομένου ότι τα αρχαία ελληνικά ανθρωπωνύμια σχηματίζονται, παράγονται ή συντίθενται από προσηγορικά (π.χ. Φίλιππος = ο φιλών τους ίππους), αποτελούν πρώτης τάξεως πηγή για τη γνώση της μακεδόνικης διαλέκτου.

Οι επιγραφές μάς προσφέ­ρουν όμως και άλλες μαρτυρίες για τη μακεδόνικη διάλεκτο. Παρ' όλον ότι ο Φίλιππος Β' ει­σήγαγε τη χρήση της αττικής κοινής στα επίσημα κείμενα αντί της μακεδόνικης διαλέκτου, οι συντάκτες ή οι χαράκτες των επιγραφών οι οποίοι χρησιμο­ποιούσαν τη μακεδόνικη στην καθημερινή ομιλία τους υπέκυπταν αναπόφευκτα σε σφάλ­ματα και αντικαθιστούσαν σπο­ραδικά τύπους της αττικής κοινής με τύπους της μητρικής διαλέκτου των. Ετσι σε επιγραφή της Αμφιπόλεως του 3ου αι. π.Χ. διαβάζουμε τη δοτική «χείριστα» αντί του αναμενόμενου «χειριστή». Σε τρεις δια­φορετικές επιγραφές βρίσκομε τον διαλε­κτικό τύπο «κόρα» αντί του αττικού «κόρη». Και οι δύο περιπτώσεις επιβεβαιώνουν τη διατήρηση του μακρού /α/. Σε άλλη επι­γραφή σώζεται ο διαλεκτικός τύπος του απα­ρεμφάτου «ανατιθήμειν» αντί του αττικού «ανατιθέναι».

Η πλούσια αυτή τεκμηρίωση θα έπρεπε να είχε θέσει τέρμα σε κάθε αμφιβολία σχετικά με τη λαλιά των αρχαίων Μακεδόνων. Η ανα­κάλυψη τα τελευταία χρόνια όχι μόνο λέξε­ων αλλά και συνεχών κειμένων στη μακεδό­νικη διάλεκτο αίρει και την τελευταία δικαιολογία για καλόπιστες αμφιβολίες. Αρ­κεί κανείς να διαβάσει τους δύο πρώτους στί­χους του εκτενέστερου και καλύτερα σωζό­μενου από αυτά τα κείμενα: [Θετί]μας και Διονυσιφώντος το τέλος και τον γάμον/καταγράφω και των άλλων πασάν γυ/[ναικ]ών και χηρών και παρθένων, μάλιστα δε Θετϊμας, και / παρκαττίθεμαι Μάκρωνι...

Πρόκειται για έναν «κατάδεσμο», μαγι­κό κείμενο γραμμένο σε μολύβδινο έλασμα του πρώτου ημίσεος του 4ου αι. π.Χ. Οπως αναμενόταν, η διάλεκτος παρουσιάζει συ­νάφεια με τις διαλέκτους της Ηπείρου και της Θεσσαλίας και είναι αδιαμφισβήτητα ελληνική.

Τα γράμματα ήταν ελληνικά

Στο ερώτημα «ποια γλώσσα μιλούσαν οι Μακεδόνες;» ο Νίκολας Χάμοντ, ιστορικός, ειδικός ερευνητής της ιστορίας της Αρχαίας Μακεδονίας (και γενικότερα της Βαλκανικής) υπήρξε κατηγορηματικός στα κείμενα του:

Τέτοιο ζήτημα δεν φαίνεται να υπήρξε στην αρχαιότητα. Γιατί η γλώσσα των αρ­χαίων Μακεδόνων ήταν η ελληνική. Ο Ησίο­δος θεωρούσε τον Μάγνητα και τον Μακε­δόνα πρώτα εξαδέρφια των Ελλήνων και κατά συνέπεια τους θεωρούσε χρήστες μιας διαλέκτου (ή διαλέκτων) της ελληνικής γλώσσας. Οτι είχε δίκιο στην περίπτωση των Μαγνητών έχει αποδειχθεί από τις ανασκα­φές, από την ανεύρεση πρώιμων επιγραφών σε αιολική διάλεκτο στην περιοχή τους, στην Ανατολική Θεσσαλία. Επειτα προς το τέλος του 5ου αι. π.Χ. ένας έλληνας ιστορι­κός, ο Ελλάνικος, που επισκέφθηκε την αυ­λή της Μακεδονίας, θεώρησε πατέρα του Μακεδόνα όχι τον Δία αλλά τον Αίολο, μια λεπτομέρεια που δεν θα μπορούσε να την έχει υιοθετήσει αν δεν γνώριζε ότι οι Μακε­δόνες μιλούσαν ελληνική γλώσσα, την αιο­λική διάλεκτο της ελληνικής γλώσσας.

Μια αξιοπαρατήρητη επιβεβαίωση του ελ­ληνικού λόγου των Μακεδόνων προέρχεται από τους Πέρσες, που κατέλαβαν τη Μακε­δονία ως τμήμα των κατακτήσεων τους στην Ευρώπη γύρω στα 510-480 π.Χ.: Στον πίνακα των υπηκόων τους «στις χώρες πέ­ρα από τη θάλασσα» μνημονεύουν «τους Ελληνες που φορούσαν ένα είδος καπέλου με μορφή ασπίδας, ένα σκιάδιο σαν την ασπίδα». Αυτοί είναι απίθανο να ήταν οποι­αδήποτε άλλη φυλή εκτός από εκείνη των Μακεδόνων, που είναι πολύ γνωστό ότι φο­ρούσαν ένα τέτοιο σκιάδιο.

Παρεξηγήσεις στη σημερινή εποχή προ­κάλεσαν εξάλλου κάποια αρχαία κείμενα όπως του Θουκυδίδη, ο οποίος στο β' μισό του 5ου αι. π.Χ. θεωρούσε τους ημινομαδικούς, οπλισμένους κατοίκους της Βόρειας Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας ως «βαρβάρους». Λέξη η οποία ερμηνεύθηκε από ορισμένους μελετητές ότι σημαίνει «μη ελληνόφωνοι». Μόνο που επιγραφές του 370-368 π.Χ. που βρέθηκαν το 1956 στη Δω­δώνη περιέχουν πίνακες ελληνικών ονομά­των, καταγράφοντας παράλληλα, σε ελληνι­κή πάντα γλώσσα, ενέργειες των Μολοσσών. Αυτή η ανακάλυψη απέδειξε πέρα από κάθε αμφισβήτηση ότι μία από τις πιο βάρβαρες φυλές της Ηπείρου, όπως τις ονόμαζε ο Θου­κυδίδης, οι Μολοσσοί, μιλούσαν ελληνικά στην εποχή που εκείνος έγραφε την ιστορία του. «Βαρβάρους» αποκαλούσε τους Μακε­δόνες και ο Δημοσθένης κατά το 350-340 π.Χ. Η ανακάλυψη των Αιγών όμως τον διέ­ψευσε πέραν των άλλων και για το γεγονός ότι βρέθηκαν 74 ελληνικά ονόματα και ένα θρακικό σε επιτύμβιες στήλες και ήταν όλα γραμμένα με ελληνικά γράμματα.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ 
ΑΚΡΙΤΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΙΣΠΑΝΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΟΥΝ ΜΕ ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΤΙ Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ Β΄ ΕΙΝΑΙ ΘΑΜΕΝΟΣ ΣΤΗΝ ΒΕΡΓΙΝΑ - ΘΑΜΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΟΠΛΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

Οστό με τρύπα θεωρείται το κουτσό πόδι του Μακεδόνα βασιλιά - Βεβαιώθηκε ότι στην Βεργίνα ήταν θαμμένα μέρη από την πανοπλία του Μεγάλου Αλεξάνδρου που βρίσκονταν μέσα στον τάφο του ετεροθαλούς αδελφού του Αρριδαίου

Συγκλονιστικά στοιχεία για τον Φίλιππο Β’ και την πανοπλία του Μ. Αλεξάνδρου έρχονται στο φως έπειτα από προσπάθεια ομάδας ερευνητών με επικεφαλής τον παλαιοανθρωπολόγο Αντώνη Μπαρτσιώκα.

Για πρώτη φορά αποδεικνύεται ότι:

- Ο Φίλιππος Β’ είναι όντως θαμμένος στη Βεργίνα! Πιστοποιήθηκε ότι ένα οστούν από τον Τάφο Ι στη Βεργίνα με μία τρύπα στο γόνατο είναι το κουτσό πόδι του Φιλίππου Β’!  Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, τρία χρόνια πρίν απο τη δολοφονία του το 336 π.Χ., κατά τη διάρκεια μάχης, ο Φίλιππος τραυματιστηκε από ένα δόρυ που πέρασε μέσα από το πόδι του και τον κατέστησε κουτσό. Έπειτα από 2,300 χρόνια, αυτό το εντυπωσιακό οστούν φέρει ακόμα την οπή που προκάλεσε το δόρυ. Το οστούν έχει επίσης υποστεί αγκύλωση μεταξύ της κνήμης και του μηρού, που δείχνει ότι το άτομο κούτσαινε, γεγονός που συνάδει με αυτά που ξέρουμε για τον Φίλιππο Β’.


