ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ : ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΕΛΑΒΑΝ ΜΕΡΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΡΟΔΩΣΑΝ;

Του Κωνσταντίνου Δημητριάδη [από το βιβλίο ΚΥΠΡΟΣ 1974 Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΠΕΛΑΣΓΟΣ]

Ἐπειδή ὑπῆρξα πάντα καλόπιστος, καί ἐπειδή μοῦ ήταν ἐξαιρετικά δύσκολο νά φανταστῶ, ὅτι κάποιος ἀναλαμβάνει πρωθυπουργός ἤ ὑπουργός ἄμυνας ἤ ὑπουργός ἐξωτερικῶν, μέ σκοπό νά προδώσει τήν πατρίδα του, ἡ πρώτη ἀπάντηση πού θά μποροῦσα νά δώσω ἀβίαστα, χωρίς πολύ σκέψη, θα ήταν κατηγορηματικά «ὄχι»!
Δέν ήθελα νά πιστέψω ὅτι ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς ἤ ὁ Εὐάγγελος Ἀβέρωφ ἤ ὁ Γεώργιος Μαῦρος, πρόδωσαν ἐνσυνείδητα τήν πατρίδα τους.
Ἐπίσης, ήθελα νά πιστεύω στήν εἰλικρίνεια τοῦ Καραμανλῆ, ὅταν ἔλεγε ὅτι ἤθελε νά στείλει μία μεραρχία στήν Κύπρο, πρίν τόν Ἀττίλα ΙΙ, γιά νά προλάβει τά χειρότερα. Πιστεύα ὅτι τό ἐννοοῦσε, ἄσχετα ἄν τελικά ὑπέκυψε στίς νουθεσίες τοῦ Ἀβέρωφ καί τήν ἄρνηση τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων. Ηταν όμως τα πράγματα έτσι;;;;
Ὅπως, σίγουρα πιστεύω ὅτι, ἀπό τούς πολιτικούς μας δέν ἔχει εἰπωθεῖ ὅλη ἡ ἀλήθεια γιά ἐκεῖνες τίς μέρες τῶν διαπραγματεύσεων τῆς Γενεύης, ὅταν Ἐγγλέζοι καί Ἀμερικανοί, συνεπικουρούμενοι ἀπό τόν Ο.Η.Ε., πίεζαν τό θῦμα (τήν Ἑλλάδα μέσω τῆς Κύπρου), νά δεχτεῖ τά τετελεσμένα ἀπό τόν θύτη (Τουρκία).
Αὐτή ἡ πίεση ὑπῆρχε διαχρονικά καί ὑπάρχει ἕως τίς μέρες μας, ὄχι μόνο στό Κυπριακό πρόβλημα, ἀλλά καί στά ὑπόλοιπα μέτωπα πού ἔχει ἡ πατρίδα μας (π.χ. Σκοπιανό, Αἰγαῖο κ.λπ.).
Ὅμως, μέ αὐτήν τήν λογική, ξαναγυρνῶντας τόν χρόνο 94 χρόνια περίπου πρίν, δέν ἔφταιγε οὔτε ὁ Γούναρης, οὔτε ὁ Πρωτοπαπαδάκης, οὔτε ὁ Μπαλτατζῆς, οὔτε ὁ Στράτος, οὔτε ὁ Θεοτόκης γιά τήν Μικρασιατική Καταστροφή. Ούτε βεβαα ο Βασιλιάς ή ο Βενιζέλος που έμειναν αλώβητοι.
Βαθιά μέσα μου πιστεύω, ὅτι ὁ Καραμανλῆς, «ἀφέθηκε» νά ἔλθει στήν Ἑλλάδα, γιά νά μήν πάρει ἀνεξέλεγκτες διαστάσεις ἡ ἀντίδραση τῶν Ἑλλήνων, πού ἐκείνη τήν στιγμή κρεμόταν κυριολεκτικά «σέ μία κλωστή». Οἱ Ἀμερικάνοι θέλησαν νά βάλουν ἕναν «τσοπάνη» πού, ναί μέν εἶχε καί ἐκρηκτικές στιγμές, ἀλλά οὔτε ἀπρόβλεπτος ἦταν, οὔτε ἄγνωστος σέ αὐτούς! Και το ήξερε ο Καραμανλής τον οποίο είχαν ενημερώσει.
Ἀπό τό βιβλίο τοῦ Ἀραπάκη (ἐκδ. Λιβάνη), μέρος τοῦ ὁποῖου δημοσίευσε ἡ ἐφημερίδα “TO BHMA”, παίρνουμε κάποια στοιχεῖα γιά τό πῶς πραγματικά ἦλθε ὁ Καραμανλῆς. Λέει λοιπόν ὁ Ἀραπάκης: «Στίς 21 Ἰουλίου, ὅταν, μετά τήν ἀποχώρηση τῶν ὑπαρχηγῶν, εἴχαμε μείνει μόνοι οἱ ἀρχηγοί τῶν τριῶν ὅπλων, ἐκμεταλλευόμενος τήν κατάσταση ἐκνευρισμοῦ καί ἀπογοήτευσης πού εἶχε δημιουργηθεῖ, βρῆκα ὅτι ἦταν ἡ κατάλληλη εὐκαιρία γιά νά ρίξω τήν ἰδέα νά προχωρήσουμε σέ ἀλλαγή, ἀπό τή στρατιωτική στήν πολιτική ἡγεσία. Πρότεινα τότε νά καλέσουμε τούς πολιτικούς καί νά προχωρήσουμε στή μεταπολίτευση, γεγονός τό ὁποῖο ἀποδείχτηκε καί, στήν κατ' ἀντιπαράσταση μέ τούς ἄλλους ἀρχηγούς, συζήτηση ἐνώπιον τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς.
Τήν πρότασή μου περί πολιτικῆς ἀλλαγῆς, τεκμηριωμένη μέ ἰσχυρά ἐπιχειρήματα, ἀποδέχτηκαν, μετά ἀπό συζήτηση, καί οἱ ἄλλοι ἀρχηγοί. Συγκεκριμένα, ὁ Μπονάνος μέ ρώτησε: «Τί ἐννοεῖς; Νά καλέσουμε τούς πολιτικούς ἀρχηγούς;». Ἀπάντησα: «Βεβαίως ναί». Στή συνέχεια, συμφωνήσαμε, οἱ ἀποφάσεις πάνω στό θέμα αὐτό νά λαμβάνονται ἰσότιμα, χωρίς νά προσδιορίσουμε πότε καί πῶς. Ἔτσι, τέθηκαν οἱ βάσεις μιᾶς σιωπηρῆς συμφωνίας μας περί πρόσκλησης τῶν πολιτικῶν καί σχηματισμοῦ πολιτικῆς κυβέρνησης, προκειμένου νά ἐπιτευχθεῖ ἡ μεταπολίτευση, τήν ὁποία ἐπιθυμοῦσε ὅλος ὁ Ἑλληνικός λαός, ἐκτός ἀπό τούς ἀκραίους ὁπαδούς τοῦ καθεστῶτος, πού πίστευαν ὅτι μποροῦσαν νά διατηρήσουν τήν ἐξουσία, ἀκόμη καί μετά τά ὅσα ἔγιναν. Οἱ τελευταῖοι αὐτοί στράφηκαν ἐναντίον μου καί δέν ἔλειψαν καί ἐνέργειες γιά τήν ἀνάκτηση τῆς ἐξουσίας, φυσικά χωρίς ἀποτέλεσμα.
Στό σημεῖο αὐτό, πρέπει νά ἐπισημάνω ὅτι, τήν ἐποχή ἐκείνη, εἶχα ἐπιτύχει, τό Πολεμικό Ναυτικό νά ἔχει μία ξεχωριστή, δυναμική παρουσία μέσα στίς Ἔνοπλες Δυνάμεις. Διακρινόταν γιά παραδειγματική σύμπνοια καί ἑνότητα μεταξύ τῶν στελεχῶν του. Καί προσωπικά, πέρα ἀπό τίς πολύ καλές σχέσεις πού διατηροῦσα πάντα μέ τούς ἀξιωματικούς, εἶχα καί τή ζωντανή, σ' ὅλες μου τίς ἐνέργειες καί πρωτοβουλίες, καί ἐνεργό συμπαράσταση τῶν μονίμων ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωστόν, ἀποτελοῦν τόν κορμό τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ καί ἰδιαίτερα τῶν πολεμικῶν πλοίων.
Εἶχα λοιπόν, πράγματι, τόν πλήρη καί ἀποκλειστικό ἔλεγχο τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, κάτι τό ὁποῖο δέ συνέβαινε μέ τούς ἀρχηγούς τῶν ἄλλων κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἐκεῖ τόν ἔλεγχο διατηροῦσε ὁ Ἰωαννίδης καί, κατά συνέπεια, ὁ Μπονάνος, ἄν καί ἦταν ἀρχηγός τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, δέ διέθετε οὐσιαστική δύναμη.
Μετά ἀπό τήν ἐπίτευξη τῆς συμφωνίας γιά τήν κατάπαυση τοῦ πυρός και, ἐν ὄψει τῶν δυσχερειῶν πού ὄφειλαν νά ἀντιμετωπιστοῦν δραστικά, ἔκρινα ὅτι ἦταν ἡ κατάλληλη στιγμή, νά προχωρήσουμε στήν ὑλοποίηση τῆς συμφωνίας μας γιά μεταπολίτευση.
Πρέπει νά ἀναφέρω ὅτι οἱ Ἀμερικανοί, κατά τή διάρκεια τῶν συνομιλιῶν πού εἶχαν προηγηθεῖ, δέν ἔθεσαν θέμα μεταπολίτευσης. Ἡ πρόταση γιά μεταπολίτευση ἦταν θέμα προσωπικῆς μου πρωτοβουλίας, ἡ ὁποία ἔγινε ἀποδεκτή καί ἀπό τούς ἄλλους ἀρχηγούς. Ἡ κατάσταση πού εἶχε δημιουργηθεῖ μετά τήν ἐπέμβαση τῶν Τούρκων στήν Κύπρο, ἔδωσε τή μεγάλη εὐκαιρία γιά τήν πραγματοποίηση τῆς μεταπολίτευσης.
Ἡ ὥρα ἦταν ἤδη προχωρημένη, Δευτέρα βράδυ. Τήν ἑπομένη, Τρίτη 23 Ἰουλίου, τό πρωί στίς 7.30, πῆγα στόν Μπονάνο καί, ἀφοῦ τοῦ διατύπωσα τίς ἔντονες ἀνησυχίες μου γιά τήν κρισιμότητα τῆς κατάστασης, κατέληξα ὅτι ἀπαιτεῖται ἄμεση ἐνέργεια. Στή σκέψη μου φυσικά, κυριαρχοῦσε ἡ ἰδέα τῆς πρόσκλησης τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ γιά νά ἡγηθεῖ διακομματικῆς κυβέρνησης. Τοῦ εἶπα νά καλέσουμε καί τούς ἄλλους ἀρχηγούς καί νά προχωρήσουμε σέ πολιτική ἀλλαγή. Τότε ὁ στρατηγός Μπονάνος κάλεσε, πράγματι, τούς δύο ἄλλους, Γαλατσάνο καί Παπανικολάου, οἱ ὁποῖοι, μετά ἀπό ἀνταλλαγή ἀπόψεων, συμφώνησαν νά βαδίσουμε ἀπό κοινοῦ πρός αὐτή τήν κατεύθυνση.
Ἀμέσως μετά, πρότεινα νά πάει πρῶτα ὁ Μπονάνος στό στρατηγό Γκιζίκη, ὁ ὁποῖος μέχρι τή στιγμή ἐκείνη δέν εἶχε ἰδέα γιά τήν ἀπόφασή μας αὐτή, γιά νά δοῦμε πῶς θά ἀντιδράσει. Ἐμεῖς θά περιμέναμε στά γραφεῖα μας τηλεφώνημά του, προκειμένου, στή συνέχεια, νά τόν συναντήσουμε στό γραφεῖο, πλέον, τοῦ Γκιζίκη. Ὅλοι οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοί τοῦ ἀρχηγείου Ναυτικοῦ, τούς ὁποίους εἶχα ἐνημερώσει γιά τίς προθέσεις μου, μέ διαβεβαίωσαν ὅτι συμφωνοῦσαν. Πρός τιμήν τους, ὑποδέχτηκαν μέ ἐνθουσιασμό τήν πρωτοβουλία μου καί μοῦ εἶπαν: «Προχωρῆστε καί νά εἶστε βέβαιος ὅτι εἴμαστε στό πλευρό σας». Συμφωνήσαμε ἀκόμη, νά τηρήσουμε ἀπόλυτη μυστικότητα ὥς τήν τελευταία στιγμή.
Ὁ Μπονάνος, μή γνωρίζοντας ἐπακριβῶς τό σχεδιασμό καί τίς προθέσεις μου, σκέφτηκε νά ἐκμεταλλευτεῖ τήν περίσταση προκειμένου νά σχηματίσει δοτή κυβέρνηση τῆς ἀρεσκείας του, ὑπό τόν Γαρουφαλιᾶ, ἐν ἀγνοία τῶν ἀρχηγῶν καί παρά τή συμφωνία μας. Ὁ Γαρουφαλιᾶς, ἀφοῦ εἰδοποιήθηκε ἀπό τόν Μπονάνο, περίμενε στήν ἐκκλησία τῆς Ἁγίας Σκέπης, τοῦ οἰκισμοῦ Παπάγου, νά κληθεῖ νά σχηματίσει κυβέρνηση. Ἡ εὐφορία ὅμως τοῦ ΑΕΔ, κράτησε μέχρι νά περάσει τήν πόρτα του γραφείου τοῦ Γκιζίκη. «Δέ συμφωνῶ», τοῦ εἶπε κοφτά ὁ τελευταῖος, ἀναγκάζοντάς τον νά τοῦ ἀποκαλύψει, τελικά, τήν ἀλήθεια, ὅτι οἱ ἀρχηγοί εἴχαμε συμφωνήσει νά καλέσουμε τούς πολιτικούς νά σχηματίσουν κυβέρνηση εὐρείας ἀποδοχῆς, μέ στόχο τήν ἀποκατάσταση τῆς δημοκρατίας στή χώρα.
Ὁ Γκιζίκης ζήτησε τότε νά ἀκούσει καί ὁ ἴδιος τούς ἀρχηγούς. Ὅταν φτάσαμε στό γραφεῖο του, ἀφοῦ μᾶς ἄκουσε, ἔθεσε τήν παραίτησή του στή διάθεσή μας. Τό ἴδιο ἔκανε καί ὁ ἀρχηγός Στρατοῦ Γαλατσάνος, ἐπικαλούμενος τό γεγονός τῆς συμφωνίας του στήν κίνηση κατά τοῦ Μακαρίου. Θά περίμενε κανείς νά κάνει τό ἴδιο καί ὁ Μπονάνος, ὁ ὁποῖος εἶχε συνεργήσει στήν προετοιμασία καί εἶχε δώσει ὁδηγίες γιά τήν ἐκτέλεσή της. Δέν εἶπε λέξη. Ὁ Γαλατσάνος διακρινόταν γιά τό θάρρος τῆς γνώμης του καί τή λεβεντιά του. Ἀμέσως ἀντέδρασα, λέγοντας ὅτι δέν ἦταν ἡ κατάλληλη στιγμή γιά παραιτήσεις. Ἔπρεπε, ὅπως τούς εἶπα, νά ἐμφανιστοῦμε ἀπέναντι στόν Ἑλληνικό λαό ἑνωμένοι καί νά τόν πείσουμε, ὅτι ἡ ἀλλαγή στήν πολιτική ἡγεσία γινόταν μέ πρωτοβουλία τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων στό σύνολό τους, προκειμένου νά μή δημιουργηθεῖ κοινωνική ἀναταραχή. Μέ τήν ἄποψη αὐτή συμφώνησαν τελικά ὅλοι· καί οἱ δύο πού εἶχαν ὑποβάλει παραίτηση, τήν ἀνακάλεσαν. Στή συνέχεια, ὁ Γκιζίκης κάλεσε τόν ταξίαρχο Ἰωαννίδη καί τοῦ ἀνακοίνωσε τίς ἀποφάσεις μας. Μιλήσαμε καί ἐμεῖς οἱ ἀρχηγοί, δηλώνοντας κατηγορηματικά, ὅτι ἤμαστε ἀποφασισμένοι νά προχωρήσουμε σέ πολιτική ἀλλαγή.
