«ΑΛΗΘΕΙΕΣ» ΚΑΙ «ΜΥΘΟΙ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Δημόσια προσευχή μουσουλμάνων στην Πλατεία Ομονοίας.

Το μικρό βιβλίο του Ιδρύματος Rosa Luxemburg αποτελεί επανάληψη μύθων της Αριστεράς για το μεταναστευτικό.

Του Γιάννη Κολοβού

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος της 6ης Φεβρουαρίου 2014 του περιοδικού Επίκαιρα

Εκδόθηκε πρόσφατα από το Παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος Rosa Luxemburg (το οποίο πρόσκειται στο Γερμανικό κόμμα Die Linke, με το οποίο συνεργάζεται ο ΣΥΡΙΖΑ) ένα μικρό βιβλίο με τίτλο «Η μετανάστευση στην Ελλάδα: έντεκα μύθοι και περισσότερες αλήθειες» (1). Σκοπός του είναι «να αποδομήσει με τεκμηριωμένα στοιχεία τους ποικίλους κοινωνικούς μύθους που αφορούν τη μετανάστευση» και «να προτείνει μια ρεαλιστική αλλά και δίκαιη μεταναστευτική πολιτική, δηλαδή μια πραγματικά αριστερή πολιτική» (σελ. 3). Δυστυχώς, η προσπάθεια αυτή αποτυγχάνει καθώς οι «κοινωνικοί μύθοι» δεν αναλύονται στην ολότητά τους, αλλά παρουσιάζονται επιλεκτικά κάποιες πτυχές τους προκειμένου να είναι εύκολο να «αποδομηθούν». Έτσι το βιβλίο αυτό καταλήγει να είναι μία επανάληψη μύθων της Αριστεράς για το μεταναστευτικό, οι οποίοι μικρή σχέση έχουν τόσο με την σύγχρονη όσο και με την ιστορική πραγματικότητα. Στον περιορισμένο χώρο αυτού του άρθρου θα επιχειρήσουμε έναν κριτικό σχολιασμό των κυριότερων «αληθειών» τις οποίες υποτίθεται ότι «αποκαλύπτει» το Ίδρυμα Rosa Luxemburg (εφεξής IRL).

Πόσους μετανάστες «χωράει» η Ελλάδα;

Ο πρώτος «μύθος» που το IRL επιχειρεί να «ανατρέψει» είναι το ότι στην χώρα μας δεν χωράνε άλλοι μετανάστες. Και το επιχειρεί προβαίνοντας σε παράθεση στοιχείων για τον αριθμό των διαβιούντων στην Ελλάδα αλλοδαπών με βάση τις απογραφές του 1981, του 2001, του 2011 και με στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών και της ΕΛ.ΑΣ. Το σκεπτικό του IRL είναι ότι, λόγω της κρίσης των τελευταίων ετών, ο αριθμός των αλλοδαπών έχει μάλλον μειωθεί, άρα στην χώρα μας «χωράνε» κι άλλοι (χωρίς όμως να προσδιορίζεται, έστω και κατά προσέγγιση, ο αριθμός τους) και μάλιστα προτείνει και την διευκόλυνση της παροχής ιθαγένειας προς αυτούς!

Η οπτική του IRL είναι παράδοξη καθώς παραβλέπει το γεγονός ότι εδώ και χρόνια υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις υπερκορεσμού της Ελλαδικής αγοράς εργασίας και δυσανεξίας της Ελληνικής κοινωνίας αναφορικά με τους μετανάστες. Όταν, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, η ανεργία μεταξύ των ατόμων ξένης υπηκοότητας βρίσκεται στο 36,6% (2) και η συντριπτική πλειονότητα (58,3%) του πληθυσμού των αλλοδαπών ηλικίας 18-64 ετών βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας (3), πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να ενσωματωθεί ένας μεγάλος και αυξανόμενος αλλοδαπός πληθυσμός σημαντικό τμήμα του οποίου δεν έχει, σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό, ούτε την δυνατότητα της στοιχειώδους οικονομικής συντήρησης; Ταυτόχρονα, η δυσανεξία της Ελληνικής κοινωνίας απέναντι στο φαινόμενο παραμένει μεγάλη. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της KΑΠΑ Research το 75,4% των Ελλήνων εγκρίνουν την επιχείρηση «Ξένιος Ζεύς» (μόλις το 16% την αποδοκιμάζει), ενώ η πλειονότητα των Ελλήνων ζητά είτε τον επαναπατρισμό όλων των μεταναστών, τόσο των παράνομων όσο και των εκ των υστέρων νομιμοποιημένων (το ζητά το 7,9%), είτε τον επαναπατρισμό όσων δεν είναι αναγκαίοι ή βρίσκονται στην χώρα παρανόμως (το ζητά το 47,3%). Την παραμονή των μεταναστών στην χώρα με τα ίδια δικαιώματα με τους Έλληνες επιθυμεί το 34,3% (4).

Ενδεικτικό της προχειρότητας με την οποία αντιμετωπίζει γενικότερα το θέμα το IRL είναι η αναφορά του για τον αριθμό των παρανόμων μεταναστών στην χώρα. Σύμφωνα με το IRL: «Οι έγκυρες εκτιμήσεις ωστόσο περιορίζουν πολύ σοβαρά τον αριθμό αυτό, με ανώτατο όριο τις 350.000 περίπου» (σελ. 11). Αν όμως ανατρέξει κάποιος στην συγκεκριμένη παραπομπή (5) που παρατίθεται από το IRL θα δει ότι εκεί γίνεται αναφορά σε 390.000 άτομα κατ’ ανώτατο όριο. Επίσης, η εκτίμηση αυτή αφορά τον Δεκέμβριο του 2011, δηλαδή είναι παλαιά πλέον των δύο ετών. Τέλος, χρήσιμο θα ήταν για το IRL να μελετήσει τα ευρήματα της εργασίας των Στ. Ζωγραφάκη και Θ. Μητράκου (6) με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Πόσους μετανάστες μπορούμε να έχουμε;».

Υπάρχει επίπτωση στην αγορά εργασίας και στους μισθούς;

Και σε αυτήν την παράμετρο του θέματος, το βιβλίο του IRL τα βλέπει όλα «ρόδινα». Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Στην πρόσφατη ιστορία της μετανάστευσης στην Ελλάδα δεν εντοπίστηκε - αν εξαιρέσουμε τον χώρο της οικοδομής - σοβαρός ανταγωνισμός για τις ίδιες θέσεις εργασίας μεταξύ ντόπιων και ξένων ούτε κάποια σοβαρή επίπτωση στο επίπεδο των μισθών. Ο βασικός λόγος είναι ότι, κατά βάση, οι μετανάστες απασχολήθηκαν σε θέσεις ανειδίκευτης και χειρωνακτικής εργασίας, που δεν ήταν δημοφιλείς στις τάξεις των γηγενών. Η μεταναστευτική εργασία υπήρξε σε μεγάλο βαθμό ανασφάλιστη, ενώ οι σχετικές θέσεις εργασίας ήταν επισφαλείς, κακοπληρωμένες και όχι ελκυστικές για τους ντόπιους. Λόγω του χαμηλού κόστους της μεταναστευτικής εργασίας, δημιουργήθηκε πρόσθετη ζήτηση θέσεων εργασίας, η οποία με την σειρά της δημιούργησε επιπλέον θέσεις απασχόλησης για γηγενείς εργαζόμενους» (σελ. 35-36).

Η παραπάνω άποψη παραβλέπει το πώς καλύπτονταν οι θέσεις ανειδίκευτης εργασίας πριν το 1990 και την μαζική εισροή παρανόμων μεταναστών. Οι θέσεις αυτές καλύπτονταν από ντόπιους οι οποίοι μετά το 1990 αναγκάσθηκαν να ανταγωνισθούν τους παράνομους μετανάστες οι οποίοι, εργαζόμενοι ανασφάλιστοι και με πολύ χαμηλά μεροκάματα, εκτόπισαν τους γηγενείς εργαζόμενους από τους κλάδους αυτούς.

Όπως χαρακτηριστικά τονίζει o καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Harvard και ειδικός σε θέματα Οικονομικής της Μετανάστευσης George J. Borjas (7) είναι λανθασμένη η άποψη ότι η έλευση των μεταναστών δεν ασκεί σημαντική αρνητική επίδραση στους μισθούς των γηγενών εργαζομένων τους οποίους οι μετανάστες ανταγωνίζονται και υπογραμμίζει ότι «δεν υπάρχει πλεόνασμα από την μετανάστευση αν ο μισθός των γηγενών δεν μειωθεί λόγω αυτής. Με άλλα λόγια, αν κάποιοι εργαζόμενοι δεν υποστούν ζημιά από την μετανάστευση, πολλά από τα πλεονεκτήματα που συνήθως της αποδίδονται - υψηλότερα κέρδη για τις εταιρείες, χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές - παύουν να υφίστανται» (σελ. 96).