 
- Μαζί με τον Φίλιππο Β’ πιστοποιήθηκε ότι είναι θαμμένη η τελευταία γυναίκα του Φιλίππου, Κλεοπάτρα, μαζί με το νεογέννητό της – τους οποίους δολοφόνησε η μητέρα του Μ. Αλεξάνδρου, Ολυμπιάδα

- Επιβεβαιώθηκε ότι στον Ταφο ΙΙ είναι θαμμένος ο ετεροθαλής αδελφός του Μ. Αλεξάνδρου. Η ομάδα μάλιστα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μερικά αντικείμενα από την πανοπλία του Τάφου ΙΙ πρέπει να ανήκουν στον ίδιο το Μ. Αλέξανδρο και όχι στον Αρριδαίο!



Η νέα επιστημονική εργασία δημοσιεύτηκε χθες στο έγκυρο αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Έπειτα από συστηματική έρευνα, η επιστημονική αυτή ομάδα από την Ελλάδα και την Ισπανία, υπό τη διεύθυνση του Αντώνη Μπαρτσιώκα και του Juan Luis Arsuaga, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα σκελετικά υπολείμματα του Φιλίππου Β’ όντως βρίσκονται στη Βεργίνα, όχι όμως στον Τάφο Ι, όπως ήταν η γενική άποψη μέχρι σήμερα αλλά στον Τάφο ΙΙ. Αυτή είναι η πρώτη φορά που τα οστά του Τάφου Ι στη Βεργίνα εξετάστηκαν από παλαιοανθρωπολόγους ενδελεχώς με τις πιο σύγχρονες μεθόδους.

Ο Φίλιππος Β πέθανε σε ηλικία 45 ετών και είχε ύψος 1,80 μέτρα

Οι επιστήμονες εξήγαγαν πολλά άλλα ενδιαφέροντα από τα οστά, όπως για παράδειγμα οτι ο Φίλιππος Β᾽ ήταν πολύ ψηλός, στο 1.80, και πέθανε σε ηλικία κοντά στα 45.
Tο σημαντικότερο όμως επακόλουθο της έρευνας είναι ότι για πρώτη φορά μπορεί να υποστηριχθεί με βεβαιότητα ότι η Ελλάδα κατέχει αντικείμενα που ανήκουν στην πανοπλία του γνωστότερου παγκοσμίως βασιλέα της αρχαιότητας, του Μ. Αλέξανδρου!
 


Ο Αρριδαίος, ετεροθαλής αδελφός του Μεγάλου Αλεξάνδρου, βρέθηκε θαμμένος στον τάφο ΙΙ ενώ η πανοπλία που βρίσκεται στο πλευρό του, θεωρείται ότι ανήκει στον μεγάλο στρατηλάτη, αφού ο Αρριδαίος ήταν ανίκανος για μάχη, αλλά απλά κατά την διάρκεια της στέψης του, είχε χρησιμοποιήσει μερικά από τα αντικείμενα που ανήκαν στον αδελφό του.

Από το 1987 ο επιστήμονας E. Borza και το 2.000 η αρχαιολόγος Όλγα Παλαγγιά είχαν υποστηρίξει ότι στον τάφο ΙΙ βρίσκεται θαμμένος ο Αρριδαίος, αφού πρόκειται για ένα σκελετό που δεν φέρει καθόλου σημάδια από τραύματα και σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ο ετεροθαλής αδελφός του Μεγάλου Αλεξάνδρου ήταν ανίκανος για μάχη, εξαιτίας των διανοητικών ασθενειών από τις οποίες έπασχε.




Ο Αρριδαίος τάφηκε, όχι μόνο μαζί με την πανοπλία του αδελφού του, αλλά και με την ασπίδα του και αυτό προκύπτει από τις παραστάσεις επάνω στην ασπίδα, που επιβεβαιώνουν την καταγωγή του Μέγα Αλέξανδρου από τον Αχιλλέα, όχι από την πλευρά του πατέρα του, αλλά από την πλευρά της μητέρας του, της Ολυμπιάδας.

Τα νέα επιστημονικά στοιχεία ήρθαν στο φως από ομάδα Ελλήνων και Ισπανών επιστημόνων με επικεφαλής τον Αντώνη Μπαρτσιώκα και τον Juan Luis Arsuaga, οι οποίοι χρησιμοποίησαν τις πιο σύγχρονες μεθόδους για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους.



Με την σημαντική αυτή επιστημονική ανακάλυψη αλλάζουν τα μέχρι σήμερα δεδομένα για την Βεργίνα και πλέον καθίσταται σίγουρο ότι ο Φίλιππος ο Β' είναι θαμμένος εκεί, αλλά ότι και προσωπικά αντικείμενα ενός από τους μεγαλύτερους βασιλείς στον κόσμο, ανά τους αιώνες, του Μεγάλου Αλεξάνδρου, βρίσκονται θαμμένα στο σημείο αυτό της Μακεδονίας.




Η νέα επιστημονική έρευνα δημοσιεύθηκε στο αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences.
http://www.protothema.gr/culture

ΟΙ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΑΡΤΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΚΟΠΙΑΝΟ ΖΗΤΗΜΑ - Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΣΚΟΠΙΩΝ κ ΓΚΡΟΥΕΦΣΚΙ ΚΑΙ Η ΑΠΑΤΗ ΠΕΡΙ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

Γράφει ο Νικόλαος Μάρτης
Πρώην Υπουργός
Πρόεδρος της «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣ»
 
