Η ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΘΡΑΚΗ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΟΚΟΥΝ

Του Ιωάννη Σ. Φριτζαλά Γεωπολιτικού – Ιστορικού αναλυτή ,Διευθυντή «Κιβωτού Δόμνας Βιζβίζη» – Οικογενειακής Στέγης «Ακρίτας»


Στις 30-8-2016, ο Δήμαρχος Κομοτηνής, Γιώργος Πετρίδης, ανακάλεσε την – υπό του ιδίου –  χορηγηθείσα από τις 26-11-2015 Άδεια Ιδρύσεως και Λειτουργίας της Οικογενειακής Στέγης Αγωγής και Αποκαταστάσεως Ανηλίκων «Ακρίτας», η οποία βρίσκεται στην περιοχή της παλαιάς Κοινότητας Οργάνης του Δήμου Αρριανών, υπογράφοντας την σχετική απόφαση απροειδοποίητα και χωρίς ουδεμία προηγούμενη κλήση μας προς ακρόαση, όπως άλλωστε προβλέπεται από τις διατάξεις του Άρθρου 6 του Ν. 2690/1999 (Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας).
Η εν λόγω απόφαση βασίστηκε σε μία διάταξη του Άρθρου 95 του Ν. 3852/2010, σύμφωνα με την οποία ο Δήμος της έδρας ενός Νομού (π.χ. Δήμος Κομοτηνής, Νομού Ροδόπης) δεν ασκεί καμμία αποφασιστική αρμοδιότητα σχετικά με δραστηριότητες – και δη δομές παιδικής προνοίας – οι οποίες βρίσκονται στην επικράτεια άλλου περιφερειακού του Δήμου (π.χ. Δήμος Αρριανών), παρά μόνο υποχρεούται να παρέχει υποστήριξη σε διοικητικό ή (και) τεχνικό επίπεδο. Παρόλα αυτά, βάσει της διοικητικής πρακτικής που έχει εδραιωθεί την τελευταία εξαετία, αποδεικνύεται το αντίθετο, καθώς χιλιάδες διοικητικές πράξεις που αφορούν δραστηριότητες ευρισκόμενες στην επικράτεια μικρότερων – και χωρίς την απαιτούμενη διοικητική διάρθρωση – Δήμων σε όλη την ελλαδική επικράτεια έχουν εκδοθεί από τον Δήμο της έδρας του Νομού τους. (Σημ.: Η νομιμότητα, προφανώς, της συγκεκριμένης διοικητικής πρακτικής θα κριθεί πλέον συνολικά.)
Ως εκ τούτου, βάσει της αποφάσεως που υπέγραψε ο κ. Πετρίδης, αρμόδιος για την επαναχορήγηση της Αδείας Ιδρύσεως και Λειτουργίας της Οικογενειακής Στέγης «Ακρίτας» τυγχάνει εκ του νόμου ο οικείος Δήμαρχος Αρριανών, Αμέτ Ριτβάν, στον οποίο διαβιβάστηκε εντολή να «προβεί στις νόμιμες ενέργειες» – δηλαδή να χορηγήσει εκ νέου την Άδεια, αντικαθιστώντας απλώς με την δική του υπογραφή την αντίστοιχη του Δημάρχου Κομοτηνής, σε ένα έγγραφο με το ίδιο ακριβώς περιεχόμενο – κάτι το οποίο 56 ημέρες μετά (25-10-2016) δεν έχει πράξει.

• Αντιφατική συμπεριφορά, μεροληψία και άνιση μεταχείριση 

Την ίδια ημέρα (30-8-2016), ο Δήμαρχος Κομοτηνής αποφασίζει την ανάκληση της αποφάσεως διακοπής της λειτουργίας του παρανόμου Παιδικού Σταθμού του «Συλλόγου Επιστημόνων Μειονότητας Δυτικής Θράκης» (www.btaytd.com/v2/?lng=tr) στον μουσουλμανικό οικισμό της Οργάνης, του οποίου οι εγκαταστάσεις είχαν σφραγιστεί κατόπιν εισαγγελικής παρεμβάσεως. Ο Δήμαρχος Κομοτηνής, εν τούτοις, παραβλέπει το γεγονός πως οι δύο νόμιμοι ιδιωτικοί Παιδικοί Σταθμοί της «Πολιτιστικής και Εκπαιδευτικής Εταιρείας Μειονότητας» (rc.pekem.org/tr/), οι οποίοι βρίσκονται εντός της επικρατείας του Δήμου Αρριανών και συγκεκριμένα στους μουσουλμανικούς οικισμούς Δοκού και Φιλλύρας, εξακολουθούν να λειτουργούν με τις Άδειες Ιδρύσεως και Λειτουργίας που ο ίδιος τους είχε χορηγήσει στις 5-9-2012 και στις 26-1-2011, αντιστοίχως, και τους εξαιρεί από την διαδικασία των ανακλήσεων. Προφανώς, εδόθη ιδιαιτέρα έμφαση στην αυστηρή τήρηση των συγκεκριμένων διατάξεων του Νόμου αποκλειστικά και μόνον επί μίας συγκεκριμένης δραστηριότητος – και δη μίας εν λειτουργία δομής παιδικής προνοίας – και όχι επί του συνόλου των αναλόγων δραστηριοτήτων που λειτουργούν στην επικράτεια του Δήμου Αρριανών.
Όπως θα αναδειχθεί εν συνεχεία, αλλά και σε επικείμενες δημοσιεύσεις, η παρούσα κεντρική και αυτοδιοικητική πολιτική φαίνεται πως δεν διαθέτει την ευρύτητα των αντανακλαστικών που απαιτούνται για την επίλυση ενός τόσο ευαίσθητου κοινωνικού ζητήματος, όπως είναι αυτό της αποκαταστάσεως των καθ’ υπέρβαση φιλοξενουμένων από τα νοσοκομεία βρεφών. Την ίδια στιγμή που διογκώνεται η ήδη εκτεταμένη δημογραφική και ανθρωπιστική κρίση που βιώνουμε ως κοινωνία κι ενώ έχει ήδη προταθεί, ως λύση στην αντιμετώπιση του φαινομένου, μία αφιλοκερδής ιδιωτική πρωτοβουλία, βασισμένη σε ένα πρωτοφανές για τα ελληνικά/ευρωπαϊκά δεδομένα πρότυπο βιωματικής ανατροφής και διαπαιδαγωγήσεως παιδιών, εναρμονισμένο με τις σχετικές Διεθνείς Συμβάσεις και Συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Πολιτεία όχι απλώς αδιαφορεί, αλλά φαίνεται πως συνεργεί στον περιορισμό της νομικής και λειτουργικής εδραιώσεως της Οικογενειακής Στέγης «Ακρίτας».
Στις 14-9-2016, ως «Κιβωτός της Δόμνας Βιζβίζη» (μη κερδοσκοπική εταιρεία υπό την αιγίδα της οποίας λειτουργεί η Οικογενειακή Στέγη) καταθέσαμε προσφυγή ενώπιον της Αποκεντρωμένης Διοικήσεως Μακεδονίας – Θράκης κατά του Δήμου Κομοτηνής, αιτούμενοι την ακύρωση της εν λόγω ανακλητικής αποφάσεως, επικαλούμενοι συγκεκριμένα και καθ’ όλα βάσιμα νομικά επιχειρήματα, καθώς και συγκεκριμένα τεκμήρια της διοικητικής πρακτικής που ακολουθείται σε πανελλήνιο επίπεδο. Δύο εβδομάδες αργότερα (28-9-2016), ο Δήμαρχος Κομοτηνής ανακαλύπτει την ύπαρξη των δύο Παιδικών Σταθμών της Π.ΕΚ.Ε.Μ. και ανακαλεί, προφανώς κατόπιν προγενέστερης συνεννοήσεως με τον Δήμαρχο Αρριανών, τις Άδειες Ιδρύσεως και Λειτουργίας τους, μεταβιβάζοντας την αρμοδιότητα επαναχορηγήσεώς τους στον δεύτερο. Ο κ. Αμέτ Ριτβάν υπογράφει τις σχετικές αποφάσεις χορηγήσεως των Αδειών την επομένη ακριβώς ημέρα (29-9-2016), την ίδια στιγμή που είχε ήδη παρέλθει χρονικό διάστημα ενός μηνός, εντός του οποίου δεν είχε υπογράψει ούτε την χορήγηση της αντίστοιχης Αδείας στην Οικογενειακή Στέγη «Ακρίτας», ούτε την διακοπή της λειτουργίας του παρανόμου Παιδικού Σταθμού της Οργάνης, ως υποχρεούτο εκ του νόμου. (Σημ.: Η απόφαση σχετικά με την διακοπή λειτουργίας του εν λόγω Παιδικού Σταθμού υπεγράφη τελικώς στις 11-10-2016, προφανώς υπό το βάρος της εισαγγελικής εντολής.)
Τόσο η κατά τεκμήριο μεροληπτική στάση του Δημάρχου Κομοτηνής, όσο και η καθ’ όλα αντισυμβατική συμπεριφορά του Δημάρχου Αρριανών δύναται να επιφέρει ανυπέρβλητη βλάβη στην λειτουργία της Στέγης και στα παιδιά τα οποία φιλοξενεί με σχετική Εισαγγελική Διάταξη, η οποία (βλάβη) σταθμιζόμενη με βάση την αρχή της αναλογικότητας, δημιουργεί έντονη εντύπωση αδικίας και έρχεται σε αντίθεση με τις συνταγματικώς κατοχυρωμένες αρχές της χρηστής διοικήσεως και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου. Οι αρχές δε της αναλογικότητας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου – βάσει των οποίων προστατεύεται η εύλογη και καλόπιστη πεποίθηση του διοικουμένου ότι μία συγκεκριμένη και ευμενής για τον ίδιο πραγματική κατάσταση, η οποία έχει δημιουργηθεί είτε από διοικητική πρακτική, είτε από θεσμικό πλαίσιο, δεν πρόκειται να μεταβληθεί – έχουν προφανέστατα παραβιαστεί.
Είναι προφανές πως ο Δήμαρχος Αρριανών ασκεί τον νόμο κατά το δοκούν. Η οιαδήποτε κωλυσιεργία – και μάλιστα «de jure», λόγω του νομικού προηγουμένου που δημιουργήθηκε από την χορήγηση των Αδειών στους δύο Παιδικούς Σταθμούς – στην χορήγηση της νόμιμης Αδείας Ιδρύσεως και Λειτουργίας της Οικογενειακής Στέγης «Ακρίτας», συνιστά καταχρηστική άσκηση δικαιώματος και προφανή παράβαση καθήκοντος από τον εν λόγω Δήμαρχο.

• Γιατί η νομιμότητα της Αδείας Ιδρύσεως και Λειτουργίας της Οικογενειακής Στέγης «Ακρίτας» είναι δεδομένη και ανεξάρτητη από τον υπογράφοντα Δήμαρχο;

Η Οικογενειακή Στέγη «Ακρίτας» πληροί όλες τις – βάσει νόμου – προϋποθέσεις αδειοδοτήσεως ενός ιδρύματος παιδικής προνοίας, γεγονός το οποίο έχει επιβεβαιωθεί και τεκμηριωθεί επανειλημμένως σε εκθέσεις των αρμοδίων ελεγκτικών αρχών του Δήμου Κομοτηνής και της Περιφερείας Αν. Μακεδονίας – Θράκης, κλιμάκια των οποίων έχουν προβεί σε αυστηρούς ελέγχους, προς αξιολόγηση τόσο των προβλεπομένων προδιαγραφών, όσο και της ποιότητας του οικογενειακού προτύπου λειτουργίας της Στέγης. Ως εκ τούτου, η Στέγη δεν φέρει ευθύνη για την οιαδήποτε μεταβολή των δεδομένων που υπήρχαν κατά την έκδοση της διοικητικής πράξεως, είτε λόγω μεταγενέστερης επανεκτιμήσεως, είτε λόγω σκοπιμότητας. Αντιθέτως, η Διοίκηση είναι αυτή που – αν θέλει να είναι συνεπής στην τήρηση της θεμελιώδους αρχής της απαγορεύσεως της αντιφατικής συμπεριφοράς (venire contra factum proprium), η οποία απαγορεύει την οιαδήποτε κατάχρηση δικαιώματος – υποχρεούται εκ του νόμου να αποκαταστήσει άμεσα την δυσμενή κατάσταση που έχει προκαλέσει.
Παρόλα αυτά, τόσο η αρμόδια διεύθυνση του Υπουργείου Εργασίας, η οποία – εις γνώσιν ή κατόπιν υποδείξεως της Αναπληρωτού Υπουργού Θεανούς Φωτίου – προάγει μία δογματική ερμηνευτική εκδοχή του θεσμικού πλαισίου περί παιδικής προστασίας, αγνοώντας τα τεκμήρια υποδειγματικής λειτουργίας της Στέγης, όπως αυτά περιγράφονται στις ανωτέρω εκθέσεις, όσο και οι εμπλεκόμενοι Ο.Τ.Α., ενώ έχουν επιδείξει ταχύτατα αντανακλαστικά στον εντοπισμό εκείνων των νομικών διατάξεων που δυσχεραίνουν την ομαλή και απρόσκοπτη λειτουργία της Στέγης, κωλυσιεργούν επιδεικτικά στην αποκατάσταση των δυσμενών καταστάσεων, που οι ίδιοι έχουν προκαλέσει με τις αμφιλεγόμενες εισηγήσεις και αποφάσεις τους.
Συνδετικός κρίκος και καταλύτης στην «ζύμωση» των παραπάνω δυσμενών καταστάσεων φαίνεται πως είναι μία – διαχρονικά διαπλεκόμενη στο βαθύ παρα-πολιτικό και παρα-δημοσιογραφικό παρασκήνιο της περιοχής – ομάδα ανθρώπων, η οποία – στο πλαίσιο μίας νέας αναιτιολόγητης στοχοποιήσεως των παιδαγωγικών δραστηριοτήτων της Χαράς Νικοπούλου – έχει ασκήσει επί των εμπλεκομένων δημοσίων υπηρεσιών ισχυρότατες πιέσεις, μέσω ανυπόστατων καταγγελιών εις βάρος της Στέγης, ενώ ταυτοχρόνως έχει συκοφαντήσει κατ’ εξακολούθησιν όλες τις κοινωφελείς δραστηριότητες της «Κιβωτού», παραποιώντας το περιεχόμενο δημοσίων εγγράφων, αποπροσανατολίζοντας συνειδητώς την κοινή γνώμη και αποκρύπτοντας εις γνώσιν της την αλήθεια. Η συγκεκριμένη ομάδα έρχεται ήδη αντιμέτωπη με τις συνέπειες του νόμου (επιδικάστηκε λήψη ασφαλιστικών μέτρων εις βάρος της), ενώ σύντομα θα κληθεί να απολογηθεί εντός των δικαστικών αιθουσών για το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως δια του τύπου.