Όσον αφορά την άποψη που θέλει τους μετανάστες να κάνουν τις δουλειές που οι γηγενείς δεν θέλουν ο Borjas θεωρεί ότι η άποψη αυτή δεν δικαιολογείται. Όπως χαρακτηριστικά σχολιάζει: «Παρ’ όλο που οι εργασιακές κατανομές μεταναστών και γηγενών διαφέρουν, υπάρχει και μεγάλο μέρος επικάλυψης. Μία πιο λογική άποψη μπορεί να είναι ότι οι μετανάστες παίρνουν τις δουλειές που οι γηγενείς δεν θέλουν να κάνουν με τους υπάρχοντες μισθούς. Με άλλα λόγια, μπορεί οι γηγενείς να μην θέλουν να δουλέψουν σε κάποιες από τις δουλειές που κάνουν οι μετανάστες. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι γηγενείς θα ηρνούντο να κάνουν αυτές τις δουλειές αν οι μετανάστες δεν είχαν έρθει καθόλου και οι εργοδότες αναγκάζονταν να αυξήσουν τους μισθούς για να καλύψουν τις θέσεις» (σελ. 79).

Η ισχύς των απόψεων αυτών και για την Ελλάδα καταδείχθηκε για πρώτη φορά από μία εργασία των Αλ. Σαρρή και Στ. Ζωγραφάκη (8) οι οποίοι εφάρμοσαν ένα μοντέλο γενικής ισορροπίας εξετάζοντας ένα βασικό σενάριο και πέντε παραλλαγές του με σκοπό να διαπιστώσουν τις επιπτώσεις της παράνομης μετανάστευσης σε παραμέτρους όπως η οικονομία, η αγορά εργασίας και οι μισθοί. Η εργασία έδειξε ότι ο μέσος πραγματικός μισθός σημείωσε πτώση κατά 6,2% εξ’ αιτίας της παράνομης μετανάστευσης, αλλά με σημαντικές διαφοροποιήσεις για κάθε κατηγορία εργαζομένων. Οι πραγματικοί μισθοί των ανειδίκευτων Ελλήνων στον αγροτικό και στον αστικό τομέα σημείωσαν σημαντική πτώση λόγω του μεγάλου όγκου των εισελθόντων παρανόμων μεταναστών. Αντιθέτως, οι πραγματικοί μισθοί των ημιειδικευμένων εργαζομένων και αυτών με υψηλή ειδίκευση στις πόλεις αυξήθηκαν σημαντικά.

Η συνολική απασχόληση των Ελλήνων σε όλες τις κατηγορίες εργαζομένων σημείωσε πτώση 47.000 ανθρωποετών. Οι παράνομοι μετανάστες για εκείνη την περίοδο αντιστοιχούσαν σε 130.000 ανθρωποέτη πλήρους απασχόλησης. Το εύρημα αυτό έδειξε ότι το εν τρίτον των παρανόμων μεταναστών έπαιρνε θέσεις Ελλήνων ενώ το υπόλοιπο αποτελούσε καθαρή προσθήκη στην ελληνική αγορά εργασίας. Μάλιστα, κανένα από τα σενάρια των Σαρρή και Ζωγραφάκη, τα οποία διέφεραν ως προς την ελαστικότητα της αγοράς εργασίας, δεν έδειχνε μικρή υποκατάσταση των Ελλήνων από παρανόμους μετανάστες αφού η μικρότερη επίπτωση στην ανεργία ήταν 40.850 Έλληνες (σενάριο 3).

Τα αγροτικά νοικοκυριά φαίνονταν να κέρδιζαν ανεξαρτήτως του επιπέδου του εισοδήματός τους. Οι μόνες τάξεις νοικοκυριών που παρουσίαζαν μείωση στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά τους ήταν τα αστικά νοικοκυριά με επικεφαλής ανειδίκευτο εργάτη και μεταξύ αυτών τα νοικοκυριά που ήταν είτε φτωχά είτε μεσαίου εισοδήματος. Όλες οι άλλες κατηγορίες νοικοκυριών, συμπεριλαμβανομένων και αυτών με επικεφαλής άνεργο, κέρδιζαν από την παράνομη μετανάστευση. Όμως τα νοικοκυριά που έχαναν αποτελούσαν το 26,5% των Ελληνικών νοικοκυριών ήτοι το 37,1% του συνολικού Ελληνικού πληθυσμού!

Οι Σαρρής και Ζωγραφάκης συμπέραιναν ότι, εφόσον τα φτωχά νοικοκυριά με επικεφαλής ανειδίκευτο εργάτη πλήττονταν περισσότερο από την παράνομη μετανάστευση ενώ ταυτοχρόνως τα πλούσια νοικοκυριά γίνονταν πλουσιότερα, η εισροή παρανόμων μεταναστών στην ελληνική αγορά εργασίας είχε ως αποτέλεσμα την στρέβλωση της διανομής του εισοδήματος μεταξύ των Ελλήνων διευρύνοντας τις διαφορές εισοδήματος μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Μία πιο πρόσφατη εργασία από τους Στ. Ζωγραφάκη, Αντ. Κόντη και Θ. Μητράκο με έτος αναφοράς το 2004 (9) έδειξε ότι αν ο αριθμός των μεταναστών αυξανόταν κατά 200.000 άτομα θα οδηγούσε σε μείωση των πραγματικών μισθών για όλους τους τύπους εργασίας. Πιο συγκεκριμένα, οι πραγματικοί μισθοί θα μειώνονταν κατά 2,5% για Έλληνες μισθωτούς με λίγες δεξιότητες μέχρι κατά 1,8% για τους αυτοαπασχολούμενους με περισσότερες δεξιότητες. Μεγάλο μισθολογικό πλήγμα θα υφίσταντο οι «παλαιοί» μετανάστες καθώς οι μισθοί τους θα μειώνονταν από 28% ως 52% ανάλογα με το μέγεθος της ακαμψίας των μισθών στην αγορά εργασίας.

Αντιστρόφως, μία σταδιακή μείωση του αριθμού των μεταναστών μέχρι την πλήρη αποχώρησή τους θα οδηγούσε σε σταδιακή αύξηση τόσο της απασχόλησης όσο και των μισθών των Ελλήνων. Αυτό θα είχε έντονες αναδιανεμητικές επιδράσεις με τα πραγματικά εισοδήματα των φτωχών Ελλήνων να αυξάνονται σημαντικά. Σε περίπτωση πλήρους ευελιξίας μισθών η αύξηση των μισθών των Ελλήνων θα κυμαινόταν από 23,7% ως 33,4% ενώ η αύξηση της απασχόλησης για τους Έλληνες θα μπορούσε να φθάσει στις 204.000 θέσεις εργασίας.

Αντίστοιχα είναι και τα ευρήματα πρόσφατης μελέτης του ΚΕΠΕ η οποία εξέτασε την περίοδο 1981-2000 (10) και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «αν κανείς υποστηρίξει την άποψη ότι η μαζική εισροή μεταναστών στη χώρα μας κατά τη δεκαετία 1991-2000 είχε αρνητικές επιδράσεις επί του ύψους των πραγματικών αμοιβών, η άποψη αυτή υποστηρίζεται από τα αποτελέσματα των παλινδρομήσεων» (σελ. 145).

Είναι προφανές ότι οι σχετικές μελέτες που έχουν γίνει στην χώρα μας καταδεικνύουν ότι οι επιπτώσεις της μετανάστευσης στην απασχόληση και τους μισθούς είναι σημαντικές και πλήττουν κυρίως τους φτωχότερους Έλληνες δηλαδή τα οικονομικά και κοινωνικά στρώματα τα οποία ένα αριστερό κόμμα υποτίθεται ότι προστατεύει κατά προτεραιότητα!

Επιβαρύνουν οι αλλοδαποί την βαριά εγκληματικότητα;

Μία άλλη παράμετρος του προβλήματος, η οποία επίσης υποβαθμίζεται από το IRL, είναι εκείνη της δυσαναλόγως μεγάλης συμμετοχής των αλλοδαπών στην βαριά εγκληματικότητα σε σχέση με την αναλογία τους στον πληθυσμό. Έτσι το IRL δεν φαίνεται να θεωρεί ως ένδειξη αποτυχίας της Ελλαδικής μεταναστευτικής πολιτικής το γεγονός ότι οι αλλοδαποί, ενώ αποτελούν το 8,5-11% του πληθυσμού της χώρας, υπερεκπροσωπούνται στις στατιστικές της Ελληνικής Αστυνομίας για την βαριά εγκληματικότητα. Πιο συγκεκριμένα, για το 2012, το οποίο είναι το τελευταίο έτος για το οποίο έχουν δημοσιευθεί ολοκληρωμένα στοιχεία (11) μέχρι την στιγμή της συγγραφής αυτού του άρθρου, αλλοδαποί ήταν το 38% των συλληφθέντων για ανθρωποκτονίες, το 37% των συλληφθέντων για βιασμούς, το 43% των συλληφθέντων για κλοπές-διαρρήξεις και το 46% των συλληφθέντων για ληστείες.