Ο κ. Γκρουέφσκι, εμμένων στην πολιτική και ιστορική απάτη, που το 1944 επινόησαν οι Τίτο και Στάλιν και δημιούργησαν το τεχνητό «Μακεδονικό Έθνος» με σκοπό την απόσπαση της Μακεδονίας από την Ελλάδα προς έλεγχο του Αιγαίου εν όψει του Ψυχρού Πολέμου που ακολούθησε, ευρισκόμενος στην Αυστραλία, δήλωσε: «Οι Μακεδόνες έχουν την μοναδική ευκαιρία να ζουν όλοι μαζί. Μακεδόνες του Αιγαίου και Μακεδόνες του Πιρίν, όλοι συμπατριώτες».
O Κίρο Γκλιγκόρωφ, πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας των Σκοπίων, σε συνέντευξη του στον δημοσιογράφο Παναγιώτη Σαββίδη που δημοσιεύθηκε την 25η Οκτωβρίου 2009 στην εφημερίδα «ΤΟ ΘΕΜΑ», «ΑΔΕΙΑΖΕΙ» την εθνικιστική κυβέρνηση του Νικόλα Γκρουέφσκι δηλώνοντας:«Είμαστε Σλάβοι και ήρθαμε μετά τον Μέγα Αλέξανδρο στην περιοχή», αγνοώντας την ‘’αρχαίομακεδονική’’ υστερία των τελευταίων ετών στα Σκόπια. Σοβαροί ιστορικοί γελούν με όλα αυτά που συμβαίνουν στη χώρα μου τα τελευταία χρόνια. Προφανώς γελούν (προσθέτω) και για όσους θεωρούν τους Σκοπιανούς Μακεδόνες, απογόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου.»
Πλην των Στεττίνιους και Κίσσιγκερ, σε αυτή την προκλητική δήλωση του κ. Γκρουέφσκι απάντησαν επίσης:
• Αξιωματούχοι των Σκοπίων που γνωρίζουν ιστορία και δεν επιθυμούν να εξευτελίζονται.
• Ο πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας των Σκοπίων κ. Κίρο Γκλιγκόρωφ, ο οποίος στο βιβλίο του «ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ» (σελ. 259), αναφέρει ότι, στην δεξίωση που έγινε στη Νέα Υόρκη την επομένη της αναγνωρίσεως ως ανεξαρτήτου Κράτους των Σκοπίων, μια ομάδα νέων από την Αυστραλία του είπαν: «Εσείς μιλήσατε, αλλά δεν είπατε το σημαντικότερο. Δεν είπατε ότι εμείς είμαστε απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αυτό μπορεί να ερμηνευτεί ότι αρνηθήκαμε την καταγωγή μας, τους προγόνους μας». «Δυσκολεύτηκα να βρω απάντηση αμέσως (συνεχίζει ο Γκλιγκόρωφ στο βιβλίο του) και τελικά τους είπα: «Ξέρετε, σέβομαι τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις σας. Είναι δικαίωμα σας. Αλλά σύμφωνα με την ιστοριογραφία στον Μακεδονικό λαό επικρατεί η γνώμη ότι είμαστε Σλάβοι. Έχουμε έλθει στα Βαλκάνια τον 6ο και 7ο αιώνα έχουμε εγκατασταθεί στα εδάφη που ονομάζονται Μακεδονία. Δεν γνωρίζω το κατά πόσο στις φλέβες μας συνεχίζει να ρέει κάποια σταγόνα αίματος των αρχαίων Μακεδόνων!». Έμειναν ακόμη μου φάνηκε μισή ώρα στην αίθουσα και έφυγαν ανικανοποίητοι, όπως μου φάνηκε».
Ο Γκλιγκόρωφ εμφανίζεται απαισιόδοξος για το ενδεχόμενο λύσης στο θέμα της ονομασίας, ενώ καυτηριάζει όσα υποστηρίζουν πολλοί στη χώρα του για την εθνική τους καταγωγή, λέγοντας: «Σιγά σιγά θα πούμε πως και οι πρωτόπλαστοι ήταν Μακεδόνες».
Στην ερώτηση του δημοσιογράφου: «Το 1993 στα Τίρανα είπατε ότι ο λαός σας είναι σλαβικής καταγωγής και ότι δεν συνδέεται με τον Μέγα Αλέξανδρο και πως βρεθήκατε στην περιοχή στον 6ο αιώνα μ.Χ.», ο κ. Γκλιγκόρωφ απάντησε: «Εξακολουθώ και σήμερα να πιστεύω και να δηλώνω ακριβώς τα ίδια». Και συνέχισε: «Η ιστορία είναι παγκόσμιο αγαθό. Αυτό ασφαλώς σημαίνει πως η ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να μην είναι και ελληνική».
Στην ερώτηση του δημοσιογράφου για εκείνους που ομιλούν περί Μεγάλης Μακεδονίας ο κ. Γκλιγκόρωφ απάντησε: «Αυτά είναι αστειότητες. Κομμάτι της Ελλάδος είναι σήμερα το μεγαλύτερο τμήμα της γεωγραφικής Μακεδονίας. Ασφαλώς κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το δικαίωμα της Ελλάδος στα εδάφη αυτά και βεβαίως το δικαίωμα να το διατηρήσει».
Βεβαίως το 1912, ο Σερβικός Στρατός κατέλαβε μια λωρίδα της βόρειας Μακεδονίας (κατά την Ακαδημία Αθηνών), όπου το Μοναστήρι (σήμερα Βιτόλα) είχε 17 ελληνικά σχολεία. Η λωρίδα αυτή μπορεί (ως συμβιβαστική λύση) να ονομάζεται «Περιφέρεια Σλαβομακεδονίας», διότι ως Μακεδονία θα είναι ελληνική και ως Μακεδόνες Έλληνες.
Η Βουλγαρία, ως γνωστόν, κατέλαβε το 1912 τμήμα της βορείου Μακεδονίας που το ονόμασε ΠΙΡΙΝ και δεν το ονόμασε «Μακεδονία».
Η πρόταση να ονομαστεί η Δημοκρατία αυτή βόρεια Μακεδονία είναι παράλογη. Τα Σκόπια ήταν πρωτεύουσα της Βαρντάρσκα κατά την αρχαιότητα και την Ρωμαιοκρατία. Κατά την Τουρκοκρατία πρωτεύουσα του Κοσυφοπεδίου και τελευταία η Βαρντάρσκα της νοτίου Σερβίας. Δεν είναι σοβαρό τα Σκόπια να ονομαστούν σήμερα πρωτεύουσα της βόρειας Μακεδονίας.
Ο πρώην Δήμαρχος των Σκοπίων Μπενκόφσκυ, ο Αρχισυντάκτης Σκοπιανής εφημερίδας και ο Υπουργός Παιδείας Ολιζάνης, οι οποίοι είπαν στον Καθηγητή Βλασίδη ότι έχουν πρόβλημα με τα παιδιά τους και προσπαθούν να τα πείσουν ότι «δεν έχουμε σχέση με τους Αρχαίους Μακεδόνες», αλλά δεν μπορούν διότι τα παιδιά, αυτά διδάχθηκαν στα σχολεία. Το ανωτέρω αναφέρεται Στο βιβλίο «Αθήνα – Σκόπια. Η επτάχρονη συμβίωση 1995-2002» [σελ. 300, υποσημείωση 201] του ε.τ. Πρέσβεως Ευάγγελου Κωφού και του Καθηγητή Βλασίδη
Επειδή η Σουηδία προεδρεύει της Ε.Ε. το εξάμηνο αυτό, αναφέρω ότι το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων της Σουηδίας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Lund και υπογραφή του διακεκριμένου συγγραφέα Staffan Stolpe, σε μελέτη τους το 1995 για την ταυτότητα της Μακεδονίας έγραψαν: «Όλοι μας πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, και οι Υπουργοί, ότι η Ιστορία της Μακεδονίας δεν είναι Ιστορία μόνο των Ελλήνων, αλλά και ημών των Ευρωπαίων, διότι οι Μακεδόνες διέδωσαν τον Ελληνικό Πολιτισμό στην Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο».
340 Καθηγητές Ιστορίας Αμερικανικών και άλλων Πανεπιστημίων σε πρόσφατο γράμμα τους στον Πρόεδρο Ομπάμα, του ζητούν να ανακαλέσει την απόφαση του προκατόχου του που ονόμασε τα Σκόπια «Μακεδονία».
Κατόπιν των ανωτέρω, κόκκινη γραμμή για την Ελλάδα είναι η ταυτότητα της Μακεδονίας ως ελληνικής και η ταυτότητα των Μακεδόνων ως Ελλήνων, και φυσικά η γλώσσα η ελληνική και η ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά της Μακεδονίας Την κόκκινη αυτή γραμμή εννοούν οι δηλώσεις Stettinious και Kissinger. Τον γεωγραφικό προσδιορισμό περιέχει στη δήλωση του ο Κίρο Γκλιγκόρωφ, αλλά και διεθνείς συνθήκες όπως πχ. Συνθήκη του Βουκουρεστίου.

http://www.sakketosaggelos.gr/Article/5030/

ΒΟΜΒΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ! ΠΑΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»

Πάει και το όνομα της Μακεδονίας (μας) , μετά την απαράδεκτη και εθνικά επιζήμια τοποθέτηση που έκανε ο Ευάγγελος Βενιζέλος από το βήμα της Ολομέλειας της 69ης Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών!
Η βόμβα για τα εθνικά θέματά μας έπεσε την Παρασκευή το βράδυ, αλλά αποσιωπήθηκε από τη συντριπτική πλειοψηφία των εγχώριων μέσων ενημέρωσης...

Ο κ. Βενιζέλος με τα όσα δεσμευτικά είπε από το βήμα του ΟΗΕ, μιλώντας φυσικά για λογαριασμό της κυβέρνησης (!), εκχώρησε με τον πιο επίσημο τρόπο το όνομα της Μακεδονίας στα Σκόπια υπό την προκλητική και άκρως υποχωρητική δικαιολογία ότι «οι δύσκολοι καιροί απαιτούν δύσκολες επιλογές....».
Υστερα από την ομιλία Βενιζέλου, με την ιδιότητα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης και υπουργού Εξωτερικών, ανατρέπονται οι πάγιες ελληνικές θέσεις ότι η χώρα μας δεν πρόκειται να αναγνωρίσει τα Σκόπια με ονομασία που θα περιέχει τη λέξη «Μακεδονία» ή παράγωγά της και δημιουργούνται εύλογοι προβληματισμοί για τις εξελίξεις που δρομολογούνται σε όλα τα ανοιχτά εθνικά μέτωπα.

Συγκεκριμένα, ο κ. Βενιζέλος, ο οποίος εμφανίστηκε μάλιστα να παρακαλεί τα Σκόπια να... δεχτούν τη «σύνθετη ονομασία», υποστήριξε τα εξής:
«Οσον αφορά το ζήτημα του ονόματος της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, η Ελλάδα στηρίζει πλήρως τη διαδικασία υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, μέσω του προσωπικού απεσταλμένου του κ. Matthew Nimetz και συμμετέχει πάντα σε αυτές εποικοδομητικά και με καλή θέληση. Η Ελλάδα, μέχρι σήμερα, έχει κάνει πολύ σημαντικά βήματα και αναμένουμε από την άλλη πλευρά να προβεί σε αντίστοιχα. Προτείνουμε μια αμοιβαία αποδεκτή σύνθετη ονομασία (με γεωγραφικό προσδιορισμό πριν από τη λέξη “Μακεδονία”) για κάθε χρήση, erga omnes».

Ολα αυτά συμβαίνουν λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά στο Βερολίνο και τη συνάντησή του με τη Γερμανίδα καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ, η οποία έχει αναλάβει εργολαβικά την ένταξη των Σκοπίων σε ΝΑΤΟ και Ε.Ε., υλοποιώντας και τις απαιτήσεις και των Αμερικανών που είχε πληρώσει πολύ ακριβά ο Κώστας Καραμανλής με το «όχι» του στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι. Τις απαιτήσεις αυτές εμφανίζεται τώρα να αποδέχεται και η ελληνική πλευρά...
Η κίνηση Βενιζέλου φωτίζει με διαφορετικό τρόπο και την παραίτηση του πρέσβη μας στο Βερολίνο, που γνώριζε πολύ καλά τις κινήσεις και τις πιέσεις που ασκούσε η Μέρκελ για να πάρουν το πράσινο φως τα Σκόπια τόσο στο θέμα του ονόματος όσο και στις ενταξιακές διαδικασίες τους. Για αυτές τις διαδικασίες ο κ. Βενιζέλος αρκέστηκε να πει ότι η Ελλάδα στηρίζει την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική προοπτική της γείτονος χώρας και συγκαταλέγεται εδώ και πολλά χρόνια μεταξύ των εκεί κορυφαίων άμεσων ξένων επενδυτών, φτάνει να σέβεται τα υφιστάμενα γενικά κριτήρια που ισχύουν για όλες τις υποψήφιες χώρες.
Εχει ενδιαφέρον, τέλος, ότι ο κατά τα λοιπά λαλίστατος ΣΥΡΙΖΑ απέφυγε να εκδώσει οποιαδήποτε ανακοίνωση ή σχόλιο για το θέμα, επιβεβαιώνοντας έτσι ότι συμφωνεί με την εκχώρηση του ονόματος της Μακεδονίας...

http://www.dimokratianews.gr

ΤΡΙΖΕΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΟΥ ΓΚΡΟΥΕΦΣΚΙ ΑΠΟ ΤΑ....ΑΠΟΝΕΡΑ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ;

Του ΜΙΧΑΗΛ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
 

Σοκ έχει προκαλέσει στους Σλαβο… μακεδόνες (σλαβικής καταγωγής κάτοικοι της γεωγραφικής περιφέρειας που ονομάζεται «Μακεδονία»…) η αναφορά του νέου Αμερικανού πρεσβευτή στη χώρα Τζες Μπέιλι, για «πλειοψηφία Σλάβων», κατά τη διάρκεια ακρόασής του στην πανίσχυρη Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων (Committee on Foreign Relations) της αμερικανικής Γερουσίας στις 17 Σεπτεμβρίου 2014, που κλήθηκε να εγκρίνει τον διορισμό…

νέφερε χαρακτηριστικά ο νέος πρεσβευτής, «…μέσα στον ιστό της μακεδονικής κοινωνίας, υπάρχει κάτι περισσότερο από Σλάβοι και Αλβανοί. Υπάρχουν Τούρκοι, υπάρχουν Ρομά και άλλοι, επομένως είναι ένας μικρόκοσμος του πλούτου των Βαλκανίων και προκειμένου όλες οι ομάδες του πληθυσμού να δουν ένα κοινό μέλλον, πιστεύω ότι οι ΗΠΑ μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο, δεδομένης της δικής μας ιστορίας και το σύνολο των αξιών μας».