• Η νομιμότητα (πρέπει να) τίθεται υπεράνω κάθε αδιαφανούς και παρασκηνιακής διεργασίας

Προς το παρόν, δεν λαμβάνουμε υπ’ όψιν την έντονη φημολογία, η οποία αποδίδει την μεροληπτική στάση του Δημάρχου Κομοτηνής σε έντονες πιέσεις που του ασκήθηκαν τόσο εκ μέρους της συγκεκριμένης ομάδος ανθρώπων, η οποία τον έχει στοχοποιήσει μέσω δημοσιευμάτων, όσο και συγκεκριμένων τουρκοφρόνων κύκλων, οι οποίοι  μεθόδευαν τους τελευταίους μήνες την εξομοίωση των παρανόμων Παιδικών Σταθμών του «Συλλόγου Επιστημόνων Μειονότητας» με την καθ’ όλα νόμιμη Οικογενειακή Στέγη «Ακρίτας». Δεν λαμβάνουμε υπ’ όψιν ακόμα και τις εκτιμήσεις ανθρώπων του πολιτικού γίγνεσθαι του Ν. Ροδόπης, σύμφωνα με τις οποίες σημαίνον πολιτικό στέλεχος της μειονότητας απομακρύνθηκε οικειοθελώς από τα διοικητικά του καθήκοντα, αμέσως μετά την ικανοποίηση των αιτημάτων του, τα οποία αντιμετωπίζει ως τετελεσμένα.
Όσο κι αν η κοινή λογική υποδεικνύει πως οι παραπάνω εξελίξεις έχουν (για προφανείς λόγους που δεν θα αναπτυχθούν επί της παρούσης) αδικήσει σκανδαλωδώς την Οικογενειακή Στέγη «Ακρίτας», εμείς είμαστε βέβαιοι πως ο Δήμαρχος Αρριανών θα αντιληφθεί πως είναι προς το συμφέρον όλων να πράξει εν τέλει το καθήκον του, υπογράφοντας την χορήγηση της Αδείας Ιδρύσεως και Λειτουργίας της Στέγης, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος των προσφυγών μας, το οποίο ενδέχεται να αποκαταστήσει εν τέλει την έως σήμερα ασκούμενη διοικητική πρακτική. Καλούμε τον κ. Αμέτ Ριτβάν να αποδείξει εμπράκτως πως η νομιμότητα τίθεται υπεράνω πάσης αδιαφανούς και παρασκηνιακής διεργασίας, διαψεύδοντας την φημολογία που τον θέλει να ενεργεί περισσότερο ως αντιπρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής «Τουρκικής Μειονότητας Δυτικής Θράκης» (πρβλ. tourkikanea.gr/2016/05/disisleri-17/#more-61953, tourkikanea.gr/2016/06/mete-124/#more-62132), κατά παράβαση των διατάξεων του Άρθρου 7 του «Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας», παρά ως αιρετός προϊστάμενος ενός ελληνικού Δήμου.

Η «Κιβωτός της Δόμνας Βιζβίζη» και οι νομικοί μας σύμβουλοι αξιολογούμε νομικώς όλα τα στοιχεία που διαθέτουμε και τα οποία θα αναδειχθούν σε επικείμενες δημοσιεύσεις. Είμαστε διατεθειμένοι να εξαντλήσουμε όλα τα προβλεπόμενα ένδικα μέσα, προκειμένου να αποκατασταθεί η νομιμότητα, εκθέτοντας ταυτοχρόνως στο πανελλήνιο (εάν και εφ’ όσον ισχύουν οι ενδείξεις) κάθε παρασκηνιακή μεθόδευση αποτροπής της εδραιώσεως μίας εξαιρετικά ωφέλιμης κοινωνικής δραστηριότητας στα πομακοχώρια του Ν. Ροδόπης.


ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΕΛΛΑΣ ΤΟ 2050 ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΧΩΡΑ ΜΕΣΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΓΕΡΟΝΤΩΝ

Πηγή:Καθημερινή
Του Ιωάννη Ελαφρού

Το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας υπολογίζεται πως θα είναι από 8,3 έως 10 εκατομμύρια, δηλαδή μειωμένος κατά 800.000 έως 2,5 εκατομμύρια σε σχέση με σήμερα! Η Ελλάδα το 2050 απειλείται να είναι μια χώρα μεσηλίκων και γερόντων, καθώς το 2050 οι άνω των 65 ετών κάτοικοί της θα είναι σχεδόν ο ένας στους τρεις (30-33% από 21% που είναι σήμερα και 7% το 1951!). Οι κάτω των 14 ετών θα είναι μόλις 12-14,8%, από 15% που είναι φέτος και 28% το 1951.
Ενα δυστοπικό πολύ κοντινό μέλλον, μια Ερημη Χώρα με άδεια σχολεία και χώρους εργασίας, προβλέπει η νέα έρευνα-σοκ για τις δημογραφικές προοπτικές της χώρας, που διεξήγαγε ο ερευνητικός οργανισμός διαΝΕΟσις και παρουσιάζει σήμερα η «Κ».
Η έρευνα επεξεργάστηκε οκτώ διαφορετικά σενάρια, τα οποία όλα υπολογίζουν μεγάλη μείωση του πληθυσμού. Το πιο αισιόδοξο μιλά για συρρίκνωση κατά 800.000 άτομα, με αυξανόμενη γήρανση της ελληνικής κοινωνίας. Η διάμεσος ηλικία (δηλαδή η ηλικία όπου οι μεγαλύτεροι αυτής είναι ίσοι σε αριθμό με τους μικρότερους), θα φτάσει το 2050 τα 49-52 έτη, από 44 που είναι σήμερα και 26 το 1951. «Ο πενηντάρης θα είναι ο νέος της εποχής», που έλεγε και το τραγούδι, αλλά το χαμόγελο είναι πλέον πικρό... Τα παιδιά σχολικής ηλικίας (από 3 μέχρι 17 ετών) θα μειωθούν από 1,6 εκατ. σήμερα σε 1,4 εκατ. (αισιόδοξο σενάριο) έως 1 εκατ. (απαισιόδοξο σενάριο) το 2050. Ο πραγματικός οικονομικά ενεργός πληθυσμός θα σημειώσει καθίζηση και θα μειωθεί κατά 1-1,7 εκατ. άτομα, από 4,7 εκατ. σήμερα στα 3-3,7 εκατ. το 2050! Πάρα πολύ λίγοι άνθρωποι θα μπορούν να εργαστούν για να καλύψουν τις ανάγκες μιας ολόκληρης χώρας.
Η συγκλονιστική έρευνα της διαΝΕΟσις προβάλλει στο μέλλον τάσεις που ήδη εκφράζονται. Την 1η Ιανουαρίου του 2015 ο πληθυσμός της Ελλάδας ήταν 10,8 εκατομμύρια, λιγότερος κατά 300.000 από τα 11,1 εκατ. το 2011. Για πρώτη φορά μετά το 1951 οι κάτοικοι της χώρας μειώνονται. Η κρίση πλήττει τη χώρα ως μια βόμβα νετρονίων, που εξαϋλώνει τους κατοίκους, ακόμα κι αν οι κατοικίες παραμένουν στη θέση τους (για να πληρώνουν ΕΝΦΙΑ).
Τρεις είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν τη μεταβολή του πληθυσμού: Οι γεννήσεις, οι θάνατοι και η μετανάστευση. Υπάρχουν δύο ισοζύγια: Το φυσικό (γεννήσεις-θάνατοι) και το μεταναστευτικό (είσοδοι-έξοδοι).
Σήμερα και τα δύο αυτά ισοζύγια έχουν αρνητικό πρόσημο. Οι γεννήσεις μειώνονται, ενώ η υποβάθμιση του επιπέδου ζωής και της δημόσιας Υγείας αυξάνει τους πρόωρους θανάτους. Ταυτόχρονα, υπάρχει μεγάλη μετανάστευση νέων κυρίως Ελλήνων καθώς και αλλοδαπών που βρίσκονταν στη χώρα μας, ενώ λόγω της οικονομικής κρίσης –και παρά τις προσφυγικές ροές– η προσέλκυση νέων μεταναστών εκτιμάται πως θα είναι χαμηλή.
Η έρευνα της διαΝΕΟσις, η οποία διεξήχθη από το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Βύρωνα Κοτζαμάνη, θέτει στη συζήτηση νέα κρίσιμα δεδομένα και εγείρει πιεστικά ερωτήματα...
Από το 2011, οι θάνατοι είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις
Από το 1951 μέχρι το 2011 ο πληθυσμός της Ελλάδας αυξήθηκε από τα 7,6 στα 11,1 εκατομμύρια κατοίκους. Πρόκειται για μια αύξηση θεαματική, η οποία πραγματοποιήθηκε παρότι από τη γενιά του 1956 και μετά ξεκίνησε μια προοδευτική μα απρόσκοπτη μείωση της γονιμότητας, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με την έρευνα της διαΝΕΟσις, μεταπολεμικά δεν υπήρξε στην Ελλάδα το φαινόμενο της έκρηξης γεννήσεων που παρουσιάστηκε σε άλλες χώρες της Ευρώπης («baby boom»). Η αύξηση του πληθυσμού στις τελευταίες δεκαετίες οφειλόταν αποκλειστικά στις κατά περιόδους μεταναστευτικές ροές και στη ραγδαία αύξηση του προσδόκιμου ζωής, το οποίο μέσα σ’ αυτό το διάστημα αυξήθηκε κατά 8 χρόνια για τους άντρες και κατά 10 για τις γυναίκες.
Από το 1951, αρχή της περιόδου που εξετάζει η έρευνα της διαΝΕΟσις (απ’ όπου υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία), και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70, η αύξηση του πληθυσμού της χώρας οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στο θετικό φυσικό ισοζύγιο, δηλαδή στο ότι υπήρχαν περισσότερες γεννήσεις απ’ ό,τι θάνατοι. Το 1951, για παράδειγμα, στην Ελλάδα είχαμε 155.422 γεννήσεις και μόνο 57.508 θανάτους. Η μεγάλη διαφορά υπερκάλυπτε το αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο εκείνης της περιόδου, όταν περί τους 27.000 Ελληνες μετανάστευαν κάθε χρόνο σε άλλες χώρες. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, όμως, και μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80, ενώ διατηρήθηκε ο υψηλός αριθμός των γεννήσεων, αναστράφηκε και το μεταναστευτικό ισοζύγιο, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες μετανάστες επέστρεψαν στη χώρα. Τη δεκαετία του ’90 και ώς το τέλος της επόμενης δεκαετίας, η αύξηση του πληθυσμού άλλαξε και πάλι χαρακτήρα. Το φυσικό ισοζύγιο σχεδόν εκμηδενίστηκε, καθώς οι γεννήσεις μειώθηκαν πολύ, ενώ η Ελλάδα έγινε χώρα υποδοχής μεταναστών, κυρίως από τους βόρειους γείτονές της. Τη δεκαετία 1991-2001 το φυσικό ισοζύγιο ήταν θετικό κατά μόλις 20.536 άτομα, αλλά η συνολική αύξηση του μόνιμου πληθυσμού έφτασε τα 563.298.
Από το 2011 η Ελλάδα έχει μπει σε μια νέα φάση, πρωτοφανή μεταπολεμικά. Το φυσικό ισοζύγιο πλέον γίνεται αρνητικό (οι θάνατοι είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις), αλλά και το μεταναστευτικό ισοζύγιο, παρά την προσφυγική κρίση, είναι κι αυτό αρνητικό, καθώς πολλοί Ελληνες, κυρίως νέοι επιστήμονες, μεταναστεύουν σε αναζήτηση εργασίας, λόγω της υψηλότατης ανεργίας. Την 1η Ιανουαρίου 2015 ο πληθυσμός της Ελλάδας ήταν 10,8 εκατομμύρια, δηλαδή ήδη μικρότερος κατά 300.000 από το 2011.
Η έρευνα της διαΝΕΟσις έχει ως σημείο αφετηρίας ακριβώς την 1/1/2015. Οπως σημειώνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Βύρωνας Κοτζαμάνης, στην παρουσίαση της έρευνας «η οικονομική κρίση καταρχάς αναμένεται να επιταχύνει (και ενδεχομένως και σε ορισμένες περιπτώσεις να ανατρέψει) τις μακρόχρονες τάσεις εξέλιξης των βασικών δημογραφικών συνιστωσών». Η γονιμότητα στην Ελλάδα είχε ήδη φθίνουσα πορεία: οι γυναίκες που γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1950 και στο 1954 έφεραν στον κόσμο 2 παιδιά/γυναίκα κατά μέσον όρο, αυτές που γεννήθηκαν μεταξύ 1960-64 1,86 και αυτές από 1970-74 (εκτίμηση) 1,60 παιδιά. Την περίοδο 2010-2015, όπως υπολογίζεται από τον ΟΗΕ, η γονιμότητα στην Ελλάδα έχει πέσει στο 1,34 παιδιά ανά γυναίκα. «Η αναβολή των πρώτων γεννήσεων (εξαιτίας, εκτός των άλλων, και των υφιστάμενων δυσμενών κοινωνικοοικονομικών συνθηκών) από τις γενεές, οι οποίες στα χρόνια της κρίσης θα βρεθούν στις ηλικίες 25-35 ετών πιθανότατα θα οδηγήσει στην επιτάχυνση της τάσης μείωσης του αριθμού των παιδιών τους, εξαιτίας της συρρίκνωσης τόσο του διατιθέμενου αναπαραγωγικού “χρόνου” όσο και της βιολογικής τους ικανότητας σύλληψης», σημειώνει ο κ. Κοτζαμάνης.
Η μετανάστευση
Ταυτόχρονα, η κρίση του δημόσιου συστήματος υγείας και η μείωση των εισοδημάτων ευρύτατου τμήματος του ελληνικού πληθυσμού είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα έχουν επιπτώσεις στην υγεία του και στη μακροζωία του, σημειώνουν οι αναλυτές της διαΝΕΟσις. Οσον αφορά τις μεταναστευτικές ροές, είναι προφανές ότι σε συνθήκες κρίσης η Ελλάδα δεν αποτελεί «ελκυστικό» προορισμό για οικονομικούς μετανάστες, και πιθανότατα, αν η οικονομική κατάσταση δεν σταθεροποιηθεί, ένα επιπλέον τμήμα των εγκατεστημένων ακόμη και σήμερα οικονομικών μεταναστών στην Ελλάδα θα επιστρέψει στη χώρα του (αν και η πλειονότητα το έχει ήδη κάνει την τελευταία πενταετία). Ταυτόχρονα, θα συνεχισθεί πιθανότατα, εξαιτίας κυρίως της αυξημένης ανεργίας των νέων και στην περίπτωση που αυτή δεν περιοριστεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια, η έξοδος κυρίως νέων αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (και δευτερευόντως μόνον ημιειδικευμένων ατόμων).
Τα δημογραφικά δεδομένα καθιστούν βέβαιη την περαιτέρω μείωση του πληθυσμού μέχρι τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, καθώς τα φυσικά ισοζύγια θα συνεχίσουν να είναι αρνητικά και η δημογραφική γήρανση δεν πρόκειται να ανακοπεί, υπογραμμίζουν οι ερευνητές της διαΝΕΟσις. Η έρευνά τους διατυπώνει υποθέσεις για το μέλλον, με βάση στατιστική ανάλυση. Και στα οκτώ σενάρια που διαμόρφωσαν προκύπτει μεγάλη μείωση του πληθυσμού το 2050, από 8,3 εκατ. στο πιο αρνητικό σενάριο έως 10 εκατ. στο πιο ευνοϊκό.
Κάτω από το 40% το ποσοστό των οικονομικά ενεργών πολιτών
Η Ελλάδα γερνάει. Στα τελευταία 65 χρόνια ο πληθυσμός της αυξήθηκε κατά 46%, αλλά στο ίδιο διάστημα ο πληθυσμός των κατοίκων ηλικίας άνω των 65 ετών τετραπλασιάστηκε. Ο πληθυσμός των κατοίκων με ηλικία άνω των 85 ετών δεκαπλασιάστηκε. Το 1961 μόλις το 8,3% του πληθυσμού ήταν ηλικίας άνω των 65, ενώ το 26,2% ήταν ηλικίας κάτω των 14. Το 2014 η σύνθεση του πληθυσμού είναι εντελώς διαφορετική:
Το 20,5% είναι άνω των 65 και μόλις το 14,7% είναι κάτω των 14 ετών. Η διάμεσος ηλικία (δηλαδή η ηλικία του ατόμου οι γηραιότεροι του οποίου είναι ίσοι σε αριθμό με τους νεότερους) ήταν το 1951 τα 26 έτη, σήμερα είναι τα 44 έτη.
Η τάση δημογραφικής συρρίκνωσης είναι αδιαμφισβήτητη. Καταγράφεται σε μελέτες διεθνών οργανισμών αλλά και της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, που έχουν δημιουργήσει προβολές για τη μελλοντική εξέλιξη του πληθυσμού στην Ελλάδα. Το Δημογραφικό Ινστιτούτο της Βιέννης προχώρησε το 2010 στην εκτίμηση πως ο πληθυσμός της Ελλάδας θα είναι το 2050 11,7 εκατομμύρια άτομα. Η ΕΛΣΤΑΤ το 2007 εκτίμησε πληθυσμό 11,5 εκατ. Ο ΟΟΣΑ το 2005 είχε μιλήσει για 10,6 εκατ., ενώ το Τμήμα Πληθυσμών του ΟΗΕ το 2015 για 9,5 εκατ. Η Eurostat το 2013 είχε εκτιμήσει πως ο πληθυσμός της Ελλάδας το 2050 θα είναι 9,1 εκατ. άτομα. Η έρευνα της διαΝΕΟσις περιέχει και μια ενδελεχή ανάλυση όλων των προβολών που έχουν γίνει ώς τώρα από αυτούς τους οργανισμούς. Η διαφορά των προβολών της διαΝΕΟσις, σύμφωνα με τους ερευνητές της, έγκειται αφενός στο ότι χρησιμοποιούν τα πιο πρόσφατα στοιχεία (με έτος βάσης το 2015) και αφετέρου στη διαφορετική μεθοδολογία.
Οι ερευνητές της διαΝΕΟσις διαμόρφωσαν οκτώ διαφορετικά σενάρια της πορείας του πληθυσμού ανά πενταετία, μέχρι το 2050. Τα σενάρια προέκυψαν έπειτα από ανάλυση της εξέλιξης της γονιμότητας, της θνησιμότητας και των μεταναστευτικών ροών των προηγούμενων δεκαετιών στην Ελλάδα και με υποθέσεις για τις συνέπειες της κρίσης και τις γενικότερες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις και τις δημογραφικές τους επιπτώσεις, κάτι που δεν συμβαίνει στις έρευνες των άλλων οργανισμών. Στα οκτώ σενάρια της διαΝΕΟσις γίνονται συνδυασμοί διαφορετικών τάσεων για τις μεταναστευτικές ροές, τη θνησιμότητα και τη γονιμότητα.
Και τα οκτώ σενάρια προβλέπουν ότι ο πληθυσμός της χώρας μας θα μειωθεί σημαντικά, σαφώς περισσότερο από όσο δίνουν οι άλλοι οργανισμοί στις συγκρίσιμες προβολές τους.
Οι δημογραφικές τάσεις που καταγράφονται έχουν σοβαρές συνέπειες σε μία σειρά από τομείς. Καταρχάς, σύμφωνα με όλα τα σενάρια, το μέγεθος του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας αναμένεται να μειωθεί σημαντικά ανάμεσα στο 2015 και στο 2050. Η μείωση είναι συνεχής στη διάρκεια της 35ετίας, αλλά επιταχύνεται μετά το 2030, λόγω της ένταξης στην ηλικία εργασίας των πιο ολιγάριθμων γενιών. Ο πληθυσμός της παραγωγικής - εργάσιμης ηλικίας από 65% του συνόλου σήμερα, θα πέσει σε 55% του συνόλου το 2050, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της διαΝΕΟσις. Αυτή η μείωση θα αποτυπωθεί και στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, που θα μειωθεί από 1-1,5 εκατ. μέχρι το 2050!
Σήμερα, ο πληθυσμός της χώρας που είναι μεταξύ 20-69 ετών είναι 7,1 εκατ. και ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός είναι 4,7 εκατ. Το ποσοστό είναι μικρό, καθώς πολλοί έχουν αποθαρρυνθεί από τη μεγάλη ανεργία και δεν αναζητούν καν εργασία. Το 2050 εκτιμάται πως στις ηλικίες 20-69 θα βρίσκονται 4,8-5,5 εκατ. άτομα, με αποτέλεσμα οι οικονομικά ενεργοί να είναι μόλις 3-3,7 εκατ. Δηλαδή, το ποσοστό τους θα πέσει κάτω από το 40% στο σύνολο του πληθυσμού! Κι αυτό γιατί πέρα από τη γενική μείωση του πληθυσμού, θα έχει αυξηθεί το ποσοστό των άνω των 69 ετών.
Εάν επιβεβαιωθούν οι τάσεις που καταγράφει η διαΝΕΟσις, οι σχολικές τάξεις θα αδειάσουν, αφού ο αριθμός των μαθητών σε όλες τις βαθμίδες μειώνεται δραματικά. Τα προνήπια (3-4 ετών) είναι σήμερα 214.480 παιδιά, το 2050 εκτιμούνται σε 127.730-174.110. Τα νήπια (5 ετών) είναι σήμερα 113.890 και θα είναι 66.110-89.780. Το Δημοτικό σήμερα παρακολουθούν 644.860 μαθητές, ενώ το 2050 υπολογίζονται από 413.350-565.150. Στο Γυμνάσιο βρίσκονται 319.730 μαθητές σήμερα, το 2050 θα κινούνται μεταξύ 210.150-304.450. Τέλος, το Λύκειο σήμερα έχει 321.360 μαθητές, ενώ το 2050 μόνο 212.230-292.140.
Μάλιστα, όπως σημειώνουν οι ερευνητές της διαΝΕΟσις οι διακυμάνσεις του πληθυσμού των ατόμων σχολικής ηλικίας θα είναι ιδιαίτερα έντονες. Περίοδοι πτώσης θα ακολουθηθούν από περιόδους αναστροφής των πρότερων τάσεων και εκ νέου από μια περίοδο συρρίκνωσης, χωρίς οι χρόνοι να ταυτίζονται σε όλες τις ηλικίες. Ως εκ τούτου, ο ασφαλής σχεδιασμός οποιασδήποτε εκπαιδευτικής πολιτικής θα παρουσιάζει εξαιρετικές δυσκολίες τις επόμενες δεκαετίες.
Οπως είναι φανερό, η σημασία των ευρημάτων μιας τέτοιας έρευνας είναι πολυδιάστατη. Κανένας μακροπρόθεσμος πολιτικός σχεδιασμός δεν μπορεί να γίνει χωρίς να ληφθούν υπ’ όψιν το μέγεθος και η σύσταση του πληθυσμού. Ασφαλιστικό σύστημα, πολιτική για την εργασία, την εκπαίδευση, την κοινωνική πρόνοια, τη μετανάστευση, ακόμα και για την άμυνα και τις διεθνείς σχέσεις, όλα επηρεάζονται (και ώς ένα βαθμό αλληλεπιδρούν) από τις δημογραφικές τάσεις.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΑΝ ΟΙ ΗΠΑ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΟΥΡΔΟΥΣ

Του Ιωάννου Θεοδωράτου
Δημοσιογράφου-Αμυντικού Αναλυτή

Η απόλυτη ρευστότητα κυριαρχεί στο συριακό θέατρο επιχειρήσεων καθώς όλοι σχεδόν μάχονται με όλους. Η διαφαινόμενη κουρδική ανυπακοή μετά από την προτροπή Μπάϊντεν στην Άγκυρα περιπλέκει σοβαρώς τα δεδομένα. Οι Κούρδοι μέσω των SDF και του PYD/YPG αρνούνται να αποσυρθούν ανατολικώς του Ευφράτου. Η κατάσταση είναι συγκεχυμένη καθώς οι Τούρκοι θέτουν ως δεύτερο Αντικειμενικό Σκοπό (ΑΝΣΚ) της επιχειρήσεως «Ασπίδα του Ευφράτου» την βίαιη εκδίωξη των τρομοκρατικών οργανώσεων – στις οποίες συμπεριλαμβάνουν κυρίως το YPG/PYD – μετά από την κατάληψη της Τζαραμπουλούς.

Ένα πολύ σοβαρό ερώτημα έχει αναδυθεί μετά από τα πρόσφατα γεγονότα και αφορά την ίδια την επιβίωση της κουρδικής οντότητας στην Βόρειο Συρία. Η στοχοποίηση των Κούρδων αποτελεί συγκυριακό γεγονός ή απόρροια ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ των κυρίων δρώντων; Μετά τον Άσαντ η τουρκο-συριακο-ιρανική προσέγγιση έχει ως στόχο το PYD/YPG; Οπότε οδηγούμαστε στο αμέσως επόμενο κρίσιμο ερώτημα, το οποίο αφορά τη συνενοχή ή μη ΗΠΑ και Ρωσίας.
Τα γεγονότα εξελίσσονται με ταχύτητα στην Συρία, πλην όμως εκτιμάται ότι συνιστούν αποτέλεσμα μιας ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, όπου κατά την παρούσα περίοδο – συγκυριακώς και προσκαίρως, ας το τονίσουμε – κερδισμένη αποδεικνύεται η πολιτική τάση κατευνασμού του Ερντογάν μέσω της παραχωρήσεως ελεγχομένων ανταλλαγμάτων. Η Ουάσιγκτον μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου φαίνεται να υποκύπτει περίπου ως «απολογούμενη» στις πιέσεις του μαινόμενου λεκτικώς Τούρκου προέδρου, ο οποίος χρησιμοποιεί αποτελεσματικώς το ατού της γεωστρατηγικής αξίας που του προσδίδει η σημαίνουσα γεωγραφική θέση της χώρας του.
Η επίσκεψη του Αμερικανού αντιπροέδρου Μπάιντεν στην Άγκυρα συνέπεσε με την για πρώτη φορά ανάπτυξη μικρού μεγέθους τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων (σ.σ. Επιπέδου Ίλης αρμάτων, μηχανοκίνητου λόχου με ΤΟΜΠ και ΤΟΜΑ και ενός λόχου Ειδικών Δυνάμεων με την υποστήριξη UAV Bayraktar TB2) με την υποστήριξη πυροβολικού και ενός ζεύγους αεροσκαφών στο συριακό έδαφος, παρέχοντας κάλυψη σε δύναμη επιπέδου ταξιαρχίας αντικαθεστωτικών FSA (Free Syrian Army), οι οποίοι χθες το απόγευμα κατέλαβαν σύντομα και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια την στρατηγικής σημασίας πόλη Τζαραμπουλούς (ή και Γιαραμπουλούς, Jarabulus).