Το IRL επιχειρεί να εξηγήσει την παράμετρο αυτήν επισημαίνοντας ότι «οι άντρες σε παραγωγική-νεανική ηλικία υπερεκπροσωπούνται στον μεταναστευτικό πληθυσμό της χώρας μας. Αν λοιπόν σταθμιστεί το δείγμα με βάση την ηλικία και το φύλο, η απόκλιση του ποσοστού των δραστών από την αναλογία των μεταναστών στον γενικό πληθυσμό είναι πολύ μικρότερη» (σελ. 40). Γιατί όμως το IRL δεν προβαίνει στην στάθμιση την οποία προτείνει ώστε να καταδείξει ότι η αναλογία είναι όντως «πολύ μικρότερη» όπως ισχυρίζεται; Μήπως γιατί, ακόμα και αν γίνει αυτή η στάθμιση, η αναλογία των αλλοδαπών στο ποσοστό των δραστών θα εξακολουθήσει να παραμένει δυσανάλογα μεγάλη; Κάθε ενδιαφερόμενος ας μελετήσει τις ηλικιακές πυραμίδες και την πληθυσμιακή σύνθεση Ελλήνων και αλλοδαπών (π.χ. 9, σελ. 44-45 και 14, σελ. 73) και ας εξάγει τα συμπεράσματά του. Εν τέλει όμως, θα μπορούσαν οι αιτιάσεις του IRL περί αυξημένης συμμετοχής των αλλοδαπών στην βαριά εγκληματικότητα λόγω ... νεότητας και λόγω ... φύλου να γίνουν αποδεκτές για ειδεχθή εγκλήματα όπως οι ανθρωποκτονίες ή οι βιασμοί;

Ένα άλλο επιχείρημα του IRL είναι ότι «για την Αστυνομία, όπως και για τον υπόλοιπο πληθυσμό, οι μετανάστες είναι πολύ περισσότερο ορατοί. Όταν συμβαίνει μια αξιόποινη πράξη, η Αστυνομία προσανατολίζεται προς τους μετανάστες σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι προς τους γηγενείς, λόγω προκαταλήψεων και ορατότητας του συγκεκριμένου πληθυσμού» (σελ. 40). Η άποψη αυτή παραβλέπει το γεγονός ότι σκοπός τόσο της Αστυνομίας όσο και των θυμάτων είναι η εξιχνίαση του κάθε εγκλήματος και η σύλληψη των δραστών, πόσο μάλλον όταν οι πόροι που διαθέτει η Αστυνομία για να επιτελέσει το έργο της είναι περιορισμένοι. Επομένως, η Αστυνομία θα προσανατολισθεί προς τους αλλοδαπούς αν υπάρχουν οι αντίστοιχες ενδείξεις και όχι απλά για λόγους…προκατάληψης. Εξ’ άλλου τα προαναφερθέντα στοιχεία αφορούν συλληφθέντες δράστες και όχι εικαζόμενους δράστες! Τέλος, η άποψη του IRL παραβλέπει το γεγονός ότι, ειδικά στις περιπτώσεις όπου οι δράστες είναι παράνομοι μετανάστες οι οποίοι δεν έχουν συλληφθεί στο παρελθόν, η Αστυνομία δεν έχει κανένα απολύτως στοιχείο για την ταυτότητα, την κατοικία, τους συνεργάτες ή τις συνήθειές τους, κάτι που δυσκολεύει τον εντοπισμό και την σύλληψή τους (συγκριτικά με τους γηγενείς δράστες).

Η αυξημένη συμμετοχή αλλοδαπών στην βαριά εγκληματικότητα είναι ένα ακόμα σύμπτωμα της διαχρονικά ανύπαρκτης μεταναστευτικής πολιτικής της χώρας μας, η οποία δεν αποτρέπει αποτελεσματικά την (παράνομη) είσοδο και την παραμονή (παράνομη ή εκ των υστέρων νομιμοποιημένη) σε ανθρώπους οι οποίοι με τις πράξεις τους ενισχύουν το αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών.

Πήγαν οι Έλληνες μετανάστες στις ΗΠΑ παρανόμως;

Η δυσκολία του IRL να παραθέσει αντικειμενικά τις σύγχρονες παραμέτρους του μεταναστευτικού προβλήματος της Ελλάδας δεν θα πρέπει να προκαλεί κατάπληξη, καθώς το IRL αντιμετωπίζει αντίστοιχη δυσκολία στο να δει με αντικειμενικότητα γεγονότα τα οποία έλαβαν χώρα προ 80, 100 και 120 ετών! Γι’ αυτό φθάνει στο σημείο να ισχυρίζεται ότι «προβάλλεται συστηματικά το επιχείρημα ότι οι έλληνες μετανάστες δεν «εισέβαλαν» απρόσκλητοι στις ξένες κοινωνίες, αλλά μετανάστευσαν οργανωμένα και νόμιμα, κατόπιν πρόσκλησης των χωρών υποδοχής, που είχαν ανάγκη εργατικών χεριών. Τα παραπάνω θα μπορούσαν πράγματι να αφορούν τους πατεράδες μας που μετανάστευσαν στη Γερμανία. Δεν μπορούμε όμως να πούμε το ίδιο για τους παππούδες μας που μετανάστευσαν στην Αμερική στις αρχές του 20ού αιώνα. Ακόμα και ο όρος «λαθρομετανάστης» χρησιμοποιήθηκε τότε, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, για να περιγράψει τη μαζική και απρογραμμάτιστη φυγή του ενός τετάρτου του οικονομικά ενεργού πληθυσμού της χώρας (περίπου 400.000 άνθρωποι), κυρίως προς τις ΗΠΑ. Τα φαινόμενα λαθραίας επιβίβασης στα υπερωκεάνια και οι απόπειρες λαθραίας εισόδου στο έδαφος των ΗΠΑ δεν ήταν διόλου σπάνια» (σελ. 48-49).

Κατ’ αρχάς στο προαναφερθέν εδάφιο υπάρχει μία εσωτερική αντίφαση. Από την μία ισχυρίζεται το IRL ότι 400.000 Έλληνες κατάφεραν και εισήλθαν παρανόμως στις ΗΠΑ αλλά από την άλλη μιλά για «απόπειρες λαθραίας εισόδου στο έδαφος των ΗΠΑ» που δεν ήταν «διόλου σπάνιες». Το γεγονός ότι το IRL κάνει λόγο για «απόπειρες» δείχνει ότι δεν ήταν επιτυχημένες. Επιπλέον, το γεγονός ότι τέτοιες «απόπειρες» δεν ήταν «σπάνιες» δεν δικαιολογεί τον συνολικό χαρακτηρισμό της μετανάστευσης Ελλήνων προς τις ΗΠΑ ως «λαθρομετανάστευση», γιατί τότε θα χαρακτηριζόταν το όλον με βάση ένα μικρό μέρος του. Ας σημειωθεί επίσης ότι, για τον χαρακτηρισμό αυτόν, το IRL βασίζεται σε ένα άρθρο της εφημερίδας «Εμπρός» της 26/4/1929, σε ένα ρεπορτάζ του «Ιού» της «Ελευθεροτυπίας» και σε μία τηλεοπτική εκπομπή του Στ. Κούλογλου που χρονολογούνται στα τέλη της δεκαετίας του ‘90.

Επιπλέον, σε κανένα από τα 3 αυτά «στοιχεία» δεν γίνεται λόγος περί 400.000 παρανόμων μεταναστών από την Ελλάδα στις ΗΠΑ. Μάλιστα, στο ρεπορτάζ του «Ιού» το οποίο επικαλείται το IRL υπάρχει η παραδοχή ότι δεν θα έπρεπε να συγκρίνονται οι Έλληνες μετανάστες στις ΗΠΑ με τους Αλβανούς παράνομους μετανάστες προς την Ελλάδα αλλά οι Μεξικανοί. Και αυτό γιατί, όπως παραδέχεται ο «Ιός», «οι Μεξικανοί - αν θέλαμε να είμαστε απολύτως ακριβείς - θυμίζουν πολύ περισσότερο τους Αλβανούς μετανάστες στη χώρα μας: ο αριθμός τους είναι πολύ μεγαλύτερος από τις άλλες ομάδες, προέρχονται από γειτονική χώρα, και σε υψηλό ποσοστό έχουν εισέλθει παράνομα στις ΗΠΑ» (Ελευθεροτυπία, 28/11/1999).