Το υπουργείο Εξωτερικών της ΠΓΔΜ προχώρησε σε διάβημα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάνοντας λόγο για «ακαταλληλότητα του όρου ‘Σλάβοι’ για τον μακεδονικό πληθυσμό στη Δημοκρατία της Μακεδονίας». Το σοκ είναι τεράστιο, αφού οι ΗΠΑ έχουν αναγνωρίσει από το 2004 την ΠΓΔΜ με τη συνταγματική της ονομασία…

Οι ψευδο-Μακεδόνες αντιλαμβάνονται πολύ καλά τους κινδύνους, κάτι που φάνηκε και από σχετική αναφορά στο διάβημα: Η αναφορά του πρεσβευτή, «θέτει υπό αμφισβήτηση την ταυτότητα και προσβάλει τα συναισθήματα του μακεδονικού λαού, κάτι που θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις τόσο σε εξωτερικό όσο και σε εσωτερικό πολιτικό επίπεδο».

Φαίνεται όμως, ότι οι εξελίξεις έχουν οδηγήσει τους Αμερικανούς να επανεξετάσουν την πολιτική τους, εκτός κι αν το State Department οδηγηθεί σε κάποια διπλωματική «ντρίμπλα» με σκοπό να κατευνάσει τα πνεύματα στα Σκόπια. Η αλήθεια είναι, ότι οι Αμερικανοί, όπως άλλωστε και οι Ρώσοι, μπορεί να προέβησαν σε αναγνώριση, κάτι που ενόχλησε σφόδρα την ελληνική πλευρά, σε ιδιωτικές όμως συζητήσεις, πάντα αναφέρουν ότι η ερμηνεία του «Δημοκρατία της Μακεδονίας», είναι «μια Δημοκρατία στον γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας»… και οι Σκοπιανοί θα έπρεπε να το γνωρίζουν.

Μπορεί να ακούγεται γελοίο, είναι όμως ενδεικτικό του πως οι γεωστρατηγικοί υπολογισμοί βάζουν κατά μέρος την ιστορική αλήθεια στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Βέβαια, η μετατροπή των Σκοπίων σε πρωτεύουσα του κιτς με τα αγάλματα των μεγάλων Μακεδόνων βασιλέων, ουδέποτε αντιμετωπίστηκε θετικά, αφού άπαντες αντιλαμβάνονταν ότι «ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρεται».

Στην προκειμένη περίπτωση μπορεί να μην ήταν μόνο ένας χρόνος, έχει όμως ενδεχομένως φτάσει η ώρα για τους Σκοπιανούς να αντιληφθούν, ότι η πολιτική κατασκευής εθνικής ταυτότητας μέσω ιστορικής λαθροχειρίας, δεν υπάρχει περίπτωση να νομιμοποιηθεί ποτέ, όσο υπάρχουν επιστήμονες να καταγράφουν όσα διαπιστώνουν μέσω της έρευνας.

Υπό αυτή την έννοια, οι Σκοπιανοί έχουν ήδη αρχίσει να αισθάνονται την πίεση των ευρημάτων της Αμφίπολης και του παγκόσμιου ενδιαφέροντος που έχουν συγκεντρώσει, με τον Γκρουέφσκι να βλέπει κατά πάσα πιθανότατα τις ύψους άνω των δύο μέτρων Καρυάτιδες… στους εφιάλτες του.

Η εποχή της θεωρίας περί «κράτους – μαξιλαριού» (buffer-state) της ΠΓΔΜ, έχει στρατηγικά παρέλθει. Το ενδιαφέρον για τη βαλκανική δεν είναι το ίδιο όπως παλιά, ή μάλλον για την ακρίβεια, έχουν αλλάξει οι συνθήκες. Και το πολιτικώς ορθό «κοινό μέλλον» που ανέφερε στη Γερουσία ο νέος πρεσβευτής, αναφερόμενος στις συστατικές εθνότητες της ΠΓΔΜ, δεν μπορεί να θεωρηθεί σε καμία περίπτωση εξασφαλισμένο. Το δε «προκειμένου να δουν ένα κοινό μέλλον» όμως, θα μπορούσε να αναγνωστεί και ως υπονοούμενο… ότι αυτή τη στιγμή ΔΕΝ το βλέπουν.

Αν κάτι διδάσκουν οι τελευταίες περιπέτειες στον τομέα της διεθνούς ασφάλειας, είναι ότι με το ζόρι δεν μπορείς να βάλεις εθνότητες να ζήσουν μαζί. Το μόνο που περιμένουν είναι την κατάλληλη χρονική συγκυρία και αναμένοντάς την, απλά κάνουν ό,τι μπορούν για να καλλιεργήσουν το έδαφος. Και το κάθε κράτος κρίνεται από το πως διαχειρίζεται ώστε να εξουδετερώσει αυτή την καταρχήν επιθυμία. Ή μήπως δεν κάνουν αυτό τουλάχιστον οι Αλβανοί;

Για παράδειγμα, δεδομένων των εξελίξεων στην Ουκρανία και της εμφάνισης ενός «ψυχροπολεμικού συνόρου» στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, ακόμα κι αν τελικά υπάρξει μερική εξομάλυνση της κατάστασης, πόσο επιτρέπει στις ΗΠΑ να προκληθούν προβλήματα με την ήδη προβληματική πολιτικά Βουλγαρία, η οποία θεωρεί τους κατά δήλωση «Μακεδόνες» ως βουλγαρικά φύλα;

Στο ίδιο μήκος κύματος, πόσο έχουν οι ΗΠΑ περιθώριο να αφήσουν να προκληθούν προβλήματα με τους Αλβανούς, όταν ο έμμεσος έλεγχος της κυβέρνησης της Αλβανίας, αλλά και της διοίκησης του Κοσσυφοπεδίου, είναι κομβικής σημασίας ώστε να παραμείνουν υπό έλεγχο οι εξτρεμιστικοί – ισλαμιστικοί πυρήνες στα Βαλκάνια;

Ακόμα κι αν τις ώρες που θα ακολουθήσουν υπάρξει κάποια αλλαγή στην αμερικανική στάση, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένος ο προβληματισμός της διπλωματίας των Ηνωμένων Πολιτειών για τις εξελίξεις. Και όταν δεν έχεις και πολύ χρόνο για να εστιάσεις την προσοχή σου σε ένα συγκεκριμένο μέτωπο, συνήθως επανέρχεται η… λογική και ανακαλύπτεις τα αυτονόητα.

Είναι στο χέρι των Σλάβων γειτόνων μας, να αντιμετωπίσουν το ακατανόητο σύμπλεγμα που φέρουν για την καταγωγή του λαού τους. Κανείς δεν τους απαγορεύει να σέβονται και να τιμούν την αρχαία ελληνική Ιστορία. Αυτό θα ήταν η απόλυτη γέφυρα φιλίας και συνεργασίας με την Αθήνα. Καλό θα ήταν όμως να αντιγράψουν και κάτι από τη στρατηγική σοφία του μεγάλου στρατηλάτη και του πατέρα του…

Διότι με τη στάση τους δικαιώνουν την πολιτική της πλήρους αδιαφορίας εκ μέρους της Ελλάδας, εάν δεν εκπληρώσουν τα ελάχιστα προαπαιτούμενα για την ανάπτυξη σχέσεων που θα μπορούσαν ακόμα και να εξασφαλίσουν την ύπαρξή τους. Ξέρουν σε τι αναφερόμαστε, ξέρουν και τα εναλλακτικά σενάρια που έχουν διακινηθεί τα τελευταία 25 χρόνια.

http://www.defence-point.gr/news/?p=111888

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΕΚΘΕΣΗ ΧΑΡΤΩΝ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΕΫΝΑΡΔΟΥ

Η πέμπτη έκθεση παλαιών χαρτών της σειράς «Χαρτογραφία και Ιστορία», που βασίζεται στη συλλογή του Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) και έχει θέμα: «Μακεδονία – Χαρτογραφία και Ιστορία 15ος – 18ος αιώνας», εγκαινιάζεται στο Μέγαρο Εϋνάρδου, την Τρίτη 28 Μαΐου, στις 8 το βράδυ.