Ὁ Ἰωαννίδης, μπροστά στήν ὁμόθυμη ἀπόφασή μας, ἀρκέστηκε νά παρατηρήσει: «Κύριοι, ἐγώ δέ συμφωνῶ, ἔχω διαφορετικές ἀντιλήψεις, ἀφοῦ ὅμως καί οἱ πέντε συμφωνεῖτε, ἐγώ ἀποσύρομαι καί ζητῶ διήμερη ἄδεια ἀπό τόν ἀρχηγό Στρατοῦ»· καί προχώρησε ἀμέσως πρός τήν ἔξοδο. Ἐπειδή ὅμως εἶχε ζητήσει ἄδεια καί ἀπό τόν Παπαδόπουλο, προτοῦ σχεδιάσει τήν ἀνατροπή του, τοῦ ζητήσαμε νά ὑποσχεθεῖ ὅτι δέ θά ἀντιδροῦσε καί ὅτι θά ἀπαιτοῦσε ἀπό τούς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι τόν ἀκολουθοῦσαν, νά πειθαρχήσουν. «Καλά, σᾶς τό ὑπόσχομαι», ἀπάντησε. Ὁ Γκιζίκης τότε πρόσθεσε: «Ξέρω ὅτι εἶσαι ἔντιμος ἄνθρωπος καί ἀξιωματικός καί ἄμα δώσεις τό λόγο σου, θά τόν τηρήσεις». «Ἔχετε τό λόγο μου», ἀπάντησε καί πάλι ὁ Ἰωαννίδης. Στή συνέχεια, κλήθηκαν ἀπό τό γραφεῖο τοῦ Γκιζίκη οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, Κανελλόπουλος, Μαῦρος, Ἀβέρωφ, Ἀθανασιάδης-Νόβας, Μαρκεζίνης, Στεφανόπουλος, Γαρουφαλιᾶς καί Ζολώτας. Ἡ ὥρα τῆς σύσκεψης ὁρίστηκε στίς 2 τό μεσημέρι τῆς 23ης Ἰουλίου, ὁπότε οἱ ἀρχηγοί γυρίσαμε στά γραφεῖα μας, μέχρις ὅτου πραγματοποιηθεῖ ἡ συγκέντρωση. Ἐν τῶ μεταξύ, τό ἴδιο πρωί, πρίν κληθοῦν οἱ πολιτικοί σέ σύσκεψη, ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς, ἀπό τό Παρίσι, εἶχε τηλεφωνήσει στό γραφεῖο τοῦ ἀδελφοῦ του Ἀχιλλέα, στήν ὁδό Βουλῆς, στό ὁποῖο καί βρίσκονταν, μεταξύ ἄλλων, καί ὁ ἀδελφός του Ἀλέκος, ὅπως καί ὁ Μιλτιάδης Ἔβερτ, ὁ ὁποῖος μοῦ περιέγραψε τόν ἀκόλουθο διάλογο:
Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς: «Τί γίνεται ἐκεῖ;»
Ἀπάντηση: «Δέν ξέρουμε τί γίνεται, ἀλλά φοβόμαστε μή χυθεῖ αἷμα».
Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς: «Μή φοβᾶστε, δέν πρόκειται νά χυθεῖ αἷμα, εἶναι ὁ Πέτρος Ἀραπάκης, ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ μέ σύνεση καί ξέρει τί κάνει».
Ἐπαναλάμβάνω τήν φράση: «Μή φοβᾶστε, δέν πρόκειται νά χυθεῖ αἷμα, εἶναι ὁ Πέτρος Ἀραπάκης, ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ μέ σύνεση καί ξέρει τί κάνει».
Πῶς ἐννοοῦσε ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς τόν ὅρο «σύνεση»; Τί τοῦ εἶχαν πεῖ οἱ Ἀμερικάνοι; Δέν ὑπῆρχε κίνδυνος, ὅταν ὁ Καραμανλῆς καταλάβαινε τί συνέβαινε, νά ἀντιδράσει;
Ἐδῶ φαίνεται ὅτι γιά νά ἐξουδετερώνουν τίς πιθανές ἀντιδράσεις του, «τοῦ πλάσαραν» δίπλα του τόν Εὐάγγελο Ἀβέρωφ. Ὅταν μιλᾶμε γιά τόν Εὐάγγελο Ἀβέρωφ-Τοσίτσα, μιλᾶμε γιά ἕναν «ἰσορροπιστή» πολιτικό, πού πάντα πρωτοστάτησε στά κελεύσματά τους (ἀπό τίς ἐποχές τῶν προδοτικῶν, κατά τήν γνώμη μου, Συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης καί Λονδίνου), καί ὁ ὁποῖος θά μποροῦσε νά παίξει ἄριστα τόν ρόλο τοῦ «γεφυροποιοῦ» μεταξύ τοῦ Καραμανλῆ, τῶν ἀνθρώπων τοῦ Ἰωαννίδη πού ἦταν ἀκόμα στά πράγματα, ἀλλά καί τῶν Ἀμερικάνων.
Ὁ Ἀραπάκης στό βιβλίο του, ἀναφέρει γιά τήν ἡμέρα πού ἔγινε τό Συμβούλιο τῶν Πολιτικῶν, μέ τούς Ἀρχηγούς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Λέει λοιπόν ὁ Ἀραπάκης: «Ἡ συνάντηση πραγματοποιήθηκε τήν καθορισμένη ὥρα, 2 μ.μ. Ὁ Γκιζίκης ἀνακοίνωσε τήν ἀπόφαση τῶν ἀρχηγῶν, νά ἀνατεθεῖ ἡ διακυβέρνηση τῆς χώρας στήν πολιτική ἡγεσία. Ἐφόσον δέ θά ὑπῆρχαν σοβαρές ἀντιρρήσεις ἀπό τήν πλευρά τῶν πολιτικῶν, πρότεινε, κατόπιν εἰσήγησης τοῦ Μπονάνου, ὁ ὁποῖος διατηροῦσε ἐπαφή μέ ἀξιωματικούς-κλειδιά τοῦ καθεστῶτος, νά διατηρήσουν οἱ Ἔνοπλες Δυνάμεις τά ὑπουργεῖα, Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Δημοσίας Τάξεως καί Ἐσωτερικῶν. Ἡ διατύπωση αὐτῆς τῆς πρότασης μοῦ ἔκανε ἄσχημη ἐντύπωση, ἐφόσον δέν εἶχε προηγηθεῖ σχετική συμφωνία μεταξύ μας· ἦταν αὐθαίρετη καί ἀσύμβατη μέ τό πνεῦμα τῆς οὐσιαστικῆς ἀλλαγῆς στήν ὁποία ἀπέβλεπα. Ὅπως ἦταν φυσικό, ἡ ἰδέα δέν ἦταν ἀρεστή καί ἀπορρίφθηκε ἀπό τούς ἐκπροσώπους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, μέ ἀποτέλεσμα, ὁ Γκιζίκης νά τήν ἀποσύρει χωρίς ἀντίρρηση. Στό σημεῖο αὐτό, οἱ πολιτικοί ἐξέφρασαν τήν ἐπιθυμία νά δοῦν τούς ἀρχηγούς, οἱ ὁποῖοι, ὥς τή στιγμή ἐκείνη, εἴχαμε παραμείνει στό παρακείμενο γραφεῖο. Μπήκαμε τότε στό γραφεῖο τοῦ Γκιζίκη καί καθίσαμε μεταξύ τῶν πολιτικῶν, τούς ὁποίους καί διαβεβαιώσαμε, ὅτι ἐπιθυμοῦμε νά ἀναλάβουν τή διακυβέρνηση τῆς χώρας, καί ὅτι διατηροῦμε τόν ἀπόλυτο ἔλεγχο τῶν ὅπλων μας, γεγονός πού, πράγματι, δέν ἴσχυε καί γιά τά τρία ὅπλα.
Προσωπικά, εἶχα ἐπιτύχει νά ἔχω τόν πλήρη ἔλεγχο τοῦ Ναυτικοῦ.
Τότε, ὁ Παναγιώτης Κανελλόπουλος ρώτησε ἄν, εἰδικότερα, ὁ Ἰωαννίδης ἦταν ἐνήμερος καί σύμφωνος καί αὐτός. Ὁ Γκιζίκης ἀπάντησε, ὅτι ὁ ταξίαρχος εἶναι ἔντιμος ἀξιωματικός καί εἶναι, πράγματι, καί αὐτός σύμφωνος (αὐτό βεβαίως δέν ἦταν ἀκριβές, ἀλλά ἡ δήλωση αὐτή ἔγινε γιά νά διασκεδαστεῖ ἡ εὔλογη φοβία τῶν πολιτικῶν). Στή συνέχεια, ὁ Γκιζίκης ὑπογράμμισε, ὅτι οἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουν τόν ἄμεσο σχηματισμό κυβέρνησης καί ὅτι δέ θά ἔπρεπε νά λήξει ἡ συνεδρίαση, προτοῦ συγκροτηθεῖ ἡ κυβέρνηση αὐτή.
Οἱ πολιτικοί δήλωσαν κατ' ἀρχήν ὅτι εἶναι σύμφωνοι. Ἡ ἐν γένει στάση καί ἡ συμπεριφορά τους ἔδειχνε ὅτι, ἐπιδεικνύοντας θαυμαστή ἀνωτερότητα, ἦταν πρόθυμοι νά ἀναλάβουν τή διακυβέρνηση τῆς χώρας, ἀπαλλαγμένοι ἀπό κάθε μνησικακία. Τελικά ὅμως, δέν ἦταν δυνατή ἡ ἄμεση συγκρότηση κυβέρνησης, γιατί θά ἔπρεπε, προηγουμένως, ὁρισμένοι, ὅπως ὁ Μαῦρος, νά ἔρθουν σέ ἐπαφή μέ τούς βασικούς κομματικούς συνεργάτες τους.
Εἰδικότερα, ὁ Μαρκεζίνης ὑποστήριξε ὅτι δέν θά ἔπρεπε νά σχηματιστεῖ πολιτική κυβέρνηση, ἀλλά ὑπηρεσιακή, «ἑνός ἀνδρός», ὑπό τόν Παλαμᾶ, μέ ἐντολή νά προχωρήσει σέ ἐκλογές. Ὁρισμένοι ἄλλοι, ὁ Ἀθανασιάδης-Νόβας, ὁ Στεφανόπουλος καί ὁ Γαρουφαλιᾶς, τόνισαν ὅτι, ἔπρεπε νά συμμετάσχουν στή νέα κυβέρνηση οἱ ἐκπρόσωποι ὅλων τῶν πολιτικῶν παρατάξεων. Ὁ Ζολώτας εἶπε ὅτι ὁ ἴδιος δέν ἦταν πολιτικός, ἀλλά πίστευε ὅτι, πράγματι, ἔπρεπε οἱ πολιτικοί νά ἀναλάβουν τή διακυβέρνηση τῆς χώρας καί ὅτι ἦταν πρόθυμος, ὡς συνήθως, νά προσφέρει τίς ὑπηρεσίες του. Ὁ Κανελλόπουλος ὑποστήριξε, ὅτι δέν ἦταν δυνατόν νά ὁρκιστεῖ κυβέρνηση ἐκείνη τή στιγμή· θά ἔπρεπε νά ἀποσυρθοῦν ὅλοι γιά νά συνεννοηθοῦν μεταξύ τους καί, ἀκόμη, νά συνεκτιμήσουν τό γεγονός ὅτι ὑπῆρχε καί ὁ Καραμανλῆς, μολονότι βρισκόταν στό ἐξωτερικό. Τότε, ὁ Γκιζίκης ἀντέτεινε ὅτι δέν ἦταν σκόπιμη ἡ ἀναμονή τοῦ Καραμανλῆ, ὁ ὁποῖος, ἐξάλλου, βρισκόταν ἐκτός Ἑλλάδας, πολλά χρόνια. Στή συνέχεια, ὁ Μαῦρος ζήτησε πίστωση χρόνου προκειμένου νά ἐπικοινωνήσει μέ τούς παράγοντες τοῦ κόμματός του.
"...Τελευταῖος ἔλαβε τό λόγο ὁ Ἀβέρωφ. Ἀφοῦ ἔπλεξε τό ἐγκώμιο τοῦ Κανελλόπουλου ὡς πνευματικοῦ ἀνδρός, ἐξῆρε τίς ἀρετές τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ ὡς πολιτικοῦ ἡγέτη, πλέον κατάλληλου, γιά νά ἀναλάβει τή διακυβέρνηση τῆς χώρας κατά τίς κρίσιμες ἐκεῖνες ὧρες. Ἐφόσον ὅμως, δέ θά ἦταν τοῦτο ἐφικτό, τότε ἦταν, ἀναμφισβήτητα, ὁ Κανελλόπουλος ἐκεῖνος πού θά ἔπρεπε νά ἀναλάβει τήν πρωθυπουργία. Ὁ Γκιζίκης, ἐπιμένοντας στήν ἄποψή του ὑπέρ τοῦ ἄμεσου σχηματισμοῦ κυβέρνησης, στράφηκε στόν Κανελλόπουλο, ὁ ὁποῖος καί ἀποδέχτηκε τήν πρόταση, μέ τήν προϋπόθεση ὅτι θά συνέπραττε ἡ Ἕνωση Κέντρου. Ἔλαβε, μάλιστα, καί τήν ἐντολή, μέ τήν προοπτική νά παρουσιάσει, ὥς τίς 8 μ.μ., τά μέλη τοῦ νέου ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ἀπό τίς ἀπόψεις πού εἶχαν διατυπωθεῖ, ἐπισήμανα ὅτι, μεταξύ τῶν πολιτικῶν, ὁ Ἀβέρωφ εἶχε ἐκφραστεῖ εὐνοϊκά γιά τόν Καραμανλῆ, τόν ὁποῖο, ὅπως ὑπογράμμισε, θεωροῦσε πλέον κατάλληλο γιά νά ἀναλάβει τή διακυβέρνηση τῆς χώρας, κατά τίς κρίσιμες ἐκεῖνες ὧρες. Ἐπειδή ὅμως βρισκόταν μακριά, εἶχε τελικά συμφωνήσει, καί ἐκεῖνος, μέ τή λύση Κανελλόπουλου-Μαύρου, ὡς μόνη ἐφικτή ὑπό τίς τότε συνθῆκες.
Στό σημεῖο αὐτό, εἶχε σταματήσει ἡ συζήτηση καί οἱ πολιτικοί εἶχαν ἀρχίσει νά ἀποχωροῦν, μέ σκοπό νά ἐπανέλθουν τό βράδυ, ὁπότε ὁ Κανελλόπουλος θά ὁρκιζόταν πρωθυπουργός μέ ἀντιπρόεδρο τόν Μαῦρο, ἐπικεφαλῆς τῆς κυβέρνησης, πού θά εἶχαν, στό ἐνδιάμεσο διάστημα, σχηματίσει.
Πιστεύοντας προσωπικά, μέ ἀπόλυτη εἰλικρίνεια, ὅτι ὁ πλέον κατάλληλος γιά νά ἀναλάβει τήν εὐθύνη τῆς διακυβέρνησης τῆς χώρας, κατεξοχήν τότε, ἦταν ὁ Καραμανλῆς, ἔστω καί μέ καθυστέρηση κάποιων ὡρῶν, σκέφτηκα ὅτι ὁ Ἀβέρωφ, πού γνώριζα ὅτι εἶχε τή δυνατότητα νά ἔρθει ἄμεσα σέ ἐπαφή μαζί του, ἦταν αὐτός πού κυρίως μποροῦσε νά συμβάλει πρός αὐτή τήν κατεύθυνση. Ἔτσι, τήν ὥρα πού ἀποχωροῦσαν οἱ ἄλλοι πολιτικοί, ἔπιασα τόν Ἀβέρωφ ἀπό τό χέρι καί τόν παρακάλεσα νά μείνει μαζί μου, γιά νά μέ βοηθήσει νά φέρω τόν Καραμανλῆ, ὅπως τοῦ εἶπα. Ἡ ἀπάντησή του ἦταν: «Δέν μπορῶ νά μείνω, γιατί ἡ θέση μου εἶναι λεπτή ἔναντι τῶν ἄλλων». Τοῦ ἀπάντησα τότε ἀμέσως: «Ἀφῆστε τίς λεπτότητες, κύριε Ἀβέρωφ. Ἐδῶ τό θέμα εἶναι ἐθνικό. Ξεκινῆστε μαζί τους, κάνετε ὅτι πᾶτε στήν τουαλέτα καί γυρίστε πίσω».