Παράδοξο είναι και το γεγονός ότι το IRL κρίνει μόνο με στοιχεία τα οποία αφορούν στα έτη 1929-1930, δηλαδή τα έτη του Αμερικανικού Κράχ, ένα φαινόμενο (την μετανάστευση Ελλήνων προς τις ΗΠΑ) το οποίο αρχίζει να παίρνει μαζικές διαστάσεις από το 1890, δηλαδή λάμβανε χώρα ήδη επί 40 έτη. Ακόμα και το προαναφερθέν άρθρο του «Εμπρός» αν διαβαστεί ολόκληρο καταδεικνύει ότι, λόγω του Κραχ, διάφοροι επιτήδειοι προσπαθούσαν να εκμεταλλευθούν την επιθυμία των Ελλήνων να μεταναστεύσουν προς τις ΗΠΑ πουλώντας τους πλαστά διαβατήρια. Τόσο οι ελληνικές αρχές όσο και οι αρχές των ΗΠΑ προέβαιναν σε αυστηρούς ελέγχους και οι παραβάτες απελαύνονταν. Πάντως, σε όλη αυτήν την παραφιλολογία ο γράφων έχει - εδώ και 15 έτη - με στοιχεία απαντήσει μέσα από το επίσημο όργανο του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού Βορείου και Νοτίου Αμερικής (12).

Η εμπάθεια του IRL καταδεικνύεται περίτρανα και από μία απλή ανάγνωση της αρθρογραφίας της εφημερίδας «Εμπρός» που αφορά στην μετανάστευση Ελλήνων προς την Αμερική. Εκεί περιγράφεται ανάγλυφα ότι υπήρχε μεταναστευτικός νόμος εκ μέρους των ΗΠΑ, ότι υπήρχαν έλεγχοι τόσο στα λιμάνια αναχώρησης των υπερωκεανίων όσο και στα λιμάνια προορισμού, ότι οι μετανάστες έπρεπε να πληρούν συγκεκριμένα κάθε φορά κριτήρια και ότι αν δεν τα πληρούσαν απελαύνονταν πίσω στην Ελλάδα. Λόγω του ότι υπήρχε πλαίσιο ελέγχου και του ότι την Ελλάδα και τις ΗΠΑ τις χώριζε ένας ολόκληρος ωκεανός, η παράνομη μετανάστευση προς τις ΗΠΑ ήταν ελάχιστη καθώς θα μπορούσε να γίνει μόνο από λαθρεπιβάτες στα υπερωκεάνια. Επομένως, η ταύτιση αυτής της ελεγχόμενης διαδικασίας με την μαζική εισροή εκατοντάδων χιλιάδων παρανόμων μεταναστών στην Ελλάδα από το 1990 και μετά θα πρέπει να βάλει σε σκέψεις τον κάθε καλόπιστο αναγνώστη.

Πιο συγκεκριμένα, στις σελίδες της εφημερίδας «Εμπρός» (21/2/1901) διαβάζουμε: «Περί τους 100 νέοι μετανάσται ανεχώρησαν χθες εκ Πειραιώς εις Αμερικήν μέσω Μασσαλίας. Προ της αναχωρήσεως αυτών η αστυνομική αρχή Πειραιώς εξήτασε ποία επρομηθεύθησαν διαβατήρια, εις δε τους μη έχοντας τοιαύτα δεν επέτρεψε την αναχώρησιν, διότι εν Αμερική δεν είνε δεκτοί άνευ διαβατηρίων». Η ελεγχόμενη αυτή διαδικασία ήταν συνεχής καθώς στις 20/5/1916 διαβάζουμε: «Δια του ατμοπλοίου «Υπεροχή» ανεχώρησαν χθες εκ Πειραιώς υπερδιακόσιοι ομογενείς μετανάσται, κατευθυνόμενοι εις την Ν. Υόρκην μέσω Νεαπόλεως. Υπό των ενωμοταρχών της καταδιώξεως Πειραιώς συνελήφθησαν χθες 10 μετανάσται οι οποίοι ήσαν έτοιμοι ν’ αναχωρήσουν, μολονότι υπαγόμενοι εις την στρατιωτική υποχρέωσιν».

Στις 7/5/1903 διαβάζουμε: «Τινές είδον μετά χαράς τα αυστηρά μέτρα τα οποία έλαβεν εναντίον της μεταναστεύσεως η Αμερικανική Κυβέρνησις και των οποίων συνέπεια υπήρξεν η αποπομπή των 600 Ελλήνων μεταναστών, οίτινες επέστρεψαν κατ’ αυτάς εις την Ελλάδα. Αι αμερικανικαί αυστηρότητες εναντίον της μεταναστεύσεως δεν έχουν σκοπόν να εμποδίσουν, αλλά να περιορίσουν την μετανάστευσιν και ιδίως να ξεκαθαρίσουν τους μετανάστας. Οι μετανάσται οι μη έχοντες πιστοποιητικά καλής διαγωγής και τα μέσα συντηρήσεως μέχρις ευρέσεως εργασίας και οι μετανάσται οι πάσχοντες από χρόνια και μεταδοτικά νοσήματα, οι ηλίθιοι και οι ανάπηροι αποπέμπονται. Επιτρέπεται δε μόνον εις τους ηθικώς και σωματικώς αρτίους να εγκαθίστανται εις το αμερικανικόν έδαφος, αλλά και εις τούτους μόνον όταν παρέχουν εχέγγυα ότι θα καταστώσι χρηστοί πολίται».

Ενδεικτική του ελέγχου της εισροής που υπήρχε είναι και η έκθεση του Έλληνα γενικού πρόξενου στην Νέα Υόρκη η οποία αναφέρει ότι («Εμπρός», 10/6/1903) κατά τους 3 πρώτους μήνες του 1903 μετανάστευσαν 174 Έλληνες τον Ιανουάριο, 370 τον Φεβρουάριο και 1226 τον Μάρτιο, ενώ κατά το 9μηνο από 1/7/1902 μέχρι την 31/3/1903 οι αφιχθέντες Έλληνες μετανάστες ήταν 6.380 άνδρες και 253 γυναίκες. Το 1907 νέα έκθεση του ίδιου πρόξενου ανέφερε ότι οι αμερικανικές Βουλές ψήφισαν νόμο «ο οποίος αυξάνει από 2 εις 4 δολλάρια τον κατ’ άτομον φόρον των αποβιβαζομένων εις την Αμερικήν μεταναστών, προσθέτει δε διατάξεις τινάς ως αιτίας αποκλεισμού». Μάλιστα, ο πρόξενος ανέφερε ότι κατά το 1905 η μετανάστευση των Ελλήνων ανήλθε συνολικά σε 28.126 άτομα ενώ απελάθηκαν 857. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται «Εκ τούτων ημίσεις απηλάθησαν διότι απεδείχθη κατόπιν εξετάσεως ότι είχον προσυμφωνήσει εργασίαν εις τας Ηνωμ. Πολιτείας προ της αφίξεώς των, 365 απηλάθησαν ως πένητες, μη φέροντες επ’ αυτών το απαιτούμενον χρηματικόν ποσόν, 81 ως πάσχοντες εκ μεταδοτικών νοσημάτων και 4 ως φρενοβλαβείς» («Εμπρός», 11/3/1907).

Σε άλλο άρθρο («Εμπρός», 7/6/1911) γίνεται αναφορά σε νομοσχέδιο του Ελληνικού υπουργείου Εσωτερικών με σκοπό τον περιορισμό της μετανάστευσης προς την Αμερική με τον καθορισμό καταβολής χρηματικής εγγύησης για όσους ήθελαν να μεταναστεύσουν ενώ συνίσταται ειδική υπηρεσία στα διάφορα προξενεία προκειμένου να υπάρχει εποπτεία των μεταναστών. Δύο χρόνια αργότερα («Εμπρός», 31/1/1913) διαβάζουμε ότι «το αμερικανικόν Κογκρέσον εψήφισε νόμον δι’ου επιβάλλονται πολλοί νέοι περιορισμοί εις την μετανάστευσιν…[Ε]πιβάλλεται η παρουσία επί των ατμοπλοίων των μεταφερόντων μετανάστας επιθεωρητών, επιθεωρητριών και ιατρού εντεταλμένων όπως αναφέρουν εις το Κυβερνητικόν Γραφείον της μεταναστεύσεως τα καθέκαστα του ταξειδίου των». Αξιοσημείωτο είναι ότι με τον νόμο αυτόν «απαγορεύεται η μετανάστευσις εις Αμερικήν αγραμμάτων» οι οποίοι δεν είχαν αποκλειστεί κατά την αντίστοιχη συζήτηση του 1907 («Εμπρός», 11/3/1907).