Το Αρχείο Χαρτογραφίας του Ελληνικού Χώρου του ΜΙΕΤ ιδρύθηκε το 2002, με τη δωρεά της αξιόλογης συλλογής παλαιών χαρτών του ζεύγους Βίκτωρος και Νιόβης Μελά. Από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, το Αρχείο έχει οργανώσει 9 εκθέσεις με παλαιούς χάρτες, που προκάλεσαν το μεγάλο ενδιαφέρον του κοινού και τις οποίες επισκέφθηκαν - με ειδικές ξεναγήσεις - σπουδαστές των Ανώτατων Σχολών και μαθητές. Κατά το διάστημα αυτό, έγιναν και άλλες εκδηλώσεις σχετικές με τη χαρτογραφία.

Η συγκεκριμένη έκθεση, με γενική επιμέλεια του Βίκτωρος Θ. Μελά και επιστημονική επιμέλεια της Λεονόρας Ναβάρι, οργανώνεται σε στενή συνεργασία με την Αγιορειτική Χαρτοθήκη, τη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, το Sylvia Ioannou Foundation και τους Αλέξανδρο Γαρύφαλλο,  Σάββα Δεμερτζή,  Βασίλη Καφταντζή, Μαργαρίτα Σαμούρκα και Κώστα Σταμάτη, που συμμετέχουν στην έκθεση με αξιόλογα και σπάνια εκθέματα.

Με την έκθεση παλαιών χαρτών της Μακεδονίας, το ΜΙΕΤ επιδιώκει – όπως και στις προηγούμενες εκθέσεις του, αυτές της Κρήτης, της Πελοποννήσου, του Ιονίου πελάγους και του Αιγαίου – να αναδείξει τους χάρτες της εποχής εκείνης ως σημαντικά τεκμήρια για την ιστορία της περιοχής, που συμπληρώνουν τις άλλες ιστορικές πηγές που διαθέτουμε, αλλά ακόμα και ως τεκμήρια των συνειδήσεων της κοινωνίας, στην οποία ανήκαν οι χαρτογράφοι που τους δημιούργησαν.

Γιάκομπ φον Ζάντραρτ, άποψη της Θεσσαλονίκης, Νυρεμβέργη 1687. Συλλογή Κώστα Σταμάτη

Ωστόσο, το σκεπτικό της νέας έκθεσης διαφέρει κάπως από τις προηγούμενες, λόγω των ιστορικών, πολιτικών και πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων της Μακεδονίας, σε σχέση, κυρίως, με τη νότια και νησιωτική Ελλάδα (Πελοπόννησος, Κρήτη, Ιόνιο, Αιγαίο), όπου η Βενετοκρατία, αλλά και η γενικότερη παρουσία Δυτικών εμπόρων, ναυτικών και περιηγητών άφησαν ανεξίτηλα σημάδια, που καταγράφονται και στους χάρτες. Έτσι, παρά την εκτεταμένη ακτογραμμή της, η θάλασσα και οι θαλάσσιοι δρόμοι στην περιοχή δεν προσήλκυσαν ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των χαρτογράφων, τουλάχιστον κατά τους πρώτους αιώνες.

Πρέπει, επίσης, να σημειώσουμε ότι το ενδιαφέρον της Δύσης για την ελληνική αρχαιότητα, που μας έδωσε την πλούσια παραγωγή ιστορικών ή αρχαιογνωστικών χαρτών του ελληνικού χώρου, άργησε να εκδηλωθεί για τη Μακεδονία.  Τέλος, άλλη μια ιδιομορφία της Μακεδονίας είναι τα ασαφή και μεταβαλλόμενα όριά της ανά τους αιώνες, στοιχείο που αποτυπώνεται καθαρά στα εκθέματα της έκθεσης.
Τον κατάλογο της έκθεσης συμπληρώνουν τα εισαγωγικά κείμενα των Α. Γαρύφαλλου, Β. Κ. Γούναρη, Σ. Δεμερτζή,  Ελισάβετ Α. Ζαχαριάδου, Φ. Π.  Κοτζαγεώργη και Β. Θ. Μελά.

Πληροφορίες
Μέγαρο Εϋνάρδου, Αγίου Κωνσταντίνου 20 και Μενάνδρου – Αθήνα, τηλ.: 210 5221103, 210 5223101, 210 3224267. Διάρκεια έκθεσης: 28 Μαΐου 2013 – 12 Ιανουαρίου 2014. Ώρες λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή: 10.00 – 14.00, Τετάρτη, Παρασκευή; 18.00 – 20.00, Σάββατο: 12.00 – 14.00.


http://www.naftemporiki.gr/story/656809

Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Β' ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ

Γιώργος Αναστασιάδης Καθηγητής Πολιτικής Ιστορίας στη Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Η ολοκληρωμένη διαδρομή της Θεσσαλονίκης στον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί ιστοριογραφικά: Απαιτεί μια πολυπρισματική και ολόπλευρα τεκμηριωμένη ανίχνευση της πολιτικής, πολιτιστικής και καθημερινής ζωής στην πόλη. Ούτε και το ιστορικό μυθιστόρημα γι’ αυτήν την ζοφερή περίοδο (1940 – 1944) έχει γραφεί: Υπάρχουν μόνο αποσπασματικές αναφορές. Καταφεύγουμε λοιπόν σ’ ένα απάνθισμα αντλημένο από τα βιβλία και τα κείμενα που περιέχουν εικόνες, μαρτυρίες και πληροφορίες και πολλά ερεθίσματα για έρευνα, σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τον Β‘ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Πρόκειται για ψηφίδες και σπαράγματα που προσεγγίζουν κυρίως με το βλέμμα της λογοτεχνίας όλη αυτή τη μετάβαση από την καθημερινότητα στις μέρες του πολέμου, στις μέρες του φόβου, των εγκλημάτων αλλά και του αντιστασιακού έπους. Τα όρια του κειμένου αυτού δεν επιτρέπουν παρά μόνο ένα δείγμα γραφής για κάθε μία από τις 6 ενότητες στις οποίες διαρθρώνεται το αποθησαύρισμα:

1. Η Θεσσαλονίκη στις 28-10-1940: Πώς μπήκε ο πόλεμος στη ζωή των Θεσσαλονικέων.
2. Η Θεσσαλονίκη των βομβαρδισμών και των καταφυγίων (Νοέμ. 1940 – Απρ. 1941).
3. Οι Γερμανοί μπαίνουν στη Θεσσαλονίκη (9-4-41).
4. Οι κυριότερες πτυχές από την κατοχή και την αντίσταση στην Θεσσαλονίκη (1941 – 44).
5. Ο αποτρόπαιος αφανισμός των Εβραίων της Θεσσαλονίκης (1943).
6. Η «παραπεταμένη» απελευθέρωση της πόλης (30-10-44).

Η συγκεκριμένη προσέγγιση (που είναι αυτονόητο ότι προϋποθέτει ένα βασικό χρονολόγιο μ’ oλες τις εξελίξεις από το 1940 έως το 1944) «ανοίγει την όρεξη» για μια συστηματική και διεισδυτική μελέτη της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης την περίοδο του Β‘ Παγκοσμίου Πολέμου, δηλαδή στην εποχή των μεγάλων αλλαγών στις συνειδήσεις και στις συμπεριφορές, στα χρόνια της δύσκολης επιβίωσης, της πείνας, της «μαύρης αγοράς», των συσσιτίων, των προσφύγων, των απόρων, των αντιστασιακών αλλά και των μαυραγοριτών, των ταγματασφαλιτών, στην περίοδο που η ζωή συνεχίζει το κύλισμά της στους κινηματογράφους, στα γήπεδα και στις ταβέρνες παρά τις εκτελέσεις, τους σωματικούς και ψυχικούς ακρωτηριασμούς και την ερημία της πόλης μετά την εκτόπιση των Εβραίων.
Παράλληλα όλη αυτή η θεώρηση επιδιώκει να δείξει ότι η Πολιτική Ιστορία μας αναπνέει ασφαλώς, ως καλύτερα και μιλάει πιο ελκυστικά, πιο απλά και πιο πειστικά μέσα από τη λογοτεχνία και τη χρονογραφία που έρχονται να δώσουν πνοή στις βασικές κλασσικές πηγές και τελικά στον ιστοριογραφικό λόγο.