Αὐτά τοῦ εἶπα ἀκριβῶς, αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια. Πράγματι, ἔτσι καί ἔκανε. Ὅταν, μετά ἀπό λίγο, ἐπέστρεψε, τόν ρώτησα: «Δέ νομίζετε ὅτι μία κυβέρνηση, ὑπό τόν Καραμανλῆ θά ἦταν πολύ καλύτερη;». Ἡ ἀπάντησή του ἦταν ἄμεση: «Ἄλλο πρᾶγμα». Τότε τόν πῆρα καί πήγαμε στήν ἄκρη τῆς αἴθουσας, ὅπου βρισκόταν ὁ Γκιζίκης μέ τούς ἄλλους ἀρχηγούς. Ἐκεῖ τόν πλησίασα, καθώς καί τόν Μπονάνο, πού καθόταν πλάι του, καί τούς εἶπα, ὅτι δέν ἦταν ὀρθό νά σχηματιστεῖ κυβέρνηση χωρίς τόν Καραμανλῆ. Ὅπως εἶναι γνωστό, παρατήρησα, εἶναι ὁ ἄνθρωπος πού διαθέτει διεθνές κῦρος, ἀπαράβλητα ἡγετικά προσόντα, τεράστια πεῖρα διακυβέρνησης τῆς χώρας καί χαίρει τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ· ἐν πάση περιπτώσει, δέ χάθηκε ὁ κόσμος, ἄν χρειαστεῖ νά περιμένουμε λίγο ἀκόμη, ἡ πτήση ἀπό τό Παρίσι διαρκεῖ τρεῖς μόνο ὧρες. Θά τόν πάρει στό τηλέφωνο ὁ Ἀβέρωφ, συνέχισα, καί θά τοῦ πεῖ ὅτι πρέπει νά ἔρθει ἀμέσως. Τό θέμα τοῦ ἀεροσκάφους, μποροῦμε νά τό ρυθμίσουμε μέ τήν Ὀλυμπιακή. Τότε, ὁ Γκιζίκης καί ὁ Μπονάνος, καθώς καί οἱ ἄλλοι δύο, ὁ Γαλατσάνος καί ὁ Παπανικολάου, μετά ἀπό σύντομη ἀνταλλαγή ἀπόψεων, συμφώνησαν νά καλέσουμε τόν Καραμανλῆ.
Ἀμέσως, ὁ Ἀβέρωφ ἄρχισε τά τηλεφωνήματα. Ἐπειδή ὅμως τό τηλέφωνο τοῦ ἴδιου τοῦ Καραμανλῆ, χτυποῦσε χωρίς ἀνταπόκριση, κάλεσε τηλεφωνικά μία συγγενή του, πού ἔμενε κοντά στόν Ἕλληνα πολιτικό, καί τῆς ζήτησε νά πάει νά τόν βρεῖ καί νά τοῦ πεῖ, ὅτι εἶναι μεγάλη ἀνάγκη νά ἐπικοινωνήσει μαζί μας στόν ἀριθμό τηλεφώνου τοῦ Γκιζίκη, πού τῆς ὑπαγόρευσε. Ἡ γυναίκα αὐτή ἐξετέλεσε ἀμέσως τίς ὁδηγίες του. Μετά ἀπό λίγο, χτύπησε, πράγματι, τό τηλέφωνο. Ἦταν ὁ Καραμανλῆς. Ὁ Ἀβέρωφ τόν ἐνημέρωσε γιά τήν ἀπόφαση τῆς ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων νά τοῦ ἀναθέσει τή διακυβέρνηση τῆς χώρας καί τοῦ ζήτησε νά ἔρθει αὐθημερόν. Ὁ Καραμανλῆς ἀντέδρασε θετικά, ἀλλά τοποθέτησε τήν ἐπιστροφή του κατά τήν ἑπόμενη ἡμέρα. Ἀποβλέποντας στήν ἄμεση ἐπάνοδό του, ὥστε νά δοθεῖ ἀμέσως λύση, μίλησα μαζί του καί τοῦ ἐξήγησα, ὅτι ἦταν ἐπιτακτική ἀνάγκη νά σπεύσει αὐθημερόν. Ἐπειδή μοῦ εἶχε ἐμπιστοσύνη, δέ δυσκολεύτηκε νά ἀντιληφθεῖ τί ἐννοοῦσα. Ὁ Ἀβέρωφ ὑπέδειξε στόν Γκιζίκη νά μιλήσει στό τηλέφω‐νο καί αὐτός. Στή συνέχεια, μίλησαν μέ τόν Καραμανλῆ καί οἱ ἄλλοι ἀρχηγοί, Μπονάνος, Γαλατσάνος καί Παπανικολάου.
Ὁ τελευταῖος μάλιστα, προσπάθησε νά συνεννοηθεῖ γιά τήν ἐξεύρεση ἀεροσκάφους. Ὅταν τελικά, ὁ Καραμανλῆς συγκατένευσε νά ταξιδέψει ἀμέσως, ὁ Ἀβέρωφ, μετά ἀπό ὑπόδειξη τοῦ Γκιζίκη, τηλεφώνησε στόν Κανελλόπουλο καί τόν ἐνημέρωσε, περί ὥραν 18.30, γιά τήν ἐξέλιξη αὐτή καί τήν ἄρση, οὐσιαστικά, τῆς ἐντολῆς πού τοῦ εἶχε δοθεῖ. Ὁ Κανελλόπουλος δέχτηκε τό γεγονός μέ τήν ἀνωτερότητα, ἡὁποία τόν διέκρινε πάντοτε.
Ὁ,τιδήποτε ἄλλο λέγεται, ὅτι δῆθεν συνετέλεσε ἤ ὅτι ἐπέβαλε τήν ἀλλαγή στήν Ἑλλάδα, π.χ. γιά δῆθεν κινήσεις μονάδων ἀπό τή Βόρεια Ἑλλάδα ἤ ἄλλες φῆμες γιά ξένες ἐπιρροές, εἶναι φανταστικά.
Τίς ἐνέργειές μου γιά τήν ἐπαναφορά τοῦ Καραμανλῆ, τίς ὁποῖες ἐδῶ ἀναφέρω λεπτομερῶς, δέν τίς ἐξιστόρησα νωρίτερα, γιά νά μήν πικράνω τόν Παναγιώτη Κανελλόπουλο, ὅσο ζοῦσε, διατηρῶντας μακρούς καί πολύ στενούς δεσμούς μαζί του. Τή σιωπή μου ὅμως ἐκμεταλλεύτηκε ὁ Ἀβέρωφ, ἐπιχειρῶντας νά ἀλλοιώσει τά πραγματικά περιστατικά, στό μέτρο πού δέν τόν κολάκευαν. Ὅπως προανέφερα, τόν ἔπεισα νά παραμείνει μαζί μου γιά νά μέ βοηθήσει νά φέρω τόν Καραμανλῆ, παρά τήν ὥς τότε πρόθεσή του νά ἀποχωρήσει, μαζί μέ τούς ἄλλους πολιτικούς.
Τήν ἀρχική ἄρνηση τοῦ Ἀβέρωφ νά παραμείνει μαζί μας, ἐπικαλούμενος τή λεπτή θέση του ἔναντι τῶν ἄλλων πολιτικῶν, ἀνέφερα σέ ἔκθεσή μου πρός τόν πρωθυπουργό Κωνσταντῖνο Καραμανλῆ, τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1975. Ὁ Ἀβέρωφ, ὅταν διάβασε τήν ἔκθεση αὐτή, καί εἰδικότερα τή συγκεκριμένη περιγραφή, ἡ ὁποία, γιά λόγους λεπτότητας, ἦταν προσεκτικά διατυπωμένη ἀλλά ἐπακριβής, τήν ἀποδέχτηκε τότε πλήρως. Στήν προσπάθειά του, ὅμως, νά δημιουργήσει καλές ἐντυπώσεις γι' αὐτόν, ἐπιχείρησε, μεταγενέστερα, νά ἀλλοιώσει τήν πραγματικότητα.
Συγκεκριμένα, ἰσχυρίστηκε ὅτι γύρισε στό γραφεῖο τοῦ Γκιζίκη διότι στό διπλανό γραφεῖο, πού πῆγε νά πιεῖ νερό (ἐνῶ οἱ κανάτες μέ τό νερό καί τά ποτήρια ἦταν δίπλα του, ἐπάνω στό τραπέζι, καί μποροῦσε ἐπιπλέον νά παραγγείλει ὅ,τι ἄλλο ἤθελε, εὐκολίες πού, ὅπως ἦταν φυσικό, στό διπλανό γραφεῖο δέν ὑπῆρχαν), συνάντησε τόν ἀντισυνταγματάρχη Θωμᾶ Νίκα καί τόν ταγματάρχη Χαράλαμπο Παλαΐνη, οἱ ὁποῖοι τοῦ εἶπαν ὅτι τά ὑπουργεῖα Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Δημοσίας Τάξεως καί Ἐσωτερικῶν, πρέπει νά παραμείνουν στίς Ἔνοπλες Δυνάμεις. Ἀλλά ἡ ἀπαίτηση αὐτή εἶχε ἤδη συζητηθεῖ στή μεγάλη σύσκεψη, παρουσία τῶν πολιτικῶν, καί δέν εἶχε γίνει δεκτή. Συνεπῶς, οὔτε θέμα πλέον ὑπῆρχε, ἀλλ' οὔτε καί ἐπιχειρήθηκε ἡ ἐπαναφορά του, ὅταν ἐπέστρεψε στό γραφεῖο καί παρέ‐μεινε μαζί μας, ἐφόσον, μετά τήν ἀναχώρηση τῶν πολιτικῶν, τό θέμα εἶχε ὁριστικά λήξει.
Πέραν αὐτοῦ ὅμως, ὁ ἰσχυρισμός δέν εἶναι ἀληθής, καί διότι δέ βγῆκε οὔτε στιγμή ἀπό τό γραφεῖο τοῦ Γκιζίκη, προτοῦ καλέσουμε τόν Καραμανλῆ, οὔτε, κατά συνέπεια, συνάντησε ὁποιονδήποτε τρίτο.
Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ παραποίηση αὐτῆς τῆς πραγματικότητας μοῦ προκάλεσε αἰσθήματα ἀπογοήτευσης καί λύπης, λόγω καί τῆς συ‐μπάθειας πού ἔτρεφα γιά τόν Εὐάγγελο Ἀβέρωφ. Μολοντοῦτο, ἔχοντας ἀντιμετωπίσει μαζί του, ὅταν ἦταν ὑπουργός Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μείζονος σημασίας ἐθνικά ζητήματα, φρόντισα, ὥστε νά μή διαταραχθοῦν οἱ σχέσεις μας, ἐφόσον, ἰδίως, τά γεγονότα ἦταν ἀκόμα νωπά. Ὁ ἴδιος μάλιστα, ὅταν μετά τίς ἐκλογές τοῦ 1981, θέλησε νά ἀναλάβει τήν ἀρχηγία τῆς Νέας Δημοκρατίας, μέ ἐπισκέφθηκε στήν κατοικία μου καί ἐπιζήτησε τή βοήθειά μου. Ἐπισκέφθηκα τότε τόν Κωνσταντῖνο Καραμανλῆ, ὁ ὁποῖος ἔτρεφε πάντοτε, ἀπέναντί μου, αἰσθήματα συμπάθειας καί ἐκτίμησης, καί συνηγόρησα ὑπέρ τῆς ἐκλογῆς του ὡς διαδόχου τοῦ Γεωργίου Ράλλη.
Στίς 8 μ.μ. ἐπέστρεψαν οἱ πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι, μετά τή σχετική ἐνημέρωση, ἀποφάσισαν νά περιμένουν τήν ἄφιξη τοῦ Καραμανλῆ. Στό μεταξύ, ὁ Καβαλιεράτος, ὁ ὁποῖος ἦταν ὁ πρέσβης μας στό Παρίσι, μᾶς πληροφόρησε, ὅτι ὁ Γάλλος πρόεδρος Ζισκάρ Ντ’ Ἐσταίν διέθεσε τό προσωπικό του ἀεροσκάφος γιά τήν ταχεῖα καί ἄνετη ἐπιστροφή τοῦ Ἕλληνα πολιτικοῦ, σέ ἔνδειξη φιλίας καί ἐκτίμησης ἀπέναντί του.
Στό μεταξύ, ἐπειδή ἐντείνονταν οἱ φῆμες γιά κατάληψη τοῦ ἀεροδρομίου τῆς Λευκωσίας καί γιά προσπάθειες τῶν Τούρκων νά βελτιώσουν τίς θέσεις τους, οἱ πολιτικοί κάλεσαν τούς πρέσβεις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τῆς Ἀγγλίας καί τῆς Γερμανίας, τῶν ὁποίων, ὅταν ἔφτασαν στό γραφεῖο τοῦ Γκιζίκη, ζήτησαν τήν παρέμβαση. Μέ τή βοήθεια τοῦ Τάσκα, ὁ Κανελλόπουλος καί ὁ Μαῦρος ἐπικοινώνησαν τηλεφωνικά μέ τόν Κίσινγκερ. Ὁ Κανελλόπουλος τοῦ εἶπε ὅτι, ἄν οἱ Τοῦρκοι προήλαυναν πρός τό ἀεροδρόμιο τῆς Λευκωσίας, ἦταν ἐπίφοβο νά ἔχουμε δυσάρεστα γεγονότα στήν περιοχή· μέ τό ἴδιο πνεῦμα μίλησε καί ὁ Μαῦρος. Ὁ Ἀμερικανός ὑπουργός Ἐξωτερικῶν τηλεφώνησε τότε στόν Ἐτζεβίτ, ἀπό τόν ὁποῖο ἔλαβε τή διαβεβαίωση ὅτι θά σταματήσει κάθε ἐπιθετική κίνηση (σ.σ. βεβαια αν εδωσε τετοια διαβεβαιωση ο Ετσεβίτ δεν την τήρησε). Ἀμέσως, ἐνημέρωσε σχετικά τόν Κανελλόπουλο καί τόν Μαῦρο.
Ὅσοι ἦταν παρόντες, παρέμειναν στήν αἴθουσα τῆς συνεδρίασης ὥς τήν ἄφιξη τοῦ Καραμανλῆ. Στίς 2 π.μ. μᾶς εἰδοποίησαν ἀπό τό ἀεροδρόμιο, ὅτι προσγειώθηκε τό προεδρικό ἀεροσκάφος καί ὅτι ἡ ὑποδοχή, πού τοῦ ἐπιφύλαξε ὁ λαός, ἦταν πρωτοφανής. Μία ὥρα ἀργότερα, ἔφτασε στό γραφεῖο τοῦ Γκιζίκη. Καθίσαμε ὅλοι γύρω ἀπό τό μεγάλο τραπέζι καί ἀρχίσαμε τή σύσκεψη. Μετά ἀπό σύντομη ἐνημέρωση, ὁ Καραμανλῆς ζήτησε χρόνο προκειμένου νά ἐνημερωθεῖ πληρέστερα καί νά ὁρκιστεῖ πρωθυπουργός, στίς 10 τό πρωί. Ἐπειδή ὅμως ἡ χώρα ἦταν χωρίς κυβέρνηση, καί ὁ Ἑλληνικός λαός περίμενε νά ἀκούσει ὅτι ὁ Καραμανλῆς ἀνέλαβε τίς τύχες τοῦ ἔθνους, ἀποδέχτηκε, μετά ἀπό ἐπίμονη προτροπή ὅλων τῶν παρισταμένων, νά ὁρκιστεῖ πρωθυπουργός. Ὁ ἀρχιεπίσκοπος Σεραφείμ εἶχε ἤδη κληθεῖ καί ἀνέμενε στή διπλανή αἴθουσα. Ἀμέσως ἔγινε ἡ ὁρκωμοσία καί ὁ Καραμανλῆς ἀνέλαβε πρωθυπουργός στίς 4 τό πρωί τῆς 24ης Ἰουλίου 1974. Ἡ πρώτη ὁρκωμοσία μελῶν τῆς νέας κυβέρνησης ἐθνικῆς ἑνότητας, ἔγινε τό μεσημέρι τῆς ἴδιας ἡμέρας.
Τό ἀρχικό κλιμάκιο ἀποτελοῦσαν οἱ, Γεώργιος Μαῦρος, ἀντιπρόεδρος τῆς κυβέρνησης καί ὑπουργός Ἐξωτερικῶν, Εὐάγγελος Ἀβέρωφ, ὑπουργός Ἐθνικῆς Ἀμύνης, στρατηγός Σόλων Γκίκας, ὑπουργός Δημοσίας Τάξεως καί Ξενοφῶν Ζολώτας, ὑπουργός Συντονισμοῦ. Χωρίς μεγάλη καθυστέρηση, ἀκολούθησε ἡ ὁρκωμοσία καί ἄλλων ὑπουργῶν, ὅπως τῶν, Ἀθ. Κανελλόπουλου, Δ. Παπασπύρου, Δ. Τσάτσου, Χρ. Στράτου, Κ. Λάσκαρη, Ι. Μπούτου, Ι. Βαρβιτσιώτη, Ἐμ. Κεφαλογιάννη κ.ἄ.
Ὁπωσδήποτε, ἦταν λυπηρό ὅτι ἀνακλήθηκε ἡ ἐντολή σχηματισμοῦ κυβέρνησης πού εἶχε δοθεῖ στόν Κανελλόπουλο, τοῦ ὁποίου, ὡς γνωστόν, ἡ κυβέρνηση εἶχε ἀνατραπεῖ τό 1967 ἀπό τούς πραξικοπηματίες καί, ἑπομένως, μετά τήν ἀποκατάσταση τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν, θά ἦταν εὔλογο νά ἀναλάβει αὐτός τήν πρωθυπουργία.
Οἱ ἴδιες ὅμως στρατιωτικές μονάδες πού τόν ἀπομάκρυναν τότε, ἦταν ἀκόμη ἐκεῖ, στίς ἴδιες θέσεις, ἕτοιμες νά ἀνατρέψουν καί τή νέα κυβέρνηση. Ἑπομένως, ἐκείνη τήν κρίσιμη στιγμή, ὅταν οἱ μονάδες αὐτές, ἀνέπαφες, ἀγκάλιαζαν ἀσφυκτικά τήν Ἀθήνα καί ὁλόκληρο τό Λεκανοπέδιο τῆς Ἀττικῆς, χρειαζόταν μία πολύ ἰσχυρή πολιτική φυσιογνωμία, ἱκανή νά ἀνταποκριθεῖ στίς ἔκτακτες περιστάσεις. Ἡ ἰσχυρή προσωπικότητα τοῦ Καραμανλῆ ἀνταποκρινόταν, τίς στιγμές ἐκεῖνες, στίς ἐπιταγές τῆς τότε πραγματικότητας.
Ἀκόμη καί πολύ ἀργότερα, μετά τή μεταπολίτευση, ὅταν πέρασε ὁ πρῶτος ἐνθουσιασμός, ὑπῆρξαν ὁρισμένοι, πού μοῦ εἶπαν ὅτι θά ἔπρεπε, ἀντί νά κληθεῖ ὁ Καραμανλῆς ἀπό τό Παρίσι, νά εἶχε γίνει πρωθυπουργός ὁ Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Παρά τή βαθιά ἐκτίμηση ἀλλά καί τά θερμά προσωπικά αἰσθήματα πού ἔτρεφα γιά τόν τελευταῖο, πίστευα ἐντούτοις καί ἐξακολουθῶ νά πιστεύω, ὅτι ἡ δυναμική καί στιβαρή προσωπικότητα τοῦ Καραμανλῆ ἦταν ἀπαραίτητη. Ἡ κατάσταση ἦταν ἀσταθής, εὔθραυστη καί ἐπικίνδυνη. Χρειάστηκε μεγάλη προσπάθεια, μέχρις ὅτου σταθεροποιηθεῖ καί ἑδραιωθεῖ ἡ μεταπολιτευτική κυβέρνηση. Ἡ παρουσία τοῦ Καραμανλῆ ὑπῆρξε καθοριστική γιά τήν εὐόδωσή της.»
Ἔτσι εἶδε τίς κρίσιμες ἐκεῖνες στιγμές, ὅπως λέει, ὁ Ἀραπάκης, τήν ἐπάνοδο τοῦ Καραμανλῆ. Τοῦ ἦλθε σάν ἰδέα! Χωρίς, ὅπως λέει, νά τόν «ὑποχρεώσει» κανένας Ἀμερικανικός παράγο-ντας…