Στις 5/3/1929 η εφημερίδα «Εμπρός» αναφέρει ότι «ο τέως Πρόεδρος της Αμερικής κ. Κούλιτς υπέγραψε διοικητικήν πράξιν δυνάμει της οποίας τίθεται εις εφαρμογήν ο νόμος ο επιτρέπων εις τας μεταναστευτικάς αρχάς ν’ απελαύνουν αμέσως εκ του αμερικανικού εδάφους πάντα μετανάστην καταδικαζόμενον δι’ οιανδήποτε πράξιν υπό των αμερικανικών δικαστηρίων». Στην ίδια εφημερίδα στις 13/10/1930 διαβάζουμε ότι «Χάρις εις τα περιοριστικά μέτρα, που έχει θέσει η Αμερική, η μετανάστευσις εις την χώραν αυτήν έχει ελαττωθεί σημαντικώς. Κατά τον παρελθόντα Ιούλιον εισήλθον εις τας Ηνωμένας Πολιτείας 29.789 αλλοδαποί εκ των οποίων μόνον 13.323 ήσαν μετανάσται δια μόνιμον εγκατάστασιν. Τα 3/5 των μεταναστών προήρχοντο εξ Ευρώπης και την πρώτην θέσιν κατείχεν η Ιταλία, έπειτα η Γερμανία και κατόπιν ήρχοντο η Αγγλία, η Ιρλανδία και η Σκωτία».

Έχουν οι προαναφερθείσες περιγραφές την παραμικρή ομοιότητα με το φαινόμενο της μαζικής εισροής παρανόμων μεταναστών στην χώρα μας από το 1990 και μετά;

Εν κατακλείδι

Το βιβλίο του IRL αποτελεί μία επιτομή των επιχειρημάτων που έχουν ακουστεί κατά καιρούς από τους υπέρμαχους μίας μεταναστευτικής πολιτικής ανοιχτών συνόρων και συνεχών διαδικασιών εκ των υστέρων νομιμοποιήσεων παρανόμων μεταναστών. Δυστυχώς η πραγματικότητα, όσο και αν προσπαθούν με Προκρούστειες μεθόδους να την προσαρμόσουν στις πολιτική τους οπτική, είναι αμείλικτη. Η επίφαση μεταναστευτικής πολιτικής που ακολούθησε η Ελλάδα κατά τα τελευταία 25 έτη, η οποία χαρακτηριζόταν από αδυναμία ελέγχου των εξωτερικών συνόρων της χώρας, από ανεπάρκεια των προσπαθειών επαναπατρισμού των παρανόμων μεταναστών και από τέσσερις εκ των υστέρων νομιμοποιήσεις, έχει διευρύνει το μέγεθος του προβλήματος. Η εθελοτυφλία στα συμπτώματά του, μεταξύ των οποίων είναι η αυξημένη συμμετοχή των αλλοδαπών στην βαριά εγκληματικότητα και οι αρνητικές επιπτώσεις στους μισθούς και στις ευκαιρίες απασχόλησης των Ελλήνων στους κλάδους της ανειδίκευτης ή χαμηλής ειδίκευσης εργασίας, δεν πρόκειται να αλλάξει τις πραγματικές παραμέτρους του προβλήματος. Ούτε θα τις αλλάξει η «προσαρμογή» της πρόσφατης ιστορίας της χώρας μας προκειμένου να «ταιριάξει» με την πολιτική ατζέντα του καθενός.

Μετά τα προαναφερθέντα δεν θα πρέπει προκαλεί εντύπωση το γιατί το IRL, αλλά και όλοι εκείνοι που επικαλούνται μία αντίστοιχη επιχειρηματολογία για το μεταναστευτικό, αποφεύγουν να μπουν σε πιο πολύπλοκες παραμέτρους του θέματος όπως το γεγονός ότι αυξανόμενος αριθμός επιστημονικών μελετών (13) δείχνει ότι η αυξημένη εθνοτική και πολιτισμική διαφορετικότητα οδηγεί στον κοινωνικό θρυμματισμό και στην δημιουργία παράλληλων κοινωνιών.

Η εσκεμμένη αγνόηση κάποιων πτυχών του φαινομένου και η εθελοτυφλία για τις πραγματικές διαστάσεις κάποιων άλλων σίγουρα δεν βοηθούν στην διαμόρφωση των προτάσεων εκείνων που θα οδηγούσαν στην καλύτερη διαχείριση και στην επίλυση του προβλήματος.

Παραπομπές
1. Το πλήρες κείμενο της έκδοσης. Σχετικό άρθρο δημοσιεύθηκε και στην «Αυγή» στις 19/1/2014.
2. Το σχετικό δελτίο τύπου της ΕΛΣΤΑΤ.
3. Το σχετικό δελτίο τύπου της ΕΛΣΤΑΤ.
4. Η δημοσκόπηση δημοσιεύθηκε στο «Βήμα» στις 11/11/2012.
5. Maroukis Th. Update report Greece: The number of irregular migrants in Greece at the end of 2010 and 2011.
6. Ζωγραφάκης Στ. και Μητράκος Θ. (2012) «Πόσους μετανάστες μπορούμε να έχουμε;», Στο Κασίμης Χ. και Παπαδόπουλος Απ. (επιμ) «Μετανάστες στην Ελλάδα: Απασχόληση και ένταξη στις τοπικές κοινωνίες», Αθήνα: Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, σελ. 105-141.
7. Borjas G. (1999) “Heaven’s Door: Immigration policy and the American economy”, Princeton University Press, Princeton, New Jersey.
8. Sarris A. and Zografakis S. (1999), “A computable general equilibrium assessment of the impact of illegal immigration on the Greek economy”, Journal of Population Economics, no. 12, pp. 155-182.
9. Ζωγραφάκης Στ., Κόντης Αντ. και Μητράκος Θ. (2009) «Τα βήματα των μεταναστών στην ελληνική οικονομία», Αθήνα: ΙΜΕΠΟ.
10. Λιανός Θ. και Καβουνίδη Τζ. (2012) «Μεταναστευτικά ρεύματα στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα», Αθήνα: ΚΕΠΕ [Μελέτες, 72].
11. Τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για την εγκληματικότητα κατά το έτος 2012.
12. Κολοβός Γ. «Όταν η εμπάθεια κρύβει την αλήθεια...», Hellenism in the Americas, January 1999, no. 2, p. 9 & 11.
13. Δες ενδεικτικά Putnam R. (2007) “E Pluribus Unum: Diversity and Community in the Twenty-first Century. The 2006 Johan Skytte Prize Lecture”, Scandinavian Political Studies, vol. 30, no. 2, pp. 137-174 και Neal Z. and Watling Neal J. (2013) “The (In)compatibility of Diversity and Sense of Community”, American Journal of Community Psychology, doi:10.1007/s10464-013-9608-0.
14. Καβουνίδη Τζ. και Χολέζας Ι. (2013) «Οι διαδρομές των νέων μεταναστευτικής προέλευσης στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας», Αθήνα: ΚΕΠΕ [Μελέτες, 75].


http://www.metopo.gr/article.php?id=6175

Ο ΓΟΡΔΙΟΣ ΔΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Γράφει ο Γιάννης Κολοβός*

Τον Ιούλιο του 2009 ο επίτροπος για θέματα Δικαιοσύνης και Ασφάλειας κ. Jacques Barrot επισήμανε ότι «υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αποσταθεροποίησης της Ελληνικής Δημοκρατίας εξαιτίας των εντελώς ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών κυμάτων» (Καθημερινή, 3/7/2009) ενώ τον Μάιο του 2011 ο τότε υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Χρήστος Παπουτσής υπογράμμιζε ότι «Με ευθύνη όλων των πολιτικών δυνάμεων επιτρέψαμε [το θέμα της παράνομης μετανάστευσης] να γίνει στην ουσία μία βόμβα στην ποδιά της ελληνικής κοινωνίας» (Ελευθεροτυπία, 22/5/2011). Πώς όμως φθάσαμε ως εδώ;

Η κατάσταση σήμερα

Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Πληθυσμού και Κοινωνικής Συνοχής, τον Σεπτέμβριο του 2011 ο αριθμός των νομίμων μεταναστών στην χώρα μας ανερχόταν σε 621.178 άτομα (478.166 με άδειες παραμονής σε ισχύ και 143.012 με απλές βεβαιώσεις). Νομίμως στην χώρα μας διέμεναν επίσης 162.587 Βορειοηπειρώτες κάτοχοι Ειδικού Δελτίου Ταυτότητας Ομογενούς και Άδειας Διαμονής Ενιαίου Τύπου, 4.312 ομογενείς από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ και 8.500 ομογενείς από άλλες χώρες. Το 69,5% των αδειών παραμονής μη-ομογενών βρίσκεται στα χέρια Αλβανών (431.735 άδειες) και κατόπιν στα χέρια Ουκρανών (21.998 άδειες) και Πακιστανών (19.204 άδειες) [Free Sunday, 2/10/2011].