Ωστόσο, το πλέον σημαντικό γεγονός της ημέρας μετά από την επίθεση των συριακών δυνάμεων κατά των Κούρδων στην Χασάκα, αποτελεί το κάλεσμα του Αμερικανού αντιπροέδρου από τουρκικού βήματος, προς τους Κούρδους του YPG/PYD να αποχωρήσουν από τα εδάφη που κατείχαν πέραν της δυτικής όχθης του Ευφράτου ποταμού, το οποίο έγινε μερικώς αποδεκτό από την κουρδική ηγεσία.
Οι δυνάμεις του YPG, στρατιωτικού βραχίονος του PYD, αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τα εδάφη βορείως της Μανμπίτζ και ενεπλάκησαν σε μάχες με τις υπό τουρκική κάλυψη μονάδες του FSA που προέλαυναν προς νότο. Οι τουρκικές δυνάμεις σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες προσέβαλλαν με πυροβολικό τις μονάδες των SDF/YPG και η κατάσταση δείχνει ότι έχει ξεφύγει εκτός ελέγχου.
Παρά την ρευστότητα και πολυπλοκότητα, εκτιμάται πως πέντε είναι τα σημεία, μέσω των οποίων θα επιχειρήσουμε να διασαφηνίσουμε περισσότερο την ήδη περιπεπλεγμένη κατάσταση και αφορούν τις επιλογές των Αμερικανών, των Τούρκων, των Κούρδων, των Σύρων, των Ιρανών, του Daesh και των Ρώσων:
α) Οι ΗΠΑ προχώρησαν μετά από πιέσεις στην μερική ικανοποίηση του παγίου τουρκικού αιτήματος εγκαθιδρύσεως ζώνης ασφαλείας σε περιοχή της Βορείου Συρίας, ουσιαστικώς παρέχοντας κατευναστικό αντάλλαγμα προκειμένου να εξισορροπήσουν στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης διαπραγματεύσεως για το μέλλον Τουρκίας με το ΝΑΤΟ, την σκοπίμως αναπτυσσόμενη φυγόκεντρη τάση που έχει αναπτυχθεί προς την Ρωσία.
Το αίτημα-απαίτηση που διετύπωσαν οι τουρκικές αρχές υπέρ της απαγορεύσεως ενοποιήσεως των ανατολικών κουρδικών περιοχών με το ευρισκόμενο δυτικώς της Τζαραμπουλούς, καντόνι του Αφρίν εκτιμάται ότι ικανοποιείται βεβαίως κατά την παρούσα φάση, αλλά έχει επιφέρει διάσταση μεταξύ ΗΠΑ και των πλέον πιστών συμμάχων τους PYD/YPG, η οποία δείχνει να μην είναι απολύτως ελεγχόμενη.
Σημειώνεται, ότι μεταξύ των μονάδων Τούρκων και αντικαθεστωτικών συνεπιχειρούσαν και Αμερικανοί των Ειδικών Δυνάμεων, φροντίζοντας να ελέγχουν και εάν χρειαστεί να οριοθετήσουν τα όρια δράσεων των συμμάχων τους. Επίσης, η Αμερικανική Αεροπορία παρείχε την κύρια αεροπορική υποστήριξη.
Η αμερικανική δυσφορία ωστόσο συνεχίζει να υφίσταται καθώς ο «τρελός» Ερντογάν (σ.σ. Δεν πρόκειται για ψυχολογικό χαρακτηρισμό αλλά για σκακιστικό, τον οποίον ευφυώς χρησιμοποίησε ο καθηγητής της Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στην Εστία του Σαββάτου 20/08, προκειμένου να του αποδώσει ακριβοδικαίως την ιδιότητα του αναλωσίμου…) θεωρεί τον εαυτό του ικανό να συνεχίζει να προκαλεί κρίσεις μένοντας ατιμώρητος παρά τις συνεχείς νουθεσίες της υπερδυνάμεως.
Οι Αμερικανοί δεν έχουν πει την τελευταία τους λέξη, καθώς αναμένουν την περάτωση των διαπραγματεύσεων με τον Τούρκο πρόεδρο, ο οποίος επίσης συζητά υποσχόμενος μεγαλύτερες προοπτικές στρατηγικής συνεργασίας με τον Ρώσο ομόλογο του.

β) Οι Αγγλοσάξονες δηλώνουν ότι συνεχίζουν να παρέχουν υποστήριξη προς το PYD/YPG όπως δήλωσε ο Μπάιντεν με την προϋπόθεση ότι θα εγκαταλείψουν τις περιοχές που ελέγχουν δυτικώς του Ευφράτου, απόρροια νικηφόρων πολεμικών επιχειρήσεων υπό την αεροπορική κάλυψη των ΗΠΑ κατά τους τελευταίους μήνες.
Επισημαίνεται όμως, ότι σε αυτές τις περιοχές οι Κούρδοι βρίσκονταν επί κεφαλής – μετά από συνεννόηση των ΗΠΑ με την Τουρκία (σ.σ. Όπως αναφέρθη σε προηγούμενη αρθρογραφία) – και καθοδηγούσαν τις μικροτέρου μεγέθους και εμπειρίας αραβικές και άλλες δυνάμεις προσδιοριζόμενες ως SDF (Syrian Democratic Forces), ενώ η πληθυσμιακή σύνθεση ήταν περισσότερο αραβική παρά κουρδική.
Η διακοπή της υποστηρίξεως των ΗΠΑ προς τους Κούρδους αποτελεί τον κεντρικό στόχο καθώς κάθε άλλη εξέλιξη δεν ικανοποιεί την Άγκυρα, η οποία εμμένει να χαρακτηρίζει το PYD/YPG ως τρομοκράτες, εξομοιώνοντάς το με το ΡΚΚ, όπως άλλωστε έπραξε προσφάτως και η συριακή κυβέρνηση. Οι Κούρδοι έχουν επιτύχει πάρα πολλά και θα ήταν λάθος να τους αποδοθεί ο τίτλος του ηττημένου.
Επίσης, η αμερικανική προτροπή αποσύρσεως μετά από την τουρκική απαίτηση δημιουργεί ρήγμα στις μεταξύ τους σχέσεις, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την σκοπιμότητα μιας τέτοιας επιλογής. Στην παρούσα συγκυρία και με δεδομένη την αναγκαιότητα της γεωστρατηγικής χρησιμότητάς τους προκειμένου να λειτουργήσουν ως ανάχωμα τόσο κατά του Daesh, όσο και κατά του Άσαντ, κατόπιν των Αγγλοσαξονικών υποδείξεων θα πρέπει να αναμένουν την ανατολή της επόμενης ευκαιρίας, η οποία εκτιμάται ότι δεν θα αργήσει να παρουσιαστεί.
Η σταθεροποίηση των εδαφών τους ανατολικώς του Ευφράτου και στο Αφρίν, σε συνδυασμό με την αποστολή τελικής νίκης κατά του Daesh, θα συμβάλλει στην ισχυροποίησή τους. Η αποχώρηση των ενόπλων μονάδων τους από την περιοχή της Μανμπίτζ – εάν τελικώς υλοποιηθεί μέχρι τέλους, καθώς διαφαίνεται όλο και περισσότερο η άρνησή τους και η επιλογή της ενόπλου αντιστάσεως – θα αδυνατίσει σημαντικώς και θα υποβαθμίσει τις επιχειρησιακές ικανότητες των SDF, οι οποίες θα υποστούν επιθέσεις του Daesh.
Το νότιο μέτωπο προς την Αλ Μπαμπ και την Νταμπίκ συνεχίζει να συνιστά απειλή, καθώς το Χαλιφάτο ανασυγκροτείται προετοιμαζόμενο για νέες επιχειρήσεις. Ήδη τις τελευταίες 24 ώρες έχει εκδηλωθεί σοβαρή αντεπίθεση του Χαλιφάτου ανατολικώς με σημαντικά εδαφικά κέρδη στην περιοχή Σανταντί νοτίως της Χασάκα, εκμεταλλευόμενο την σφοδρή σύγκρουση μεταξύ Κούρδων και Συρίων που εξελίχθη στην προαναφερόμενη περιοχή.

γ) Η Άγκυρα επιδιώκει μια τριπλή νίκη την οποίαν και θα εκμεταλλευτεί επικοινωνιακώς. Οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις (Στρατός και Αεροπορία) μερικές εβδομάδες μετά από το πραξικόπημα και τις μαζικές εκκαθαρίσεις ανωτάτων και ανωτέρων στελεχών, εμφανίζονται να πραγματοποιούν μιαν επιτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση σε έδαφος ξένης χώρας, γεγονός που βοηθά στην ανύψωση του πληγέντος ηθικού.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο η 2η Στρατιά, η οποία είχε τον έλεγχο της επιχειρήσεως «Ασπίδα του Ευφράτου» προβάλλει την εικόνα της ετοιμότητας (σ.σ. Είχε συμμετοχή στο πραξικόπημα) και της ταχύτατης επιτυχούς μεταβάσεως στην μετά το κίνημα εποχή. Η επόμενη νίκη εστιάζεται στην συνεχιζόμενη ικανότητα προβολής ισχύος της χώρας, η οποία πολεμά εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς (Κούρδους, Γκιουλέν, Αμερικανούς και άλλους), στη θέληση της οποίας υποτάσσονται εχθροί και φίλοι, ικανοποιώντας το αλάθητο «θεόπνευστο δόγμα» του Ταγίπ Ερντογάν.
Το τρίτο διαφαινόμενο σκέλος της τουρκικής επιτυχίας αφορά στην προοπτική αναχαίτισης και τον περιορισμό της κουρδικής προελάσεως στην Βόρειο Συρία, η οποία συνιστούσε την υψηλότερη γεωστρατηγική απειλή και τον δεύτερο ΑΝΣΚ της επιχειρήσεως «Ασπίδα του Ευφράτου». Όπως έχει επισημάνει εγκαίρως σε σχετικό άρθρο προ έξι μηνών (17/02/2016) στην ιστοσελίδα geostrategy.gr ο διαπρεπής Τουρκολόγος Χρ. Μηνάγιας αναφορικώς με τις τουρκικές προθέσεις και σχεδιασμούς σε ενδεχόμενη χρήση στρατιωτικών δυνάμεων στην Συρία:
«Αναλυτικότερα, το σχέδιο επιχειρήσεων των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων περιλαμβάνει τα εξής: πρώτον, η Ασφαλής Περιοχή θα έχει βάθος 5-40 χλμ., μήκος περίπου 110 χλμ. και θα ορίζεται μεταξύ της δυτικής όχθης του ποταμού Ευφράτη που αποτελεί το δυτικό όριο του κουρδικού καντονιού Kobani και το ανατολικό όριο του κουρδικού καντονιού Afrin…
»Σε αντίθετη περίπτωση, η τουρκική αντίδραση θα εστιάζεται, αρχικά στον έλεγχο της περιοχής με πυρά πυροβολικού (Firtina) και κατόπιν θα ακολουθήσει αεροπορική επιχείρηση εφόσον απαιτηθεί. Τέλος, εφόσον δεν επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος σκοπός και οι εχθρικές δυνάμεις εξακολουθούν να παραμένουν στην περιοχή, θα διεξαχθεί επιχείρηση εισχώρησης στο συριακό έδαφος με ειδικές δυνάμεις και μηχανοκίνητες-τεθωρακισμένες μονάδες, οι οποίες μετά την εξουδετέρωση των απειλών θα επιστρέψουν στο τουρκικό έδαφος.
»Δεν πρόκειται για επιχείρηση δημιουργίας Παρεμβαλλόμενης Ζώνης (Tampon Bölgesi), ήτοι εισβολή και κατοχή συριακού εδάφους, η οποία προϋποθέτει έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχει μεγάλο οικονομικό κόστος, απαιτεί πολλές στρατιωτικές δυνάμεις και υπάρχει ο κίνδυνος φθοράς αυτών σε μια σύγκρουση πέραν των συνόρων με αβέβαιη έκβαση».
Τα τουρκικά σχέδια έχουν εκπονηθεί από καιρό και λαμβάνουν υπόψη όλα τα πιθανά ενδεχόμενα. Για παράδειγμα ο έλεγχος δι’ αντιπροσώπων (FSA) της Τζαραμπουλούς συνιστά το νέο πεδίο δράσεως και εφαρμογής της τουρκικής γεωστρατηγικής στην Βόρειο Συρία, αποτελώντας μοντέλο, το οποίο η Άγκυρα θα προσπαθήσει να επεκτείνει σταδιακώς και σε άλλες περιοχές.