Ἀπό ντοκουμέντα πού ἦλθαν στήν δημοσιότητα σχετικά πρόσφατα, εἶναι καταφανής ἡ προσπάθεια τοῦ Ε. Ἀβέρωφ νά συνταχθεῖ μέ τούς Ἀρχηγούς τῶν Ἐπιτελείων καί νά ἀποπρο-σανατολίσει μέ τίς συμβουλές του τόν Κ. Καραμανλῆ, ὥστε αὐτός νά μήν ἀντιδράσει στρατιωτικά, στήν ὑπόθεση τῆς Κύπρου.
Ὁ Κ. Καραμανλῆς, ὅμως, ἀποπροσανατολίστηκε ἀπό λάθος πληροφορίες ἤ τελικά, ἐκουσίως, ἤθελε νά μήν ἐμπλακεῖ στά συμβαίνοντα στήν Μεγαλόνησο;
Ὅμως, ὅσο καλόπιστος καί νά εἶμαι, δέν μπορῶ νά ἐξηγήσω τά ἑξῆς:
Γιατί ὁ Καραμανλῆς ἀποφάσισε τελικά, νά μήν βοηθήσει στρατιωτικά τήν Κύπρο; Ἀκόμα καί ὅταν οἱ Στρατηγοί τοῦ εἶπαν ὅτι χρειάζεται μία ὁλόκληρη ἑβδομάδα (προφανῶς γιά νά τόν ἀπογοητεύσουν καί νά τόν ἀποθαρρύνουν σέ αὐτό τό ἐγχείρημα), γιά νά ἑτοιμάσουν μία πλήρους σύνθεσης μεραρχία, μέ σκοπό νά σταλεῖ στήν Κύπρο πρός ἐνίσχυση τῶν μαχόμενων Ἑλληνικῶν Δυνάμεων, δέν τούς εἶπε «ἐντάξει, ἑτοιμάστε την». Ἦταν ἀκόμα 3η Αὐγούστου, καί ὁ «Ἀττίλας ΙΙ» ξεκίνησε στά μέσα Αὐγούστου! Ὑπῆρχε χρόνος! Καί ὁ ναυτικός ἀποκλεισμός τοῦ νησιοῦ, τόν ὁποῖο ἐπικαλοῦνται πολλοί, μποροῦσε νά παρακαμφθεῖ, ἄν πραγματικά ἤμασταν ἀποφασισμένοι γιά αὐτό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα κάποιων «Μότορσιπ» πού, χωρίς νά ἐνοχληθοῦν, ἔπλευσαν στήν Κύπρο καί ἀποβίβασαν στήν Λεμεσσό, καύσιμα καί πυρομαχικά. Ἀπό τήν ἄλλη, γίνεται κατανοητό ὅτι κανείς πλοίαρχος, κανενός στόλου, δέν ἀποφασίζει νά βάλει ἐναντίον πλοίου, πάνω στό ὁποῖο πιθανολογεῖται ὅτι ταξιδεύει ὁ «ἀρχηγός ἑνός κράτους», ἔστω καί ἀντιπάλου! Ἄλλωστε, τό ἴδιο χρονικό διάστημα καί οἱ Τοῦρκοι ἐνίσχυαν τίς δυνάμεις τους γιά νά ξεκινήσουν τόν Ἀττίλα ΙΙ…
Ø Γιατί ξεστόμισε τήν φράση: «ἡ Κύπρος κεῖται μακράν»! Αὐτό δέν ἔδωσε «τό σύνθημα», πού περίμεναν οἱ Τοῦρκοι στρατηγοί γιά νά ξεκινήσουν τόν «Ἀττίλα ΙΙ»; Δέν τούς «ἔκλεισε μέ νόημα τό μάτι», ἀποκαλύπτοντας, μέ τόν πλέον κατηγορηματικό τρόπο, ὅτι ἡ Ἑλλάδα δέν ἦταν διατεθειμένη νά ἐπέμβει καί νά ἐμπλακεῖ ἄμεσα στίς ἐχθροπραξίες στήν Κύπρο; Ἕνας πολιτικός μέ τήν δική του πεῖρα, ποιά περίμενε νά ἦταν ἡ ἀντίδραση τῶν Τούρκων, ἀκούγοντας αὐτήν τήν φράση;
Ø Γιατί κράτησε, μετά τήν Μεταπολίτευση, στίς θέσεις τους, τούς Παπανικολάου καί Ἀραπάκη, μέ δεδομένη τήν προδοτική συμπεριφορά τους καθ’ ὅλο τό διάστημα τῆς εἰσβολῆς; Ποιός ἦταν αὐτός πού τοῦ τό ἐπέβαλε; Θά μάθουμε ποτέ;
Ø Γιατί συνέχισε τίς διαπραγματεύσεις, ὅταν ἔφταναν καθημερινά οἱ πληροφορίες, ὅτι οἱ Τοῦρκοι συνεχίζουν νά προχωροῦν, παρά τήν συμφωνηθείσα κατάπαυση τοῦ πυρός; Ἀπό πληροφορίες πού ἦλθαν στό φῶς τῆς δημοσιότητας πολύ ἀργότερα, φαίνεται ὅτι οἱ Τοῦρκοι, στίς διαπραγματεύσεις ἁπλά "εἶχαν στηλώσει τά πόδια" καί ἀπαιτοῦσαν ἤ τό 34% τοῦ ἐδάφους ἤ διακοπή τῶν συνομιλιῶν, δίνοντας τελεσίγραφα στήν Ἑλληνοκυπριακή καί Ἑλλαδική πλευρά. Ὁ Καραμανλῆς γνώριζε τί παιζόταν στό "τραπέζι τῶν διαπραγματεύσεων" καί μέ τήν ἐμπειρία τῆς στάσης τῆς Ἀγγλίας καί τῆς Τουρκίας, στίς συνομιλίες καί συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, ἤξερε ὅτι δέν μποροῦσε νά περιμένει τίποτα ἀπό αὐτές. Εἶναι χαρακτηριστική ἡ στιχομυθία μεταξύ Κάλλαχαν, Μαύρου, Κληρίδη καί Γκιουνές, λίγο πρίν τόν Ἀττίλα ΙΙ, ὅπου ὁ Γκιουνές ἔδινε προθεσμία 24 ὡρῶν στούς Μαῦρο καί Κληρίδη, νά ἀποδεχθοῦν τήν δημιουργία δύο καντονιῶν στό νησί, ὑπό τήν μορφή συνομοσπονδίας, ὅπου τό Τουρκοκυπριακό καντόνι, θά ἀποτελοῦσε τό 34% τῆς συνολικῆς ἔκτασης τοῦ νησιοῦ. Ὅταν ὁ Μαῦρος καί ὁ Κληρίδης, συνεπικουρούμενοι ἀπό τόν Κάλλαχαν, συμφώνησαν νά διακόψουν τήν συζήτηση, ἐκείνη τήν στιγμή, διότι ἦταν 02.00 μετά τά μεσάνυχτα, καί νά τήν συνεχίσουν τήν ἑπόμενη μέρα τό μεσημέρι, ὁ Γκιουνές δέν ἀπάντησε, ἀλλά ἁπλά βγῆκε ἀπό τήν αἴθουσα καί τηλεφώνησε στήν Ἄγκυρα, ὅπου μέ τήν κωδικοποιημένη φράση "Ἡ Ἀϊσέ μπορεῖ νά ἀρχίσει τίς διακοπές της", ἔδινε τό σύνθημα γιά τήν ἔναρξη τοῦ Ἀττίλα ΙΙ. Δέν εἶχαν περάσει οὔτε 10 λεπτά, ἀπό τήν στιγμή πού ἔδινε προθεσμία 24 ὡρῶν σέ Ἕλληνες καί Ἑλληνοκύπριους νά ἀπαντήσουν ἐπί τῶν ἀπαιτήσεων του, καί ταυτόχρονα, αὐτός ὁ ἴδιος, ἔδινε τό ΟΚ γιά τήν ἔναρξη τῆς νέας καί πλέον ἐπιτυχοῦς πολεμικῆς ἐπιχείρησης τῶν Τούρκων στό νησί, πού εἶχε τό ὄνομα "Zafer (Νίκη)" καί ἔμεινε γνωστή μέ τήν κωδική ὀνομασία "Ἀττίλας ΙΙ". Ἔτσι ἔβλεπαν οἱ Τοῦρκοι ἀξιωματοῦχοι, τίς διαπραγματεύσεις πού ἡ Ἑλληνική Κυβέρνηση εὐελπιστοῦσε, ὅτι θά ἔδιναν λύση στό πρόβλημα καί τήν κρίση πού εἶχε δημιουργηθεῖ!
Ø Γιατί δέν ἔπαιξε τό «γερό χαρτί» τῆς ἀπειλῆς τοῦ Ἑλληνο-Τουρκικοῦ Πολέμου, καθ’ ἥν στιγμή, ἦταν ξεκάθαρο ὅτι οἱ Ἀμερικάνοι δέν ἤθελαν οὔτε νά τό σκέφτονται; Οἱ Τοῦρκοι ἐκβίαζαν καθημερινά καί οἱ δικοί μας διπλωμάτες ἐμφάνιζαν τήν εἰκόνα «κάποιου πού εἶναι κολλημένος στόν τοῖχο», παρότι ὁ Ο.Η.Ε. ἐξέδιδε, καθημερινά, καταδικαστικές γιά τήν εἰσβολή ἀποφάσεις.
Ø Γιατί δέν τήρησε τόν λόγο του, ὅταν αὐτός καί ὁ Μαῦρος, εἶπαν στούς Τούρκους: « Ἄν ἡ Ἑλλάς κληθεῖ νά διαλέξει, ἤ νά πολεμήσει ἤ νά ταπεινωθεῖ, τότε θά προτιμήσει νά πολεμήσει»; Γιατί ἄφησε τήν Ἑλλάδα νά ταπεινωθεῖ, μέ τόν πιό εἰδεχθῆ τρόπο;
Ø Γιατί είπε στον Κληρίδη "κε Πρόεδρε είστε μόνοι σας" και σε αντίδραση του Κληρίδη του απάντησε "Δεν θα σύρω την Ελλάδα σε πόλεμο με την Τουρκία, για την Κύπρο";;;; (!!!)
Ø Γιατί, ἀπό τά ἀποχαρακτηρισμένα πλέον ἔγγραφα τοῦ State Department, πού ἦλθαν στό φῶς τῆς δημοσιότητας, φαίνεται ὅτι στίς συζητήσεις του, ὁ Κ. Καραμανλῆς μέ τόν Η. Kissinger, ἀποδεχόταν τόσο εὔκολα τῆς νουθεσίες τοῦ δεύτερου, γιά μή ἀντίδραση μέ στρατιωτικά μέσα, ἀπέναντι στήν Τουρκία;
Ø Καί τέλος. ἄν δέν ὑπάρχουν ἐνδείξεις εὐθυνῶν οἱ ὁποῖες νά φτάνουν καί νά ὑπερβαίνουν τά ὅρια τῆς ἐσχάτης προδοσίας καί σέ πολιτικούς, τότε, γιατί αὐτοί δέν ΤΟΛΜΗΣΑΝ ΠΟΤΕ στήν ΟΥΣΙΑ, ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΟΝ ΦΑΚΕΛΛΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, καί μέχρι σήμερα μέ ἀνυπόστατες καί παιδαριώδεις δικαιολογίες, τόν κρατοῦν καταχωνιασμένο στά ὑπόγεια τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων;
Ὅσο καλόπιστος καί νά εἶμαι, δέν μπορῶ νά θεωρήσω ὅλα αὐτά σάν συμπτώσεις!
Ὁ Εὐάγγελος Ἀβέρωφ, μετά ἀπό 14 χρόνια, ἀπό τό βῆμα τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, «θά δικαιολογήσει» τήν μή ἀποστολή βοήθειας, ἀπό Ἑλλαδικῆς πλευρᾶς πρός τήν Κύπρο, ὅπως αὐτή ἐκφράστηκε μέ τήν χαρακτηριστική ἀδράνεια «τοῦ ἀφεντικοῦ του καί τότε πρωθυπουργοῦ» Κ. Καραμανλῆ, ὡς ἑξῆς:
Εὐάγγελος Ἀβέρωφ: "Μᾶς κατηγόρησαν τότε, γιατί δέν ἐστείλαμε στήν Κύπρο τά "Φάντομς". "Φάντομ" εἴχαμε παραλάβει 18 ἐν συνόλω. Μέ διαταγή τοῦ Καραμανλῆ ἐστάθμευαν στήν Κρήτη, διά νά εἶναι ἕτοιμα νά πᾶνε στήν Κύπρο. Τό ἕνα ἐχάλασε κατά τήν προσγείωση, διότι δέν εἶχαν ἐκπαιδευτεῖ ἀκόμη οἱ ἀεροπόροι τους, στό νέο αὐτό ὅπλο. Καί τόσο πολύ δέν εἶχαν ἐκπαιδευθεῖ, ὥστε, κατά τήν συντηρητική προσγείωση, τό ἕνα ἀχρηστεύθη.
Ἀλλά καί πέραν αὐτοῦ: Ἐάν ἐπήγαιναν, διά νά ἔχουν καύσιμα καί νά μποροῦν νά γυρίσουν, θά ἔπρεπε νά μείνουν ὑπεράνω τῆς Κύπρου, μόνο πέντε ἕως ὀκτώ λεπτά. Ποιός τρελός θά ἔστελνε αὐτά τά ἀεροπλάνα, τά τόσο χρήσιμα γιά τό μέλλον, νά κινδυνεύσουν νά ριχθοῦν ἀπό τούς Τούρκους; Διότι οἱ Τοῦρκοι, στά νότια παράλια εἶχαν τρία ραντάρ καί διάφορα ἀεροδρόμια, ἀπό τά ὁποῖα μποροῦσαν νά σηκώσουν πενῆντα δικά τους ἀεροπλάνα καί νά τά ρίξουν. Ἡ Χούντα ἔστειλε ἀεροπλάνα, καί ἀπό κακή συνεννόηση, τό ἕνα κατερρίφθη ἀπό τήν Ἐθνοφρουρά καί σκοτώθηκαν τόσα παιδιά.
Ἐλέχθη διά τά ὑποβρύχια, γιά τόν στόλο ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νά πάει στήν Κύπρο. Ὁ ὑπερπατριωτισμός μᾶς κάνει νά διαστρέφουμε τά πράγματα. Λησμονεῖτε, ὅτι οἱ Τοῦρκοι εἴχανε ἐκλάβει τρία ἀντιτορπιλλικά τους γιά δικά μας, καί μέ τρία ἀεροπλάνα ἐβούλιαξαν τό ἕνα καί ἔβλαψαν πολύ σοβαρά τό ἄλλο;
Θέλατε, μέ τέτοιαν ἔλλειψη ἀεροπορικῆς καλύψεως δικῆς μας, μέ πλήρη καί συνεχή κάλυψη δική τους, νά στείλουμε τόν Στόλο μας στήν Κύπρο, νά μήν μποροῦμε νά ὑπερασπιστοῦμε, ἔπειτα τά ἄλλα νησιά;
Ὁμιλήσατε γιά τά ὑποβρύχια. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι οἱ Τοῦρκοι, ἐκείνη τήν ἐποχή, εἶχαν, μπροστά στήν Κύπρο, τρία ὑποβρύχια ἐν ἀκινησία, τά ὁποῖα, μέ τά μηχανήματα Sonar, συνελάμβαναν πᾶν ὑποβρύχιο πού θά συναντοῦσαν. Καί θά στέλναμε τά καινούργια μας ὑποβρύχια, τά ὁποῖα ἴσως θά ἐκαλοῦντο νά ὑπερασπιστοῦν τά νησιά μας, νά πέσουν ὡς πρόβατα ἐπί σφαγή;»!
Αὐτά εἶχε πεῖ τήν ἄνοιξη τοῦ 1988, μέσα στήν Ἑλληνική Βουλή ὁ ὑπουργός Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπί "Ἀττίλα ΙΙ", Εὐάγγελος ἈβέρωφΤοσίτσας, γιά νά δικαιολογήσει τήν μειοδοτική φράση τοῦ πάτρωνά του " Ἐθνάρχη" Καραμανλῆ: "Ἡ Κύπρος κεῖται μακράν". Ἄν, ὄντως ἔτσι ἔχουν τά πράγματα, ἄν ὁ Ἑλληνικός Στρατός ἦταν καί εἶναι ἀνίκανος νά ὑπερασπιστεῖ τήν Κύπρο καί νά ἀντεπεξέλθει σέ μία πολεμική σύγκρουση μέ τούς Τούρκους, ἄς μᾶς τό ποῦν νά τό ξέρουμε. Γιά νά πάψουμε νά πληρώνουμε τόσα δισεκατομμύρια, προκειμένου νά συντηροῦμε Στρατό, Ναυτικό καί Ἀεροπορία. Τά χρήματα πού θά ἐξοικονομήσουμε, ἄς τά δώσουμε γιά τήν ἀνακούφιση τῶν πεινώντων καί διψώντων ξένων Μεταναστῶν καί ἄς κηρύξουμε τήν Ἑλλάδα, χώρα Εἰρήνης καί Συναδέλφωσης τῶν Λαῶν. Μέ λίγα λόγια: "Τί τά θέλουμε τά ὅπλα. Τά κανόνια, τά σπαθιά; Ἄς τά κάνουμε ἐργαλεῖα, νά δουλεύει ἡ ἐργατιά", ὅπως ἔλεγε καί τό περίφημο τραγουδάκι τῶν κομμουνιστῶν, τήν δεκαετία τοῦ 1940.
Ἡ παραπάνω ὁμιλία τοῦ Ε. Ἀβέρωφ-Τοσίτσα στήν Ἑλληνική Βουλή, τήν ἄνοιξη τοῦ 1988, ἀποτελεῖ μία φαιδρή δικαιολογία, γιά τήν ἀποτίναξη τῶν εὐθυνῶν του, ἀπό τούς ὤμους του καί ἀπό τούς ὤμους …τοῦ «Ἐθνάρχη»!!!
Δέν μπορῶ νά πιστέψω ὅτι, ἔμπειροι πολιτικοί πού κυβέρνησαν ἤ ἔπαιξαν σημαντικότατο πολιτικό ρόλο στήν Ἑλληνική Πολιτική σκηνή ἐπί δεκαετίες, δέν ἀντιλαμβάνονταν ποῦ ὁδηγοῦσαν τήν Ἑλλάδα καί τήν Κύπρο, οἱ ἀποφάσεις τους καί συνάμα οἱ πράξεις τους!
Καί ὅταν τελικά ἀντελήφθησαν τί συνέβη, δέν ἔκαναν ΤΙΠΟΤΑ γιά νά ἀποτρέψουν, οὔτε τήν ἀπώλεια Ἐθνικοῦ Ἐδάφους, οὔτε τήν Ἐθνική Ταπείνωση!
Ἀρκέστηκαν στήν ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ τῆς λεγόμενης «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ» στά ἀποκαΐδια τοῦ Στρατοπέδου τῆς ΕΛΔΥΚ…
Ἀνέχθηκαν, σάν νά ἀποδέχθηκαν ἀνεπιφύλακτα, τήν αἰσχρή γιά αὐτούς μομφή, ὅτι ἡ Κυπριακή Τραγωδία ὑπῆρξε τό ἐφαλτήριο, γιά τήν ἐπαναφορά τῆς Δημοκρατίας στήν Ἑλλάδα!
Αὐτό, τί διαφορά ἔχει ἀπό τίς πράξεις τοῦ Δημητρίου Γούναρη καί τῶν Ὑπουργῶν του, πενῆντα χρόνια περίπου πρίν τό 1974, πράξεις πού τούς στοίχισαν τήν ἀξιοπρέπεια καί τήν ζωή τους;