1. Η Θεσσαλονίκη στις 28-10-1940: Πώς μπήκε ο Πόλεμος στη ζωή των Θεσσαλονικέων
   «Πόλεμος! Μια νέα λέξη έμπαινε στη ζωή μας, απειλητική, χωρίς ωστόσο να μπορούμε να πιάσουμε όλο το νόημά της…» – Ντ. Χριστιανόπουλος
   «Ο πόλεμος» – γράφει ο Λ. Ζησιάδης – «που όλοι υποψιαζόμασταν αλλά κανένας δεν περίμενε να έρθει έτσι ξαφνικά και απροειδοποίητα μας βρήκε στην τελευταία τάξη Συναγερμού με τον κόσμο έξω από τα σπίτια του μαζεμένο ομάδες – ομάδες στις γωνίες των δρόμων και τις εξώπορτες (…) τρέξαμε στα σχολεία μας να μάθουμε λεπτομέρειες (…) Άρπαζε ο ένας από τον άλλο την «Μακεδονία» με την έκτακτη είδηση για να δει με τα μάτια του σαν μη πίστευε τυπωμένη την ατιμία (…) Ως το βράδυ της άλλης μέρας άδειασε η μισή πόλη. Εγώ και οι φίλοι μου δεν είμαστε σε ηλικία για πόλεμο. Επιστρατεύσαμε τον εαυτό μας. Γίναμε τραυματιοφορείς, επόπτες στα καταφύγια, νοσοκόμοι. Οι μάνες και οι αδελφές μας πλέκουν ασταμάτητα πουλόβερ, κάλτσες και κασκόλ για το μέτωπο…».
   .
2. Η Θεσσαλονίκη των βομβαρδισμών και των καταφυγίων (Νοέμ. 40 – Απρ. 41).
   «Έτρεξα στην βομβαρδισμένη περιοχή όπου σπίτια είχαν γκρεμισθεί και πυρκαγιές είχαν ανάψει. Σε μια ζώνη που άρχιζε από την παραλία εκεί κοντά στην πλατεία Αριστοτέλους και προχωρούσε λοξά ως την πλατεία Αγ. Σοφίας τα αεροπλάνα του εχθρού είχαν αδειάσει όλες τις βόμβες τους (…)» – Γ. Βαφόπουλος
   «Και η σειρήνα» – γράφει ο Ντ. Χριστιανόπουλος – «μπήκε στη ζωή μας. Μόλις την ακούγαμε αφήναμε τις δουλειές μας και τρέχαμε όλοι στο καταφύγιο που ήταν φίσκα γιατί μαζεύονταν όλοι οι κάτοικοι του δρόμου μας (…) Συνήθως ένας συναγερμός κρατούσε είκοσι λεπτά με μισή ώρα (…) Όταν βγήκαμε από το καταφύγιο διαπιστώσαμε ότι είχε βομβαρδιστεί το ίδιο μας το σπίτι! Το συγκλονιστικό είναι ότι μαζί μ’ αυτό βομβαρδίστηκε και η ίδια η Αγία Σοφία. Ίσως οι Ιταλοί είχαν ένα σατανικό σχέδιο: να βομβαρδίσουν τα μνημεία μας. Κι άρχισαν από την Αγία Σοφία και την Παναγία Χαλκέων. Γιατί δεν μπορώ να διανοηθώ τι άλλο ήθελαν να βομβαρδίσουν σε εκείνη την περιοχή (…)»
   .
3. Οι Γερμανοί μπαίνουν στη Θεσσαλονίκη (9-4-1941)
   «Τρίτη 8 Απριλίου 1941. Οι Γερμανοί είναι δύο ώρες έξω από τη Θεσσαλονίκη (…) Από τις 19.30 η Θεσσαλονίκη δεν απαντά στο τηλέφωνο… Η πιο δύσκολη μέρα από τότε που άρχισε ο πόλεμος…» -  Γ. Σεφέρης
   «Στις 8 Απριλίου» – γράφει η Ελ. Δροσάκη – «άρχισαν οι ανατινάξεις στη Θεσσαλονίκη. Ανατινάζονται τα πυρομαχικά, τα πετρέλαια, οι γέφυρες, τα τρένα. Τίποτε δεν πρέπει να βρει όρθιο ο εχθρός. Η περιοχή γίνεται κόλαση. Ο κόσμος τρέχει. Οι δεξαμενές καίγονται. Καπνοί και φλόγες σκεπάζουν τον ουρανό. Βαρέλια με βενζίνες σκάζουνε στον αέρα (…) Ο στρατός σε φάλαγγες εγκαταλείπει την πόλη (…) Το άλλο πρωί, 9 Απριλίου μπαίνουνε στη Θεσσαλονίκη οι Γερμανοί. Ο κόσμος είναι κλεισμένος στα σπίτια του. Παγεροί και αγέλαστοι οι Γερμανοί μέσα στις μοτοσικλέτες, στα τανκς, τα θωρακισμένα, κλπ. Το ίδιο απόγευμα τοιχοκόλλησαν στα κεντρικά σημεία της πόλης κείμενα στην ελληνική και γερμανική γλώσσα που έλεγαν πως οι Γερμανοί ήρθαν σαν φίλοι και έδωσαν διαταγή να ανοίξουν τα μαγαζιά…»
   .
4. Η κατοχή και η αντίσταση στη Θεσσαλονίκη (1941 – 44)
   «Ίσως δεν υπήρξε άλλο Πανεπιστήμιο σαν το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης στον καιρό της κατοχής στην Ευρώπη που να έχει να επιδείξει κάτι συγκλονιστικότερο σε εθνικό πυρετό και σε συλλαλητήρια, διαδηλώσεις, κινητοποιήσεις, με 80 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματισμένους. Δίκαια ονομάστηκε “Μακεδονικός Βεζούβιος”» – Γ. Καφταντζής
   «Η κατοχή στη Θεσσαλονίκη» – γράφει ο Γ. Ιωάννου, – «ήταν πολύ διαφορετική, πιο σκοτεινή και μουντή απ’ αυτή της Αθήνας (…) Η αγορά έκλεισε πολύ γρήγορα. Όλα τα μαγαζιά κλειστά (…) Όταν άνοιγε κανένα σχηματιζόταν τεράστιες ουρές. Το «Καπάνι» είχε βγάλει χορτάρι (…) Ο κόσμος δεν πέθανε τότε γιατί υπήρχε η «μαύρη αγορά» στην οποία εύρισκες πολλά πράγματα (…) Κοντά σε αυτά θα πρέπει να βάλεις τις εκτελέσεις που διαβάζαμε ξαφνικά σε κάτι κτηνώδεις ανακοινώσεις, τις οποίες τοιχοκολλάγανε οι Γερμανοί, τα ονόματα των εκτελεσθέντων. Είχε κι εδώ στην πόλη μας πρησμένους από την πείνα ανθρώπους που ξαπλώνανε στο παρκάκι που ήταν κοντά μας στην Πλατεία Δικαστηρίων και πεθαίνανε (…) Είναι απίστευτο! Δηλαδή ένας σημερινός άνθρωπος που δεν τα έζησε αυτά ένας σημερινός νέος δεν μπορεί να φανταστεί τι θα πει πείνα και τι θα πει κατοχή της χώρας από τους εχθρούς (…) Βάλτε και τη φοβερή συσκότιση (…) Και μετά από τον πατέρα μου πρωτάκουσα για την Εθνική Αντίσταση και το ΕΑΜ που βέβαια κυριάρχησε στη Θεσσαλονίκη (…) Στα 1943 – 44 η Θεσσαλονίκη είναι μια Ευρωπαϊκή πόλη εν πολέμω. Είχαμε και πολλά θύματα, τουφέκιζαν οι Γερμανοί, δημιουργήθηκαν τα Τάγματα Ασφαλείας, μια ιστορία φρικαλέα, εφέροντο ως στυγνοί εγκληματίες, ήταν πολύ συχνό το φαινόμενο να ψωνίζουν στην αγορά με το περίστροφο στο χέρι…»
   .
5. Ο αποτρόπαιος αφανισμός των Εβραίων της Θεσσαλονίκης
   «… Το αβυσσαλέο μίσος των Γερμανών βρίσκει τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης απροετοίμαστους να το αντιμετωπίσουν. Η σκέψη τους είναι όπως πάντα απλοϊκή: Τι διαφορές μπορεί να έχει ο Χίτλερ με τον Εβραίο χαμάλη του λιμανιού; Τι θέλει από τον καστανά, τον σαλεπιτζή ή τον εργάτη;…» Νίνα Ναχμία «… Πρώτα τους φορούν το άστρο» – γράφει ο Γ. Ιωάννου – «και τους επιτρέπουν να κινούνται μέσα στην πόλη ελεύθερα αλλά με το άστρο. Τους είπαν: «άμα σας πιάσουμε χωρίς το άστρο, θα σας τουφεκίσουμε» (…) Γέμισε η πόλη κίτρινα άστρα. Τότε καταλάβαμε πόσο πολλοί ήταν οι Εβραίοι (…) Δημιουργούν τα προσωρινά γκέτο. Μεταφέρονται άρον άρον και στριμώχνονται οι Εβραίοι μόνο σε ορισμένες γειτονιές (…) Στο μεταξύ ετοιμάζεται πυρετωδώς το στρατόπεδο του βαρόνου Χιρς, μια φτωχοσυνοικία στον παλιό σταθμό (…) Οι Γερμανοί λένε ανοιχτά πια στους Εβραίους ότι θα τους μεταφέρουν στην Κρακοβία (…) Στις 15 Μαρτίου του ’43 το πρωί οι Γερμανοί αρπάζουν τις πρώτες τρεις χιλιάδες, τους φορτώνουν σε ένα τεράστιο τρένο εμπορικό με πάνω από σαράντα βαγόνια και τους εξαποστέλλουν. Από τη μέρα εκείνη συχνά πάντα συμβαίνει το ίδιο. Μπλόκο στις γειτονιές τα ξημερώματα, σύνταξη των Εβραίων με τα μπογαλάκια τους, ξεκίνημα με ποδαρόδρομο για το στρατόπεδο του βαρόνου Χιρς. Εκεί δεν τους μαντρώνουν απλώς ώσπου να ετοιμάσουν την αποστολή, αλλά τους εξαθλιώνουν συστηματικά, τους ληστεύουν, τους δέρνουν, μερικούς τους σκοτώνουν (…) Συνολικά από τη Θεσσαλονίκη μεταφέρθηκαν με τα τρένα του ολέθρου 42.830 ψυχές (…) Τους Σαλονικιούς τους έκαψαν κυρίως στα κρεματόρια του Μπιρκενάου…»
   .
6. Η «παραπεταμένη» απελευθέρωση της πόλης (30-10-44)
   «…Είχε ψιλοβρέξει με το φευγιό των Γερμανών και ύστερα έβγαζε ήλιο το απόγευμα. Στόμα με στόμα μάθαμε πως οι πρώτοι αντάρτες θα μπαίνανε από το Ντεπό. Μικροί – μεγάλοι πήγαμε και σταθήκαμε εκεί που είναι ο «Κρόνος», το σινεμά. Με τα πολλά φάνηκαν οι πρώτοι. Δεν ήταν πολλοί, φορούσαν χακιά, φαίνονταν κατάκοποι και μπροστά είχαν μια ελληνική σημαία. Ο κόσμος τρελάθηκε, όρμηξε και τους αγκάλιαζε άλλοι φιλούσαν την σημαία και έκλαιγαν (…)» - Ν. Μπακόλας
   «Τα χωνιά» – γράφει ο Γ. Ιωάννου – «ωθούσαν τον κόσμο προς την πλατεία Αγ. Σοφίας. Εκεί κατέληγαν όλα τα αφρισμένα ποτάμια. Από την οδό της Αγ. Σοφίας κατέβαιναν σαρώνοντας τις γειτονιές τα παιδιά του Κουλέ Καφέ, του Αγ. Παύλου, της Ακρόπολης, της Κασσάνδρου. Το Τσινάρι, Εσκί Ντελίκ, Προφήτης Ηλίας, Διοικητήριο κατέβαιναν τη Βενιζέλου. Από το Βαρδάρη πάλι ερχόταν ξυπόλυτη, ρακένδυτη, πειναλέα, σπαρταρώντας από ενθουσιασμό η Ραμόνα, η Επτάλοφος, ο Παλιός Σταθμός, η Νεάπολη, η Σταυρούπολη, ενώ αντίθετες από ανατολικά, κατέφταναν μέσα σε σκόνη και αλλαλαγμό με τρομπέτες, παντιέρες, λάβαρα και χωνιά η Τούμπα – «Τούμπα – Στάλιγκραντ» φώναζαν – η Αγία Φωτεινή, η Ευαγγελίστρια, η Τριανδρία ακόμη και η τόσο μακρινή Καλαμαριά. Πλημμύρισαν οι δρόμοι και οι πλατείες. Πανζουρλισμός (…) Περπατώντας αργά για το σπίτι θυμόμουνα όλους εκείνους που είχα δει να χάνονται. Τουμπανιασμένα, μαυρισμένα, σκασμένα από την πείνα πόδια (…) ξεγυρισμένες κλωτσιές με μαύρες καλογυαλισμένες μπότες, δολοφονίες μέσα στη γεμάτη κόσμο αγορά, μπλόκα το πρωί στις γειτονιές και μπλόκα το σούρουπο στα σταυροδρόμια, συμπλοκές και ξαφνικές χειροβομβίδες. Και αίματα, πολλά αίματα το πρωί στο πεζοδρόμιο (…) Θυμήθηκα και τις φάλαγγες των Εβραίων που τους πέρασαν όλους από την Εγνατία μέσα σε γενική εγκατάλειψη (…) Τόσο απλό λοιπόν, τόσο απαλό ήταν αυτό το λαχταρισμένο τέλος; Τώρα όλα θα πήγαιναν καλά, θα ξεχνούσαμε πρώτα – πρώτα. Το τελευταίο αυτό πραγματικά έγινε, κομμάτι παραπάνω απ’ όσο θα ’πρεπε. Δεν ξεχάσαμε απλώς, τα τσαλαπατήσαμε όλα και τα πετάξαμε στην μπάντα…»