Η εγκαινίαση μιας νέας πολιτικής προσεγγίσεως με την Συρία του Άσαντ απέδωσε καρπούς όταν ο Συριακός Στρατός και Αεροπορία προσέβαλλαν τους Κούρδους στην Χασάκα και παρά το τελικό αποτέλεσμα, φαίνεται πως λειτούργησε ως αντιπερισπασμός προκειμένου να στραφεί η προσοχή σε μια περιοχή μακριά από την προετοιμαζόμενη επιχείρηση στην Τζαραμπουλούς.
Η Τουρκία εκτός άλλων κατόρθωσε να απαλλαγεί καταβάλλοντας τίμημα από την καταδικαστέα συνεργασία της με το Daesh και ήδη προσμετρά κέρδη και ζημίες που υπέστη καθ’ όλη την μακρά περίοδο υποστηρίξεώς του. Η τουρκική επιθετική ρητορική θα συνεχιστεί και για το επόμενο διάστημα, καθώς το PYD/YPG θα συνεχίσει να υπάρχει και να επιχειρεί αμφισβητώντας εμπράκτως την τουρκική πολιτική.
Το κεντρικό ζητούμενο της νέο-οθωμανικής γεωστρατηγικής στην Συρία ήταν η μη συγκρότηση νέας κουρδικής υποστάσεως. Ακόμη και χωρίς ένωση με το Αφρίν το PYD/YPG είναι αρκετά ισχυρό και υπό αυτό το πρίσμα η πολιτική της Αγκύρας απέχει από το να στεφθεί με επιτυχία χωρίς την έγκριση και αρωγή των ΗΠΑ.
δ) Όσον αφορά την στάση της Ρωσίας εκτιμούμε ότι την χαρακτηρίζει απολύτως η φράση «Ο σιωπών δοκεί μοι συναινείν», καθώς η όποια αντίδραση στην εκ νέου δυναμική κατάλυση της συριακής κυριαρχίας ήταν εξαιρετικώς χλιαρή. Η Μόσχα επιβεβαίωσε ότι αποτελεί ενεργό μέρος του γεωπολιτικού παιγνίου και εκτιμάται ότι η τουρκική στρατιωτική διείσδυση πραγματοποιήθηκε με την έγκρισή της. Εκτιμάται, ότι στο πλαίσιο μιας τριγωνικής διαπραγματεύσεως με Άγκυρα και Ουάσιγκτον, εξασφάλισε ανταλλάγματα, καθώς επέτρεψε την ικανοποίηση τόσο τουρκικών όσο και αμερικανικών αιτημάτων.
Εντύπωση ωστόσο προκαλεί η ταχύτητα με την οποίαν ξεκίνησαν και διακόπησαν οι επιδρομές της Ρωσικής Αεροπορίας από ιρανικό αεροδρόμιο και ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η προετοιμασία της επιχειρήσεως κατά της Τζαραμπουλούς. Η μετέπειτα ιρανική αντίδραση πιθανό να συνδέεται με την καθυστερημένη ενημέρωση της Τεχεράνης αναφορικώς με την μεταβολή της ρωσικής στάσεως αποδοχής της τουρκο-αμερικανικής επιχειρήσεως.
ε) Φαίνεται ότι στο διαπραγματευτικό παζάρι των ανταλλαγμάτων το οποίο εξελίσσεται εκ παραλλήλως με Μόσχα και Ουάσιγκτον, η Άγκυρα κατόρθωσε να αποσπάσει κοινή συναινέσει των δύο, πρώτον την άδεια δημιουργίας ζώνης ασφαλείας στην Βόρεια Συρία και δεύτερον την επίτευξη πληγμάτων κατά των Κούρδων, χάρη στην εκτελεστική δράση των συριακών καθεστωτικών δυνάμεων, όπως και με την ζητούμενη υποχώρηση των κουρδικών δυνάμεων όπισθεν του Ευφράτου.
Το καθεστώς Ασσαντ, το οποίο αφού απώλεσε την εμπιστοσύνη και την κρίσιμη «ανοχή» των Κούρδων, είδε την εκ νέου κατάλυση της κυριαρχίας της χώρας και την δημιουργία μιας νέας διαφορετικού «χρώματος» ζώνης στον βορρά. Η στάση των Ρώσων εκτιμάται πως έγινε αποδεκτή με δυσφορία, ενώ διαφαίνεται πως η Τεχεράνη αναβαθμίζει την παρουσία της σε όλα τα επίπεδα, καθώς θα θελήσει να προστατεύσει αποτελεσματικότερα τα γεωστρατηγικά της συμφέροντα στην Συρία.
Το Daesh βρίσκεται σε δυσχερέστατη θέση και τα περιθώρια επιβιώσεώς του στενεύουν καθημερνώς. Όμως ο θρησκευτικός φανατισμός αποτελεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο κίνητρο που θα οδηγήσει χιλιάδες μαχητές να πολεμήσουν μέχρι τέλους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τζαραμπαλούς εγκαταλείφθηκε με επιτυχία προ αρκετών ημερών, λόγω αδυναμίας υπερασπίσεώς της και επειδή κατέστη σαφές ότι οι τζιχαντιστές θα είναι χρήσιμοι σε άλλο μέτωπο για τις επόμενες φάσεις του πολέμου.

Επιτυχία κατέγραψε και ο πρόεδρος Πούτιν, ο οποίος στο μέτρο που του αναλογεί ελέγχει τους εξαρτώμενους συμμάχους του, συνέβαλλε στην μείωση των κουρδικών προσδοκιών και συνεχίζει να παρέχει εμπράκτως επιχειρήματα στον Ερντογάν, ότι επιθυμεί ειλικρινώς – περισσότερο από τις ΗΠΑ – εμβάθυνση και διαπλάτυνση της στρατηγικής σχέσεως μαζί του.

Η ρωσική πολιτική σκοπεύει στην πρόκληση ρηγμάτων μεταξύ Αγκύρας και Ουάσιγκτον και παραλλήλως εκτιμάται ότι διαπραγματεύεται σκληρώς αποκτώντας ανταλλάγματα σε άλλες κρίσιμες για την ρωσική γεωστρατηγική περιοχές. Η «παράνομη σχέση» με την Τουρκία και οι ανησυχητικές προοπτικές που δημιουργεί αξιοποιούνται αρίστως από τον ένοικο του Κρεμλίνου.

Συμπερασματικώς, ο «τρελός» Ερντογάν κατόρθωσε για μια ακόμη φορά να προκαλέσει, να απειλήσει και να κερδίσει κάποια οφέλη. Δεν κατήγαγε κάποια στρατηγικής σημασίας νίκη, ωστόσο ας μην διαλάθει της προσοχής μας ότι η τακτική της «ιεράς οργής» και η χρήση της Γεωγραφίας ως πειστηρίου καταναγκασμού που οδηγεί σε κατευνασμό, όχι μόνο έχει κουράσει αλλά έχει αναβαθμίσει την αγγλοσαξονική προτεσταντική διάθεση για επιβολή τιμωρίας.

Η πρόσφατη εξέλιξη στην Συρία οδήγησε σε ένα συμπέρασμα, η ισχύς του οποίου εξαρτάται ευθέως από την συνεχιζόμενη αδιατάρακτη υποστήριξη εκ μέρους των ΗΠΑ προς τον κουρδικό παράγοντα. Η πολιτική Ερντογάν έχει καταγραφεί ως υπόδειγμα διαχειρήσεως γεωστρατηγικού εκβιασμού, τον οποίον άπαντες έχουν καταγράψει και αναγνωρίζουν ότι ανέχονται μετά δυσκολίας.
Όμως τόσο η αγγλοσαξονική όσο και η ρωσική γεωστρατηγική συνεργάζονται σε αυτήν την ιδιαιτέρως ρευστή φάση παράγοντας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Οι Κούρδοι συγκροτούν το πλέον χρήσιμο γεωστρατηγικό εργαλείο νουθετήσεως του Ερντογάν.

Εκτιμούμε, ότι οι ΗΠΑ, με ή χωρίς την ρωσική ανοχή και υποστήριξη, δεν θα εγκαταλείψουν το PYD/YPG, εκτός κι αν έχουν αποφασίσει να διαπράξουν ένα κρίσιμο ιστορικό και γεωπολιτικό σφάλμα. Η κυβέρνηση Ομπάμα ας μην κλείσει τον κύκλο της επιτρέποντας την ισχυροποίηση του αναθεωρητικού νέο-οθωμανικού τέρατος. Ο κατευνασμός έχει αποδειχθεί ιστορικώς ως καταστροφή. Οι επόμενες ημέρες θα είναι αποκαλυπτικές.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
DEFENCEPOINT

ΜΕΤΩΠΟ ΤΟΥΡΚΙΑΣ, ΣΥΡΙΑΣ, ΙΡΑΝ, ΚΑΤΑ ΚΟΥΡΔΩΝ, ΜΕ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΡΕΜΛΙΝΟΥ;

Του Ιωάννου Σ. Θεοδωράτου Δημοσιογράφου-Αμυντικός αναλυτή
Τουρκία, Ιράν και Συρία παραμερίζοντας τις επιμέρους διαφορές τους φαίνεται να συναινούν πως προτεραιότητα στην στοχοποίηση αντιπάλων πέραν του Daesh (Ισλαμικό Κράτος) και της συριακής αντιπολιτεύσεως, θα πρέπει να δοθεί στην αναχαίτιση και σε επόμενη φάση ει δυνατόν στον περιορισμό της κουρδικής εδαφικής επεκτάσεως και παρουσίας στην βόρειο Συρία.

Ήδη τα τελευταία εικοσιτετράωρα μαίνονται σφοδρότατες συγκρούσεις μεταξύ συριακών δυνάμεων με την συμμετοχή αεροσκαφών κρούσεως/εγγύς υποστηρίξεως και των κουρδικών δυνάμεων στην περιοχή Hasakah (Χασάκα). Η πόλη βρίσκεται αποτελεί τμήμα του θύλακος των δυνάμεων του Άσσαντ, ο οποίος βρίσκεται στο ανατολικό καντόνι που ελέγχουν οι Κούρδοι. [ Χάρτης 1 / http://syria.liveuamap.com/ ]
Χθες (18/08) χρησιμοποιήθηκαν αεροσκάφη για την προσβολή των κουρδικών θέσεων, τα οποία αποσπάστηκαν από άλλα φλέγοντα μέτωπα επιχειρήσεων κατά του Daesh και των δυνάμεων της συριακής αντιπολιτεύσεως προκειμένου να προσβάλλουν και να προκαλέσουν απώλειες στις κουρδικές δυνάμεις.

Όπως είναι γνωστό οι Κούρδοι τελούν υπό την στρατηγική προστασία των Αγγλοσαξόνων και αναμένουν την «ανταμοιβή» τους, η οποία εστιάζεται στην συγκρότηση μιας νέας κρατικής οντότητος στον συριακό βορρά. Συνεπώς, η όποιας μορφής «εγκάρδια συνεννόηση» διαφαίνεται μεταξύ Πούτιν και Ερντογάν – εάν όντως επιθυμούν να είναι αληθής – εκτιμάται ότι θα πρέπει να άρχεται από την διασαφήνιση της στάσεως της Μόσχας έναντι των Κούρδων της Συρίας, με αντικειμενικό σκοπό την ήττα και τον εδαφικό περιορισμό τους.
Ο νέος στρατηγικός διάλογος που ξεκίνησε να επαναγράφεται μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας έχει ως αφετηριακό πρόλογο εισαγωγής – ως απαραίτητο τεκμήριο για την περαιτέρω αναβάθμιση της συνεργασίας μεταξύ των δύο δρώντων – ένα πολύ υψηλής γεωστρατηγικής σημασίας προαπαιτούμενο (σ.σ. μεγίστης αξίας και συμβολικού υποδείγματος). Αυτό εστιάζεται στην διαμόρφωση μιας αμοιβαίας αποδεκτής στάσεως επί του ακανθώδους συριακού ζητήματος, με επίκεντρο τον βαθμό αποδοχής (και μέχρι ποίου βαθμού) του καθεστώτος Ασαντ.
Παραλλήλως όμως συνεξετάζει τη χαρτογράφηση όλων των δυνάμεων της συριακής αντιπολιτεύσεως, τις οποίες διαχωρίζει σε φίλα και μη προσκείμενες. Σε αυτή τη διεργασία λαμβάνεται θεμελιωδώς υπόψη η άποψη του Ιράν και εμμέσως των φυσικών συμμάχων του, δηλαδή των σιιτικών πολιτοφυλακών και κυρίως της Χεζμπολά.
Στη συγκεκριμένη αξιολόγηση φαίνεται πως όλοι οι συμμετέχοντες αναγνωρίζουν περισσότερο ή λιγότερο ως ανερχόμενη περιφερειακή γεωστρατηγική απειλή του Κούρδους, με επίκεντρο τις δυνάμεις του YPG που δραστηριοποιείται εντός της Συρίας. Τούρκοι, Σύριοι, Ιρανοί, μοιράζονται από καιρό μια κοινή οπτική αντιμετωπίσεως της κουρδικής παρουσίας, η οποία αποτυπώνεται εμφανώς σε όλους τους χάρτες της συρράξεως.
Η συνεχιζόμενη κατάληψη ή έλεγχος εδαφών στην βόρειο Συρία από τους Κούρδους αυτονόμως ή με τη συνεργασία δυνάμεων της συριακής αντιπολιτεύσεως, πραγματοποιείται με την πλήρη πολιτική και στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ (σ.σ. Και εμμέσως με την ισραηλινή).
Η προοπτική διαμελισμού της Συρίας οδηγεί σε de facto βίαιο επανασχεδιασμό των κρατικών οντοτήτων της περιοχής και προξενεί εύλογη ανησυχία σε όλα τα αραβικά και μη κράτη (Τουρκία, Ιράν), στα οποία κατοικούν συμπαγείς κουρδικοί πληθυσμοί και μάλιστα με γεωγραφική γειτνίαση μεταξύ τους.
Υπό αυτό το πρίσμα Δαμασκός, Τεχεράνη και Άγκυρα έχουν πλέον συνειδητοποιήσει ότι το εργαλείο ασκήσεως της αναθεωρητικής διαλυτικής πολιτικής εκ μέρους των Αγγλοσαξόνων στην περιοχή της Ευφόρου ή Κοίλης Ημισελήνου (σ.σ. βόρειος Συρία, Ιράκ, νότιος Τουρκία) έχει ένα κοινό χαρακτηριστικό: Την συντελούμενη δεύτερη κουρδική εθνογένεση.
Μετά το Ιράκ ήλθε η ώρα της Συρίας και ουδείς εκ των δρώντων στην περιοχή πλέον αμφιβάλλει ότι η υποτιθέμενη διαδικασία εκδημοκρατισμού της Μέσης Ανατολής (γνωστή και ως «Αραβική Άνοιξη»), κυοφόρησε μεταξύ άλλων και ένα νόθο (εθνικώς) τέκνο, τον κουρδικό παράγοντα.
Η συνεχιζόμενη προέλαση των κουρδικών δυνάμεων μαζί με τις πολύ υποδεέστερες σε αριθμό μαχητών και εξοπλισμό μονάδων της συριακής αντιπολιτεύσεως (SDF) στο μέτωπο της Ιεραπόλεως (Μάνμπιτζ/Manbij) [ Χάρτης 2 / http://syria.liveuamap.com/ ] επέφερε εντονότατο τουρκικό διάβημα προς τις ΗΠΑ με απαίτηση αμέσου αποσύρσεως όλων των κουρδικών δυνάμεων από την πόλη και την περιοχή, κάτι που οι Αμερικανοί αρνήθηκαν επί του παρόντος να πράξουν.