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ ΚΑΙ ΚΚΕ

Tου Γεράσιμου Αποστολάτου από το βιβλίο, «η παγίδευση της ιστορίας», σελ 159

ΣΤΙΣ 13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1904 ο εθνικός ήρωας Παύλος Μελάς έπεφτε από τουρκικό βόλι στη Σιάτιστα Καστοριάς. Η θυσία του για την απελευθέρωση της Ελληνικής Μακεδονίας θα γίνει από τότε εθνικό σύμβολο αγώνων και ηρωισμών. Αυτές τις ημέρες κλείνουν 112 χρόνια από το θάνατο του. Έχουν λεχθεί και ειπωθεί πολλά για τον ήρωα. Θα χρησιμοποιήσω εδώ λίγες μόνο φράσεις από κείμενο του που έγραφε ως ανθυπολοχαγός πυροβολικού.

Μια πνευματική παρακαταθήκη για τους σημερινούς νέους (όσους ακόμα φωτίζονται από τη φλόγα των εθνικών ιδεωδών).

«Η ζωή είναι πόλεμος. Η γη σου είναι φρούριο και χρέος σου η ΝΙΚΗ. Μη μιλάς, να σκέπτεσαι, ν αγαπάς, να μην πονάς. Ένας είναι ο σκοπός σου. Πολέμα για τα ιδανικά σου, για τα Ελληνικά ιδανικά του ανθρωπισμού. Πολέμα για την ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ. Άνδρες που περπατούν στη ζωή ευθυτενείς και με γαλήνη, μαθημένοι να πονούν χωρίς να υποφέρουν, να νικούν χωρίς να θριαμβολογούν, να νικώνται χωρίς να μοιρολογούν. Αυτοί είναι οι πραγματικοί άνδρες, θεμέλια γενεών.»

Η ζωή και η θυσία του Παύλου Μελά ταυτίζεται απόλυτα με τον αγώνα για την ελληνική Μακεδονία. Από τα χρόνια εκείνα του Μακεδονικού Αγώνα είχαμε αργότερα την εθνική εξόρμηση των Βαλκανικών Πολέμων 1912-13 με την Απελευθέρωση της Μακεδονίας, την συμμετοχή της χώρας στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο και το Μακεδονικό Μέτωπο αλλά και την προσπάθεια των Σέρβων να προσεταιρισθούν τη Θεσσαλονίκη.

Ακολούθησαν οι αμφισβητήσεις των Βουλγάρων για τις Συνθήκες που τους απέκοπταν από το Αιγαίο για να φθάσουμε στο Β Παγκόσμιο Πόλεμο τη γερμανική επίθεση της 6 Απριλίου 1941, την κατάληψη της Μακεδονίας από τους Γερμανούς και τη προσφορά μεγάλου τμήματος της στους κομιτατζήδες της Σόφιας, με τις ανείπωτες σφαγές, τις διώξεις, τις καταστροφές και τη προσπάθεια εξελληνισμού της. Θα φθάσουμε τέλος στα 1944 όταν ο αρχηγός των κομμουνιστών της Γιουγκοσλαβίας Τίτο θα εφεύρει την ύπαρξη δήθεν ιδιαίτερου Μακεδονικού κράτους που τελικός σκοπός του ήταν και η βίαιη υπαγωγή και της ελληνικής Μακεδονίας σ’ αυτό.

Έκτοτε η χώρα μας ταλαιπωρείται σ’ ένα διεθνή διπλωματικό μαραθώνιο για να αποδείξει ότι «μακεδονικό κράτος» εκτός του ελληνικού χώρου είναι ανύπαρκτο και τα προβαλλόμενα δήθεν ιστορικά στοιχεία για την ύπαρξη του είναι ψευδεπίγραφα. Αλλά η «έμπνευση» του Τίτο είχε προηγούμενο και μάλιστα … από την ελληνική πλευρά!

Υποταγή στα κελεύσματα της Διεθνούς!

Το νεοσύστατο τότε ΚΚΕ ζήτησε την ένταξη του στη Διεθνή του κομμουνισμού στα 1924 αφού πρώτα αποδέχτηκε τη δημιουργία Κομμουνιστικής Βαλκανικής Ομοσπονδίας (υπό την Βουλγαρία) στην οποία θα υπαγόταν και η ελληνική Μακεδονία, ως τμήμα του σλαβικού τόξου!

Έντεκα χρόνια αργότερα, όταν το ΚΚΕ άρχιζε την προσπάθεια προσεταιρισμού των αστικών κομμάτων για τη δημιουργία Λαϊκού Μετώπου διεγράφη το Μακεδονικό από την ατζέντα για να μας το υπενθυμίσει αργότερα στο τρίτο Γράμμα του Γεν. Γραμματέας του Κόμματος (15 Ιανουαρίου 1941) όταν στο κείμενο του με τις οδηγίες προς τους συντρόφους του έγραψε ότι η Αυτοδιάθεση της Μακεδονίας παραμένει πάντα στόχος του κόμματος.

Στη πρώτη περίοδο της Κατοχής το Κόμμα απεφάσισε – με συνεργασία των κατοχικών δυνάμεων γερμανών και Βουλγάρων – να απελευθερώσει από τις φυλακές της Ακροναυπλίας μια ομάδα των λεγόμενων Σλαβομακεδόνων για να προετοιμάσουν το έδαφος για την Αυτοδιάθεση. Επικεφαλής αυτής της ομάδας ήταν ο Ανδρέας Τζήμας που θα διατελέσει σε υψηλόβαθμες θέσεις στην ιεραρχία του κόμματος και θα σταλεί αργότερα σύνδεσμος με τον Τίτο. Εκεί που θα εκκολαπτόταν το «Μακεδόνικο».! Στη Κατοχή, το ΚΚΕ, για να μη βρεθεί αντιμέτωπο με τον πατριωτισμό των Ελλήνων και αποδυναμωθεί το ψευδεπίγραφο «Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο» απέκρυψε τις προθέσεις του για το Μακεδονικό. Θα επανέλθει όμως αργότερα.