Ο αριθμός των παρανόμων μεταναστών είναι άγνωστος και μπορεί να βασισθεί μόνο σε εκτιμήσεις λόγω του δυναμισμού του φαινομένου (πολλές δεκάδες χιλιάδες παράνομοι μετανάστες εισέρχονται κάθε χρόνο στην χώρα μας). Το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) εκτίμησε ότι το 2010 ο αριθμός των παρανόμων μεταναστών στην Ελλάδα ανερχόταν σε 470.000 (Καθημερινή, 16/1/2011). Το 2009 ο πρώην διοικητής της ΕΥΠ πρέσβυς ε.τ. Ιωάννης Κοραντής υποστήριξε σε συνέντευξή του (Athens News, 28/9/2009) ότι ο συνολικός αριθμός εκ των υστέρων νομιμοποιημένων και παράνομων μεταναστών στην χώρα ανερχόταν σε 1.800.000 άτομα εκ των οποίων μόνο 600.000 είχαν συμμετάσχει στις διαδικασίες εκ των υστέρων νομιμοποίησης. Πιο πρόσφατα, πηγές από το Αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ ανέβαζαν τον αριθμό στα 2.300.000 (Ελευθεροτυπία, 22/9/2011).

Μία ένδειξη για το τι συμβαίνει στα σύνορα μας δίνουν τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. Σύμφωνα με αυτά το 2011 συνελήφθησαν για παράνομη είσοδο ή διαμονή στην χώρα 99.368 αλλοδαποί (μείωση 25% σε σχέση με το 2010). Την ίδια χρονική περίοδο οι πραγματοποιηθείσες απελάσεις και οι επαναπατρισμοί παρανόμων μεταναστών ήταν περίπου 25.000. Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα οξύνθηκε κατά το 2011 στα ελληνοτουρκικά χερσαία σύνορα (Έβρος) όπου υπήρξε αύξηση των συλλήψεων κατά 16,7%. Η πλειονότητα των συλληφθέντων ήταν Αφγανοί (28.528 συλλήψεις), Πακιστανοί (19.975 συλλήψεις) και Αλβανοί (11.733 συλλήψεις). Αυτό που θα πρέπει να υπογραμμισθεί είναι ότι η μείωση του αριθμού των συλληφθέντων για παράνομη είσοδο ή διαμονή στην χώρα μας αποδίδεται, σύμφωνα με το αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ., «στην κατάργηση (από τον Δεκέμβριο του 2010) της βίζας για τους Αλβανούς υπηκόους, στους οποίους επετράπη η ελεύθερη παραμονή στη χώρα για διάστημα τριών μηνών» (Καθημερινή, 13/3/2012).

Τα στοιχεία συλλήψεων και πραγματοποιηθεισών απελάσεων κατά τα 10 τελευταία έτη είναι:

	ΣΥΛΛΗΦΘΕΝΤΕΣ ΠΑΡΑΝΟΜΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ
Προέλευση	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010
Αλβανία	173.957	36.827	35.789	31.637	52.132	57.466	66.818	72.443	63.563	50.175
Λοιποί	45.641	21.403	15.242	13.350	14.219	37.773	45.546	73.894	62.582	82.349
ΣΥΝΟΛΟ	219.598	58.230	51.031	44.987	66.351	95.239	112.364	146.337	126.145	132.524
	ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΕΣ ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ
	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010
	13.242	11.778	14.222	15.168	20.461	17.650	17.077	20.555	20.342	52.469

Πηγή: Στοιχεία ΕΛ.ΑΣ και Υπουργείου Εσωτερικών

Τα συμπτώματα της ανύπαρκτης μεταναστευτικής πολιτικής

Η ασθένεια που μαστίζει διαχρονικά την ελληνική πολιτική ηγεσία στο θέμα αυτό είναι η ανυπαρξία μεταναστευτικής πολιτικής. Η ασθένεια αυτή καταδεικνύεται από δύο βασικά συμπτώματα: α) την αυξημένη συμμετοχή αλλοδαπών στην βαριά εγκληματικότητα και β) στα αυξημένα ποσοστά ανεργίας και φτώχειας μεταξύ των αλλοδαπών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, η συμμετοχή των αλλοδαπών στους συλληφθέντες δράστες κάποιων βαριών εγκλημάτων κατά το 2011 έχει ως εξής :

• για ανθρωποκτονίες αλλοδαποί ήταν το 41% των συλληφθέντων
• για βιασμούς αλλοδαποί ήταν το 46% των συλληφθέντων
• για κλοπές-διαρρήξεις αλλοδαποί ήταν το 44% των συλληφθέντων
• για ληστείες αλλοδαποί ήταν το 54% των συλληφθέντων

Καθίσταται, λοιπόν, εμφανές ότι η συμμετοχή των αλλοδαπών στην βαριά εγκληματικότητα είναι πολλαπλάσια του ποσοστού τους στον πληθυσμό.

Επιπλέον, η Έρευνα Εργατικού Δυναμικού για το δ’ τρίμηνο του 2011 έδειξε ότι το ποσοστό ανεργίας των ατόμων με ξένη υπηκοότητα ανέρχεται στο 25,2% σε σύγκριση με το ποσοστό ανεργίας των Ελλήνων υπηκόων το οποίο ανέρχεται στο 20,2% (Δελτίο Τύπου Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, 15/3/2012). Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, το 45,9% των υπηκόων τρίτων χωρών ηλικίας 18 ετών και άνω ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου φτώχειας (Επίκαιρα, τ. 126, 15/3-21/3/2012).

Και τα δύο αυτά στοιχεία αποτελούν σοβαρές ενδείξεις ότι η μεταναστευτική πολιτική της χώρας πάσχει. Η ανύπαρκτη μεταναστευτική πολιτική επιφέρει δυσμενείς συνέπειες στην ελληνική κοινωνία και οικονομία.

Οι συνέπειες της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης

Ο κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια

Όταν διασχίζουν παρανόμως τα σύνορά μας πολλές δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι σε ετήσια βάση επί πολλά έτη, αυτό καταδεικνύει ότι η χώρα μας αδυνατεί να ελέγξει τα σύνορά της και επομένως να ασκήσει μία βασική λειτουργία εθνικής κυριαρχίας. Επιπλέον, το γεγονός ότι εισέρχονται και παραμένουν στην Ελλάδα άνθρωποι άγνωστης προέλευσης με άγνωστα κίνητρα αποτελεί από μόνο του έναν κίνδυνο εθνικής ασφάλειας. Όπως ορθά υπογραμμίζει ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης «Πρέπει απαραιτήτως να προστατευθεί ο ελλαδικός χώρος από την εισαγωγή πάσης φύσεως εθνοτικο-πολιτισμικών διενέξεων και γεωπολιτισμικών αντιμαχιών, δυναμένων να κλιμακωθούν σε ευθείες και άμεσες απειλές κατά της Εθνικής Ασφάλειας. Πρέπει να αποφευχθεί, συνεπώς, ο σχηματισμός ‘παράλληλων κοινωνιών’ (γκετοποίηση) στο πλαίσιο του ελληνικού εθνικού κοινωνικού σχηματισμού που θα έχει ως συνέπεια τη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού, την ανατροπή συγκεκριμένων, όσο και κρίσιμων για την Εθνική Ασφάλεια, δημογραφικών ισορροπιών και την εμφάνιση, μακροπροθέσμως, εσωτερικών εθνοπολιτισμικών διενέξεων» (Γεωστρατηγική, τ. 11, Μαϊος-Αύγουστος 2007).

Μία παράμετρος του κινδύνου για την εθνική ασφάλεια προέρχεται από το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των κατόχων αδειών παραμονής προέρχεται από την Αλβανία, μία γειτονική χώρα με αμφίθυμα – αν όχι εχθρικά – αισθήματα απέναντι στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα ευρήματα της δημοσκόπησης Balkan Monitor της εταιρείας Gallup για το 2010, το 62,8% των Αλβανών της Αλβανίας υποστηρίζει την δημιουργία της «Μεγάλης Αλβανίας». Ο Σταύρος Τζίμας κάνει λόγο για ύπαρξη «εθνικιστικού κλίματος που εξαπλώνεται στην αλβανική κοινωνία, ιδιαίτερα στη νεολαία, με έντονα ανθελληνικά χαρακτηριστικά» (Καθημερινή, 17/8/2010). Μάλιστα, ο ίδιος επισημαίνει ότι «Στην Αλβανία μεγάλο μέρος της πνευματικής και πολιτικής ελίτ έχει αρχίσει να γοητεύεται από την ιδέα όχι της ‘Μεγάλης’ αλλά της ‘Φυσικής Αλβανίας’. Κατά τους εμπνευστές της, θα περιλαμβάνει τα εδάφη όπου ζουν Αλβανοί: το ελεύθερο Κόσοβο και τα σκλαβωμένα τμήματα σε Ελλάδα (Ήπειρος), ΠΓΔΜ (δυτικές επαρχίες), Μαυροβούνιο και νότια Σερβία (Πρέσεβο, Μπουγιάνοβατς)» (Καθημερινή, 17/8/2010). Αξίζει να υπενθυμισθεί ότι από μία τέτοια οπτική διαπνέονται και σχολικά βιβλία που διδάσκονται στην γειτονική χώρα (Πρώτο Θέμα, 31/10/2010).