Επίλογος

Σε μια πρώτη ανάγνωση εντοπίζουμε στη Θεσσαλονίκη του Β‘ Παγκόσμιου Πόλεμου σε σχέση με την Αθήνα 3 θεμελιώδεις διαφορές (υπάρχουν κι άλλες π.χ. η πείνα δεν θέρισε στη Θεσσαλονίκη σώματα και ψυχές όπως στην Αθήνα, η οποία όμως δεν γνώρισε βομβαρδισμούς από τα ιταλικά αεροπλάνα, κλπ.):

1. Στη Θεσσαλονίκη έλαβε τις τερατώδεις διαστάσεις του, το έξω από κάθε λογική και ανθρωπιά, ρατσιστικό έγκλημα των Γερμανών εναντίον των Εβραίων. 50.000 άνθρωποι της πόλης αρπάχτηκαν και αφανίστηκαν κατά τον πιο φριχτό τρόπο.
2. Οι Θεσσαλονικείς απόλαυσαν το τελικό «στραπατσάρισμα» των Γερμανών πολύ πιο άνετα απ’ ό,τι οι Αθηναίοι. Είχαν το προνόμιο να δουν την καταρράκωση του αλαζονικού εχθρού. Τον είδαν να χάνει όλους τους εγχώριους συνεργάτες του (…) Τον είδαν να κάνει πως δεν βλέπει τους ενόπλους του ΕΛΑΣ που παραφύλαγαν λίγο πιο κει στις γωνιές. Και τέλος τον είδαν να φεύγει αργόσυρτα, ζεμένος σαν υποζύγιο τα κανονάκια του.
3. «Η Θεσσαλονίκη» – γράφει ο Γ. Ιωάννου – «είχε άλλη άποψη για την κατοχική βαρβαρότητα: πιο βαθειά και πιο γνήσια…»

Βιβλιογραφία

• Αναστασιάδης Γ. Η Θεσσαλονίκη στις συμπληγάδες του 20ου αιώνα (2005).
• Αμπατζοπούλου Φ. Οι διωγμοί των Εβραίων στην Ελλάδα (περ. Παρατηρητής, τχ 25 – 26, Χειμώνας 1994).
• Βασιλικός Β. Η μνήμη επιστρέφει με λαστιχένια πέδιλα (1999).
• Βαφόπουλος Γ. Σελίδες αυτοβιογραφίας, τ. 2ος (1971).
• Γιακοέλ Γ. Απομνημονεύματα 1941 – 43 (1993).
• Γούναρης Β. – Παπαπολυβίου Π. (επιμ). Ο φόρος του αίματος στην κατοχική Θεσσαλονίκη (2002).
• Δορδανάς Στρ. Έλληνες εναντίον Ελλήνων. Ο κόσμος των ταγμάτων Ασφαλείας
• στην κατοχική Θεσσαλονίκη, 1941 – 1944 (2006).
• Δροσάκη Ε.Εν Θεσσαλονίκη (1985).
• Ενεπεκίδης Π.Οι διωγμοί των Εβραίων εν Ελλάδι, 1941 – 1944
• επί τη βάσει των μυστικών αρχείων των Ες – Ες (1969).
• Ζησιάδης Λ. Θεσσαλονίκη, όσα θυμάμαι (1991).
• Ζουργός Ισ. Στη σκιά της πεταλούδας (2005).
• Θεοδωρίδης Χ. Ο χειμώνας του 1941 – 42. Χρονικό της κατοχής (1980).
• Ιωάννου Γ. Η πρωτεύουσα των προσφύγων (1984).
• Ιωάννου Γ. Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής. Συνεντεύξεις (επιμ: Γ. Αναστασιάδης), 1996.
• Κονδυλάκης Μ. Εφημεριδογραφία της Θεσσαλονίκης. Από τον πόλεμο στη δικτατορία,
• Δ‘ 1941 – 1967 (2008).
• Καφταντζής Γ. Το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης στον καιρό της κατοχής (1998).
• Καφταντζής Γ. Το ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά Θεσσαλονίκης 1941 – 1944,
• όπως το έζησε και το περιγράφει στο ημερολόγιό του ένας όμηρος,
• ο Λεωνίδας Γιασημακόπουλος (Τόμος 2, 1998, 2001).
• Κίλι Ε. Η σιωπηλή κραυγή της μνήμης. Χορτιάτης 1994 (1996).
• Κούνιο – Αμαρίλιο Ε. – Ναρ Α. Προφορικές μαρτυρίες Εβραίων της Θεσσαλονίκης για το ολοκαύτωμα (1998).
• Κουπαράνης Π. Η Θεσσαλονίκη στην Κατοχή. Ορισμένα ζητήματα μέσα από τα γερμανικά αρχεία.
• Στον τόμο «Η Θεσσαλονίκη μετά το 1912», 1986.
• Λαλάγκας Ηρ. Θεσσαλονίκη. Χίλιες τριακόσιες ημέρες (2007).
• Μαζάουερ Μ. Στην Ελλάδα του Χίτλερ (1984).
• Μαζάουερ Μ. Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων (2004).
• Μόλχο Μ. In Memoriam. Αφιέρωμα εις μνήμην Ισραηλιτών θυμάτων του ναζισμού εν Ελλάδι (1976).
• Μπακόλας Ν. Η μεγάλη πλατεία (1987).
• Σκαμπαρδόνης Γ. Ουζερί Τσιτσάνη (2002).
• Σφυρίδης Π. Ψυχή μπλε και κόκκινη (1996).
• Τομανάς Κ. Χρονικό της Θεσσαλονίκης, τόμος Β‘, 1921 – 1944 (1996).
• Χεκίμογλου Ευ. Η Θεσσαλονίκη του Ελληνοϊταλικού πολέμου. Συσσίτια και καταφύγια
• («Θεσσαλονίκη», Επιστ. Επετηρ. ΚΙΘ, 1999).
• Χριστιανόπουλος Ντ. Θεσσαλονίκη ου μ’ εθέσπισεν. Αυτοβιογραφικά κείμενα (1999).

http://diasporic.org/mnimes/archives/thessaloniki-wwii


Type rest of the post here

Ο ΚΑΤΑΔΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΛΛΑΣ 4ος ΑΙΩΝΑΣ π.Χ.