«Από το ΚΚΕ έμαθα ότι είμαι μακεδόνας»!

Υπάρχει μια απίστευτη ομολογία εξέχοντος αργότερα στελέχους του μακεδονικού μορφώματος των Σκοπίων: του Μιχάλη Κεραμιτζήεφ που την απεκάλυψε στο γνωστό κομμουνιστή συγγραφέα Αλέκο Παπαναγιώτου και μας την παραδίδει ο έγκυρος ιστορικός των Βαλκανικών πραγμάτων καθηγητής Ευάγγελος Κωφός.

«Τότε (1939), απεκάλυψε, δεν είχα ιδέα από αυτά τα πράγματα: Μακεδόνες, Μακεδονία, Μακεδόνικο Ζήτημα, Κομιτάτο κλπ. Με το Λάζο Τερπόφσκυ βρισκόμουν τακτικά σε δουλειές. Το ίδιο και με τα άλλα μακεδόνικα στελέχη μας. Ποτέ και πουθενά κανένας δεν μου είπε καμιά κουβέντα για Μακεδόνες. Είμασταν κομμουνιστές και παλεύαμε για τον κομμουνισμό. Ένοιωθα το ίδιο που ένιωθε και ένας Έλληνας κομμουνιστής. Στο βαθμό που ένοιωθα κάτι ιδιαίτερο σαν Σλάβος ένοιωθα ότι είμαι Βούλγαρος».

«Τώρα βέβαια βγήκαν πολλά «παλικάρια», ο Τσίπας, ο Λάζος (Ασημόπουλος) και οι άλλοι γνωστοί που λένε τα πιο απίθανα παραμύθια, τότε όμως κανένας δεν μιλούσε για ΒΜΡΟ και για Μακεδονία. Κανένα μακεδόνικο στέλεχος δεν μίλησε ποτέ γι αυτά ούτε σε μας ούτε και σε μία έστω δίκη. Μονάχα οι Έλληνες κομμουνιστές μιλούσαν πάντα για Μακεδόνες και για Μακεδονία, αυτοί υπεράσπιζαν αυτή τη θέση και στα δικαστήρια και καταδικάζονταν. Εγώ μέσα στο ΚΚΕ και από το ΚΚΕ, από τους Έλληνες κομμουνιστές και όχι από τους Μακεδόνες άρχισα να μαθαίνω και να νοιώθω ότι είμαι Μακεδόνας. Αυτή είναι η αλήθεια» (βλ. Μακεδονία και Θράκη, 1941-1944. Κατοχή – Αντίσταση – Απελευθέρωση – Διεθνές Συνέδριο – Ευ. Κωφός, σελ. 131α – έκδοση «Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου – Θεσσαλονίκη 1998).

Και κομιτατζήδες για την απελευθέρωση της Ελληνικής Μακεδονίας!

Ο ΕΛΑΣ και το ΚΚΕ έφθασαν σε τόση θρασύτητα κατά την Κατοχή ώστε ολόκληρα τμήματα Βουλγάρων κομιτατζήδων που είχαν προηγουμένως βασανίσει τον ελληνικό πληθυσμό να τα εντάξουν ως τμήματα των μονάδων τους. Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ιστορικός κ. Ιωάννης Κολιόπουλος, στο δίτομο έργο του «Λεηλασία Φρονημάτων» – Το Μακεδονικό ζήτημα στη Κατεχόμενη Δυτική Μακεδονία 1941-44 (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών – 1994) αποκαλύπτει σωρεία περιπτώσεων, με συγκεκριμένα ονόματα ακόμα και γνωστών εγκληματιών πολέμου Βουλγάρων κομιτατζήδων που βρήκαν στέγη στις μονάδες του ΕΛΑΣ. Αργότερα ο Βουλγαρικός στρατός Κατοχής που εν μία νυκτί έγινε από φασιστικός μαρξιστικός (!) θα συμπράξει στην Ανατολική Μακεδονία με τον ΕΛΑΣ για τη συντριβή των μη εαμικών αντιστασιακών οργανώσεων.

Τότε που έβγαλε το προσωπείο…

Την άνοιξη του 1949 το ΚΚΕ απεκάλυψε και πάλι το πραγματικό του πρόσωπο. Ήταν η εποχή που είχε αποδυναμωθεί εντελώς ο λεγόμενος Δημοκρατικός Στρατός και θα έπρεπε να ενισχυθεί από τα γειτονικά κομμουνιστικά κράτη με νέους άνδρες. Στην 5η Ολομέλεια το Κόμμα αποφάσιζε τη διεύρυνση της ψευδοκυβερνήσεως των βουνών με υπουργούς σλαβομακεδόνες. Αντάρτες των Σκοπίων σχημάτισαν μονάδες στο «Δημοκρατικό Στρατό» ενώ συμπληρώθηκαν και από 2000 τσάμηδες (παλιούς βασανιστές του ηπειρωτικού λαού στη Κατοχή) που τότε υπηρετούσαν τον Χότζα. Έτσι το ΚΚΕ υπολόγιζε να απαλλαγεί ο Μακεδονικός λαός από τους Παυλομελάδες…

Οι Παυλομελάδες έσφιγγαν τη θηλιά…

Στο φύλλο του περιοδικού Πολιτικά θέματα της 1ης Μαρτίου 1999, σε σημείωμα μας είχαμε επισημάνει την κινητοποίηση των «δημοκρατικών πνευματικών δυνάμεων» για την παρουσίαση του βιβλίου – που εκδόθηκε τότε – της χήρας του άλλοτε διευθυντού του «Ριζοσπάστη» και αντιστράτηγου του λεγόμενου «Δημοκρατικού Στρατού» Κώστα Καραγιώργη – Γυφτοδήμου.

Είχαμε γράψει ότι η χήρα του Καραγιώργη έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπίζεται τη μνήμη του άνδρα της, που τελικά δολοφονήθηκε κατά μυστηριώδη τρόπο από τους ίδιους τους συντρόφους του, στα υπόγεια της Διεύθυνσης Κρατικής Ασφάλειας στο Βουκουρέστι.

Για τη δολοφονία αυτή – όπως συνήθως γίνεται – δεν υπάρχει καμία εξήγηση από το ΚΚΕ και τον Περισσό. Επειδή όμως με την έκδοση του βιβλίου και πάλι τα ιστορικά γεγονότα διαστρεβλώνονταν με τις απόψεις της «μιας αλήθειας» αναγκάστηκα να υπενθυμίσω σ’ αυτούς που κάνουν προσπάθεια να παρουσιάσουν τον Καραγιώργη ως περίπου «εθνικό ήρωα» μερικές από τις «ανδραγαθίες» του «αντιστράτηγου», που βέβαια αποσιωπούνται στο σημερινό ιστορικό περιβάλλον. Στο αρχείο μου υπάρχει η εφημερίδα του «Δημοκρατικού Στρατού» «Προς τη Νίκη» της 28ης Μαρτίου 1949, στην οποία περιγράφονται λεπτομέρειες από το 2ο Συνέδριο του ΝΟΦ (της σλαβομακεδονικής γνωστής οργάνωσης).

Εκεί, γράφει η εφημερίδα, παραβρέθηκαν περισσότεροι από 600 αντιπρόσωποι του «σλαβομακεδονικού λαού». Ο ίδιος ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης ήταν στο συνέδριο και μεταξύ άλλων και ο «αντιστράτηγος» Κώστας Καραγιώργης. Μέσα σε επευφημίες και συνθήματα για την ενιαία πάλη ΚΚΕ και ΝΟΦ ο Καραγιώργης πήρε το λόγο και είπε τα εξής χαρακτηριστικά:

«Πόσοι είναι οι τόποι που βασανίστηκαν, στέναξαν τόσο κάτω από τόσους ζυγούς σκλαβιάς, όσο ο μακεδονίτικος λαός. Οι Τούρκοι Μπέηδες πιο παλιά, οι Σέρβοι κομιτατζήδες και οι Έλληνες κομιτατζήδες – οπλαρχηγοί, Παυλομελάδες και Καπετάν Βαρδαίοι, Τσόντοι και Γαρέφηδες, του έσφιγγαν τη θηλιά στο λαιμό. Το Ίλιντεν του 1903 ήταν ένα μεγάλο επαναστατικό ξεκίνημα. Μεγάλοι και δοξασμένοι άνδρες του σλαβομακεδονικού λαού, ο Ντέλτσεφ, ο Πετρώφ, ο Σαντάσκυ, ο Πανίστα, ο Τσάουλεφ, ο Γκρούεφ και τόσοι άλλοι, έδωσαν το αίμα τους για τη μακεδόνικη λευτεριά».

«Το ΚΚΕ έχει υποχρέωση από την ίδια τη διεθνιστική του φύση, από την ίδια τη μαρξιστική – λενινιστική – σταλινική του κοσμοθεωρία, στάθηκε πιστό στον αγώνα του μακεδόνικου λαού και ολοκλήρωσε με την ιστορική του απόφαση της 5ης Ολομέλειας, τη σωστή γραμμή του στο εθνικό ζήτημα. Ο σλαβομακεδόνικος λαός, με τον αγώνα του, με τις θυσίες του, με την ένοπλη συμβολή του στον μεγάλο απελευθερωτικό αντιιμπεριαλιστικό αγώνα του ελληνικού λαού, έχει κερδίσει έμπραχτα το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και τη λεφτεριά του».

Με το κλείσιμο της ομιλίας το ο «αντιστράτηγος» Καραγιώργης, αφού εξηγούσε ότι «έχουμε παραμερίσει αποφασιστικά από τις γραμμές μας όλα τα δισταχτικά, λιπόψυχα, δειλά, οπορτουνιστικά στοιχεία (κάποιους δηλαδή που εξέφραζαν φόβους ότι η παράδοση της Μακεδονίας στους σλάβους θα ζημίωνε την απήχηση του ΚΚΕ στον ελληνικό λαό) και έχουμε εξασφαλίσει αποφασιστική, αλύγιστη, ανοιχτομάτα και φωτισμένη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία με επικεφαλής το δοκιμασμένο αρχηγό μας Νίκο Ζαχαριάδη», εξήγγειλε στα αλαλάζοντα από ενθουσιασμό πλήθη ότι «σε λίγο θα ανασχηματίσουμε και τη δημοκρατική μας κυβέρνηση και με τη συμμετοχή του ΝΟΦ και θα την κάνουμε αντιπροσωπευτική»!! (Στη νέα «κυβέρνηση» υπουργός Παιδείας και Υγιεινής ήταν ο Πέτρος Κόκκαλης, για τον οποίο αφιερώσαμε κεντρικό δρόμο των Αθηνών, δίπλα στην αμερικανική πρεσβεία!).

ΕΛΛΑΣ
ΚΟΙΝΟΣ ΠΑΡΟΝΟΜΑΣΤΗΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

Αιώνια Ελληνική Πίστη : Ένα τεράστιο ευχαριστώ στην κ.Ιωάννα Φωκά για το υλικό που αφορά τον μεγάλο κυβερνήτη και την κατανόηση για την ανάρτησή του απο το ιστολόγιο μας.

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι προκύπτουν όταν στα μέσα του 19ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία παρακμάζει και τα μεν υπόδουλα Χριστιανικά Έθνη της χερσονήσου του Αίμου συμμαχούν και στρέφονται εναντίον της, οι δε Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία, Ρωσσία, Ιταλία) σπεύδουν με διπλωματικές και στρατιωτικές ενέργειες να αποκομίσουν οφέλη. Η διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και οι πόλεμοι επισπεύδονται όταν το Νεοτουρκικό Κομιτάτο το καλοκαίρι του 1908 καταλύει την απολυταρχία του Σουλτάνου, με στόχο ένα φιλελεύθερο Σύνταγμα. Η κατάσταση όμως που διαμορφώνεται από αυτή την αλλαγή καθεστώτος είναι πιο επώδυνη για τους λαούς γιατί οι αρχές απαιτούν τώρα τον άμεσο αφοπλισμό των υπόδουλων. Παράλληλα το νέο καθεστώς προβαίνει σε αναγκαστική εγκατάσταση μουσουλμάνων στην Μακεδονία και στην καταπολέμηση κάθε φιλελεύθερης κίνησης και εξοντωτικές διώξεις των Χριστιανών....

Η ιδέα της συνένωσης των βαλκανικών Εθνών εναντίον της Πύλης είχε ήδη δημιουργηθεί παλαιότερα και οι ενέργειες του Ρήγα αποσκοπούσαν σε αυτήν. Αργότερα στην Ελλάδα η «Εθνική Εταιρεία», με αρχηγό τον Παύλο Μελά, είχε ήδη αναπτύξει με ιδέες και έργα το επαναστατικό πνεύμα και ο θάνατός του αργότερα τον ανέδειξε ως σύμβολο του αγώνα για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Στην αρχή του 20ου αιώνα το Μακεδονικό βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη και τα ελληνικά ανταρτικά σώματα δρούσαν προς υπεράσπιση των ελληνικών πληθυσμών της Μακεδονίας. Τον αγώνα καθοδηγούσαν ο Παύλος Μελάς, ο Σπυρομίλιος, ο Κωνσταντίνος Μάνος, ο Κατεχάκης, ο Ίωνας Δραγούμης ως υποπρόξενος στο Μοναστήρι και ο Λάμπρος Κορομηλάς στην Θεσσαλονίκη. Ο αγώνας τους, που κράτησε από το 1904-1908 ήταν διπλός, εναντίον των Βουλγάρων κομιτατζήδων και των Τούρκων. Χύθηκε πολύ αίμα, η Ελλάδα όμως απεκόμισε αυτοπεποίθηση με τις επιτυχίες που είχε, μετά την τραγική ήττα που είχε υποστεί στον πόλεμο του 1897.

Στην «Εθνική Εταιρεία» συμμετείχε και ο Ιωάννης Μεταξάς από το 1896 ως ιδρυτής του τμήματος του Ναυπλίου, όπως προκύπτει από το Ημερολόγιο του και από επιστολή του προς τον Παύλο Μελά. (αρχείο Ναταλίας Μελά-Ιωαννίδη), και το 1897 ζήτησε ενώ βρισκόταν στο Ναύπλιο να πάει να πολεμήσει στο μέτωπο, όπως και έγινε. Για την συμμετοχή του στον Πόλεμο του 1897 και για τη δράση του στους Βαλκανικούς Πολέμους σημαντική πηγή αποτελούν οι καταγραφές του ιδίου και η πυκνή αλληλογραφία του με την σύζυγό του Λέλα, που συμπεριλαμβάνεται στην έκδοση του Ημερολογίου του (Α’ και Β’ τόμος), που χρονικά καλύπτουν και όλο το διάστημα του Α’ και Β’ Βαλκανικού Πολέμου. Τα στοιχεία που προκύπτουν από αυτά τα κείμενα και την αλληλογραφία κρίνονται ιστορικά και ουδέποτε αμφισβητήθηκαν....

Όταν το 1910 ο Βενιζέλος ανέλαβε την διακυβέρνηση, μετά την επανάσταση στο Γουδή 1909, τάχτηκε με την προοπτική της αντίστασης στην Οθωμανική αυτοκρατορία και συνέχισε το έργο της αναδιοργάνωσης του στρατού, που είχαν εγκαινιάσει οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πρότασή του προς στον Ιωάννη Μεταξά, στις 6 Οκτωβρίου 1910, να δεχθεί να γίνει πρώτος Υπασπιστής του, και μάλιστα όχι για τυπικούς λόγους αλλά για να τον συμβουλεύεται επί των σοβαρών στρατιωτικών θεμάτων. Αξιοσημείωτο είναι ότι τον επέλεξε για αυτόν τον ρόλο, παρόλο ότι ο Μεταξάς δεν ανήκε στον Στρατιωτικό Σύνδεσμο που τον είχε φέρει στην αρχή. Στη πρώτη συνάντησή τους ο Βενιζέλος του επισήμανε: «Γνωρίζετε εις ποίαν αξιοθρήνητον κατάστασιν περιήλθομεν, ώστε να υπομένωμεν τας ταπεινωτικάς προκλήσεις των Τούρκων, χωρίς να δυνάμεθα να αμυνθώμεν της τιμής μας. Έχω απόφασιν να εργασθώ ανενδότως εις την δημιουργίαν στρατού αρτίου και εις την εμπέδωσιν αυστηράς πειθαρχίας. Ζητώ την συνδρομήν σας εις το έργον τούτο. Δια τούτο σας προσφέρω την θέσιν του πρώτου μου υπασπιστού».