Κατά τον Γιώργο Δελαστίκ «ένας εθνικιστικός πυρετός υποβόσκει στην αλβανική κοινωνία» ενώ υπογραμμίζει ότι «Δεν έχουμε αντιληφθεί τις συνέπειες και τη δυναμική του γεγονότος ότι ο αλβανικός λαός βρίσκεται σε φάση εθνικής ολοκλήρωσης, συνένωσης των αλβανικών πληθυσμών των Βαλκανίων σε ενιαίο κράτος. Η νίκη της απόσπασης με τη βία των όπλων του Κόσοβου από τη Σερβία…έχει δώσει νέα ώθηση στον αλβανικό εθνικισμό. Έπεισε τους Αλβανούς ότι η χρήση βίας σε όλα τα επίπεδα είναι ο σωστός τρόπος για να πετύχουν τους εθνικούς τους στόχους» (Επίκαιρα, τ. 45, 26/8-1/9/2010).

Μία άλλη κρίσιμη παράμετρος για την εθνική ασφάλεια είναι το ότι στην χώρα εγκαθίστανται μουσουλμανικοί πληθυσμοί και μάλιστα προερχόμενοι από χώρες όπου υπάρχει έξαρση του ισλαμικού φονταμενταλισμού (πχ. Πακιστάν, Μπανγκλαντές, Αφγανιστάν). Όπως επισημαίνει ο γενικός διευθυντής του ΕΛΙΑΜΕΠ κ. Θάνος Ντόκος «η σημαντικότερη τρομοκρατική απειλή σήμερα προέρχεται από τη δράση των ‘ενδογενών’ οργανώσεων σε μουσουλμανικές χώρες με σοβαρά εσωτερικά προβλήματα ή σε ευρωπαϊκές χώρες με μεγάλες μουσουλμανικές κοινότητες» (Καθημερινή, 11/9/2011).

Σύμφωνα με απόρρητο τηλεγράφημα της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα το οποίο διέρρευσε μέσω Wikileaks, ο τότε υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Μιχάλης Χρυσοχοϊδης σε συνάντησή του με τον τότε πρέσβυ των ΗΠΑ κ. Daniel Speckhard στις 4 Νοεμβρίου 2009, αναφερόμενος στην διεθνή τρομοκρατία υποστήριξε ότι «υποψιάζεται πως η Ελλάδα έχει γίνει βάση υποστήριξης αλλά χωρίς να υπάρχουν σοβαρά δίκτυα τρομοκρατών εν λειτουργία» (Καθημερινή, 20/3/2011). Ας σημειωθεί ότι η πρεσβεία των ΗΠΑ είχε επισημάνει, ήδη από το 2006, στην ελληνική κυβέρνηση «τον πραγματικό κίνδυνο της εισόδου στην Ελλάδα ισλαμιστών ή άλλων εξτρεμιστών, οι οποίοι πιθανώς να κρύβονται ανάμεσα σε χιλιάδες Ιρακινούς, Πακιστανούς κ.α. παράνομους μετανάστες» (Καθημερινή, 20/3/2011).

Τέλος, μία άλλη παράμετρος αφορά στον κίνδυνο για την δημόσια υγεία καθώς στους πληθυσμούς των μεταναστών εμφανίζονται σε ποσοστό υψηλότερο από ότι στον γηγενή πληθυσμό διάφορες ασθένειες όπως η ελονοσία, η φυματίωση, η ηπατίτιδα Β, ο τυφοειδής πυρετός, διάφορες δερματικές παθήσεις και το AIDS (Πρώτο Θέμα, 24/4/2011).

Ο κίνδυνος για την κοινωνική συνοχή

Σημαντικός είναι και ο κίνδυνος για την κοινωνική συνοχή ο οποίος αναδύεται λόγω της αυξημένης εισροής μεταναστών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU Demography Report 2010, 50/2011, 1 April 2011) o πληθυσμός των ξένων υπηκόων στην Ελλάδα καταγράφεται στα 954.800 άτομα και αποτελεί το 8,4% του πληθυσμού της χώρας (μ.ο. ΕΕ: 6,5%). Από αυτούς μόνο το 1,4% (163.100 άτομα) προέρχονται από χώρες της ΕΕ (μ.ο. ΕΕ: 2,5%) ενώ το 7% (791.700 άτομα) προέρχεται από χώρες εκτός ΕΕ (μ.ο. ΕΕ: 4%). Δεδομένου του ότι οι προερχόμενοι από χώρες εκτός ΕΕ μετανάστες ενσωματώνονται σε μικρότερο βαθμό και με μεγαλύτερη δυσκολία συγκριτικά με εκείνους που προέρχονται από χώρες εντός ΕΕ, η κατάσταση στην χώρα μας δεν αποπνέει αισιοδοξία για την επίτευξη κοινωνική συνοχής. Αν μάλιστα συνυπολογίσουμε ότι οι ξένοι υπήκοοι στην Ελλάδα πλήττονται σε μεγαλύτερο ποσοστό από την ανεργία και αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας, τότε η εικόνα δεν είναι καθόλου ρόδινη.

Επιπλέον, όπως τονίζει ο διδάσκων στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων κ. Κωνσταντίνος Γρίβας, «η μαζική είσοδος μουσουλμανικών πληθυσμών, δεδομένης της ιδιαίτερης ολιστικής ταυτότητας του Ισλάμ ως θρησκευτικού, πολιτικού, πολιτισμικού, κοινωνικού, δικαιικού, εκπαιδευτικού κ.λπ. συστήματος, που αποτρέπει τους μουσουλμάνους μετανάστες από το να ενταχθούν πλήρως στις δυτικές κοινωνίες, καθίσταται ένας επιπρόσθετος αποσταθεροποιητικός παράγοντας» (Επίκαιρα, τ. 79, 21/4-27/4/2011). Πράγματι οι μουσουλμανικές κοινότητες δείχνουν μία μεγάλη δυσκολία ενσωμάτωσης στις Δυτικές κοινωνίες και η παρουσία τους στις χώρες αυτές καταλήγει στην δημιουργία «παράλληλων κοινωνιών» που απλά συνυπάρχουν με την γηγενή κοινότητα χωρίς όμως να δημιουργούνται άλλοι δεσμοί μεταξύ τους. Οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι της ΕΕ σε ποσοστό 52% χαρακτηρίζουν την σχέση τους με τους γηγενείς ως «ανεκτική συνύπαρξη», το 33% των μουσουλμάνων της ΕΕ θεωρεί τον εαυτό του ως «μη-ενσωματωμένο» ενώ μόλις το 15% αυτοχαρακτηρίζεται ως «ενσωματωμένο» (Τα Νέα, 5-6/12/2009).

Η ενσωμάτωση των εκτός ΕΕ μεταναστών στην χώρα μας δυσχεραίνεται και από τις αρνητικές στάσεις των γηγενών απέναντί τους. Έρευνα της εταιρείας Κάπα Research έδειξε ότι το 51,6% των Ελλήνων θεωρεί την παρουσία των μεταναστών στην χώρα ως «απειλή» και μόνο το 30,6% ως «ευκαιρία». Επιπλέον, το 79,3% των Ελλήνων θεωρεί ότι οι μετανάστες που ζουν στην Ελλάδα είναι «πάρα πολλοί» (Αυγή, 25/12/2009). Η στάση αυτή των Ελλήνων είναι αναμενόμενη καθώς, όπως τονίζει ο Κωνσταντίνος Γρίβας, «είναι φυσικό και επόμενο για τον ντόπιο πληθυσμό να αντιδρά…όταν σε αυτόν επιβάλλεται από εξωγενείς παράγοντες μία νέα πληθυσμιακή, εθνοτική και πολιτισμική πραγματικότητα» (Επίκαιρα, τ. 59, 2/12-8/12/2010).