Υπενθυμίζεται, ότι μετά από την παρέμβαση των ΗΠΑ στην Τουρκία (σ.σ. επικοινωνία Ομπάμα με Ερντογάν), είχε συμφωνηθεί να μην υπάρξει ένοπλη τουρκική αντίδραση κατά των Κούρδων, οι οποίοι θα περνούσαν μαζικώς πλέον δυτικώς του Ευφράτη ποταμού, προελαύνοντας κατά του Daesh.
Στο μεταξύ, όπως φαίνεται και στον σχετικό χάρτη, οι Κούρδοι του συνασπισμού YPG/SDF συνεχίζουν να αποσπούν εδάφη από το χαλιφάτο και να διατηρούν ανοικτούς τους άξονες προελάσεως προς την στρατηγικής σημασίας πόλη Αλ Μπάμπ (Al Bab), η οποία συνδέει την Μάνμπιτζ με το Χαλέπι.
Η προοπτική καταλήψεως της Αλ Μπαμπ από τους Κούρδους υπό τον μανδύα της ενωμένης δράσεως YPG/SDF εκτιμάται ότι προκάλεσε την ξαφνική προ δύο ημερών αεροπορική προσβολή στόχων από την Ρωσική Αεροπορία (σ.σ. Tu-22M, προερχόμενα ίσως και από ιρανικές αεροπορικές βάσεις) με στόχο την προετοιμασία επιθέσεως εκ μέρους ιρανικών και συριακών δυνάμεων με στόχο την κατάληψη της πόλεως πριν πέσει στα χέρια των Κούρδων.
Θα ήταν πάντως οξύμωρο οι Ιρανοί να διέθεταν βάσεις στους Ρώσους για να προσβάλλουν θέσεις του Daesh στην Αλ Μπάμπ, με αντικειμενικό σκοπό την διευκόλυνση της κουρδικής προελάσεως προς αυτήν. Άλλωστε οι δυνάμεις του Άσσαντ απέχουν μόλις τέσσερα χιλιόμετρα από την πόλη, ενώ οι Κούρδοι 10-12 χλμ.
Υπό αυτό το πρίσμα εξηγείται η ανεξήγητη προτεραιότητα που έχει δοθεί από το συριακό καθεστώς, αλλά και από τους συμμάχους του (Ρωσία, Ιράν) να διαθέσουν πολύτιμους πόρους (αεροπορικά μέσα, μονάδες, καύσιμα και πυρομαχικά) με στόχο την άμεση και έμμεση αντιπαράθεση με τους Κούρδους.
Η στοχοποίηση των Κούρδων εμφανίζεται σε μια δύσκολη χρονική συγκυρία καθώς διεξάγεται μια μείζονος και αποφασιστικής σημασίας σύγκρουση στο Χαλέπι, εκεί όπου οι συριακές καθεστωτικές και συμμαχικές τους δυνάμεις υφίστανται σοβαρή πίεση από την υποστηριζόμενη από την Δύση ισλαμιστική αντιπολίτευση. Συνεπώς εκτιμάται, ότι η «στροφή» πραγματοποιείται στο πλαίσιο μιας ευρυτέρας γεωστρατηγικής συναποφάσεως.

Η κυοφορούμενη «εγκάρδια τετραπλή συνεννόηση» μεταξύ Ρωσίας, Συρίας, Ιράν, Τουρκίας με στόχο τη συγκρότηση ενός κοινού μετώπου στη Συρία, εκτιμάται ότι έχει ως βασικό μενού και στοχοποιεί τους μόνους πιστούς στρατηγικούς συμμάχους των Αγγλοσαξόνων, τους πολύπαθους Κούρδους. Εξόχως χαρακτηριστικό είναι το «tweet» που ανήρτησε πριν λίγες ώρες η Χεζμπολά, στο οποίο αποκαλεί τους Κούρδους… «Σιωνιστές στη Βόρειο Συρία»…

Οι Κούρδοι της Βορείου Συρίας έχοντας ελέγξει ένα σημαντικότατο γεωγραφικό τομέα, βρίσκονται σε απόσταση 30 χλμ. περίπου, πριν από την ενοποίηση του καντονιού Αφρίν με τα υπόλοιπα δύο [ Χάρτης 3 / http://syria.liveuamap.com/ ]. Οι εξελίξεις στις επιχειρήσεις επί του εδάφους δείχνουν ότι σε λίγες εβδομάδες αυτό θα καταστεί εφικτό εάν δεν προκύψει άλλη εξέλιξη με παρέμβαση των ΗΠΑ.

Οι Αμερικανοί συνεχίζουν να προωθούν την γεωστρατηγική τους σχεδίαση ενισχύοντας το YPG και υποστηρίζοντάς το με αεροπορικές επιδρομές. Η ενίσχυση και εδαφική επέκταση του YPG αποτέλεσε και ένα από τα κεντρικά σημεία διαφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας επί του συριακού ζητήματος, μετά από την προσέγγιση Αγκύρας-Μόσχας και ιδιαιτέρως μετά από το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου στην Τουρκία.
Όμως η εκ νέου εδαφική επέκταση λόγω της κουρδικής προελάσεως – εάν και εφόσον συνεχιστεί χωρίς άλλες παρενέργειες – σύντομα θα προκαλέσει την λυσσαλέα και απέλπιδα στρατιωτική αντίδραση του Daesh, καθώς ο επόμενος στόχος του YPG θα είναι η πόλη σύμβολο για την ισλαμική αποκάλυψη Νταμπίκ (σ.σ. Dabiq, όπως και το περιοδικό που εκδίδουν οι τζιχαντιστές).
Συμπερασματικώς, οι πρόσφατες εξελίξεις σκιαγραφούν μια νέα ακόμη πιο επικίνδυνη τάση για την περιφερειακή ασφάλεια, η οποία αποτελεί τέκνο της αναθεωρητικής τουρκικής γεωστρατηγικής, η οποία προκειμένου να αποτρέψει την δημιουργία κουρδικής οντότητας στην Συρία, επιχειρεί να συγκροτήσει ένα ευρύ αντικουρδικό μέτωπο με το Ιράν, την Συρία υπό τις ευλογίες της Μόσχας.
Οι συγκρούσεις μεταξύ Συρίων και Κούρδων εάν επεκταθούν και σε άλλα μέτωπα, θα ευνοήσουν πρωτίστως το Daesh, το οποίο θα αναλάβει επιχειρησιακές πρωτοβουλίες κατά των Κούρδων με την «ανοχή» των υπολοίπων. Σε μια τέτοια εξέλιξη οι ΗΠΑ θα αντιδράσουν και οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις θα εκτραχυνθούν ακόμη περισσότερο με αποτέλεσμα να εμφανιστούν νέες φυγόκεντρες τάσεις εκ μέρους της Αγκύρας.

Είναι σαφές πλέον, ότι η Τουρκία του Ερντογάν (σ.σ. υπό τον «φάρο» του Νταβούτογλου) μεταξύ των πολλών και διαφορετικών απαιτήσεων που έχει θέσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, εμμένει ως απόλυτη κόκκινη γραμμή μόνο σε μια. Ο Γκιουλέν αποτελεί απλώς μια εύληπτη -προς επικοινωνιακή κατανάλωση κυρίως- αφορμή.

Το θεμελιώδες αίτιο που προκαλεί τεκτονικές εξάρσεις συνεχίζει να παραμένει η σθεναρή υποστήριξη την οποίαν παρέχουν οι Αγγλοσάξονες στο καλύτερο και πλέον αξιόπιστο εργαλείο «γεωστρατηγικής χειρουργικής» που διαθέτουν. Οι Κούρδοι του YPG αποτελούν το αντάλλαγμα το οποίο ζητούν οι Τούρκοι προκειμένου να επανέλθουν «μεταμελημένοι» στις αγκάλες της Δύσεως.
Εκεί ακριβώς εστιάζεται το επίκεντρο του ρήγματος, το οποίο επιδιώκει να προκαλέσει ο Πούτιν στην αγγλοσαξονική Rimland. Παρέχοντας υποστήριξη στην τουρκική οπτική, αδειάζοντας τους έτσι κι αλλιώς εχθρικούς προς την ρωσο-ιρανική γεωστρατηγική Κούρδους της Συρίας, αφήνει τον Ερντογάν να ολισθήσει ακόμη περισσότερο μακρύτερα από την θεμελιώδη Αγγλοσαξονική γεωπολιτική.

Σε ένα τρίτο χώρο (σ.σ. Συρία) η Ρωσία μετατρέπει το μειονέκτημα σε πλεονέκτημα και χρησιμοποιεί ευφυώς ένα μέλος του ΝΑΤΟ που δρα ως αποστάτης και εν δυνάμει μη φιλική προς τις ΗΠΑ δύναμη. Οι επόμενες εβδομάδες θα έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και ίσως η συνάντηση Μπάιντεν με τον Ερντογάν στις 24 Αυγούστου να είναι ιστορική για τις μετέπειτα εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή και κυρίως για τους Κούρδους.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
DEFENCEPOINT

Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

Του Χρήστου Μηνάγια 
Ταξίαρχου ε.α. - Συγγραφέως μέλους ΕΛΙΣΜΕ

 

Ο σχεδιασμός του πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016 προέβλεπε κατά χρονολογική σειρά την ανάληψη του ελέγχου των ενόπλων δυνάμεων, κατόπιν της κυβέρνησης, στη συνέχεια του κρατικού μηχανισμού και τέλος όλης της χώρας. Εν προκειμένω θα λέγαμε ότι, οι πραξικοπηματίες είχαν θέσει ως πολιτικό στόχο την απόκτηση του ελέγχου του κράτους, ενώ για την υλοποίηση αυτού είχαν θέσει ως στρατηγικό στόχο τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος θα υλοποιείτο μέσω ενός πολυδιάστατου σχεδιασμού σε επιχειρησιακό και τακτικό επίπεδο. Συνεπώς, ο δρόμος για τον έλεγχο του κράτους περνούσε πρώτα από την απόκτηση του ελέγχου των ενόπλων δυνάμεων. 

Ωστόσο, η αποφασιστικότητα του προέδρου της Δημοκρατίας, της κυβέρνησης, όλων των κομμάτων του κοινοβουλίου, των ΜΜΕ, της αστυνομίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς επίσης του τουρκικού λαού μετέτρεψαν σε πλεονεκτήματα υπέρ της νόμιμα εκλεγμένης πολιτειακής και πολιτικής εξουσίας τα τρωτά σημεία του μηχανισμού που σχεδίασε και πραγματοποίησε το πραξικόπημα. Ειδικότερα, η ενεργοποίηση των πολιτικών, θρησκευτικών, εθνικιστικών, κοινωνιολογικών και ψυχολογικών αντανακλαστικών του τουρκικού λαού από τον πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν συνετέλεσε στην ανατροπή των ισορροπιών ισχύος που είχαν διαμορφωθεί τις πρώτες ώρες του πραξικοπήματος, με αποτέλεσμα, στη συνέχεια, οι θύλακες των στασιαστών να αρχίζουν να εξουδετερώνονται σταδιακά ο ένας μετά τον άλλον. 

Προφανώς, αυτοί που σχεδίασαν το πραξικόπημα το γνώριζαν αυτό και ως εκ τούτου ο Ταγίπ Ερντογάν περιελήφθη στον κατάλογο των πρώτων στόχων προς εξουδετέρωση. Ωστόσο το γεγονός ότι, η πρώτη επιχείρηση δεν πραγματοποιήθηκε εναντίον του Ερντογάν είχε ως συνέπεια ο σχεδιασμός σε επιχειρησιακό και τακτικό επίπεδο να λάβει τη μορφή ενός ιστορικού λάθους, το οποίο προκάλεσε το σημαντικότερο ρήγμα στο σύστημα ελέγχου και διοίκησης του πραξικοπηματικού μηχανισμού. 