Η επιλογή του Ιωάννη Μεταξά ήταν σωστή. Αριστος αξιωματικός του ελληνικού στρατού, διέθετε επιπλέον γνώσεις μετά τις εξαιρετικές στρατιωτικές σπουδές που είχε κάνει στην Στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου και συγχρόνως πείρα γύρω από τα ελληνικά θέματα. Είχε δει την κατάσταση του στρατού και τις αδυναμίες του στον πόλεμο του 1897 που είχε λάβει μέρος. Από το 1904 είχε ενταχθεί στο «Σώμα Γενικών Επιτελών», που μόλις είχε ιδρυθεί. Είχε επιπλέον εργασθεί και στον καταρτισμό του «Οργανισμού Δούσμανη» που αποσκοπούσε στη προετοιμασία του στρατού και την αναδιοργάνωση που είχε εισηγηθεί και πραγματοποιήσει ο Γεώργιος Θεοτόκης. Επιπλέον ήταν ένα πρόσωπο που διατηρούσε άριστες σχέσεις με τα ανάκτορα, τον βασιλέα Γεώργιο και τον Διάδοχο Κωνσταντίνο, στοιχείο απαραίτητο στην πολιτική του Βενιζέλου. Ο Κωνσταντίνος τον είχε γνωρίσει στον πόλεμο του 1897 και τον είχε επιλέξει μαζί με άλλους δύο αξιωματικούς, τον Ξενοφώντα Στρατηγό και τον Ιπποκράτη Παπαβασιλείου, για να τους στείλει για μετεκπαίδευση στην Γερμανία. Όταν επέστρεψε ο Μεταξάς ανέλαβε να διδάξει στρατηγική στον γιό του Κωνσταντίνου Γεώργιο τον μετέπειτα βασιλέα....

  

Η συμμετοχή του Ιωάννη Μεταξά στην προετοιμασία των Βαλκανικών Πολέμων και την διεξαγωγή των μαχών, ήταν καθοριστική για την έκβαση τους. Ως Λοχαγός ο Ιωάννης Μεταξάς, ανέλαβε εκ μέρους του Βενιζέλου σε μυστική αποστολή να διαπραγματευθεί την στρατιωτική συμφωνία με τους Βουλγάρους, στη Σόφια τον Σεπτέμβριο του 1912 και αργότερα τον Ιούνιο του 1913 με τους Σέρβους, λίγο πριν αρχίσει ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος. Στις μάχες ως επιτελής ήταν ο κύριος επιτελικός σχεδιαστής τους, όπως άλλωστε αναφέρει και ο στρατηγός Λεωνίδας Παρασκευόπουλος σε επιστολές του. Αυτός ήταν επίσης που διαπραγματεύτηκε με τους Τούρκους τα Πρωτόκολλα παράδοσης Θεσσαλονίκης μαζί με τον Β. Δούσμανη και Ιωαννίνων μαζί με τον Ξ. Στρατηγό, τα οποία φέρουν την υπογραφή του. Ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος άρχισε την 1η Οκτωβρίου του 1912, με διακοίνωση που επιδόθηκε στην Πύλη εκ μέρους των τεσσάρων Χριστιανικών Κρατών, Ελλάδας, Σερβίας, Μαυροβούνιου και Βουλγαρίας, με την οποία ζητούσαν την διασφάλιση των υπηκόων τους. Η Πύλη απέρριψε την διακοίνωση με αποτέλεσμα την αρχή των εχθροπραξιών. Η στρατηγική ήταν να επιτεθεί το καθένας στρατός χωριστά στα πλησιέστερα του σημεία συγκέντρωσης εχθρικού στρατού. Η Ελλάδα συνέβαλε στη συμμαχία και με τις ναυτικές της δυνάμεις, υπό τον Ναύαρχο Κουντουριώτη, που όταν άρχισαν οι εχθροπραξίες ελευθέρωσαν τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και κατατρόπωσαν το Οθωμανικό ναυτικό.

Η Ελλάδα εκδηλώθηκε επιθετικά με δύο διαφορετικές στρατιές. Την στρατιά της Ηπείρου στη δυτική Ελλάδα, με διοικητή τον αντιστράτηγο Κων. Σαπουντζάκη και την στρατιά της Θεσσαλίας, στην Ανατολική Ελλάδα, που οδηγούσε τον κύριο όγκο του στρατού με Αρχιστράτηγο τον Διάδοχο και μετέπειτα Βασιλέα Κωνσταντίνο. Στο εκλεκτό επιτελείο του αρχηγός ήταν ο Παναγιώτης Δαγκλής, υπαρχηγός ο Βίκτωρ Δούσμανης, και επιτελείς οι Ιωάννης Μεταξάς, Ξενοφών Στρατηγός και Κωνσταντίνος Πάλλης....

Στις 5 Οκτωβρίου η στρατιά της Θεσσαλίας με αρχηγό τον Διάδοχο Κωνσταντίνο διάβηκε τα σύνορα βορείως της Λάρισας και έδωσε την πρώτη σκληρή μάχη στην Ελασσώνα. Ακολούθησαν οι αιματηρές και νικηφόρες μάχες του Σαραντάπορου, Δεσκάτης, Σερβίων, Κοζάνης και Γιαννιτσών, και στις 26 Οκτωβρίου, υπό την απειλή νέας μάχης έγινε η παράδοση της Θεσσαλονίκης, μετά από διαπραγματεύσεις με τους επιτελείς του Διαδόχου, τον Βίκτωρα Δούσμανη και τον Ιωάννη Μεταξά. Οι όροι του Πρωτόκολλου παράδοσης της Θεσσαλονίκης είναι χειρόγραφο του Ι. Μεταξά και φέρει τις δύο υπογραφές δίπλα στην υπογραφή του Χασάν Ταχσίν Πασσά. Ακολούθησαν οι μάχες της Φλωρίνης και η είσοδος στην Κορυτσά στις 6 Δεκεμβρίου του 1912. Και ενώ ο στρατός συνέχιζε την προέλαση ο Βενιζέλος συνοδευόμενος από διπλωμάτες και τον Ιωάννη Μεταξά έφθασε στο Λονδίνο για την Διάσκεψη των Βαλκανίων με τις Μεγάλες Δυνάμεις.

Στις αρχές Ιανουαρίου η επιστροφή του Μεταξά στο μέτωπο κρίθηκε απαραίτητη γιατί ο στρατός της Ηπείρου παρά τις επανειλημμένες επιθέσεις έμενε καθηλωμένος στην Φιλιππιάδα, χωρίς να μπορεί να κυριεύσει τα Ιωάννινα. Ένα μήνα αργότερα η Μάχη του Μπιζανίου, σχεδιασμένη από τον Ιωάννη Μεταξά, έδωσε την νίκη και ο ελληνικός στρατός μπήκε στην πόλη των Ιωαννίνων την 21η Φεβρουαρίου 1913. Το πρωτόκολλο παράδοσης φέρει επίσης την υπογραφή του Μεταξά και του Ξενοφώντα Στρατηγού.

Ο Α’ Βαλκανικός πόλεμος έληξε με την Συνθήκη του Λονδίνου στις 17/30 Μαίου του 1913, που ήταν το αποτέλεσμα της Διάσκεψης του Λονδίνου 1912-1913, με την οποίαν παραχωρήθηκαν από την Πύλη στους Συμμάχους όλα τα εδάφη δυτικά της γραμμής Αίνου- Μηδείας, εκτός από την Αλβανία, που ανακηρύχτηκε σε ανεξάρτητη ηγεμονία. Δεν λύθηκε το θέμα των νήσων του Ανατολικού Αιγαίου, παρόλη την κατά θάλασσαν νίκη των Ελλήνων, ούτε η χάραξη των συνόρων της Ελλάδος με την Αλβανία. Η Πύλη παραχώρησε άπαντα τα κυριαρχικά της δικαιώματα στην Κρήτη....

Ακολούθησε ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος, ο Ελληνοβουλγαρικός όπως λέγεται, στον οποίο οι Έλληνες, οι Σέρβοι και οι Ρουμάνοι συμμάχησαν να επιτεθούν εναντίον των Βουλγάρων, προκειμένου να διευθετήσουν τα μεταξύ τους σύνορα. Η Βουλγαρία εκδηλώθηκε επιθετικά πρώτη συγχρόνως στην περιοχή της Νιγρίτας και του Παγγαίου. Σε αυτή απήντησε ο ελληνικός στρατός στις 19 Ιουνίου 1913. Ακολούθησαν οι αιματηρές και νικηφόρες μάχες της Μπερόβας, Μπάλτσα, Λιγκοβάνης, Κιλκίς, Λαχανά, Δοιράνης, Καβάλλας, Στρώμνιτσας, Δεμίρ Ισάρ. Ο Ιωάννης Μεταξάς έλαβε μέρος ως επιτελής με τον βαθμό πλέον του αντισυνταγματάρχου του μηχανικού. Ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος έληξε με την Συνθήκη του Βουκουρεστίου στις 10 Αυγούστου 1913, η οποία υπεγράφη οριστικά στις 28 Οκτωβρίου 1913 και είχε σαν αποτέλεσμα τη μείωση των Βουλγαρικών εδαφών σε μεγάλη έκταση.

Για την Ελλάδα οι πόλεμοι αυτοί είχαν ως αποτέλεσμα να διπλασιαστεί η έκταση της και από 63.210 τετ. χλμ. να γίνει 120.308 και να αυξηθεί ο πληθυσμός της, από 2.700.000 σε 5.500.000 περίπου κάτοικους. Στις πολύνεκρες μάχες έλαβαν μέρος 129.000 πεζοί και 1000 ιππείς. Έχασαν τη ζωή τους 304 αξιωματικοί και 7. 428 οπλίτες ενώ έμειναν τραυματίες 628 αξιωματικοί και 42.185 οπλίτες.. Η γενναιότητα του Ελληνικού στρατού υπήρξε καθοριστική για την επιτυχία. Αυτοί έκτισαν με το αίμα τους την Ελλάδα που έχουμε σήμερα.

Μετά την υπογραφή της Συνθήκης του Βουκουρεστίου, ο Μεταξάς εκπόνησε σχέδια για την άμυνα της Ελλάδος στις περιοχές που είχαν ελευθερωθεί γιατί η Τουρκία εξοπλιζόταν (1913-1914). Οι Σέρβοι παρόλη την συμμαχική διάθεση δεν βοήθησαν....

Η επιτυχία της Ελλάδος οφείλεται:

* Στην άριστη συνεργασία πολιτικής ηγεσίας, ανακτόρων και στρατού, δηλαδή Ελευθερίου Βενιζέλου, Βασιλέως Γεωργίου Α΄ και αρχιστρατήγου Διαδόχου Κωνσταντίνου.

* Στο οργανωμένο επιτελείο, το σωστό σχεδιασμό και με την συνεχή παρουσία του αρχιστρατήγου Διαδόχου Κωνσταντίνου στα πεδία των μαχών.

* Στη άρτια προετοιμασία και εκπαίδευση στρατού και ναυτικού, έργο που επιτελέστηκε κατά τις κυβερνήσεις του Γεωργίου Θεοτόκη1899-1909. Ο ίδιος ως υπουργός των Ναυτικών το 1886, επί Τρικούπη φρόντισε να αγοραστούν τα πλοία Ύδρα, Σπέτσαι, Ψαρά, να γίνουν ναυτικές σχολές και να εκπαιδευτούν πληρώματα. Στην διάρκεια της πρωθυπουργίας του έγινε και η αγορά του θωρηκτού Αβέρωφ, με δωρεά του Γεωργίου Αβέρωφ, ποσού 100.000 λιρών. Αγοράστηκαν επίσης, τουφέκια μάνλιχερ, ιδρύθηκε το «Ταμείο Εθνικής ’μυνας» και το «Ταμείο Εθνικού Στόλου». Την προετοιμασία του στρατού συνέχισε και ο Βενιζέλος καλώντας και Γάλλους αξιωματικούς τον Ιανουάριο του 1912, κάτι για το οποίο διαφώνησε ο Μεταξάς.

* Στις σωστές στρατιωτικές και διπλωματικές αποφάσεις του Ελευθερίου Βενιζέλου από το 1910. Στους διπλωματικούς χειρισμούς του στις Συνθήκες του Λονδίνου 1913 και Βουκουρεστίου 1913.

* Στον ηρωισμό των στρατιωτών που αντιμετώπισαν ηρωικά κακουχίες, έλλειψη τροφίμων ακόμα και την χολέρα που αποδεκάτισε το στράτευμα κατά τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο.... 

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Η ΜΑΧΗ ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΤΖΑΚΑΓΙΑ! ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ''ΦΕΥΓΙΟ'' ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ ΜΑΝΙΑΤΗ - Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΥΨΩΜΑ 126

Ώρες πέρασαν, από την έναρξη των τουρκικών επιχειρήσεων, για κατάληψη της Κύπρου. Οι Μονάδες Καταδρομών, διοικούμενες από το Συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Κομπόκη, το βοηθό του Λοχαγό Θεόδωρο Αξιώτη και τον Ταγματάρχη Αλέξανδρο Μανιάτη, Διοικητή της 31 ΜΚ, τον Ταγματάρχη Ναπολέοντα Δαμασκηνό, Διοικητή της 32 ΜΚ και τον Ταγματάρχη Γεώργιο Κατσάνη, Διοικητή της 33 ΜΚ, ακατάπαυστα ήδη μάχονται σε όλα τα μέτωπα. Η μια επιχείρηση διαδέχεται την άλλη. Ώρα 18.30. Οι 11ος, 12ος και 13ος Λόχοι Κρούσεως της 31 Μοίρας Καταδρομών μόλις έχουν ολοκληρώσει την τοπογραφική ενημέρωση. Σε μια πρόχειρη, αυτοσχέδια αμμοδόχο, στο ύψωμα της Αετοφωλιάς, αναλύεται η αποστολή των διαφόρων καταδρομικών τμημάτων. Μια νέα επιχείρηση τους περιμένει. Η κατάληψη του στρατοπέδου καταδρομών των Τούρκων. 

Το απόρθητο φρούριο του Κοτζάκαγια, το οποίο, εν τω μεταξύ, είχε ενισχυθεί με μονάδα αλεξιπτωτιστών. Στον ουρανό υπερίπτανται, ανενόχλητα σχεδόν, τα αεροσκάφη της Τούρκικης πολεμικής αεροπορίας. Τα πολυβόλα τους ξερνούν ατσάλι, με το χαρακτηριστικό κρότο τους. Οι βόμβες ναπάλμ πέφτουν βροχηδόν. Στο μονοπάτι προς το στόχο, ώρα 21.00, το τμήμα του 13 Λόχου Κρούσεως που θα διεισδύσει στα μετόπισθεν του εχθρού, 22 στο σύνολο καταδρομείς, σταθμεύει για λίγο σ’ ένα δασικό προσκυνητάρι με την εικόνα του Προφήτη Ηλία. Όλοι προσκυνούν ευλαβικά και κατανυχτικά την εικόνα.