Σύμφωνα με πρόβλεψη του καθηγητή Μανόλη Δρεττάκη, το 2060 ο συνολικός πληθυσμός των μεταναστών στην χώρα θα είναι 2.392.531 άτομα και των Ελλήνων 8.902.133 (Αυγή, 24/7/2011). Δηλαδή οι μετανάστες θα αποτελούν το 21% του πληθυσμού της Ελλάδας. Ας σημειωθεί ότι από παλαιότερη πρόβλεψη του κ. Δρεττάκη με παρεμφερή ευρήματα προέκυπτε ότι στις νεότερες ηλικίες (0-14 ετών και 15-64 ετών) το ποσοστό των μεταναστών θα ανέρχεται περί το 30% του πληθυσμού της χώρας σε αυτές τις ηλικιακές κατηγορίες (Ελευθεροτυπία, 3/12/2009).

Οι οικονομικές επιπτώσεις

Η μετανάστευση επιβαρύνει την ελληνική κοινωνία με ένα τεράστιο οικονομικό κόστος, το οποίο δεν έχει ακόμα αποτιμηθεί επισήμως. Μερικές βασικές παράμετροι αυτού του κόστους είναι οι εξής:

-          Κόστος αστυνόμευσης

Όπως έχει υπογραμμίσει ο ίδιος ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Μιχάλης Χρυσοχοϊδης «Καθημερινά, 14.000 αστυνομικοί απασχολούνται με εκατοντάδες μετανάστες που εισέρχονται λαθραία στη χώρα μας» (συνέντευξη στα Επίκαιρα, τ. 5, 20/11-26/11/2009). Επιπλέον, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης, την 1 Ιανουαρίου 2010 στις ελληνικές φυλακές υπήρχαν 11.364 κρατούμενοι, 6.307 εκ των οποίων ήταν αλλοδαποί (το 55,5%).

-          Κόστος εμβασμάτων

Μία εκροή ρευστότητας από την ελληνική οικονομία αποτελούν τα εμβάσματα των μεταναστών προς τις χώρες καταγωγής τους. Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Αλβανίας τα εμβάσματα των Αλβανών μεταναστών από την Ελλάδα προς την χώρα τους ανήλθαν σε 500 εκατ. ευρώ το 2005, σε 1 δισ. ευρώ το 2006 και σε 800 εκατ. ευρώ το 2008 (Καθημερινή, 14/8/2009). Αν, λοιπόν, συνυπολογιστούν τα εμβάσματα όλων των εθνοτήτων που διαβιούν στην Ελλάδα και επιχειρηθεί επίσης μία εκτίμηση και των εμβασμάτων που στέλνονται από τους μετανάστες στις χώρες καταγωγής τους μέσω άτυπων ή ανεπίσημων δικτύων, τότε η εκροή αυτή είναι πολύ σημαντική για την οικονομία της χώρας μας.

-          Κόστος εκπαίδευσης

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας, κατά το σχολικό έτος 2010-2011 φοίτησαν στα σχολεία της χώρας 157.201 αλλοδαποί, παλιννοστήσαντες και Ρομά μαθητές σε σύνολο 1.492.657 μαθητών, αποτελώντας έτσι το 10,53% του συνόλου των μαθητών. Σε νηπιαγωγεία φοίτησαν οι 20.862, σε δημοτικά οι 76.630 και σε γυμνάσια και λύκεια οι 59.709. Στην Αττική το ποσοστό των αλλοδαπών μαθητών ανέρχεται σε 14% ενώ η αναλογία τους σε σχολεία της Αθήνας κυμαίνεται από 5,4% μέχρι 83,74% (Καθημερινή, 27/11/2011).

-          Κόστος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και ασφαλιστικών ταμείων

Όπως δήλωσε ο υπουργός Υγείας κ. Ανδρέας Λοβέρδος από το βήμα της Βουλής, το ετήσιο κόστος της παροχής υγειονομικών υπηρεσιών σε παράνομους μετανάστες και απόρους ανέρχεται στο ποσό των 150 εκατ. ευρώ (Πρακτικά Βουλής, 14/3/2011). Άλλη απώλεια αποτελεί η εισφοροδιαφυγή η οποία πλήττει τα ασφαλιστικά ταμεία και υπολογίζεται σε 8 δισ. ευρώ ετησίως (Τα Νέα, 3/3/2011). Σύμφωνα με στοιχεία της Ειδικής Υπηρεσίας Ελέγχων Ασφάλισης ΙΚΑ-ΕΤΑΜ τέσσερις στους δέκα ανασφάλιστους εργαζομένους είναι αλλοδαποί (Έθνος online, 1/2/2012).

-          Κόστος παρεμπορίου

Η εξάπλωση του παρεμπορίου έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια φορολογικών εσόδων για το Κράτος, η οποία το 2009 ανήλθε – κατά το ΕΒΕΑ – σε 6 δισ. ευρώ (Καθημερινή, 11/3/2011).

Το κόστος από την μετανάστευση είναι τόσο μεγάλο ώστε «σοβαροί οικονομολόγοι που εμπλέκονται στη διαδικασία σύνταξης του νέου μνημονίου θεωρούν ότι η παράμετρος αυτή [το μεταναστευτικό πρόβλημα] επηρεάζει όλες τις μελέτες και τα συμπεράσματα που άπτονται του κόστους εργασίας στην Ελλάδα, και συνδέονται με τα δημοσιονομικά ελλείμματα» (Το Βήμα online, 1/2/2012). Ας σημειωθεί εξ’ άλλου ότι, σύμφωνα με μελέτη του Δανικού υπουργείου Ενσωμάτωσης, η Δανία μέσα σε μία δεκαετία εξοικονόμησε 6,7 δισ. ευρώ σε κοινωνικές παροχές λόγω της εφαρμογής μίας αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής (Spiegel online, 29/4/2011).

Ποιος θα λύσει τον γόρδιο δεσμό;

Η Ελλάδα ακολούθησε μέχρι σήμερα μία «στρουθοκαμηλική» μεταναστευτική πολιτική η οποία χαρακτηριζόταν από αλλεπάλληλες εκ των υστέρων νομιμοποιήσεις παρανόμων μεταναστών (1997, 2001, 2005 και 2007), από μείωση των προϋποθέσεων ανανέωσης της άδειας παραμονής (μείωση αριθμού απαιτουμένων ενσήμων) αλλά και από προσπάθειες εκ των υστέρων νομιμοποίησης δια της πλαγίας οδού (πχ. πρόσφατο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας). Αυτή η πολιτική όχι μόνο δεν έλυσε το πρόβλημα αλλά αντιθέτως το γιγάντωσε καθώς μετέδωσε στους επίδοξους παράνομους μετανάστες όλου του κόσμου την εικόνα ότι, αν καταφέρουν να εισέλθουν με οποιονδήποτε τρόπο στην Ελλάδα και να παραμείνουν σε αυτήν για κάποιο χρονικό διάστημα, αργά ή γρήγορα θα νομιμοποιηθούν! Αυτό δείχνει ότι ακόμα δεν υπάρχει στην χώρα μας βούληση για χάραξη σοβαρής μεταναστευτικής πολιτικής. Επιπλέον, το πολιτικό προσωπικό τα παραπέμπει όλα στην ΕΕ και στο όταν εκείνη θα… «δεήσει» να διαμορφώσει μία συνεκτική μεταναστευτική πολιτική. Μέχρι τότε όμως τι θα γίνει; Θα εξακολουθήσει η υφιστάμενη κατάσταση; Εκτός από την αποτροπή της παράνομης εισόδου στην χώρα και την επίταση των απελάσεων και του επαναπατρισμού των παρανόμων μεταναστών, αυτό που χρειαζόμαστε για την διαμόρφωση σοβαρής μεταναστευτικής πολιτικής είναι μία αποτίμηση των αναγκών της οικονομίας μας σε αλλοδαπό εργατικό δυναμικό (πόσοι, σε ποιούς κλάδους, με τι προσόντα, για πόσο χρονικό διάστημα) αλλά και των αντίστοιχων χωρητικοτήτων των υποδομών της χώρας αλλά και της ελληνικής κοινωνίας. Αν δεν γίνουν αυτά δεν πρόκειται να αλλάξει κάτι.

* Ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος. Με το θέμα της μετανάστευσης ασχολείται από το 1998 και έχει συγγράψει τα βιβλία «Το Κουτί της Πανδώρας: Παράνομη Μετανάστευση και Νομιμοποίηση στην Ελλάδα» (Αθήνα: Πελασγός 2003), «Το τέλος μίας ουτοπίας: η κατάρρευση των πολυπολιτισμικών κοινωνιών στην Δυτική Ευρώπη» (Αθήνα: Πελασγός 2008) και «Μεταναστευτική πολιτική και ενσωμάτωση μεταναστών: η περίπτωση της Ελλάδας» (Αθήνα: Πελασγός 2011). Από το 2009 συνεργάζεται με το Research Institute for European and American Studies (RIEAS) ως Research Associate σε θέματα μεταναστευτικής πολιτικής.