Η τουρκική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία κατηγορεί τον Φετουλάχ Γκιουλέν ως τον σημαντικότερο κρίκο του πραξικοπήματος. Ωστόσο, οι πιέσεις της Άγκυρας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για να εκδοθεί ο εν λόγω ιμάμης στην Τουρκία θα δημιουργήσει μια συνεχώς κλιμακούμενη πολιτική κρίση. Και τούτο διότι το κίνημα Γκιουλέν σχετίζεται άμεσα με την περιφερειακή στρατηγική των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία.  

Είναι πλέον εμφανές ότι ο Ερντογάν δεν είναι τόσο ισχυρός όσο νόμιζε και βρίσκεται ενώπιον ενός πολύ σοβαρού κινδύνου. Συνεπώς, μια απευθείας σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχει πολλές πιθανότητες και δεν στηρίζεται σε καμία λογική βάση. Άλλωστε δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ότι, η δημιουργία προβλήματος εμπιστοσύνης στις σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον ενδέχεται να μετατραπεί σε μια πολιτική κρίση, η οποία θα επηρεάσει σημαντικά τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες της Τουρκίας.
Εν τω μεταξύ, μέχρι τις προεδρικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν εκτιμάται ότι θα υπάρξει οποιαδήποτε σοβαρή εξέλιξη, καθώς επίσης δεν είναι γνωστό σε πόσες σοβαρές υποχωρήσεις και συμβιβασμούς προτίθεται να προβεί ο πρόεδρος Ερντογάν σε περίπτωση που οι Αμερικανοί αποφασίσουν να του παραδώσουν «εμμέσως» τον Γκιουλέν (σ.σ. Ας θυμηθούμε τις εξελίξεις που προηγήθηκαν πριν την παράδοση του Οτζαλάν στους Τούρκους). Άλλωστε, μια ενδεχόμενη «παράδοση» του Γκιουλέν δεν σημαίνει απαραίτητα και την κατάρρευση του μηχανισμού του, ο οποίος στηρίζεται σε πολύ σοβαρά θεμέλια και λειτουργεί σαν ένα μικρό κράτος με τα επτά επίπεδα διοίκησης που διαθέτει. (βλ. βιβλίο «Αποκαλύπτοντας τον Τουρκικό Λαβύρινθο-Ισλάμ και Πολιτική στην Τουρκία, σελ. 160-169 και 177-186, Χρ. Μηνάγιας, 2014, Εκδόσεις Κάδμος»).

Μια άλλη απογοήτευση για το κυβερνόν κόμμα ΑΚΡ, έχει να κάνει με τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία ενώ θεωρούνται πολύ στενοί φίλοι του Ερντογάν δεν τον ενημέρωσαν για τη διεξαγωγή του πραξικοπήματος, παρόλο που είχαν ασφαλείς πληροφορίες πριν την εκδήλωση του. 

Ενώ έχουν συλληφθεί δεκάδες χιλιάδες άτομα με την κατηγορία συμμετοχής ή στήριξης του πραξικοπήματος, ακόμη δεν υπάρχουν απτά στοιχεία προκειμένου να απαντηθούν τα εξής ερωτήματα: Ποιος είναι ο ηγετικός μηχανισμός των πραξικοπηματιών; Ποίοι εξασφάλισαν τον συντονισμό του Γκιουλέν με τους πραξικοπηματίες στην Τουρκία; Από ποιους συγκροτήθηκε η ιεραρχική δομή και ποιο είναι το οργανόγραμμα του πραξικοπήματος; Ποιοι είναι οι υπεύθυνοι ιμάμηδες του κινήματος Γκιουλέν για τη Δικαιοσύνη, την Αστυνομία, τα πανεπιστήμια και τον κλάδο της υγείας; Επειδή για όλα αυτά υπάρχουν μόνο εικασίες και δεν υπάρχει κανένα συγκεκριμένο στοιχείο, γίνεται κατανοητό ότι το κίνημα Γκιουλέν προστατεύει τον ηγετικό του πυρήνα και συνεπώς η απειλή εξακολουθεί να υφίσταται, εφόσον φυσικά αποδειχθεί ότι το πραξικόπημα το οργάνωσε ο Γκιουλέν. 

Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, το οποίο εκ του αποτελέσματος μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μια «επίθεση αυτοκτονίας», σχεδιάσθηκε από τη Γενική Διοίκηση Στρατοχωροφυλακής, ενώ στον ηγετικό πυρήνα σχεδίασης και διεξαγωγής του πραξικοπήματος είχε δοθεί η ονομασία YSK (Yurtta Sulh Konseyi: Συμβούλιο για την Ειρήνη στην Πατρίδα). 

Για να γίνει κατανοητό το σχέδιο της εν λόγω επιχείρησης με κωδική ονομασία Yıldırım (Κεραυνός), θα πρέπει να αποκωδικοποιηθούν οι αντικειμενικοί σκοποί σε πολιτικό και στρατηγικό επίπεδο, καθώς επίσης οι επιχειρησιακές δραστηριότητες τόσο σε επιχειρησιακό όσο σε τακτικό επίπεδο. 

Το σχέδιο Yıldırım δεν αποσκοπούσε στην «κατάκτηση» όλης της τουρκικής επικράτειας, αλλά είχε εστιασθεί στην κατάληψη-εξουδετέρωση συγκεκριμένων στόχων και στην «παράλυση» συγκεκριμένων περιοχών. Άλλωστε, εάν δεν έχεις τη δυνατότητα να καταλάβεις όλη τη χώρα και να ελέγξεις κάθε δρόμο με στρατιωτικά τμήματα, τότε επικεντρώνεσαι στα πιο σημαντικά κέντρα αυτής. Και προφανώς για την Τουρκία, τα πιο σημαντικά κέντρα είναι η Άγκυρα και η Κωνσταντινούπολη. Η Άγκυρα διότι αποτελεί το διοικητικό κέντρο και το κέντρο λήψης των πολιτικών αποφάσεων της χώρας. Και η Κωνσταντινούπολη διότι αποτελεί τα κέντρο των οικονομικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, καθώς επίσης από εκεί διέρχονται οι «αρτηρίες» που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη. 

Ειδικότερα, η Άγκυρα επιλέχθηκε ως το κέντρο βάρους και το κεντρικό σημείο του επιχειρησιακού σχεδιασμού που θα καθόριζε το τελικό αποτέλεσμα, ενώ η 4η Κύρια Αεροπορική Βάση του Aκιντζί που απείχε  περίπου 50 χλμ. από την τουρκική πρωτεύουσα είχε καθοριστεί ως το κέντρο επιχειρήσεων των πραξικοπηματιών. Μάλιστα, η επιδίωξη κατάληψης στρατιωτικών στόχων όπως, το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων, η Γενική Διοίκηση Στρατοχωροφυλακής, η Διοίκηση Ειδικών Δυνάμεων Bordo Bereli, το στρατηγείο της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών ΜΙΤ και η βάση των Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων της Αστυνομίας συνηγορεί υπέρ αυτής της άποψης.
Σε ό,τι έχει να κάνει με την Κωνσταντινούπολη, αυτή προσφερόταν για τη δημιουργία μιας έκρυθμης και χαώδους κατάστασης και για το λόγο αυτό ως κύριοι στόχοι είχαν καθορισθεί κατά προτεραιότητα οι γέφυρες του Βοσπόρου, το αεροδρόμιο Yeşilköy, η κρατική τηλεόραση TRT, ο ιδιωτικός τηλεοπτικός σταθμός CNN Türk, η τουρκική τηλεφωνία Telekom, το δημαρχείο της πόλεως, καθώς επίσης η αστυνομική διεύθυνση στη λεωφόρο Vatan που βρίσκεται στην ευρωπαϊκή πλευρά της πόλεως. 

Περαιτέρω θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, οι βασικοί αντικειμενικοί σκοποί της πρώτης φάσης της επιχείρησης Yıldırım ήταν να συλληφθούν οι διοικητές των γενικών επιτελείων και ο διοικητής των Βordo Bereli, καθώς επίσης να συλληφθούν ή να δολοφονηθούν ο πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο διοικητής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών ΜΙΤ. Επίσης, σύμφωνα με πληροφορία που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης, είχε σχεδιασθεί η απαγωγή ή δολοφονία του Κούρδου ηγέτη Αμπντουλάχ Οτζαλάν στη φυλακή στη νήσο Ιμραλί.

Προφανώς οι εν λόγω ενέργειες είχαν ως στόχο, η τουρκική κοινωνία το πρωί της 16ης Ιουλίου να βρεθεί ενώπιον μιας πραγματικότητας όπου, από τη μια πλευρά, οι Κούρδοι θα ξεσηκωνόταν στο μεγαλύτερο μέρος της τουρκικής επικράτειας με δυναμικές κινητοποιήσεις και από την άλλη, δεν θα υπήρχε καμία πολιτειακή, πολιτική και στρατιωτική ηγεσία να διαχειρισθεί την κατάσταση που θα δημιουργείτο. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι πραξικοπηματίες προσδοκούσαν στην προσωρινή ανοχή της τουρκικής κοινωνίας, η οποία θα βρισκόταν σε μια κατάσταση φόβου, τρόμου, ψυχολογικής βίας και αβεβαιότητας για τον τρόπο που αυτή θα αντιδρούσε εναντίον τους, προκειμένου στη συνέχεια αυτοί να επιβάλλουν την ηγεμονία τους στον κρατικό μηχανισμό της χώρας. Μάλιστα, η άποψη αυτή επιβεβαιώνεται έμμεσα αλλά με αρκετή σαφήνεια από δύο στοιχεία.
Αφενός από τον αρχηγό του κουρδικού κόμματος HDP, ο οποίος δήλωσε ότι οι πραξικοπηματίες ήθελαν να συντρίψουν τους Κούρδους και ταυτόχρονα με αφορμή τη συγκρουσιακή κατάσταση που θα δημιουργείτο να απαλλαχτεί η χώρα από τον Ερντογάν και το κυβερνόν κόμμα ΑΚΡ. Αφετέρου από το γεγονός ότι, οι διοικητές σχεδόν του συνόλου των σχηματισμών του στρατού ξηράς που ελέγχουν τις κουρδικές περιοχές της ανατολικής και νοτιοανατολικής Τουρκίας συμμετείχαν στο πραξικόπημα.      

Η τουρκική κυβέρνηση και το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων μπορεί να ισχυρίζονται ότι στο πραξικόπημα ενεπλάκη μια πολύ μικρή μειοψηφία των φορέων ασφαλείας της χώρας, ωστόσο οι αριθμοί καταμαρτυρούν ακριβώς το αντίθετο, δεδομένου ότι οι συλληφθέντες αξιωματικοί διοικούσαν το 1/3 των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων και οι περιοχές ευθύνης των σχηματισμών και των μονάδων που αυτοί διοικούσαν κάλυπταν σχεδόν το ήμισυ της τουρκικής επικράτειας. Πέραν τούτου, ένα άλλο στοιχείο με ιδιαίτερα πολλαπλασιαστική ισχύ αποτελεί το γεγονός ότι, μεταξύ των συλληφθέντων περιλαμβάνονται οι υπασπιστές του προέδρου της Δημοκρατίας και των αρχηγών των γενικών επιτελείων, το 41% των ανωτάτων αξιωματικών, οι διευθυντές κρίσιμων διευθύνσεων όπως, πληροφοριών, προσωπικού, επιχειρήσεων, στρατηγικού σχεδιασμού, εκπαιδεύσεως και δόγματος, λογιστικής υποστήριξης, καθώς επίσης οι διοικητές στρατιωτικών σχολών. 

Με την ίδια διαδικασίας σκέψης, η ανώτατη στρατιωτική ηγεσία της χώρας επέδειξε αδυναμία διοίκησης δεδομένου ότι, δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την έκτακτη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί με αποτέλεσμα να τεθεί υπό ομηρία ακόμη και από τους ίδιους τους υπασπιστές της. Συνεπώς, η αλυσίδα διοίκησης, η πειθαρχία και οι επιχειρησιακές δυνατότητες των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων υπέστησαν ένα σοβαρότατο πλήγμα, το οποίο δεν θα μπορέσει να αποκατασταθεί μόνο με αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά με μια νέα δομή και φιλοσοφία που απαιτεί μεγάλο χρονικό διάστημα (τουλάχιστον 3 χρόνια). 

Επίσης, η Διεύθυνση Πληροφοριών της Αστυνομίας αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων αφού, ούτε αντιλήφθηκε τη δράση του βασικού πυρήνα σχεδιασμού του πραξικοπήματος που βρισκόταν στη στρατοχωροφυλακή, ούτε ενημέρωσε έγκαιρα τον υπουργό Εσωτερικών στον οποίο υπάγεται η στρατοχωροφυλακή. 

Συγχρόνως όμως θα ήταν λάθος να μην αναφερθούμε και στις μέχρι τώρα επιπτώσεις που το εν λόγω πραξικόπημα επέφερε στην τουρκική οικονομία, οι οποίες θα εμβαθύνουν ακόμη περισσότερο την οικονομική κρίση. Για το θέμα αυτό, κατά τη συνεδρίαση της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης στις 27-07-2016, ο Τζαχίτ Οζκάν βουλευτής του κυβερνόντος κόμματος ΑΚΡ ανέφερε ότι, η πρώτη εκτίμηση της οικονομικής ζημιάς ξεπερνά τα 100 δισ. τουρκικές λίρες (29.940.119.760 ευρώ).  