Είναι η ονομαστική γιορτή του Διοικητή του 13ου Λόχου Κρούσεως, Υπολοχαγού Ηλία Γλεντζέ. Μισή ώρα αργότερα, προσπερνούν αθόρυβα τις σκοπιές του εχθρού και εισέρχονται στο κατεχόμενο από τον εχθρό έδαφος. Διασχίζουν τη χαράδρα του Αγίου Ιλαρίωνα. Η κορφή προβάλλει στοιχειωμένη, μέσα από καπνούς βλημάτων του Πυροβολικού και του ΛΥΠ, με ΠΑΠ το Διοικητή του Λόχου Υποστηρίξεως της 31 ΜΚ, Λοχαγό Σταμάτη Ελευθέριο. Ο 13ος Λόχος Κρούσεως διασχίζει το δάσος της Αγύρτας. 

Αποφεύγει τις εχθρικές περιπόλους που οργώνουν την περιοχή. Την ίδια στιγμή, οι 11ος και 12ος Λόχοι Κρούσεως, με ηγήτορες τους Υπολοχαγούς Αθανάσιο Γαληνό και Παναγιώτη Καραχάλιο, αντιστοίχως, κινούνται, εξ’ ανατολών και βορείως, προς τον ΑΝΣΚ. Ώρα 22.55. Άφιξη, μετά από κοπιώδη και περιπετειώδη πορεία, έξω από το εχθρικό στρατόπεδο. Ασφαλίζεται ο ασβεστολιθικός δρόμος έξω από την κεντρική του πύλη, από ένα Ανθυπολοχαγό κι ένα οπλίτη. Μόνο ο γρύλος διακόπτει την ηρεμία της νύχτας. Μια κουκουβάγια φτερουγίζει δυνατά. Μένουν όλοι κάτω απνευστί. Την ίδια ώρα, ο 11ος Λόχος καταλαμβάνει θέσεις, έτοιμος για την καθήλωση των πολυβολείων του ανατολικού τομέα. Ο 12ος Λόχος αναλαμβάνει την ευθύνη του βόρειου τομέα. Μια απέραντη ησυχία βασιλεύει. 

Η ηρεμία της νύχτας ξανακάθεται στο θρόνο της. Οι καταδρομείς δεν αισθάνονται τίποτα πια. Απλώς μυρίζονται τον εχθρό. Είναι η ώρα μηδέν. Ή καλύτερα, η ώρα ”Κ”. Σε λίγα λεπτά αρχίζει η τελική φάση. Ο Λοχαγός του 13ου Λόχου διασκελίζει το περιτοίχισμα. Εισέρχεται στο στρατόπεδο. Γαζώνει το σκοπό που βρίσκεται ανυποψίαστος μπροστά του. Ακολουθεί το υπόλοιπο τμήμα. Μικρές ομάδες αναλαμβάνουν να προσβάλουν τους θαλάμους. Μέσα σ’ αυτούς και στο αμυδρό φως φανών θυέλλης, αναπαύονται τμήματα Τούρκων αλεξιπτωτιστών. Άπαντες, σε κλάσματα δευτερολέπτων, θα συλληφθούν. Το Διοικητήριο, αύτανδρον, έχει καταληφθεί. Η εκκαθάριση και κατάληψη των πολυβολείων της αμυντικής τοποθεσίας αναλαμβάνεται από τους 11ο και 12ο Λόχους Κρούσεως. Το στρατόπεδο ολόκληρο βρίσκεται στα χέρια της 31 Μοίρας Καταδρομών. 

Ο Λοχαγός του 13ου Λόχου πυροδοτεί την κόκκινη φωτοβολίδα. Συνθηματικό πως ο ΑΝΣΚ κατελήφθη. Οργανώνεται ταχύτατα περιμετρική άμυνα για αντιμετώπιση τυχόν αντεπιθέσεων. Τοποθετούνται σε κατάλληλες θέσεις τα βαρέα όπλα του εχθρού. Η διαταγή αναφέρει πως το ύψωμα θα παραδοθεί, πριν το πρώτο φως, σε μονάδα πεζικού. Οι καταδρομείς, προτού ξημερώσει, πρέπει να αποσυρθούν για την επόμενη αποστολή τους. Είναι μεσάνυχτα. Αναφέρεται πως η 32 Μοίρα Καταδρομών αντιμετωπίζει προβλήματα στην Άσπρη Μούττη. 

Ο Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές με τους καταδρομείς Προκοπίου και Παναγιώτου σπεύδει, με ένα πολυβόλο, να ενισχύσει την επίθεση της 32 Μοίρας Καταδρομών. Σε λίγο, ψίθυροι και κινήσεις κάτω και γύρω από το ύψωμα θέτουν τους αμυνόμενους σε συναγερμό. Τούρκικα τμήματα προσεύχονται και ετοιμάζονται. Με αλαλαγμούς, εφορμούν, όπως και στα γιουρούσια της εποχής της ηρωικής κλεφτουριάς. Σκοπός μοναδικός η ανακατάληψη του υψώματος. Με αυτό όμως τον τρόπο προδίδουν τις κατευθύνσεις των επιθέσεών τους. Η μάχη είναι ομηρική. Τα όπλα όλα κροταλίζουν ασταμάτητα. Οι ριπές, ένας συνεχής βόμβος. Οι σφαίρες σαν μέλισσες σφυρίζουν από κάθε σημείο. 

Ο υπέρτατος αγών κρατάει μέχρι το πρώτο φως. Διεξάγεται σώμα με σώμα. Είναι σκληρός κι άνισος. Οι Τούρκοι αντεπιτίθενται, με πολλαπλάσιες δυνάμεις, μανιωδώς. Δεν λαμβάνουν καθόλου υπόψη τις τρομακτικές απώλειές τους. Οι ηρωικοί καταδρομείς δεν λυγίζουν. Χρησιμοποιούν, για εξοικονόμηση πυρομαχικών, τούρκικα πολυβόλα που υφίσταντο στο στρατόπεδο. Μέσα από το φράγμα διασταυρούμενων πυρών, οι επιτιθέμενοι πέφτουν σωρηδόν. 

Κορμιά διαμελίζονται μπροστά στο πολυβόλο Browning 50 χιλιοστών, που χειρίζονται δύο έφεδροι Ανθυπολοχαγοί. Το ύψωμα κρατάει γερά. Όλες οι αντεπιθέσεις αποκρούονται. Τα τουρκικά επιτιθέμενα τμήματα διαλύθηκαν μέχρι και του τελευταίου ανδρός. Η ώρα έχει φθάσει 05.00. Άρχισε να ροδίζει η αυγή. Σίγησαν τα όπλα. Το βουνό και η χαράδρα είναι διάσπαρτες από πτώματα. Γύπες φτερουγίζουν. Αναφέρεται πως η μονάδα πεζικού που θα παραλάμβανε το ύψωμα αδυνατεί να εκτελέσει την αποστολή της. Σε λίγο αρχίζουν οι κανονιοβολισμοί από τον Άγιο Ιλαρίωνα που βρίσκεται σε απόσταση διακοσίων μέτρων. Κυριακή μεσημέρι. Εκδίδεται νέα διαταγή. Ο 11ος Λόχος Κρούσεως να αναχαιτίσει εχθρικά περίπολα μάχης στον Καραβά. 

Οι 12ος και 13ος Λόχοι Κρούσεως να κινηθούν προς τη διάβαση Αγίου Παύλου και την παραλία Αϊρκώτισσας, για αντιμετώπιση αποβατικών τμημάτων. Ο Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές, με κάποιο έφεδρο Ανθυπολοχαγό του Λόχου του, παραμένουν μετά την αποχώρηση των τμημάτων και παγιδεύουν τους χώρους του στρατοπέδου, περικυκλωμένοι από τις μονάδες του εχθρού, που με κάθε προφύλαξη προχωρούν προς το στρατόπεδο. Χειροβομβίδες χωρίς περόνες στα συρτάρια, κάτω από πτώματα και όπλα, πίσω από παράθυρα και καθίσματα. Δευτέρα ώρα 15.00. Προσκλητήριο Μοίρας στη διάβαση Αγίου Παύλου. Νεκρική σιγή. Μονάχα το θρόισμα του άνεμου στα φύλλα. ΕΙΣ ΑΠΩΝ. Ο Χριστόφορος Χριστοφόρου, από τον Ποταμό του Κάμπου. Ώρα 15.30. Ο ήλιος κατακόρυφα. Οι καταδρομείς ακόμα σε στάση προσοχής. 

Ο Ταγματάρχης Αλέξανδρος Μανιάτης, νέος Διοικητής της Μοίρας αναφωνεί: ”Ηθικό;” Η απάντηση είναι μία. ”Ακμαιότατο”. Σε λιγότερο από μια ώρα, η 31 Μοίρα Καταδρομών αναλαμβάνει νέα αποστολή.

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΥΨΩΜΑ 126

Στις τέσσερις τ’ απόγευμα λάβαμε διαταγή κατάπαυσης του πυρός. Ήταν Δευτέρα, 22 Ιουλίου 1974. Ο 12ος και ο 13ος Λόχοι Κρούσεως της 31 Μοίρας Καταδρομών βρισκόντουσαν βορείως της διάβασης Αγίου Παύλου, αντιμέτωποι με τ’ άρματα που ήδη εμφανίστηκαν στο θέατρο των επιχειρήσεων. 

Ο Υπολοχαγός Αθανάσιος Γαληνός, Διοικητής του 11ου Λόχου Κρούσεως οδήγησε το τμήμα στον Καραβά, σε αγώνα ενάντια στους εισβολείς, που προχωρούσαν ακάθεκτοι, με αντικειμενικό σκοπό να ενώσουν το προγεφύρωμα με το θύλακο Αγύρτας. Μέσα στα λεμονόδενδρα του Καραβά, σε αγώνα εκ του συστάδην, οι βάρβαροι αναχαιτίσθηκαν.

Εκεί, σοβαρά τραυματίστηκε Ανθυπολοχαγός Χρίστος Εύζωνας και ελαφρά ο Διοικητής του Λόχου, ο Ανδρέας Πίττας και ο αείμνηστος Επιλοχίας Αλέξανδρος Αλεξάνδρου. Την ίδια στιγμή, σήμα κινδύνου λήφθηκε στη βάση, από Μονάδα πεζικού που έδρα είχε το ύψωμα 126, παρά την Αετοφωλιά, ανατολικά του Προφήτη Ηλία και σε υψόμετρο 900 περίπου μέτρων. 

Η Μονάδα είχε υποστεί επίθεση, παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, από τμήμα Τούρκων αλεξιπτωτιστών. Ο Διοικητής του 13ου Λόχου Κρούσεως, Υπολοχαγός Ηλίας Γλεντζές, ζήτησε εθελοντές, για υποστήριξη του υψώματος. Έτσι, ταχύτατα δημιουργήθηκε μια ομάδα εθελοντών, αποτελούμενη από τρεις Ανθυπολοχαγούς, δύο Λοχίες, δύο Δεκανείς και δύο οπλίτες. Ηγήτωρ ο αρχαιοπρεπής Έλλην Υπολοχαγός από τη Σπάρτη, τη γενέτειρα του Λεωνίδα, του Αγησίλαου, του Λύσανδρου, του Κλεομένη. Η ομάδα αναχώρησε, με οδηγό οπλίτη που υπηρετούσε σε τάγμα προκάλυψης της περιοχής. 

Το τοπίο, πέρα από τις στάχτες, τα καμένα δένδρα και τα διάσπαρτα βλήματα, ήταν μεγαλόπρεπο κι εντυπωσιακό. Απόκρημνες κορφές, βαθιά φαράγγια, διάσελα και στενές κοιλάδες. Καθοδόν δεχθήκαμε επίθεση την οποία και χωρίς μεγάλη προσπάθεια αποκρούσαμε. Τα εχθρικά αεροσκάφη διέσχιζαν ανενόχλητα τους αιθέρες. Πριν το τελευταίο φως, επιτυχώς και χωρίς απώλειες καταφθάσαμε στις υπώρειες του υψώματος. Ήταν αργά. Το ύψωμα και το στρατόπεδο ήδη καταλήφθηκαν από τους Τούρκους αλεξιπτωτιστές. 

Προσεγγίσαμε τον ΑΝΣΚ και αναγνωρίσαμε το στόχο. Ως σύνθημα καθορίσαμε τη λέξη ”ΛΟΚ” και παρασύνθημα τη λέξη ”ΕΝΩΣΙΣ”. Η επιθετική διάταξή μας είχε τρεις άξονες κίνησης, της κάθε μιας να ηγείται και ένας Ανθυπολοχαγός. Η επαφή με τα εχθρικά τμήματα ήταν άμεση. Ο εχθρός έφερε στολή και κράνος παραλλαγής. Εμφανώς διακρίνονταν από την ομάδα μας, που φορούσε τη χακί θερινή στολή των Καταδρομών, ήτοι, χιτώνιο άνευ χειρίδων, βραχεία περισκελίδα με ζωστήρα, άρβυλα με τις κάλτσες προς τα έξω να επικαλύπτουν το άνω άκρο κι οπωσδήποτε το πράσινο μπερέ. 

Ο αιφνιδιασμός προκάλεσε σύγχυση και πανικό στον εχθρό, που ήταν διάσπαρτος σε όλο το χώρο. Τα καταιγιστικά πυρά των όπλων προκάλεσαν σημαντικές απώλειες, αλλά και αποστέρησε τον εχθρό από τους βαθμοφόρους του, που ήταν εσφαλμένα μαζεμένοι στο άκρον του υψώματος και συσκέπτονταν. Άλλοι έπεφταν από τα δένδρα νεκροί από τις σφαίρες μας. Όσοι κατάφεραν να διασωθούν, υποχώρησαν στο κέντρο του υψώματος. Μια μικρή ομάδα που επέζησε αποσύρθηκε στη σπηλιά της Αετοφωλιάς.

 Ο χώρος περικυκλώθηκε. Ζητήθηκε η παράδοσή της. Αντ’ αυτού, ένας τραυματίας αλεξιπτωτιστής, που διέλαθε της προσοχής μας, κατάφερε με μια χειροβομβίδα να τραυματίσει τον Υπολοχαγό Ηλία Γλεντζέ από τη Σπάρτη, το Λοχία Αναστάσιο Κογιώνη από την Αμμόχωστο, το Δεκανέα Σιαλή Μάμα από το Επισκοπειό και τον καταδρομέα Ανδρέα Θεοδώρου από το χωριό Σαράντι. Εις εκ των Ανθυπολοχαγών ζήτησε από τους αμυνόμενους να παραδοθούν. 

Μη λαμβάνοντας απάντηση, επανέλαβε πως είχαν χρόνο δέκα δευτερολέπτων για να παραδοθούν. Αμέσως, μετά την παρέλευση του πιο πάνω χρόνου, εκδόθηκε διαταγή για ολοσχερή καταστροφή του στόχου. Η χαριστική βολή δόθηκε με Α/Τ 57 χιλιοστών. Με το πέρας της επιχείρησης και εφόσον η μάχη είχε κριθεί, υποχρεωτικά οι τραυματίες μεταφέρθηκαν σ’ ένα πρόχειρο εκστρατευτικό νοσοκομείο της περιοχής. Την επόμενη μέρα, το πρωί, επανήλθαν στο τμήμα, παρά τις αυστηρές προειδοποιήσεις του ιατρικού προσωπικού. 

Νοιώθαμε ευτυχείς γιατί διατηρούσαμε το αήττητο στα πεδία των μαχών. Είχε ήδη νυχτώσει. Καθίσαμε για λίγο να ξαποστάσουμε. Το ύψωμα 126 ήταν δικό μας. Αγναντεύαμε τη θάλασσα της Κερύνειας, μέσα από τα καμένα πεύκα. Σε λίγο όμως, ξεκινούσαμε για να αναλάβουμε την επόμενη αποστολή μας. Το φορητό ραδιοφωνάκι που είχαμε μαζί μας, μετέδιδε την πληροφορία πως η εκεχειρία τηρείται σε όλα τα μέτωπα…

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ 
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