Είναι ερωτική μαγική επωδός από μια γυναίκα, πιθανώς ονόματι ''Δαγίνα'', της οποίας ο εραστής ''Διονυσοφών'' επρόκειτο να νυμφευθεί την ''Θετίμα'' ("εκείνη που τιμά τους θεούς". Στην Αττική διάλεκτο το όνομά της θα έπρεπε να είναι ''Θεοτίμη''. Επικαλείται τον "Μάκρωνα και τους δαίμονες"  (''παρκαττίθεμαι μάκρωνι και τοις δαίμοσι'', [Αττικ. ''παρακατατίθεμαι'') να μεταστρέψουν τον Διονυσοφώντα (''το φως του Διονύσου'') να παντρευτεί εκείνην αντί της Θετίμας, και ποτέ να μην παντρευτεί άλλη γυναίκα εκτός αν η ίδια ξετυλίξει τον κατάδεσμο.  
Η γλώσσα αναγνωρίζεται ως Βορειοδυτική Ελληνική ή Δωρική Ελληνική και το χαμηλό κοινωνικό ''status'' της συγγραφέως, όπως φαίνεται από το λεξιλόγιό της και την πίστη της στη μαγεία, υπονοεί ότι μια διακριτή μορφή της Δωρικής ομιλείτο στη Πέλλα στην εποχή που γράφτηκε η πινακίδα.
Οι Brixhe και Panayotou (1994:209) τη θεωρούν Μακεδονικής προέλευσης, αλλά υποδεικνύουν ότι ο πληθυσμός της Πέλλας δεν ήταν ομογενώς αυτόχθων και προτιμούν να αναμένουν την ανακάλυψη ενός δεύτερου ευρήματος πριν προβούν σε οριστικές δηλώσεις. 
Ακόμη και πριν την ανακάλυψη του κατάδεσμου της Πέλλας το 1986 έχει καταγραφεί ότι η Δωρική Ελληνική ομιλείτο πιθανώς στην προελληνιστική Μακεδονία ως δεύτερη διάλεκτος.
Η πινακίδα χρονολογήθηκε από τους αρχικούς ερευνητές της στα μέσα του 4ου αι. Π.Κ.Ε. ή ενωρίτερον (γράμματα, συλλαβισμός). Την χρονολόγηση αμφισβητεί ο καθ. Έντμοντς του Bryn Mawr College, που αντιπροτείνει τον 3ο αιώνα Π.Κ.Ε.

Στην άποψη περί 4ου αι. συγκατατίθεται το ''Κλασικό Λεξικό της Οξφόρδης'', στο οποίο ο καθ. Ολιβιέ Μασσόν (Olivier Masson_ γράφει: "''Αντίθετα από προγενέστερες απόψεις που θεωρούσαν την Μακεδονική Αιολική διάκετο (O.Hoffmann) θα πρέπει να σκεφτούμε πλέον ότι υφίσταται σχέση με τη Βορειοδυτική Ελληνική (Λοκρική, Αιτωλική, Φωκιδική, Ηπειρωτική). Τούτη η άποψη υποστηρίζεται από μια πρόσφατη ανακάλυψη ενός κατάδεσμου του 4ου αι. Π.Κ.Ε. στην Πέλλα, που θα μπορούσε να είναι το πρώτο μαρτυρημένο 'Μακεδονικό' κείμενο (δημοσίευση E. Voutyras, βλ.  Bulletin Epigraphique in Rev. Et. Grec. 1994, no.413). Το κείμενο περιλαμβάνει το επίρρημα '''οπόκα''', το οποίο δεν είναι θεσσαλικό.''" (OCD, 1996, pp 905, 906). 

Της ίδιας άποψης είναι ο Τζέιμς Λ. Ο'Νιλ (James L. O'Neil του πανεπιστήμιου του Σίδνεϊ). Στην παρουσίαση της επιγραφής το 2005 στο '''Συνέδριο της Αυστραλασιατικής Εταιρείας Κλασσικών Σπουδών''', με τίτλο '''"Δωρικές Μορφές σε Μακεδονικές Επιγραφές"''' (abstract) γράφει: "''Ένας κατάδεσμος του 4ου Π.Κ.Ε. αι. από την Πέλλα υποδεικνύει τύπους καθαρά Δωρικούς, αλλά σε μια διαφορετική μορφή της Δωρικής από όλες τις δυτικές διαλέκτους των περιοχών που συνόρευαν με τη Μακεδονία. Άλλες τρεις, πολύ σύντομες, επιγραφές του 4ου αι. είναι αναμφίβολα Δωρικές. Δείχνουν ότι ομιλείτο στην Μακεδονία μια δωρική διάλεκτος, από τους δυτικούς τύπους των ελληνικών ονομάτων που βρέθηκαν στην Μακεδονία. Ωστόσο, μεταγενέστερες μακεδονικές επιγραφές είναι γραμμένες στην Κοινή, στην οποία αποφεύγονται τόσο οι δωρικοί τύποι όσο και η μακεδονική προφορά των συμφώνων. Η αυτόχθων μακεδονική διάλεκτος φαίνεται πως έγινε ακατάλληλη για γραπτά κείμενα.''

1. [ΘΕΤΙ]ΜΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΝΥΣΟΦΩΝΤΟΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΓΑΜΟΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΤΑΝ ΑΛΛΑΝ ΠΑΣΑΝ ΓΥ	1. Για τον γάμο της [Θετί]μας και του Διονυσοφώντα γράφω την κατάρα, και για όλες τις άλλες γυ-
2. [ΝΑΙΚ]ΩΝ ΚΑΙ ΧΗΡΑΝ ΚΑΙ ΠΑΡΘΕΝΩΝ ΜΑΛΙΣΤΑ ΔΕ ΘΕΤΙΜΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΚΑΤΤΙΘΕΜΑΙ ΜΑΚΡΩΝΙ ΚΑΙ	2. [ναίκ]ες, χήρες και παρθένες, άλλα για την Θετίμα περισσότερο, και αναθέτω στον Μάκρωνα και
3. [ΤΟΙΣ] ΔΑΙΜΟΣΙ ΚΑΙ ΟΠΟΚΑ ΕΓΟ ΤΑΥΤΑ ΔΙΕΛΕΞΑΙΜΙ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΟΙΗΝ ΠΑΛLΙΝ ΑΝΟΡΟΞΑΣΑ	3. [τους] δαίμονες ότι μόνον όταν ξεθάψω και ξετυλίξω και ξαναδιαβάσω
4. [ΤΟΚΑ] ΓΑΜΑΙ ΔΙΟΝΥΣΟΦΩΝΤΑ ΠΡΟΤΕΡΟΝ ΔΕ ΜΗ ΜΗ ΓΑΡ ΛΑΒΟΙ ΑΛΛΑΝ ΓΥΝΑΙΚΑ ΑΛΛ Η ΕΜΕ	4. [τότε] να παντρευτούν τον Διονυσοφώντα και όχι πριν και είθε να μην παντρευτεί άλλη γυναίκα, παρά μόνον εμένα
5. [ΕΜΕ Δ]Ε ΣΥΝΚΑΤΑΓΗΡΑΣΑΙ ΔΙΟΝΥΣΟΦΩΝΤΙ ΚΑΙ ΜΗΔΕΜΙΑΝ ΑΛΛΑΝ ΙΚΕΤΙΣ ΥΜΩΝ ΓΙΝΟ	5. και είθε να γεράσω με τον Διονυσοφώντα και κανέναν άλλο. Ικέτιδά σου είμαι:
6. [ΜΑΙ ΦΙΛ]ΑΝ ΟΙΚΤΙΡΕΤΕ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΦΙΛ[Ο]Ι ΔΑΓΙΝΑΓΑΡΙΜΕ ΦΙΛΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΗΜΑ ΑΛΛΑ	6. δείξτε ευσπλαχνία στην [ευνοούμενή] σας, αγαπημένοι δαίμονες, την Δαγίνα (;), γιατί με εγκατέλειψαν όλοι οι αγαπημένοι μου
7. [....]Α ΦΥΛΑΣΣΕΤΕ ΕΜΙΝ Ο[Π]ΩΣ ΜΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΑ[Υ]ΤΑ ΚΑΙ ΚΑΚΑ ΚΑΚΩΣ ΘΕΤΙΜΑ ΑΠΟΛΗΤΑΙ	7. παρακαλώ φυλάξτε με αυτά να μη συμβούν και με τρόπο κακό να χαθεί η Θετίμα
8. [....]ΑΛ[-].ΥΝΜ .. ΕΣΠΛΗΝ ΕΜΟΣ ΕΜΕ ΔΕ [Ε]Υ[Δ]ΑΙΜΟΝΑ ΚΑΙ ΜΑΚΑΡΙΑΝ ΓΕΝΕΣΤΑΙ	8. και σε μένα δώστε ευδαιμονία και μακαριότητα.

http://el.wikipedia.org/