Το βαθύ κράτος της Τουρκίας στηρίζει τον Ερντογάν;

Στο άρθρο μας με τίτλο «Χρονολογική εξέλιξη του πραξικοπήματος στην Τουρκία» που θα δημοσιευθεί αύριο, αναγράφεται ότι, την ημέρα διεξαγωγής του πραξικοπήματος η πολιτειακή, πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας απουσίαζαν από τα καθήκοντα τους, είτε λόγω διακοπών, είτε λόγω κοινωνικών υποχρεώσεων. Αναφορικά δε, με τον αρχηγό της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας, αυτός βρισκόταν στη γαμήλια τελετή της κόρης του πτεράρχου διοικητή της Διοίκησης Πολεμικής Αεροπορικής Δύναμης και Αντιαεροπορικής Αντιπυραυλικής Άμυνας που πραγματοποιήθηκε στο Ναυτικό Όμιλο Moda στην Κωνσταντινούπολη, όπου και συνελήφθη από τους πραξικοπηματίες μαζί με άλλους ανώτατους αξιωματικούς της πολεμικής αεροπορίας. 

  

Την επομένη του πραξικοπήματος, στις 16 Ιουλίου, ο πρώην αρχηγός των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στρατηγός Ιλκέρ Μπασμπούγ δήλωσε τα εξής: «Αυτοί που πραγματοποίησαν το πραξικόπημα δεν είναι στρατιωτικοί. Είναι τρομοκράτες. Αυτοί αποτελούν μια μαύρη κηλίδα στην ιστορία της Τουρκίας και των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Συγχαίρω τη μεγάλη πλειοψηφία των ενόπλων δυνάμεων που στάθηκαν στο πλευρό της δημοκρατίας και του αρχηγού τους στρατηγού Χουλουσί Ακάρ. Σήμερα, όλοι θεωρούμε ότι, οι πραξικοπηματίες έχουν σχέση με την cemaat (σ.σ. εννοεί το κίνημα Γκιουλέν). Στο παρελθόν, η cemaat πραγματοποίησε μια παρόμοια ενέργεια (σ.σ. εννοεί τις καταγγελίες για την υπόθεση Εργκένεκον, εξαιτίας της οποίας εκατοντάδες στρατιωτικοί φυλακίσθηκαν). Σήμερα, πρόκειται για μια ενέργεια που πραγματοποιήθηκε εναντίον του τουρκικού έθνους.».

Όμως ποια σχέση υπάρχει μεταξύ του Ναυτικού Ομίλου Moda, του στρατηγού Μπασμπούγ και του Ερντογάν; Ο όμιλος Μoda αποτελεί το «σημείο σύμβολο» του βαθέος κράτους της Τουρκίας. Ο Μπασμπούγ ανήκει στη Συμβουλευτική Επιτροπή του βαθέος κράτους. Και ο Ερντογάν προέβη σε μια άτυπη συμμαχία με την κορυφή της πυραμίδας των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, με αποτέλεσμα, ενώ αυτός αυτοπροβαλλόταν ως ο αποκλειστικός διαχειριστής της εξουσίας της χώρας, πίσω του βρισκόταν το αναβαθμισμένο πλέον με πολιτική ισχύ Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων, ειδικότερα σε θέματα που αφορούσαν στο κουρδικό και στους κεντρικούς άξονες της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Υπό αυτήν την έννοια, η απελευθέρωση  των στρατιωτικών, το Μάρτιο του 2014, που καταδικάσθηκαν με βαρύτατες ποινές λόγω της εμπλοκής τους στην υπόθεση Εργκένεκον και Βαριοπούλα (σ.σ. μεταξύ των οποίων και ο Μπασμπούγ που του είχε επιβληθεί ισόβια κάθειρξη) σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου εθνικής συναίνεσης μεταξύ των ερντογανικών, κεμαλικών και εθνικιστικών κύκλων προκειμένου να εξαλειφθούν οι υπαρξιακές ανησυχίες τους.

Για να γίνει αντιληπτή η έννοια του βαθέος κράτους στην Τουρκία και η σοβαρότητα του θέματος αυτού, παρατίθεται ακολούθως σχετικό απόσπασμα του βιβλίου «Αποκαλύπτοντας τον Τουρκικό Λαβύρινθο-Ισλάμ και Πολιτική στην Τουρκία, σελ. 193-236, Χρ. Μηνάγιας, 2014, Εκδόσεις Κάδμος».

Το βαθύ κράτος είναι ένας πολιτικός όρος που αφορά σ’ έναν παρακρατικό μηχανισμό, ο οποίος αφενός δεν υπόκειται στον ηθικό κώδικα των νόμων, αφετέρου ενεργεί για τη διαφύλαξη των δικών του συμφερόντων και τη χειραγώγηση της πολιτικής ζωής της χώρας που δραστηριοποιείται.
Στην περίπτωση της Τουρκίας, η κατάσταση είναι πολυδιάστατη διότι πάντα υπήρχαν αφανείς και παράλληλοι μηχανισμοί και πάντα θα υπάρχουν, ενώ ο όρος βαθύ κράτος παραπέμπει στους οργανικούς δεσμούς των ενόπλων δυνάμεων, των υπηρεσιών πληροφοριών, των δυνάμεων ασφαλείας, της δικαιοσύνης, των πολιτικών κομμάτων, των θρησκευτικών αδελφοτήτων και άλλων κρατικών φορέων με το οργανωμένο έγκλημα, τις παρακρατικές οργανώσεις και τις υπηρεσίες πληροφοριών ξένων κρατών. Άλλωστε, η Τουρκική Δημοκρατία ιδρύθηκε από το βαθύ οθωμανικό κράτος, του οποίου ηγετική προσωπικότητα ήταν και ο Mustafa Kemal Atatürk, ενώ η παρακάτω δήλωση του πρώην προέδρου της Δημοκρατίας Süleyman Demirel αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα: «Υπάρχει βαθύ κράτος ή δεν υπάρχει; Υπάρχει βαθύ κράτος. Το βαθύ κράτος είναι οι στρατιωτικοί. Άλλωστε στην Τουρκία υπάρχει ένα κράτος. Το βάθος αυτού και το πλάτος του είναι ένα. Εάν ψάχνετε ένα βαθύ κράτος, τότε αυτό είναι οι στρατιωτικοί.». Εκτός τούτου, το βαθύ κράτος είναι απαραίτητο σε όλους στην Τουρκία και η ακόλουθη φράση αποτυπώνει πλήρως την τουρκική πραγματικότητα: «Όταν υπάρχει συμμετρία στις σχέσεις του κράτους με το βαθύ κράτος ο μηχανισμός δουλεύει αρμονικά. Όμως όταν υπάρχει ασυμμετρία μεταξύ τους τότε υπάρχει συγκρουσιακή κατάσταση.»… Περαιτέρω θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, η φιλοσοφία του βαθέος κράτους μπορεί να θριάμβευσε για δεκαετίες στην Τουρκία, ωστόσο μετά το 2008 αυτή δεν μπόρεσε να αποτρέψει τα πνευματικά, ηθικά και πολιτικά πλήγματα που υπέστη… Συγχρόνως όμως, είναι λάθος να ειπωθεί ότι το βαθύ κράτος στην Τουρκία έχει εξαλειφτεί ολοσχερώς.
Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται: πρώτον, έμμεσα από την έκθεση της Επιτροπής Διερεύνησης των Πραξικοπημάτων που συνεστήθη από τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση, όπου αναγράφεται ότι το βαθύ κράτος είναι μια οργάνωση που υπερβαίνει τους πάντες στην Τουρκία, ακόμη και το Γενικό Επιτελείο και τις κυβερνήσεις και τον κρατικό μηχανισμό. Και δεύτερον, άμεσα, από τον Bülent Arınç, εκπρόσωπο τύπου και αντιπρόεδρο της τότε κυβέρνησης του ΑΚΡ, ο οποίος απευθυνόμενος σε Τούρκο δημοσιογράφο είπε τα εξής: «Η δίκη για την Ergenekon διήρκεσε 5-6 χρόνια. Μέχρι τώρα μπόρεσες να μάθεις ποιος είναι ο αρχηγός της οργάνωσης; Δεν μπόρεσες.»…Κατά την ανακριτική διαδικασία της υπόθεσης Ergenekon, ένας προστατευμένος μάρτυρας, κατέθεσε ότι το 2005, σε συνάντηση που είχε με τον πρώην αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγό Hüseyin Kıvrıkoğlu στη λέσχη αξιωματικών Fenerbahçe, ο Kıvrıkoğlu του αποκάλυψε ότι από το 1996 υπάρχει μια μυστική οργάνωση στις ένοπλες δυνάμεις και ο πολιτικός της βραχίονας ονομάζεται  Encümen-i Daniş (Συμβουλευτική Επιτροπή)…
Επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας η Encümen-i Daniş ήταν μια επιτροπή που λειτούργησε την χρονική περίοδο 1851-1862 και ιδρυτής της ήταν ο Mustafa Reşit Paşa…Οι συνεδριάσεις ήταν μυστικές κι αφορούσαν σε θέματα αναβάθμισης του πολιτιστικού επιπέδου της Αυτοκρατορίας. Η Encümen-i Daniş επαναλειτούργησε το 1940 και ένα από τα προβεβλημένα μέλη της ήταν ο Necmettin Karaduman, πρόεδρος της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης επί εποχής Turgut Özal. Η Encümen-i Daniş αποτελείται από 40 μέλη μεταξύ των οποίων απόστρατοι στρατηγοί, πρώην διπλωμάτες, πρώην πολιτικοί και ακαδημαϊκοί. Ενδεικτικά παρατίθενται τα ακόλουθα ονόματα: Necmettin Karaduman, πρώην πρόεδρος της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης,  στρατηγός İsmail Hakkı Karadayı, στρατηγός Necdet Üruğ, στρατηγός Hüseyin Kıvrıkoğlu και στρατηγός İlker Başbuğ, πρώην αρχηγοί του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Aytaç Yalman, πρώην αρχηγός της Διοίκησης Χερσαίων Δυνάμεων, στρατηγός Şener Eruygur, πρώην αρχηγός της Γενικής Διοίκησης Στρατοχωροφυλακής, στρατηγός Tuncer Kılınç, πρώην Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, στρατηγός ε.α. Nahit Özgür, πρώην πρέσβεις İlter Türkmen και Fahir Alaçam, πρώην αρχηγός της MİΤ Köksal Sönmez, πρώην υπουργοί Πολιτισμού Emre Gönensay και İlhan Evliyaoğlu, πρώην υπουργός Cahit Aral και καθηγητής πανεπιστημίου Sefa Reisoğlu. Η εν λόγω επιτροπή πραγματοποιεί τις συνεδριάσεις της κάθε δύο εβδομάδες ημέρα Πέμπτη στο Ναυτικό Όμιλο Moda στην Κωνσταντινούπολη. Οι συνεδριάσεις είναι μυστικές και τα θέματα που συζητούνται αφορούν στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα. Στο παρελθόν, τα θέματα των συνεδριάσεων αφορούσαν στην ανατροπή των κυβερνήσεων και στη συγκρότηση νέων…
Τέλος, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι η τουρκική δικαιοσύνη δεν ασχολήθηκε εμφανώς με την Encümen-i Daniş, ενώ οι απόψεις στην Τουρκία για το ρόλο της εν λόγω επιτροπής διίστανται, διότι τη θεωρούν ότι είναι: είτε μια επιτροπή, είτε ένα μυστικό κέντρο ισχύος, είτε μια οργάνωση που θέλει να καθοδηγεί την κυβέρνηση, είτε μια ομάδα πρώην κρατικών λειτουργούν που συζητούν τα θέματα της επικαιρότητας. Ωστόσο το γεγονός ότι, ενώ αρχικά σε τρία μέλη της και συγκεκριμένα στους στρατηγούς İlker Başbuğ, Şener Eruygur και Tuncer Kılınç, επιβλήθηκε η ποινή της ισόβιας κάθειρξης στους δύο πρώτους και της φυλάκισης 13 ετών και 2 μηνών στον τρίτο, λόγω της εμπλοκής τους στην υπόθεση Ergenekon, και στη συνέχεια αποφασίσθηκε η αποφυλάκιση τους, δημιουργεί πολλά ερωτηματικά.

Συμπερασματικά καθίσταται σαφές ότι, εάν η τουρκική πολιτική ηγεσία δεν αναλύσει σωστά τα πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά αίτια που δημιούργησαν τις προϋποθέσεις διεξαγωγής του πραξικοπήματος δεν θα πρέπει να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο, η Τουρκία στο μέλλον να βρεθεί ενώπιον μιας παρόμοιας κρίσης με διαφορετικά χαρακτηριστικά, αλλά με πιο οδυνηρές συνέπειες. Φυσικά, η εκτίμηση αυτή απορρέει από τρεις παράγοντες. Πρώτον, από την τακτική του «μηδενικού αθροίσματος» που επιλέγει πάντα ο Τούρκος πρόεδρος, δηλαδή ο κερδισμένος τα παίρνει όλα και δεν αφήνει κανένα περιθώριο κέρδους για τους αντιπάλους του. Δεύτερον, από την επιδίωξη του Ταγίπ Ερντογάν να επιβάλλει de facto τον εαυτό του ως πρόεδρο μιας προεδρικής Δημοκρατίας χωρίς να έχει την προβλεπόμενη από το Σύνταγμα νομιμοποίηση. Και τρίτον, από τις μέχρι τώρα ενέργειες της τουρκικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας αναφορικά με την εσωτερική και εξωτερική πολιτική της χώρας, οι οποίες καταδεικνύουν ότι αυτές στηρίζονται στο θυμικό και είναι άγνωστο πότε θα λειτουργήσει η σωφροσύνη και η λογική.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

http://www.geostrategy.gr/
Liberal
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